Sanctissimi domini nostri domini Clementis papae 11. Constitutio unigenitus theologicè propugnata. Tomus primus quartus cum synopsi

231쪽

a a Constitutio Unic

Temere objiciuntur Scripturae sacrae , oemel inde magis Propositionis, ae defensorum ejus perversitas detegitur.

diario suo Collatore proferant exv saetis litetis. Ecclesiastici cap. 3. Filiis pientiae Helisia justorum , O natio tu rum obedientia , O dilectio . Indubio filii sapientiae , ex quibus justorum Ecclesia , seu

coetus componitur, obediunt Dei mandatis, eumque diligunt, saltem eo tempore , pro quo dilectio praecipitur. Verum, ut docet Angelicus a. quaest. 88. art. i. Illud praeceptum est a mativum, unde non obligat ad semper. Et in a. sententiarum dist. l. art. r. ad g. Non oportet, ut actus in elium, qui in em illum non es ordinatus , semper sit peccatum ed solum pro tempore tuo, in quo tenetur actum suum in fleem ultimum referre. Sed neque expressum in Ecclesiastici textu video, neque ulla inde ratione legitima deducendum, quod omnium virtutum moralium , & theologicarum actus, praeterquam charitatis, vel ex charitate dimanantes, sint hypocrisis. Talis adversarioru in interpretatio nova est adeo, ut non existimem,ullum proferendum interpretem Catholicum, qui sic Ecclesia icum intellexerit.

pientiae cap. 6. vers. I S. & I p. Initium enim

illius verissima est disciplinae concupiscentiae cura ergo disciplina dilectio es , c, dilectio euis sodia legum illius es ; c oditio autem legum,

consummatio incorruptionis es, & ut gradatio integra sit. v. et O. Incorruptio autem facit esse proximos Deo . v. a I. Concupiscentia itaque sapientia deducit ad regnum perpetulim.

Puto cuilibet legenti, qui novitatis Spiritu

initiatus non est, cogitationem eandem ocis

currere , quae incidit mihi ; quid isthaec faciunt ad probandum, actiones singulas, &cujuscunque legis obedientiam esse hnocriam, quando Dei amor non est illius principium interius , ct Dei gloria ejus sinis e Sed neque tam exoticae interpretationis sive apud Patres , sive apud alios vestigium est. Donee interpres melior ab adversariis proferatur , audiamus Cornelium a Lapide:,, Initium (inquit sapientiae est disciplinae

M concupi centia; concupiscentia autem ,, distiplinae illius parit curam, & solicitus, dinem ; cura parit dilectionem , dilectio,, custodiam legum, haec incorruptionem,

NIT Us propugnata dig

h quae facit proximum esse Deo per regnum ,, aeternum , quod disciplinae, sive sapiens, tiae cupido affert. Pro notitia disciplinae remittimur ab interprete ad versum tr. Illic Sapiens dixerat: Concupiscite ergo sermones meos , diligite illos, ct habebitis disciplinam. Interpres ait:,, Eru ,, diemini, acquiretis disciplinaem , hoc est, ,, morum castigationem, & compositionem; si sicut pueri per increpationes, verbera, ,, & flagella discunt mores suos ad honesta-

,, tem tum internam, tum externam com-

, , Ponere; caro enim, & concupiscentia, ,, nostra est caeca, & cupida instar pueris,, unde flagellis castiganda, & ad virtutemri conformanda est . ,, Habemus quidem

hic dilectionem, quae custodia legum est; sed ipsi dilectioni pariter videmus praevia traconcupiscentiam disciplinae , ex concupiscentia nasci curam, dc solicitudinem di ei-plinae acquirendae, ex cura dilectio n1sciturrinde tum quidem custodia legum subsequentium ; sed fidei ,& spei praeceptae exer

citium eliaritatem antevertens, atque ad

eam disponens non potest sine impietate hypocrisis appellari. Augustinus sermone a a. de verbis Ap stolii Domus Dei credendo fundatur ,seram do erigitur, diligendo perficitur . Iuxta adve sarios, si domus Dei ante dilectionem fundetur in fide, erigatur spe, totum ejus fiundamentum , &etectio est hypocrisis, quod domui Diaboli, non Dei convenit. Clemens Alexandrinus lib. a. Stromatum adducens sententiam libri antiquissimi dicti Pastorii ; praecedit, inquit, Dei, timor adficat, persicis autem dilectio . Perficit ne dilectio peccatum, vel peccati aedificium e Perficere illud deberet, si omnis obedientia dilectionem antecedens, sive ut adversarii aiunt, non profluens ex charitate, esset hyoersis.

ctatus . in Epistolam Ioannis: Oportet ergo,

ut intret timor primo , per quem veniat e haritas i timor medicamentum , charitas finitas.

