장음표시 사용
211쪽
a 8a Constitutio UNicrNrrus propugnata 88g
vocat datam a Patre, O irriguum inferius. In lib. I. Regum cap. 12. lib. I. cap. .Cist Deo ) in veritate servimur, quando ejus praecepta pro sola superna retributione persicimur . Quae spei ratio procul dubio honesta
est , nec tamen charitas exprimitur. Lib. a. Moral .cap. 33. Sisides non prima in tarde n ro gignitur, reliqua quaeque hona
esse non possunt, neque spes vera, & saluistifera concipi, neque charitas, quod prorsus congruit S. Thomae T. a. q.6a- art. . seum omnibus scholasticis docentii oportet, tit ordine generationii Perprecedatsem , O
Insignis itaque adversariorum temeritas est, S. Gregorium , non solum Augustino , Hieronymo , Chrysostomo, Aquinati , Bonaventurae, Salesio, sed etiam sibi ipsi atque tot aliis Pontificibus, denique ipsi Seripturarum Authori Spiritui Sancto o ponere, in gratiam novitatis saepius ab Ecclesia condemnatae
S. Fulgentius, Ternardus, Author liab Ili de imitatione Christi,nihil com- :
mune habent cum Amnato a ticula .r Ulgentius sermone non s. ut ab ines adversariis citatur, sed 6. ait.
a Tantum augetur charitas , quantum fuerit imminuta cupiditas .... charitas do
num Dei es . . . . cupiditas laqueus es Diaboli et non solum laqueus, sed etiam gladius. Charitas es radix omnium bonorum, cupiditas radix est omnium malorum. Si charitas radix est omnium bonorum, igitur, inquiunt adversarii, nihil boni est in humanis actibus nisi a charitate proveniens; ubi autem nihil boni est, nec emario aliquid mali est, nempe cupiditas opposita charitati. UerumFulgentii sententia necessario accommodo intelligenda est . non enim potest charitas radix esse sui ipsius, neque bonorum amrum ad eam disponentium , quales sunt fides , spes, timor etiam aeterni suppliciit unde S. Thomas I. a. q.62. a. q. Oportet quod ordime generationis espraecedat spem, O charitatem. Hunc eundem ordinem tradit S. Augustinus libro de catechigandis rudibus cap q. Suidquid narrat, ita narra , ut audiendo credat, credendosperet erando amet. Idem Sanctus traei. y.in Epistolam Ioannise Stimulat i Momsed noli timeresintrat charitas,qua anat, quod vulnerat timor e timor Dei sic vulnerat, quomodo medici ferramentum putredinem tota sit . Opus es ergo, ut intret timor primo , per quem veniat charitas . Timor medicamentum, charitas sanitas .
Rursus libro de catechirandis rudibus cap. I. Rari m8 accidit; -δ vero numquam, ut eu quam veniat volens Feri Chri ianus , qui non sit aliquo Dei timore percussus . ubi, ut patet, conversionis volitio , & ex timore oritur, di prior est charitate. Ideo , de Tridentina Synodus sessi. 6. cap.6. hoc ordine nobis deseribit modum praeparationis ad justitiam et Disonuntur, inquit, ad famjustitiam , dum excitati divina gratia , ct adjuti, em ex auditu concipientes, liber/ moventur in Deum, credentes,vera esse, qua Diavinitus revelata ct promissa sunt ... O, dum peccatores se esse intelligentes, d Diotra imsitiae timore, quo utiliter concutia tur , adeonsiderandam Dei misericordiam se convertendo , in spem eriguntur , sidentes Deum sibi propter Christum propitium fore , eumque tanquam omnis j itia fontem diligere incia
piunt , ae propterea moventur adversus pec
cata per odium aliquod, o detessationem , hoc est, per eam paenitentiam , quam ante baptismum agi oportet. Vident hic adversarii complures actus bonos disponentes peccatoris animum, ut Deum diligere incipiat . Dictum igitur Fulgentii de charitate radice bonorum omnium intelligi non potest, nisi, ut monueram, accommode; non de actibus ad ipsam disponentibus charitatem . et Sed neque sic accipienda est Saneri hujus sententia , quasi nulla etiam alterius virtutis actio esse possit, nisi charitatis imperio eliciatur; cum & virtutum moralium opera secundum se, de praescindendo ab amoris theologici motivo honesta sint, de laudibus digna; an sufficiant ad meritum proprie dictum,de ad aeternam beatitudinem pertinens , non discutio ; neque enim ad praesentem disputationem ea necessaria disequisitio est ; clim bonus actus, ut in peccatoribus, possit esse sine merito ; virtutes nempe qualescumque, sine charitatis saltem habitu, nihil ad beatitudinem conferreo, satis certum est: cumque illa bonum antonomastico sit, sine quo caetera fluxa sunt, dicendum omnibus eum Apostolo: Si charitatem non habuero nihil sum et Augustinus
lib. de spiritu de litterat Nihil prosint impio aliqua opera bona ,sine quibus di cillime vita cujuslibet pe mi hominis invenitur. Quod bona illa in impiis & pessimis hominibus
non proveniant ex charitate manifestum est.
Sed quoniam de mente Fulgentii hic dia sceptatur, audiendus ipse sui interpres op
212쪽
timus est lib. de incarnatione, & gratia Christi dicens: si Quod si quibusdam co- gnosce*tibus Deum , nec sicut Deum is glorificantibus , cognitio illa nihil pro- fuit ad salutem , quomodo potuerunt hi se justi esse apud Deum , qui sic in suis mo-M ribus atque operibus bonitatis aliquidis servant, ut hoc ad finem Christianae fi- dei, charitatisque non referant Quibus se aliqua quidem bona, quae ad societatis,, humanae pertinent aequitatem, i nesse potata sunt; sed quia non charitate fiunt, prosi desse non possunt. M Cum igitur apud
Fulgentium charitas dicitur radix bonorum omnium, de bonis ad vitam aeternam conducentibus intelligendum est, non de omnibus ad honestatem moralem , societatisque humanae pertinentibus aequitatem. Alia ratione charitas radix bonorum omnium dici
potest; quia nihil boni operis, aut virtutis est , quod ipsa imperare nequeat & perficere . Denique ad eam velut ad finem virtutes caeterae referuntur, ita nos docente Angelico . a. a. q. 2 3. art. . Praeceptum de diligendo Deo dicitur esse jussio generalis ;quia ad hoc reducuntur omnia alia praecepta sicut ad finem, secundum illud I. Tim. I. Finis praecepti est charitas ; sed non omnis acths laudabilis initium . Remotissimus itaque est S. Fulgentius ab accusandis omnibus actionibus,quae absque charitatis imperio generantur g Brevissima sententia est, quae contra nos adducitur ex Bernardi ad sororem Iibro de modo bene vivendi serm. s. de charitate . Ibi, inquit, regnat carnalis cupiditas , tibi non est Dei charitas. Immediate sequitur, quod lucem fugiens adversarius omittit . Tune homo en perfectat, quando escharitate plenus . Sine amore charitatis quamvis quisque rem credat, ad beatitudinem pervenire non potest. Objectam laciniam
Bernardus ab Augustino accepit Enchiridii cap. Ii .eum sequi solitus, ut testatur Epist. q. Ab his ergo duabus columnis ( Augustinum loqtior er Ambrosium eredite mihi di ila
aviector I cum his,inquam,me errare, aut sapore fateor. Quapropter si Doctoris melliflui sensus aliunde non innotesceret, posset suta ficere intelligentia Augustini, quem cap. 3. iisdem objectum vocibus abunde explicui, ostendens damnato articulo nullatenus faventem ; sed adversantem certissimh, & fre
Uerum recurrere ad Augustinum opus non est, ubi solis instar meridiani fulget ipsius sententia Bernardi. Sita amore charita- iis qui ue rem credere ab eo dicitur,quam- consitutio ne . propugn. Tom.II.
