장음표시 사용
251쪽
Existente enim superficie ehartae plana ct laevigata, haee in Limine illis
collocata sub quacunque inclinatione candida semper apparuit. io In experim. aliquid desideratur. Posita charta flava inlimine eceruleo vel cerulea in flavo, color resultans in utroque eam ad inridem vergit. Si transmista lumine caruleo per vitrum flavum , vesnavo per caeruleum, lumen in utroque casu virescit
ii Experimentii m8Cl. Autorem fefellit. In parallelipipedoe, iguae erassitudinis nullus color visum afficit. Verum, parato longiora paralleli pipedo,hoc est capsula qua plena, quae a duobus vitris planis i Eparallelis laudatur, si lumen Solis valde inclinatum in superiorein suis perficiem incidebat, per inferiorem exibat consuetis oloribus inse
Reliquis experimentis Newton. Part. I III Lib. I sua veritas eonis stat, dummodo de solo facto agatur. Nam circa Newtonianam sententiam plura dicenda essent, quae lubens in aliud tempus ej:cio. Ne tamen hane materiam intactam relinquam, loco speciminis unicaui coim siderationem adjungo. In experim. II part a lib. I observavit Newtoniis, imaginem PT sursum elatam desin longum productam, coloribusque aia ventitiis inse. Fig. NeWt ctam. Deinde prismate ab ad oculum apposito , dum a pariete paulotivi discederet, imago descendebat desii breviore in sormavi contrali batur, oloribus sensim evanescentibus, donee spectrum ad loeu in delatum, in figuram laiie rotundam atque albam cogebatur. Hine
collegit, imaginem in loco S altam apparuisse, quia radii diversorum
generum ineidentes in prisma ab e eonvergunt, ct pro varia eoru in refrangibilitate ita fleetiintur inaequaliter, lit in transitu ad oeulum divergant, ct in unum idemque puninum retinae in ei dant, ibique invi-eem eommixti eandorem restituant. Ut de veritate Newtonianae expli-eationis judietum ferrem, eoloribus realibus vividissimis pingi euravi super charta imaginem omnino similem atque propinquam apparenti P . Subinde, prismate ad oeulum admoto, utramque imaginem inspiciebam, in ea a pariete distantia, in qua species Pa alba videbatur atque rotunda Si haee talis apparet, quia radii diversimode colorati a prismate inaequaliter refringuntur, nisi idem effectiis, si item similis tonspiei debuistet in altera imagine reali h. e. ea demutari debuisset, ct colores ad albedinem vergere. At quoniam haee neque subalba videbatur, neque. - . ad rotiinditatem aeeedere, sed oloribiis parum turbatis in longitudi nem potius majorem excreverat, thid sequitur, contractionem sp ctri apparentis, ct mutationen eo tortim , radiis inaequaliter refractis o heterogeneis tribuendam non esse.
252쪽
ad bis sicuit. Mathemattea conscripta.
aria haec est systematia iubis philosophio tuo, do
quanihilnisi volvereinendalum vel innova nive, rit commemorabimuri limita Aut ismenie eo remus, quantum fieri poterit, ipsis ejus verbis utemur, imprimis eum singularem significatum vocibus nonnullis tribuat quas qui recepto haehenus vocabulorum ulu interpretareturdonge a mea. te ejus recederet. Differre librum hunc ab antea editis, quod illi dogmaticam, hic vero pragmaticam philosophiam sistat. Donti praefixus titulus insinuat, i cin ipso libro disertius p. monstratur. Commendat vero hane editionem Cl. Λutor tum styli nitore tum ab ipsarum rerum, moralium imprimis. insigni augment, meliori ordine, tum a methodo nova, ab ipso denique fine, cum jam non, ut ante, ad assectatae res arma.
tionis atque puritus binovandi selicionemdiluendam multas adversariorum theses, quibus carere possint, qui humanis usui philosophiam deminiv. hninistere atque prolixius explodere habuerit opus. Itaquere controve somm . dc physiciun doctrinam, qua pauci optant bui, re. inexplicuit, moraliarii latinnitur πιμινι-splendidi--σm it Methodus libri, ex ossi mente, quoad ille enim proble Hli mala
253쪽
mata Mailaenaaticae magis quam ante similis es, quoad reliqua
vero,maxillae definitiones,ex quibus nominales quoque non pro
sus αναποδεικτας judicat, imo ipsa axiomata demonstrat, naagis dissimilis. Theorematari ci oblemata adhibuit, rattentius conclusones primaria considerentur in theorematilus veluti compendium quoddam consectariorum latere observarettiri problematimique dignitas ritvli splendore penitus menti inflatiar tur. Si quibus norim videatur demonstrari definitiones suas definitiones reales, sed Mathematicas nominales duntaxat esse, respondet eas verosine demonstratione aeque fidem non mereri ae theoremata V probleniata Imo divisones quoque, quas ex Mathesi prorsiis exulare censet, demotarat; scholia vero a scho. liis irethodi Mathematicae in eo discrepant, quod libertatem Harrogavit eo referendi quastam definitiones, divisiones, thoor mata , quae ad demon attonum intericium erant proficua. Cum ent,n de methodi titulis Mathematici non soleant μικρολογῶ θα, ne irae nervum attcntionis sua huc intendere on Lium duxit. In ipsis demonsirationibus saepe ad internam sensimnem provocat, Quod per postulat axiomata practica medurum intelligat, inserius p. Improfitetur, ubi & omnem , thematicam lethodum ea ex ratione damnat, quod ex precipiis alm Mathematicus recte ratiocinari possit Ordinem rerum quandoque immutatum esse, hanc editionem cum priori. bus conserenti abunde conflabit namque de Obligatione di Imputatione aistionum nunc in Theol naturali agitur, quod argvimentum in Jure Naturae antea pertractabatur, atque dc strinam
de principiis disciplinarum in Mela physicam ejiciendam esse
diserte p. 12 tradit. Ut in Jurenat. Ethica&Politica posteriora revocando posteriori loco priora ponendo multa Autornuitaverit, nimis prolixum seret commemorare. tiuo theses quasdam antea se prolata graviter nune damnat, v. g. p. 2 LO,
bifa summonis moribuspereiciosum esse dicit asserere, libidinis resinctionem esse em convestisecundarium, quod ipse asseru
rat p. 2s Edit. IIII. Voces quoque nonnullas cum aliis. commutat,v. g. quod Osscium in civitate viventium dixerat,nune Ius naturae politicum nominat. Disiliae by Orale
254쪽
Hac leniis de iis qui biis plii losophiae eittendationem novam
molitus est Cl. Autor. Jana pauca ex ipsis rebus, quas inutare, einendare ac augere ipsi visuiu est, delibabimus. Philosephiam omnem intre ante jam divisit partes, Sapientiam Justitiam Prudentiam nunc vero paucis Sapientiam desinit indesiuitam cognitionem viediorum, Iustitiam accuratam cognitiovini tum Dibinorum Prudentiam cognitionem de nitam viediorum adfines tum Dei tum nostros relatorum. Logicam vero ad sapientiam jam non refert, sed eidem praemitti vult. Hac hi disciplina cum ante ratiocinationem, quam practicam vocat, paucis tradidisset, hoc argumentum penitusntauqexhaurire constituit. Explicat igitur, p. 62ὶ quia sit Desinitio Causa. lis, nempe ubi disse*ntia vel a Causa vel a Fine desumitur,
quod eo modo investigetur, ut inventa desinitione reali Logica, omnia accidentia objecli considerentur, tanquam phaenomena aut media dc secundum genuina probabilitatis regulas causa in isto genere prima aut sinis ultimus eruatur, prout objedium vel physicum est,uel morale, atque loco disserentiae constituatur. Triplieem vero ejusmodi desinitiones efformandi via in p. 222
monstrat,4 quomodo mediar triplici sente, cognitione vulgari, erudita Riaritate repeti possint, ostendit. Illis superficii.cta sunt, citiae de ratiocinatione disciplinati, quam vocat, quae vel causalis est, vel praelica, dum causarima, vel es scientium, vel sinalium demonstrantur effectus, disseruntur. Hac argumentandi formateriun essentias indagari censet, adeoque describit.
quod ex quomodocunque assiuntis causaeseu e cientissu maliti viribus effectuo Purpo biles, Nobiles ac necessarios concluda.
nius, ut essentias rerum tum naturalium tum moralium eruamus.
Si quis ex unica sensione excogitatam a se hypothesia confirmet, hane probabilitatem κατ ανθρωπον vocaverat; at si eadem hy. thesis ex singulis sensionibus ostendatur, illam probabilita. tem κατ αβρωπον compositam nunc cognominat. Probabilita. tem practicam explicatius tradituriis, illam tribus ratiocinandi
speciebus, probabilitate in genere ratiocinio Causali tracti- eo componi judicat. Regulis denique de disputradi methodo illud novi accessi, qu .d Sophistae in memoriales, iugeniosos xju- his dicio.