vis non possit ad beatitudinem pervenire . Evi dens igitur est, fidem propter charitatis abissentiam non corrumpi, non cupiditatis maculari vitio ; alias / amore charitatis, non rect crederetur non enim fidei, non alia quaevis actio recta est, quae cupiditatis veneno inficitur, & Deo omnis rectitudini cauthori displicet. Quapropter de qualibet anima, non de singulis actibus explicandum est , quod ibi regnet earnalis cupiditas, ubi non es Dei charitas. De homine istud asseri, non de singulis actibus indicat etiam quod statim sequitur. Tune homo es perfectus, quando es charitate plenuI Oc. ut supra . Nullam vero de sensu Melliflui dubitationem relinquit eodem libro sermo . do timore Dei . , , Volo te scire, quatuor ,, esse timores , humanum , servilem , ini-- tialem,&castum . . . . Secundus timor estri servilis, ut ait B. Augustinus ; cum timo-M re gehennae homo recedit a peccato, &ri omnia bona,quae facit, non propter dile-- istionem Dei, sed propter timorem inferta ni facit. Ille quasi servus timet, qui bo-M num, quod facit, non timore amittendi M bonum, quod non amat, sed timore pa-,, tiendi malum, quod formidat, facit. Ille,, non timet perdere amplexum pulcherri- mi sponsi; sed timet, no mittatur in poe-,, nas inferni. De hoc servili timore ait M Paulus et Non enim accepistis Spiritum H servitutis iterum in timore; sed accepi-,, stis spiritum adoptionis filiorum, id est, ,, spiritum filialem . Bonus est iste servilis,, timor, de utilis , licet in lassiciens , & im-,, perfectus, per quem crescit pau Iatimis consuetudo justitiae .... Timor prius ve-,, nil in corde hominis , ut praeparetur Io-,, cus charitati . . . . Audi soror dilecta con-,, gruentem similitudinem et saepe videmus, , per se tam introduci linum i quando ali-M quid suitur prius intrat seta , de postis setam intrat linum. Sic timor prius in-,, trat in mentem hominis, & post timorem
Quid dici potuit illustrius pro bonitate, & utilitate timoris, etiamsi vacui charitate, atque ad eam animum disponentis e Nullae hic adversariorum offuciae affundere tenebras possunt lucentissimo Bernardi sensui, a damnata novitate prorsus alieno. Timor se, vilis asseritur, cum timore gehennae homo recedit a peccato, ct bona omnia,quaeram
eii , non propter dilectionem Dei et sed propter timorem inferni facit. Non igitur in timore illo est vitiosa cupiditas, neque aspersa a
cupiditate corruptio , seu peccatum , cum a peccato homo timore gehenna recedere depre-
213쪽
s 86 Constitutio UNic EN retus propugnata 88Z
hendatur. Et quomodo timor ille bonus non sit, si bona omnia, quae in multis hominibus reperiuntur,e eetat e Quod autem bonorum illorum radix non sit charitas, verbis exprimitur lucidissimis: Bona omnia,quae facit( homo ille, non propter dilectionem Dei; sed propter timorem inferni Tacit. Servilis hujus
timoris bonitas a Bernardo confirmatur testimonio Spiritus sancti, cujus asseritur donum. De hoc timore ait Paulus; Alan enim a
cepistis spiritumser totis iterum in timore , sed accepisti, spiritum adoptionis filiorum,ides, spiritum Aialem . Hunc accipiunt justi in novo foedere, cum servilis daretur in Iudaico; etiam bonus, clim eum Spiritus Sanctus infunderet . Sed & nunc boves, es t e servitiae
timor, o utilis, utpote per . quem crescit paulatim consuetudo j itia: timor prius venit in corde hominis , ut praeparetur locus charita-ii. Timoris itaque illius tam boni, & utilis non est radix charitas, cum causa, & distpositio nequeat esse posterior essectu, neque fructus sua prior arbore,aut radice Si quemadmodum lata prius intrat, quam linum , A timor prius intret in mentem hominis, c post timorem charitas, perspicuum est , non posse charitatem statui anteriorem in corde hominis, qui servili timore ducitur, quia timor locum praeparat charitati
Patet itaque non significatione ampli sima , de rigida universali ; sed accommoda intelligendum istud Doctoris melliflui: Charitas es radix bonorum omnium, praeterquam scilicet eoruin, quae ut scia lino , ita introducendo serviunt amori. Restringendum est etiam ad bona aeternae conducentia felieitati , ne inferioris ordinis bona moralia ,& laude digna negentur in impiis,ac infidelibus, contra clarissimam Augustini, & aliorum Patrum, imo Scripturarum, & Theologorum omnium haud novaturientium do- Arinam . Hoc quoque sensu dicitur charitas radix bonorum omnium, quod ,ubi charitas est, omnia bona in homine, quantum in se est, & nisi liberum restiterit arbitrium , soleat operari, ut ait Apostolus I. Cor. Is . Charitas patiens es , benigna es, charitas nouemulatur, non agit perperam, non in tur, non
eo ambitiosa , non quaerit qua sua sunt, Non
irritatur, non cogitas malum , non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati r omnias eri; omnia credit, omnia sperat, omnia susinet. s Denique quid boni charitas nono
progignit Excipe timorem servilem, quem, ut ibidem Bernardus post Apostolum monet, perfecta charitas expellit. Damnatae itaque
Propositioni nemo potuit designari infestior Doctore Mellifluo, de quidem in ipso ad sororem opere , ad quod imprudens adversariorum temeritas audet Sedem Apostolicam provocare. Disceptationem de mente ne nardi terminet quod habet libro de praecepto, &dispensatione . Bonus obedientiae gradus es , si uxta Magiari niari sententiam , propter metum gehenua , seu propter professionem sancIam, quam professus es, qui iam
obedierit; melior tamen, cum ex Dei amore
obeditur. Illa quippe obedientia necesitatis est, icta charitatis. Quem locum contra Lutti. rum , Melanchionem , Calvinum citans Eminentissimus Bellarminus lib. . de justificatione cap. t 6. sic observat si S. Bernardus,, clim dicit obedientiam ex metu gehen-H nae esse bonam , ex charitate meliorem ,
, , intelligit bonam simpliciter, & sine ullo,, peccato , etiam veniali posse praestari.6 Tandem ab adversariis adducitur liber s. de imitatione Christi cap. q. ,, Si in-,, traverit coelestis gratia, & vera charitas , ,, non erit aliqua invidia, nee contractiori cordis , neque privatus amor occupabit.,, Vincit enim omnia divina charitas. & di-,, latat omncs animae vires,,. Idem cum piissimo authore omnes asserimus, nec minora charitatis elogia jam dedimus ex Apostolo ; sed nusquam apparet confirmatum, quod, absente charitate, omnia in peccatoribus opera sint peccata, sive, ut damnatus enuntiat articulus, quod amore Dei in corde peccatorum non amplius reguante, necesse i , tit in eo regnet eupiditar, omnesque eitit actiones corrumpat. Oppositum a nobis hactenus omni aut horitatum gen cro, testimoniis S S.