255쪽
diciosos distinguuntur. ct quomodo singuloruin artes possint re tundi, docetur Physicam cum paucis exponere, nec nisi quae demonstrativa videntur, asserre susceperit, nihil fere novi hic Occurrit aut quod ab iis, quae in Autoris Physica Divina tradita sunt, disserat, nisi quod dilerte serinam , figuram materiam. 1s 9 ex Phylaces elementorum numero proscribat, frigorificas par. ticulas, quibus modernus quidam Physicus locum in natiirali Philosophia dederat, inde eliminet. Altera systematis hujus pars Iustitiam complectitur, cujus partem Metaphysica constituit . Haec disciplinarum omnium primordium&sons est, eamque intentione hac conditam fuisse 63. ab Aristotele, in subjectis notis monstrare satagit. Existentiam Dei non solum modo hactenus sibi semit ri, sed novo quoque argumento ex motu demonstrare molitur Nam quicquid -- vetur . vel movetur ab aliis, velfacultatem movendi a se ipso ha- bet: quod eam seipso habet, naturam atque essentiam fluam Abi dedit: nam omnis natura Us essentia facultas movendi sci
, quodsi essentiam Issi suam dedit aselse est, ase ipse, unum
n initum es, eoque ipse Deus. E. mundus, qui moritur, non mode. uras ipse, itaque ab alio, eo nempe qui facultatem movendi
119 se ipso halet Iuris naturae principium cum ante amorem socialem statuisset, nunc amicitiam tanquam intentionem Dei, qua vult omnes homines Abi invicem abundantibus suis vir iu ita sisecurrere debere, ut quilibet alterius promoveat αυταγειριν, in locum ejus surrogat.Licitarum vero actionum principium delectationem innoxiam seu utilitatem propriam ponit. Juris nato δῖ' omela cum ante in officia Necessitatis re Commoditatis distinxis sit divisionem inter ossicia Societatis Amicitiae iis nunc prae mittit; illa vocat quae uisiversae hominum societati, haec quae simgulis praestantur ιχ Necestitatis&Commoditatis officia species Ico ossiciorum Societatis esse jubet Dominii definitionem ita ina- mutavit, ut illud jam explicet per jus vertendi rem aliquam ita in usum nostrum, ut a nemine prohiberi unquam possit, prohibere autem quemvis alium,ne eodem modo vertat in suam, possimus. communione bonorum propter malitiamin multitudinem hominum cessante, ne perpetuis litibus&pugnis homines distine
256쪽
rentur.Novam vero nutacluris naturae seditionem,Politici nempe
quo principiamin lubditorum mutua officia complei litur, nisi tuit, atque integram hanc doctrinam novis capitibus de ossicio le-- gum&poenarum auget, damnans ini primis illud praejudicium legum perplexarum feracissimum, Principem sibi aliisque per 'suadere debere se omnibus exactissimam adininistrare justitiam. Principem vero dum justitiam promovere tenetur, ad justitiam legibus&poenis, pietatem, hones latemis dexteritatem praemiis juvandam, obligari censet Sequitur inde, ne haeresin vel hypocrisin, etsi indiciis prodantur, civiliter puniat, nisi in actus eruperint xternos. De ossicio circa publica munera novo capite Principem jubet bonos viros ac sapientes muneribus istis praeficere, imprimis
vero Academicorum Saulicorum munerum rationem habere.
Ubi de ossicio Principis circa resigionem agit, hanc in theoreticam&practicam h. e. pietatem, justitiamin honestatem distimguis In illam Principi ut Principi us nullum esse hanc vero ut promoveat, ipsum omnino obligari Hypothetica Principis ossi-
cia illa vocat, quae ex quadam regionis circumstantia accidunt, quo igitur omnia, quae Principi circa vectigalia, commercia, ma- facta observanda sunt refert.