Patrum, definitionibus Pontificum, Concilii Tridentini, Scripturarum ineluctabiliter demonstratum est.
Aliquam obieetionis speciem praeseseri, quod ex ejusdem aut horis libro a. cap. I. describitur; sed fraude solis digna haereticis illud nobis sic intorquent Hexaptat VI sic maculat, ct implicat cor hominis , sicut
amor creaturae . Ita nempe omnis amor crea
turae peccati arguitur , nec omnino levis et v c maculat me. sic amor uxoris, filiorum, Parentum , amor Patriae, ejusque defensio , administratio recta Reipublicae ad crimina relegantur. Sic omnia damnantur quae praeclari author Hypognostici inter Augustini alias opera relati, velut innocua proponit ,& bona lib. 3. non procul ab initio et sesaremur,libertim arbitrium omnibus hominibus , habens quidem judicium rationis, non per quod sit idoneum, qua ad Deum pertinent ,sine Deo aut inchoare, aut certe persicere; fed tantum in operibus vita praesentis, tam bonis, quam etiam Ussitigeti Dy c
214쪽
etiam malis. Bonis dico, quae de bono naturae oriuntur; idest, velle laborare in agro , velle man care , O bibere , velle habere amicum , velle habere indumenta elle fabricare domum,
velle uxorem ducere, pecora nutrire, artem discere dioersarum rerum bonarum et velle
quidquid boni adpraesentem vitam pertinet. Reprehenditur ipse Gregorius Magnus homii et . in Evangelia dicens: Sunt nonnulli, qui diligunt proximorii sed per affectum cognationii , carnis et quibus tamen in hae dilectionesacra eloquia non contradicunt i sed contradicunt Ian laniana Hexapta, quasi Gregorio Magno sapientiora , & sacris sanctiora eloquiis. Nunc videndum,qua fraude in suas pertrahere partes conentur libellum de imitatione Christi. In Ioco eitato ait, Ni cm eulat , ct implicat cor hominis i sicut impurus
amor creatura . Hexapta in citatione reticent impurus, ut ex sententia restricta fabricent universalem , quae in omnem, quores creata diligitur, amorem, peccati maculam conjiciat: usitata quidem semper fuit haereticis in corrumpendis Patrum, Scripturarumque voluminibus perfidia; si autem a Luthero, Philippo Melanchione, Calvino ,
similis Quesnellianae fuisset adhibita , facillimum eis pariter fuisset, Scripturarum, P trumque testimoniis stabilire haeresim,quod omnia opera hominum peccata sint; ubia eumque scilicet amorem impurum ,& quamlibet pravam, impiam actionem damnari criminis conspexerint, debuerant solum omisso impuri ratii,impii, epitheto,in actio
nes prorsus omnes censuram convertere .
Quadragesim extanta positio damniam.
sensuum bonum, vel malum faciunt. O . I sor.
I a Propositionis damnatio deis
monstratur. i r Upiditas, & charitas modo pros habitu modo pro actu accipi
ces intellexeris, Propositio perversa est& jure optimo condemnata. Si enim de Constitutio Neol. propugn. Tom.II.
habitu explices , omnis usus sensu uim in justis bonus erit, omnis in peccatoribus malus. Ita nec justi sensibus delinquere , no culpa quidem levi poterunt, nec peccatores uti sensibus nisi ad peccandum i injustis nullum dabitur sensualitatis vitium . sed quidquid egerint, manent Ocharitate, vertetur in virtutem. Sic justis nullo sensuum fraeno opus erit: sed quanto plus libertatis oculis , linguae , gustui, indulserint, tanto plus in virtute processerint,
crescente semper bonorum operum numero. Nonne spurcissimis Quietistis haee, quam Augustini discipulis digniora sunt e Frustra
in hae sententia Paulus castigavit corpus suum,& in servitutem redegit, ne, cum aliis praedicasset, ipse reprobus efficeretur Nam, etsi nulla eum de sua iustitia fides divina certum redderet; sentiens tamen ipse, quanto intus stagraret Divinae gloriae et elo . quam ardente charitatis igne, confidero prudenter potuit , se ingratia esse, amorem in se sanctum prae cupiditate dominarie quo supposito , non fuisset,iuxta novum dogma, cur tam solicite mortificationem Christi it
corpore circumferret, quando omnis usus sentium, quantumcunque vagus , & indomitus, Aret bonus charitate. In eadem hypothesi nimis illimitiato dixisset Iacobus
Apostolus , vanam esse religionem ejus, qui linguam non fraenaret; non enim fraenanda esset i sed laxanda potius in omni charitatem habente , ut magis cresceret loquacitas , & linguae dissolutio, vitio in honum sola charitate converso, novis semper sanctitatem extenderet incrementis. Non minore studio peccatores averti deberent ab omni externo bonorum opem rum exercitio; ctan omnis usus sensuum ,
quantumvis bonus appareat, & fine debito intendatur, malus fieret in peccatoribus solo habitu cupiditatis. a Si vero cupiditatis, & charitatis
nomine, quae verisimilius aut horis mens est, actus intelligatur, non minus est censurae obnoxia Propositio;Nam, etsi verissimum sit omnem actum a charitate imperatum esse bonum , a cupiditate autem malum ; accepta tamen divisione velut adaequata omnis usus sensuum, quasi omnis , qui non imperatur a charitate , imperetur,& vitium contrahat a cupiditate, quae authoris sententia est; censuram evadere non potest. Quis enim catholicus patiatur,omnes actus misericordiae, temperantiae, castitatis, mortificationis, & similes, qui mediis sensibus ex e centur, ob solam charitatis absentiam, rejici inter usud malos , seu abusus, cupiditatis B b a sor
215쪽
sordibus maculatos 3 Quae novitas iisdem Scripturarum oraculis , definitionibus Pontificum , sententiis Patrum convincitur, quibus utraque superior debellata est.