Prudentiam tertia parte tradit, ut 3os generalia ad rectiunusum spei metusque descendit, quid de applicatione mediorum ad fines sollicite tenendum sit, indieat Tendunt media omnia ad bonum quoddam, licet nullum persectum hominis
bonum in hac vita detur, bonaque ita malis distincta sint, ut nulla in hoc aevo dari possit vera vel felicitas vel infelicitas. At cum instinetus ille ad quaerendam aeternam felicitatem connatus sit ho- inini, ejusmodi vero instinetus in verum semper ferantur obje-etum,aeternam felicitatem animae nostrae instare eamque immortalen esse inde arguit Loeuin ejus felicitatis in hac vita αὐταρκέοι, quam Latine securitatem vertit, supplet. Monstrat inde, quumOdonaturales hominis facultates in habitus conve tendae sint αως ἐν παροδ quaestionem, cur Deus animam corpori peccatis obnoxio immiserit, ex eo solvit, quod anima extra corpus constituta non possit sibi comparare habitus, aequisitos tamen tu corpore retinere. Ita igitur animam nostri corporis ex
257쪽
ereitio immutari posse, ut Deo placeat, nec Deo antequamiae corpore silerit, placere posse,adeo ut per corpus anima beatitudinis capax fiat. Eodem ex sente explicari posse, cur anima, posmquam corpore separata est, neque in melius neque deterius mutari queat. Indo strina de judicandis intellectus&voluntatis tuni in genere tum in specie affectuum viribus d attributis, multa passim immutare, transponere quaedam, aut alia addere Autorio. 44. 4lacuit, quae tamen a prioribus non adeo dissenti t. De prudemtia edueationis institurionis liberorum novo capite prolixius commentatur, eosque justitiae, pietati imprimis ac prudentiae a teneris assuefacere, praeterea vero judicium illorum maxime e
asciare jubet. Disertius ostendit, quid 'uantum juvenes ad XVIII aetatis annum, quo Academicis studiis ipsos aptos judicat. in seliolis addiscere debeant,4 Poetarum veterum G coinima Latinorum lectionem nisi ingenio forte vis aliqua inde quaeratur, prorsus damnat Philosophicas scientias ita parari jubet, ut anno XIMI tribus mensibus tractetu lum Logica, tribus porro mens-busjuvenis Logicam subinde applicet ad doctrinam juris naturae,
sequentIbus tribus mensibus eadem applicatione distat Phisicam,
ultimis demum Ethicam Sequentis anni XIX primo quadrante Politieum horis matutini us ex Mathesi arithmeticam pomeridianis tractet: sicundo fuadrante matutinis Metaph cam p meridianis Geometriam dipatu tertii quadrantis horis antem , idiam studeat Algebrae, pomeridianis repetat Jus naturae, Et hia eum N Politicam ultimo quadrante operam et ante meridem
quidem, Mechanicae, Iodrauli HFd staticae,pos peridiem lai applicet ad Physicam Politicam. Biennio hoc exacto, qu
modo his superiorum facultatum studium superstruere debeat. prolixius exponit. Illa quoque hac demum editione accesserunt, quae deiciidentia recte veritate tortuna utendi proponit, quails rum illam ita vult tractari, ne vel ipsi vel nobis noceamus. Post quam deinde generatim dePolitica egit,ut regnandi prudentiariis te imbibatur quinque librorii in bibliothecam politicam paratam I9 L. esse jubet nempe labrumIundamentalem, in quo accurate consignataesint omnes urbes,stagidylv.e,agrisuminaciodiva metallicae. brin sava subditi cum bonisDis, o Librum manu factorum, in Corale
258쪽
quo cum cura an tali ni omnes opifices, una cum sivis uxoribus, liberis Iociis ere. D Librum commerciorum, qui contineat mne mercatores, pretium emtionisin venditionis se. 49 Librum conomicum σα Civium quoque Oinniti in indolem tum physicam tum moralein sollicite indagari jubet. Bonum Princi in desinit, qui&possit&velit societatis civilis Oeaeras; οίαν promovere, illuinque, ut sibi di suis monarchia ui autoritate, ainpresubditoruin& timore coiiservare queat, ilec non quomodo Vel di istocratiain vel Deinocratia in si e re nostra videatiir tueri conveniat, docet. Illis qui munus imprimis aulicum ainbiunt, suadet, ut unis devoveant unice, non pluribus, studia ct indolem Lain aulae genio adaptent, a notitia vel infimi hominis ad summorum hominum favorem per scalam quasi progrediantur, parta vero fugiendo inimicitias, maxime invidiam, tueantur. Eos qui clavia in Reipublicae tenent, civitati optimo prospicere censet, si leges clarissimae, brevis stinae paucissiliate seran-
tui Fieri hoc commode posse putat, si lagum civilium systemana luci legum systemati exacto superstruatur, doco rerum inani uin, quibus vulgo juventus in scholis assuevit, leges ipsis addiscendae propinentur. Principem vero sine redituum suorum dispendio remunerare virtutem subditorum posse, si munera honores nonnisi dignis conserantur. Morales personas illis esse