Daniel cap. . v. a . Regem Nabuchodonosor, quem noverat nondum imbutum charitate , ad eleemosynas hortari minime debuimet, quae peccatorum numerum augerent , non poenitentiae gratiam conseque
3 ADerus , ut infidelis erat, indubio
non operabatur ex charitate; quando autem, ut ait Scriptura,convertit Deus spiritum
Regis in mansuetudinem, ea lenitas donurria Dei fuit, neque se intimis animi ejus rece sibus continens ; sed in externas quoque prodiit actiones, quando crudele contra Judaeos Edictum abrogans, & Amanum puniens , non malo in hoc sensibus usus est. Neque id mirum; cum etiam, teste Augustino lib. I. de gratia Christi cap. et . voluntas Assueto bona coelitus conceaea fuerit, a qua quid aliud fructuum expectes , nisi innoxium, & honestum tueantur ( Pelagiani
atques eantur, non lege, atque doctrina insisnanteforinsecus E ed interna , , occulta . mirabili, ac inessabili potestate operari Deum tu
eordibus hominum non soli m veras revelati nes , sed etiam boua 1 voluntateI; quas evidens est imperare sensibus non possie, nisi usus bonos. Et tamen Affuerus, ut dixi, di quiscumque alius, de quo illic dimetitAugustinus, ut fide, ita & caruit charitate et quapropter , & exulare procul a scholis catholicis debet Quesnelliana novitas spiritui
Ninivitae procul dubio pessim h usi fuerant sensibus, quando luxuria, & omni genere flagitiorum Deum ad iracundiam con-eitantes , tantain sibi accersivere comminationem vindictae, quam nec evasere semper, quando, ut solent prava irretiti consuetudine , post poenitentiam ad vomitum redierunt . Interim tamen , quando praedicante Iona, & interitum urbis denuntiante, a maximo usque ad minimum jejuniis, saccis , &einere ad implorandam Dei elementiam se
converterunt, optimum fecere usum sensuum, etsi non statim divini Numinis amore ducti, sed suppliciorum formidine.
Salubrem illum usum sensuum copiose ,& ornato posteris ad exemplum describit S. Ambrosius libro de poenitentia cap.6. ,sta Nini vitae indicunt sibi necessarium peri-H turi jejunium , in ipsis corporibus animasta humilitatis flagello castiganti induunt ,, pro veste cilicium , & pro unguentis ci-M nere se aspergunt, ac prostrati humi puI
H verem lambunt: mortem suam lacrymis, , funerant, & vitam plangimoniis prose-,, quuntur et reatum suum gemitibus publi-
, , cant,&actuum suorum pandunt arcana
,, facinora et omnis aetas , & sexus indiscre- , , te lugubribus se aptat ossiciis a depositusis omnis cultus , dejectus ornatus: negatas, quoque sunt ipsis alimenta lactentibus et M & artas nondum propriis peccatis infecta,
,, onera sustinuit aliena i cibum suum mu-,, tum pecus esurivite unus audiebatur perri moenia civitatis ululatus disparium natu-,, rarum , & per omnia tecta flebilia reso-,, nabant lamenta plangentium ,& , ut se-,, mel dixerim, terra mugitus confiten-,, tium sustinebat . HOmnem illum usum sensuum adeo laudatum a Patribus, quamdiu solo elicitus timore cum spe veniae fuit, antequam inanimis charitas nasceretur, soli Novatores
praepostero rigidi de culpabili arguunt capiditate . Quaenam in his, & mille aliis
pietatis operibus charitate praeviis, & ad eam saluberrimo disponentibus species cupiditatis est Oportet quidem, Nini vitae tandem charitatem conceperint, qui ad justificationis gratiam pervenere ; cum carere ne poenitentiae Sacramento, quo suppleretur quod deerat contritioni . Uerum iuxta
communem conversionis ordinem in peccatoribus maxime inveteratis non solet poenitentia ab amore, sed gravium suppliciorum incussa formidine inchoari. Ita S. Chrysostomus ad illud, quod nemo laedit ut nisi a semetipso et multitiae (inquit coque svi ad timorem Dei, abjectisque continuo prioris vita malis ad virtutem se , ct justitiam per paenitentiam cout Grunt , tam fideli satisfactione , ut divinit
iam promuleatam sententiam revocarent.
Neque timor sine spe veniae impium promovet ad dilectionem , quam iustificatio sequatur: attritio ad contritionem viam stemnit, & ut ipsa non solum expers malitiae est, sed etiam bona, Ac salubris; ita quaecumque imperaverit ieiunia, verbera , & caeteras corporis afflictiones, cum orationibus , etiam vocalibus , eleemosynis, & aliis vi tutum moralium externis exercitiis , usus
omnes illi sensuum sunt, non innocui tantum; sed laudabiles, pii, &ad amoris gratiam a Deo obtinendam plurimum conducentes . Istud a Scripturis , Patribus, asceticis passim scriptoribus, atque communi sensu , &praxi fidelium edocemur. At, si Novatoribus auscultemus,
deberent Concio natores, & directores animorum non jejunia, non flagella, non cisicia Diuitiaces h
216쪽
cia, non saccos, & cineres suadere peccatoribus ad placandam Dei justitiam, & conversionis gratiam impetrandam et sed a talibus potius illos exercitiis oporteret avertere , donec charitate imbuti, possent actiones illas a vitio immunes reddere, alioqui necessario cupiditate inficiendas . Sed nihil hic iterum qualiscunque ratio Theologica, aut moralis valet, nisi auctoritas accesserit Augustini. Praetereo adductam a me saepius, atque
ab Augustino impensius laudatam justitiam,
e strenuos Romanorum actur, quibus eos
dicit imperium d Deo promeritos lib. s. de civitate cap. ret . qui fuit usus sensuum minime malus cno charitate . Non minus inno- cuum eorum usum in Xenocratis scholo , ' concurrente Dei auxilio, didicerat Polemo;
at neque charitatem, neque fidem , iudico, Augustino frequenter in superioribus cita, to . Edoceat itaque nos Quesnellus , numa haec Polemonis temperantia , & contineni ita cupiditas fuerit, atque adeo mala e Neo gat Augustinus Epistola Iso. novae editionisa et q. dicensi , id ipsum quidem, quod meta lius in e actum es, humano operi tribuerim ie: sed Divino. ti Et Iib. . contra Iulianum cap. 3. ,, Exii H quo colligitur, etiam ipsa bona opera, e ,, quae faciunt infideles, non ipsorum esse id ,, sed illius , qui bene utitur malis., Epist. sa. Editionis novae is s. postquam
dixit: ta Abjiciamus falsorum Philo sophorum. M vanitates, & insanias mendaces, quia nec
M virtus nobis erit, nisi adsit ipse, quo juve-,, mur: nec Beatitudo, nisi adsit ipse, quo frua- Mmur Mubi, inquam , haec Sanctus Doctor M praemisit, ad morales virtutes Macedonii progreditur, quas Augustinus non redarguit velut germina cupiditatis; sed ad Beatitudinem obtinendam ait non sufficere, nisi, exercitae fuerint propter Deum e ,, Si om- . M nis prudentia tua, qua consulere conarista rebus humanis et si omnis fortitudo tuo , si qua nullius iniquitate adversante terre- ris . si omnis temperantia , qua in tanta si labe nequissimae consuetudinis hominum,s te a corruptionibus abstines; si omnisse justitia, qua recte judicando sua cuique,, distribuis , id laborat, id nititur, ut hi,
,, quibus vis , ut bene sit, salvi sint corpore, &ab omni cujusquam improbitate tuti,
M atque pacati &c. ita non erunt verae vita
se tutes tuae M seu salutiferae, quamvis laudabiles, & honestae, sic enim sequitur:,, Si quaelibet, inquam, administratio tua H illis, quas commemoravi instructa virtu-- tibus, hoc intentionis fine determinatur,
ri ut homines secundum carnem nulIas ini-,, quas molestias patiantur, nec ad te exi-,, stimas pertinere,quo istam quietem, quams, praestare niteris, referant , idest ( ut verbis G non ambiam quomodo Deum verum, is ubi est quietae vitae omnis fructus, colant,
,, nihil tibi prodest ad vitam vere beatam
,, tantus labor . . . . Si enim virtutes , quas,, accepisti, a quo acceperis sentiens , ci-,, que gratias agens; eas ad ipsius cultum, , etiam in tuis iaecularibus honoribus conis G feras, tuaeque potestatis subditos homi-,, nes ad Deum colendum exemplo tuae re-
, , ligiosae vitae, & ipso studio consulendo,,, seu fovendo , seu terrendo erigas, & ad-,, ducas , nihilque aliud in eo, quod per te,, securitis vivunt, velis, nisi ut hinc illums, . promereantur, apud quem beate vivent, H & verae virtutes erunt, & ab illius opitu-,, Iatione, cujus largitate donatae sunt, ita ,, crescent ,& perficientur , ut te ad vitam ,, vero beatam , quae non nisi aeterna est, ,, sine ulla dubitatione perducant
Haec prolixa Abgustini sententia virtuo tum moralium actiones indicat innoxias , imo laudabiles, cette minimh ab Augustiis no reprehensas , etsi nulla expressa intentione ad cultum Numinis directas; utiles vero etiam futuras ad salutem , si amor
aeternae beatitudinis exercerentur: qui amor spei juxta magustinum bonus est, at que ad charitatis gratiam , & beatitudinem consequendam accommodatissimus, ut cum
Macedonio ejus subditi hinc illum promereantur , apud quem beat/ vivent, O vera virtutes erunt. Non igitur omnis usus sensuum, vel alterius cujuslibet facultatis ab que charitate est illicitus.s Quoniam autem de solo usu senis suum praesens disceptatio est , percurramus breviter sensus singulos: exempla horrorem novitatis incutient. Initium ducamus d Paganti, Iudaeis, uaereticit, alimque huIus gen rir; nempe iuxta Quesnellum vitiat omnem usum sensuum cupiditas, quam infert necessario carentia charitatis etsi charitas juxta eum infidelibus sit impossibilis; elicie nim non potest sine fide, neque haec sin Egratia, quae infidelibus prorsus deest juxta propos. a 6: Alaliae dantur gratia ni persidem. Propos. T. Fidei es prima gratia, s fons omnium aliarum. a v. Extra Ecclesiam nulla conceditur gratia, & inter 3 I. ab Alexandro VIII. damnata est haec s. Pagami , Iudai , Haeretici, aliique huius generis nuntum omnino accipiunt d Iesu Ch i o i suxum ; adeoque hinc rect/ inferes, in illis esse ooluntatem nudam , ct inermem
217쪽
gyi Conmtutio UNict Ni Tus propugnata ass
a que omni gratia D ciente . Quam prompositionem Arnaldus etiam contra Pontificis censuram audacissime propugnat tria nona parte di cultatum pag. 212. , & ais. Quem librum Arnaldus senio fatiscens , Quem ello studiorum scriptionumque adjutore domestico conscripsit. Quae igitur juxta utrumque hunc Theologum superest Paganis, Iudaeis, Haereticis, aliisque hujur generis hominibus libertas, ut in ullo usu sensuum peccatum valeant evitare e Nam charitas sine gratia elici non potest: & tamen omnis juxta Quesnellum usus
sensuum sine charitate necessario peccatum est, quia cupiditas, aut charitas usum sensuum bonum, vel malumfaciunt. In obligandis hominibus ad vitandas peccatorum occasiones nulli rigidiores sunt novis Augustini discipulis, ab hac lege nulla juxta eos excusat utilitatis ratio, aut moralis necessitas. Tenebuntur itaque Pagani, Iudaei, flaretici, aliique hujus generit, obturare sibi aures , ne quid audiant ; nares , n3 quid olfaciant; claudere oculos, ne quid videant; linguam