induendas, qui aliis praestant fingulis ab inseriori gradu adis'
jores holiores paulatim ascendendum esse. Et cuin ministroruni collegia,etsi ab initio optime instituta fuerint,necessario paulati in degenerent, post triginta annos illa einendari ac res ornaari, publica vero inunera argent minime divendi, cupit. In claremat isticare nihil inagis cavendum putat, quam ne otiosos hesauros Princeps corradat, cuin pecunia rite inter cives circulam te exiguo aere quam plurimi sustentari possint. Ex modis diversi sis colligenda tributa, optim uni porto ilim ita latine vertit ini in Accisi esse autumat,in quid publica mensa coinmodi aD serre possit civitati, exponit. Res mercatoria ut promovendast, prolixius disputat, hi ter alia nimiuin adversus usurarios riginirem legum damnat, cum omnes sceneratores nostris in terris eloqcaturi sint argentuin suum, si centesimam per mensem inde ludi
259쪽
crari possent. Quid porro circa rem monetariam sibi videatur, hi medium proponit, Multimo denique loco de ecelesiactiea Princi pis prudentia de bellis gerendis dbscederibus ineundis,legatis mi tendis ci nonnulla commentatur, quae vero ab iis quae jam ante
Urbis Ro me, cmn variis oberuationibus, Bullis, Decis nibus I Decretis Rotae Romanae, edita a dicti Collegii
Confusibus, IOHANNE egi ANNIBALI della MOLARA, Comite ERDINANDO BOLO-GNETTI, March. PHILIPPO PATRITIO, e Mars CAESARE RAE SPONL
Vnonae cura Romanorum Regum tempore Tribunis,Curionibus ac Decurionibus commissa erat crescente illorum. ex tuo popularissiatus regio successerat, potestate, cumque publicorum negotiorum directione onerati singulis prospicere non possent, duo quotannis plebe creabantur,1 inistri primum. Socii, nullorum ac Iudices, post AEdiles vocati, quibus consensu populi duo etiam aediles ex patritioritin numero jungebantur, indisserentiain a plebejis aediles Curities appellati. Horum ossicium in partibus secundariis litium nonnullarum dijudicationem, dium locorumque sacrorum ac publicorum adornationem agnoscebat primario sollicitudinem in annonaria reipublicae causa adllibere ipsis imperabatur, ita quidem, ut frumenti, olei carinnium, herbarum modios mensuras,qualitatemis pretium dete minarent copiamque lassicientem procurarent. Democratico Romanorum statui proximum interitu in Julii Caesaris dictatura minitante, hujus autoritate annonarium munus in Cereales trans Digitiae by Corale
260쪽
transferebatur; cumque rerum summa ad Augustum pervenicset, is, mutans regiminis formam, primum annonae Praesemunconstituebat, quod munus ministris suis subsequentes Imperat res pariter concesserunt. Ex quo Roma post Imperatorum aetatem Pontificibus parere coepit, abii primis temporibus annonae Camerarius praeponebatur. Hic in publicis negotiis Papae consiliens, ea quae, lecti olim, expediebat. Ejus autem arbitrio, crescente multitudine Musarum Cameralium, eligebantur, quibus sublevarentur, duodecim Clerici Camerales. exque iis unus deinde ad mesecti annonarii munus vocabatur, suprema tamen frumentariae rei urisdictione Cardinali Camerario reservata. Hoc institutum d hodie persequuntur Pontifices, per Breve in
unum ex dictis Clericis antiquam praesecti dignitatem dc essebum conserentes Ut autem agrOriun cultura eo magis promoveretur, auspiciis potissimum Pii V Collegium agriculturae institutum fuit, statutis particularibus & privilegiis ornatum. Εωrum recensio, cum animadversionibus congruo loco insertis, in
praesenti libro a Consulibus modernis in rubro nominatis suis scepta, quatuor partibus absolvitur, de quibus paucis nunc dicemus. Prima parte statuta luitus Collegii Italico idiomate enseribuntur, docto eoque historico commentario illustrata. Quatuor ex membris Collegii singulis sex mensibus eligim tur Comsules totidem ad Defensorum officium vocatis, quibus Camerarius accedit, eorumque votis principio mensis Januarii tred cim Consiliarii constituuntur, inter quos Legum Do flor esse deis bet, in causis contentiosis Consulibus opera sua assistens Notarius hujus Collegii annali saltem munere gaudens, scripturas ordinat, custodit transumit. Consules offici tui suscipientes Camerarium ludorum Agonis uestaciae, quondam a Numa
Pompilio institutorum, creant, una cum Consiliariis, Camerario, Assessoribus&Defensoribus sacramentum de munere rite subeundo, praelegente Notario, praestant. Eorum cura in hoc versatur, ut pro Festo Assumtionis B. Mariae pecuniarum
Collectionem suscipiant qua Assessorum salaria, aliaque aditis necessaria solvantur, ubi possessionem terrarum xanimalia tenens quatuor Iulios, reliqui duos contaribuunt. De arte autem