continere, net verbum proferant; manus,& caetera corporis membra, ne quid sentiant; denique quam sumptio alimenti ad sustinendam vitam est necessaria , tam iis inevitabile est in omni sumptione peccatum . Duriuties inhumanat Ineluctabilis quoque necessitas peccandi in omni sensuum usu incumbet, eadem obligatio impediendi omnia sensuum organa cunctis peccatoribus , utpote destitutis omni gratis , sino qua charitas non est ino hominis potestate, atque adeo nec evitatio peccati semper novi, usu sensuum necessario committendi; siquidein juxta Propositionem et g. prima gratia, quam Deus concedit peccatori, ef peccatorum rem . Quid autem fidelibus, & justis p Etiam erga hos pareissimus Quesnellus est in agnoscendis gratiis; imo nemini eorum, quos quidem hodie Romana Ecclesia pro fidelibus , & justis
habet, ullam patietur attribui; cum Cnim Deus unus, unus Baptismus, una fides sit,
atque hanc sibi Quesnellus vindicet, a fide Romanae Ecclesiae in pluribus discrepantem, necesse est, eandem Ecclesiam cum omnibus suis justis ,& Sanctis , omni penitus gratia destitui, ideoque in omni usu sensuum peccare ; sola enim, quae a perpetua delinuendi necessitate liberare valet, charitas,nh fide, & sine gratia est impossibilis . Sed quid Ecelesiae Romanae justos, & sanctos
appello, a quibus exulante fide, sanctitatem omnem, justitiam , charitatem pariter exulare necesse est e Sic quotquot in Romana Ecclesia degimus, uti caremus Quesnelli se de , caremus & charitate, atque in omni sensuum usu cupiditate ducimur: sic & insuperabili semper cadimus necessitate, expcr- res omnis gratiae, sine qua etiam juxta prompositionem go. nihil amare possumus , ni a
Sed ut de solo hic usu sensuum disseramus, sin E illo impleri nequeunt praecepta Ecclesiae; non enim sine illo assistere possumus sacrificio missae, & celebrare Festa, confiteri peccata, sumere Eucharistiam, ne praeceptis quidem naturae, saltem plurimis sati facere possumus absque opere sensuum; ut reddere depositum, solvere debitum, Iargiri cleeinosynam, honoraret parentes, consolari moestos,docere ignorantes,juvare infirmos, corrigere deIinquentes; haec omnia si absque charitate fiunt, juxta Quesnellum cupiditate maculantur; recedente autem fide, charitas deficit necessario: curria
igitur Quem elli fidem Romana Ecclesia non
strat, Quesnelliana charitas locum in ea invenire non poterit, atque ita necesse erit, vel Romanam Ecclesiam universam, vel omnes istiusmodi novos Augustini discipulos in omni usu sensuum delinquere, & nova semper eupiditate inquinari. Nullum hic
apparet medium; quamcunque partem elegerint adversarii, fatali laqueo constringuntur. Si consectarium non placuerit, ut displicere debet omnibus, oportet damnato dogmati 6. & vicinis pluribus nuntium Quesnellus remittat.
CAPUT II Respondetur objectionibus desumptis
eae Scriptura .i Uo nobis ex ApostoIo in Hex1-
Η plis opponuntur: Primae Cor. L .
. I r. Sive ergo manducatis, s ebibitis , e aliud quid facitis , omnia in glo-
iam Dei facite. Coloss. s. v. II. Omne quod- eumquefacitit in verbo,aut in opere, omni Cain homine Domini Iesu Chri , gratias agemtes Deo , O Patri per ipsum. Quibus tam perspicuo tradi Propositionem q6. aut mant adversarii, ut ei confirmandae soIa sacrorum verborum relatio sufficiat. Sic illi,quibus pridem vilis fuit Sedis Apostolica authoritas, nec magni ponderis illae Tridentinae Synodi, sanctorum quoque Patrum; nisi foeth ubi novitatibus suis non senserint refragari. Itaque ex utroque Apostoli textu sibi fingunt,omnia prorsus homi
218쪽
num opera deliberata esse illicita , & a primo Decalogi recederc praecepto, imo cupiditatis vitio conspurcari, quaecunque dilectione Dei benevola praesenti non conse
Contra hanc novitatem clara est sententia Angelici in quaestionibus disputatis quaest. T. de malo art. q. ubi Sanctus ita sibi
objicit: Homo tenetur ex praecepto, ut omnia, quae facit , ordinet in Deum tanquam in emedicitur enim I. Cor. I o. Sive manducatit, ehibitis , e quid aliud facitis omnia in gloriam Dei facite, ad quod ipse respondet: Adnonum dicendum , quud, cum illud praeceptum Apostoli sit a mativum , non obligat ad hoc, quod semper observetur in actu ; observatur autemsemper in habitu , quamdiu homo habitualiter habet Deu cui ultimum sinem: quod non excluditur per peccatum veniale ; quo charitatis habitus non destruitur. In Commentario quoque capitis s. ad Colossi lect. s. Conjungens locum illum Apostoli cum eo , qui est I. Cor. Io., circa
utrumque: Resondro inquit quidam dicunt, quod hoc est evi silium ; sed hoc non es verum; sed dicendum es, quod non es necessarium, quod omnia in Deum referantur acIu , sed habitu . Qui enim facit contra gloriam Dei, O
praecepta ejus, facit contra hoc praeceptum . --nialiter autem peccans , non facit contra hoc praeceptumsimpliciter ; quia licet non actuali-rer, tamen habitualiter omnia refert in Deum:
Peccatum scilicet veniale , uti charitatis habitum non extinguit, ita neque abrumpit relationem, qua homo Deum super omnia diligens, se suaque omnia praesentia, & Ω- tura Deo obtulit, quae intentio lassicit, ut omnes dein actus ex propria qualicumque bonitate morali, & honestate ad Deum re- fetibiles, ipsi censeantur consecratae, donec generalis intentio noxa quadam Iethi fera
dissolvatur. Imo in Commentario ad I. Cor. Io. expendens sententiam superitis obiectam e Re-aepondeo (inquit relatio haec in gloriam Dei imte igitur vel in actu, vel in aptitudine referendi , quae non es solium in bonis , sed etiam in indiferentibus; quae nempe necessitati, seu indigentiae naturae deserviant, quorum appetitus nec illicitus censeatur, nec otiosus. Convincens denique prorsus est Angelici testimonium r. a. quaest. Io I. art. Io. ubi ad quaestionem et Utrum modus charitatis cadat Aub praecepto divina legis, primo sibi objicit hoc adversantium argumentum et is Ad,, modum charitatis proprio pertinet, ut di, omnia fiant propter Deum ; sed istud ea-,, dit sub praecepto: dicit enim Apostolus
,, t. Cor. Io. Omnia in gloriam Dei facite ,, Ergo modus charitatis cadit sub praece-M pto . ,, Ad quod ita respondet SamstiG-mus Magister: ,, Ad secundum dicendum, quod sub praecepto charitatis continetur, si ut diligatur Deus ex toto corde, ad quod
,, pertinet, ut omnia referantur in Deum: ,, & ideo praeceptum charitatis implere ho-M mo non potest, nisi etiam omnia referan-,, tur in Deum. Sic ergo qui honorat pa-
,, rentes, tenetur ex charitate honorare,
,, non ex vi hujus praecepti, quod est, Ho-,, nora parentes ; sed ex vi hujus praecepti, si Diliges Dominum Deum tuum ex toto,, corde tuo. Et cum ista sint duo praecepta si assirmativa non obligantia ad semper, potari sunt pro diversis temporibus obligare: &,, ita potest contingere, quod aliquis im-,, plens praeceptum de honoratione paren- , , tum, non tunc transgrediatur praeceptum ,, de modo charitatis .a Actiones indifferentes statuit S. Bonaventura in a. distinct. I. art. i. quaest. S.,, Quando quis facit operationem , ita H quod circa creaturam non assiciatur in ,, ordinath, nec tamen illam operationem
si refert ad Deum, sed facit propter ali-M quem finem, qui respicit indigentiam,
,, naturae ( ut cum aliquis ambulat, ut re-,, creetur, vel comedit, ut reficiatur ta-,, lis actio indifferens judicatur; qui ait ,, tali actione non est malitia commissionis; ,, quia non est inordinata dilectio ; nee,, etiam omissionis; non enim semper omita, , tit homo , quando actiones suas non re-,, fert in Deum ; indulget enim naturae fra-M gili, &infirmae, ut multa possit talia fa-M cere et nec Deus requirit ab homine ii si statu distractionis , & miseriae , quod otii-M nia quae facit, referat ad se. , , Hanc Seraphici sententiam citat quoque , & laudans sequitur S. Salesius lib. t a. de amore Dei cap. g. ubi locum Apostoli ad Colossienses ab adversariis allegatum ipsis eripit, & juxta Angelici simul explicationem sensui restituit legitimo . M Omne (in-,, quit quodcunque facitis in verbo , aut ,, in opere, &c. quae verba Apostoli, ut diri cit Doctor Angelicus, ea explicans, sunt ,, in lassicienti usu, quando nos possidemus,, habitum sanctissimae charitatis , per quem ,, licet non habemus expressiam,& activam,, intentionem faciendi quidquid facimus,ri propter Deum, habemus tamen impliciteri contentam in unione, & communionem cum Deo , per quam omne bonum, quod si facere postiumus una nobisci im dedica-,, tum est divinae bonitati . ,. Ibidem H Noadia est
219쪽
sy8 Constitutio UNiGE Ni rus propugnata Syy
is est opus, ut filius in aedibus paternis subis potestate Patris commorans, declaret,
is quidquid acquirit, acquirere se Patri:,, nam,cum filius sit sui Patris,ab eo depenta det, & quod ei provenit, ad Patrem spe- si istat. Sic & satis est, nos esse filios per di- , Iectionem ( habitualem, de qua supra ut is quidquid agimus , integre destinatum sit
se ejus gloriae. Salesius itaque & iuxta eum S. Thomasse Apostolum intelligunt, ut non requiratur perpetua relatio operum in Deum . Ea- dem est sententia S. Bonaventurae, ut jam vidimus. Clarissima quoque est consensio Doctoris Subtilis in a. distinia. I . quaest. 2.
quaest. I. num. q. Non tenetiar homo , nec ten
tione necessitatis , contra quam sit peccatum veniale, referre semper actum suum ac ualiter, vel virtualiter ; quia Deus non obligaviit nos ad hoc . Idem docet Durandus in a. distino. 38. quaest. q. num. 8.3 Atque hi sunt celeberrimi scholarum
Principes infinitam trahentes illustrium Sectatorum seriem , ut palam exploratum est,& singulos recens hre supervacaneum . Unum ex schola S. Anselmi praetermittere non possum testem, ut saepe vel ab adversariis laudatum, ita omni exception
majorem,Eminentissimum Aguirre in Theo- Iogia S. Anselmi disp. iso. se st. . ,, C Usi igitur aliquis vult aliquod bonum ho- nestum, misericordiae v. g. , aut justitiae, ,, illud propter se amans, ipso affectu suo se vult finem ultimum simpliciter , sivo M Deum , ad quem honestas ipsa ejus finisse intermedii implicite ordinaturi nec ultari terius indiget ex praecepto referre appe-- titionem illam , vel operationem ii se Deum explicite tanquam in finem ulti-H mum . Unde Montesinos vir sano piiss-M mus , &sapientissimus , nec minus fidelisis interpres Sancti Thomae art. q. quaest. I. M pag. 3 .col. a. Eue docIrina communis Theo M logorum, quam etiam recipiunt recentiores,, alibi, quod actus virtutis cujusque moralisse tendat in proprium objectum ratione pro-,, priae honesatis . Nihilominus implicite, ediis natura sus absque aliquo alio tendit in D Deum I neque opus es, ut expresse ordine,, tur in ipsum. Ergo contra mentem S Tho- mae, & omnium Theologorum negant ad-- versarii, honestatem moralem virtutum i,, possie amari propter se veluti finem non ,, ultimum, seu implicite , & ex natura suasi ordinatum ad ultimum finem simpliciter; A &immerito affirmant, opus e Ge ex prae-M cepto, ut praeterea explicite in Deum oriata dinetur. Quippe S. Thomas , & cum eo,, caeteri potius hoc negant, & illud affir-M mant . ,, Hactenus doctissimus Cardinalis .
Huic alterum jungo Eminentissimum Bellarminum, qui lib. s. de gratia , & libero
arbitrio cap. Io. ,, Undecimum, inquit, ar-M gumentumsumunt (Κemnitius, & Calvi-M nus ex illo I. Cor. Io. , & Colossi g.,, Sive manducatis , sive bibitis, sive e id ,, aliud facitis, omnia in gloriam Dei facite.,, Respondeo et sonant haec verba piam ad- , , monitionem , non praeceptum proprid di-,, inuin, nisi intelligamus hoc tantum impe-,, rari, ut omnia fiant in gloriam Dei ex-,, plicite, vel implicite . Nam saltem im- , , plicite omnia refert in gloriam Dei, qui
M operatur propter bonum aliquem finem. ,, Semper enim ex bonis operibus, etiamsi,, is, qui ea facit, forte de Deo non cogitet, ,, sequitur,ut qui ea vident, glorificent, aut ,, certe glorificare possint Patrem nostrum, ,s qui in coelis est. Ea eruditissimi Cardinalis interpretatio desumpta quoad sensum videtur ex Commentario S. Thomae r. Cor. Io. lectione T. ,, Omnia in gloriam Dei facite, &cum in- M vocatione Creatoris, ea intentione, ut ,, Deus Iaudetur ,&glorificetur. Mati. s. Sic luceat lux vestra coram hominibos &c.,, Colo C. s. Omne quodcumque facitis in , , verbo , aut opere, omnia in gloriam Dei,, facite. Augustinus in Psalmums . conis si cione r. in fine . Haec si recte fiunt, Dei,, laudes sunt. Non ergo solum vox tua so-,, net laudes Dei; sed etiam opera tua cori-M cordent cum voce tua . Cum enim Deus,, laudatur de bono opere, Deum laudas , &, , cum blasphematur Deus de malo operos, tuo, Deum blasphemas . si Postea sibi Angelicus objicit: ,, Contra et ergo nullus,, actus est indifferens. Respondeo sinquit ,, Relatio in gloriam Dei intelligitur vel in ,, actu , vel in aptitudine referendi, quae,, non est solum in bonis , sed etiam in in-,, differentibus. Eundem Angelici locum proferens Cardinalis Aguirre disp. rso. sei'. ii . ,, Iros, quibus verbis , inquit, palam admittit, ,, aut tradit sententiam concedentem actus, , indifferentes in individuo, ut aiunt, &,, juxta illam respondet, fieri satis illi prae-M cepto referendi omnia in gloriam Dei, sive illud non violari peractionem inditas, ferentem ; quoniam haec apta est referri,, in Deum, licet actu non reseratur. Praece-,, ptum autem illud non obligat ad refe-,, rendum in actu; sed disjunctivo in actu, ,, vel in aptitudine. Qua doctrina statuta, M patet
220쪽
oo Pars II. Propos. XLVI. Cap. II. & III.
si patet corruere opinionem adversario-- rum, cui nihil tam aperth repugnans est, se quam opinio afferens actiones indifferen- tes in individuo. Nos vero adhuc prestitiata loquimur, quam D. Thomas eo Ioco, cum sciamus , & notum omnibus sit, si S. Doctorem in Summa Theologiae ejus-- modi actus indifferentes in individuo nc- gasse . Caeterum adhuc negatis iis, vera si & inconcussa est doctrina hactenus tradi
H ta; cum omnis actio elicita propter ho-- nestatem virtutum moralium in materiori ipsarum, & nullo alio fine vitiata, sit pla-- ne honesta , & moraliter bona , tam ito
is specie sua, quam in individuo: sitque,, proinde in gloriam Dei, & cum invoca si tione Creatoris, implicite saltem, aue H interpretative, prout supra saepe explana. si tum fuit. M Exultare adversarii solent Commentario S. Thomae in Iocum Apostoli ad Coloss. Omnia quacunque facitis Oe. ubi Angc-Leus definit id esse praecepti, dicensi Respondeo : Quidam dictivir hoe est comitam; ed
hoc non est verum . Hic sistunt adversarii: h leges iunt laetitia, aut magis eam simulant;
nam quod ibi statim sequitur, & ipsi premunt silentio, ignorare eos non sinit, Ange-Ii eum communi sensui patrocinari. Sic enim ibi se explicate Sed dicemaeum es, quod non es necessarium, quod omnia in Deum reserantur actu,sed habitur qui enim facit contra gloriam Dei , O praecepta ejus, facit contra hoe praeceptum; ut praecipue infideles, qui opera sua faeiunt in honorem falsorum Numinum. . Mirabile aliquibus apparet, quod mox
illie subditur. Venialiter autem peccans non a facit contra hoc praceptum simpliciter g quia, uret non ac ualiter, tamen habitualiter refert
omnia in Deum: subintellige omnia in Deum referibilia , inter quod non est veniale delictum i constat enim nh minimum quidem , malitiae posse ad Deum Optimum, & Sanctissimum pertinere; alias non foret, quo nihil melius esse valeat, vel rationabili cogitatione designari. Sensus itaque Angelici est, relationem habitualem omnium referibilium , ut sunthona omnia, vel indifferentia, non destrui
delicto venialis ideoque illud non esse illi
praecepto contrarium simpliciter, sed tantum secundum quid ; nempe secundum levem illam malitiam, quae in Deum referri nequit; non impedit tamen, nh caetera omnia referantur et unde non necesse est, quod quia
eunque peccat venialiter, peccet mortaliter,
quasi destruens simpliciter praeceptum , ut sibi Angelicua obiecerat, & jam solvit. Mitutio rarat. propugn. Tom. IL
Solvuntur objectiones petitae ex S. Augustino.
r x Ibro . contra Iulianum cap. 3. Per
hunc amorem creatoris(inquit Au-
gustinus bene quissique utitur cre ruris r sine hoc amore Creatoriae nullas quisquam bene utitur creaturis i videlicet sicut oportet ad beatitudinem , quae sola verum,& saIutiferum bonum est ; nam reliqua eo non conducentia, caduca bona sunt, inania,& bonorum vix digna nomine. Sic Augustinus lib. q. contra Iulianum cap. 3. Scito, nos illud bonum hominum dicere , illam volu tatem bonam , illud opus bonum , per quod F Ium homo potes ad aeternum Dei donum, re
Alio tamen,& inferiore sensu opera quaedam appellantur bona, quod non solii sino peceato sint; sed etiam rectae rationi conformia, digna laude, & praemio temporali, ut Augustinus docet locis plurimis lib. s. de Civit. Dei cap. 12. Epist. s. ad Mariscellinum, & lib. de Spiritu , &lit. cap. 26. Ipsi homines eraret, O vis illa naturae inerat illis, qua legitimum aliquid anima rationalis sensit, est aett. Verum additi Adsalutematernam hiau pro uni impio aliqua bona opera,
sita quibus di illime vita cujuslibet pe mi
hominis invenitur . Praecesserat: In numero etiam hominum impiorum , nec Deum verum veraciter , just/que colentium quaedam facta legimus , HI n vimus, vel audivimus , quae fecundum justitia regusim non solom non vituperare possumus, sed etiam merito, jumque laudamuI ; glian-
quam ,si dissicutiatur quo e siunt, vix inveniuntur , qua justitiae debitam laudem , defen
In quem locum Bellarminus lib. s. do
gratia, & lib. arbitrio cap. v. ,, Notandum
,, est ( inquit illud vix ; vero enim magna
,, pars operum infidelium ob finem pravum, H ad quem referuntur, peccata simpliciter D sunt . Quaedam tamen, tametsi pauca, in-,, veniuntur, quae nullo malo fine vitiantur,
M & ea non peccata; sed opera bona simpli-M citet dici debent. Itaque idem Augusti-,, nus continuo ita subjungit et Uerumtamen M quia non usque adeo in anima humana ima- go Dei terrenorum assectuum labe detrita ,, es , ut multa in ea oelut lineamenta extrem ma remanserint; unde merito dici po t.
,, etiam in ipsa impietate vita fuae facere aliari qua legis, ve apere dcc. Quorum verbo-