Estne hypocrisis medicamentum; an Uenem num exitiale Si timor gehenna es supernaturalis, ut definivit Alexander VIII. damnando inter Propositiones 3 I. decimam quartam id negantem et Si attritio, quae geherane, O poenarum metu concipitur sine dilectione benevolentia Dei propter se , es honus motus, ac supernaturalis, ut idem Pontifex declaravit ibidem contra Prop. is., intolerabilis temeritas adversariorum est, eandem attritionem, atque adeo poenitentiam, & obedientiam de hypocrisi accusare. Si forsitan acephali isti, ut experimur quotidie, authorita

232쪽

tem Pontificiam aspernentur 3 vilipendere saltem non deberent Concilium oecum nicum Tridentinum, quod se C. S. cap. 6.justificationis ordinem describens incipit a fide , inde progreditur ad timorem , deinde ad spem, quibus salubriter dispositus peccator , Deum tanquam omnis j itia fontem diligere incipit; & lasset . cap. q. docet, Comtritionem imperfectam , qua attritio dieituri quoniam vel ex turpitudinis peccati consideratione , vel ex gehennae, O poenarum metu communiter concipitur, si voluntatem peccandi

excludat ( ut potest, & excludit saepissime )eum se veniae , declarat nonsolom non facere hominem hypocritam , di magi I peccatorem; i merum etiam donum Dei esse , O Spiritus Sani Ni istimum , non adhuc quidem inhabitantissi sed tantum movientis, quo poenitens adjutus

vitam sibi ad iuclitiam parat; O , quamuit sine

Sacramento paenitentiae per se ad justi ait

i nem perducere peccatorem nequeat, tamen a

eum ad Dei gratiam in Sacramento poenitentiat impetrandam disponit. Quomodo autem attritio ex gehennae, i vel poenarum metu, etiam cum spe veniae, Ac excludens quam potest maxime , voluntat tem peccandi, sino amore Dei benevoloi non taciet hominem hypocritam , & magisl peccatorem et quomodo potest ad Dei glai tiam in Sacramento poenitentiae impetrani dam disponere, si ipsa cum consessione, &i Omnibus externis poenitentiae signis, ab at- , tritione illa provenientibus, non sit nisi hy- , pocrisis e Idem est adversariis iudicium de attritione, quae concipitur ob peccati dis

convenientiam eum natura, ut explicant au

t thores Propositionis v. inter si . damnatasi ab Alexandro VIII.; sed Quesnellus definitiones omnes facile contemnit, ut omnes solent haeretici. At, inquiunt Hexapta, nonne verum est,quod docet Apostolus I.Tim. cap. I. Finis autem praecepti est charitas de corde puro, conscientia bona, ct e non Addit Propositionum Collator ad Rom. cap. II. Plenitudo autem legis es dilectio . Uerillimum agnoscimus utrumque textum, quidem cum tutissimis Augustini, & Angelici commentariis . Ita posterior in epistolam Rom.,, Dicitur primae ad Tim. I. quod finis prae-,, cepti charitas est; unumquodque enitet M perficitur cum ad finem pervenit, & ideo M tota legis perfectio in charitate consi-M stit .... praecepta negativa obligant sem M per, & ad semper a nullo enim temporest D est furandum, & adulterandum , praece- di, pia autem assirmativa semper, sed noli s, ad semper. H Uade etsi tota legis perfe-

cito in charitate consistat, nec possimus unquam Deum odisse, aut proximum ; elicere tamen dilectionis actum erga Deum propter se, & erga proximum propter Deum, noutenemur semper, sive pro omni tempore, licet semper obligatio maneat diligendi statutis temporibus, & in certis circumstantiis: quapropter non violat praeceptum honorandi parentes , vel non blasphemandi, non committendi adulterium, quoties aliis quis honorat parentes propter retributionem a Deo promistam , vel a blasphemia, &adulterio abstinet, quia utrumque crimen Deus vetuit sub poena ignis aeterni: Bonust enim iae obedientiae gradus es, quamvis melior sit eum ex amore obeditur, ut nos supra docuit Mellissuus. Aliud igitur est, finem praeceptorum, &perseetionem obedientiae esse charitatem taliud, omnem obedientiam absque eo fine, absque ea perfectione esse hypocrisim . Peccator quamdiu extra statum gratiae est, aliqua subinde servat praecepta tum Dei, tum Ecclesiae . Qui in delectationem incidit mota rosam, potest nihilominus praescripto tempore jejunare, interesse sacrificio, dare eleemosynam, honorare parentes , solvere debitum , abstinere a falso tcstimonio, uo reatum suum augeat, & Deum magis eo dira se

ad iracundiam provocet, & vindicta me ubi medium apertissimo conspicimus inter hypocrisim , & charitatem , quae legis plenit G , ii, & perfectio est. s In Commentario epistolae T. Tim. cap. I. lectione I. ubi quaerit Angelicus quomodo charitas sit finis praecepti e Ad hoe secundum (inquit duo sunt considerandar, , Primo , quod omnia praecepta legis sunt, , de actibus virtutum , & quod per omne TH actus virtutum ordinetur unus homo ad

,, alium. Secundo, quod objectum uniusta virtutis est finis alterius ; quia quando,, cumque una potentia est circa aliquem, si finem, ad illum ordinantur omnia, quaeri sunt ejusdem , sicut ad finem, sicut fraeniis is factiva est ad equestrem et quia officium H equestris est ejus finis; haee autem ad D ducem. Virtutes autem theologicae uitiis mum finem habent pro objecto ; aliae auri tem sunt circa ea, quae sunt ad finem: er-s, go omnes respiciunt theologicas sicut ,, finem et inter theologicas vero illa plus se habet de ratione finis, quae propinquiusta se habet ad ultimum finem et fides autem, ,, ostendit eum , spes facit tendere in eum, D charitas unit. M Unio ista utique est, ad quam tendunt virtutes omnes theologicae, es, bis mediantibus, morales; sicut potentia,

Pars II. Proposi XLVI. Cap. II.

233쪽

orci Constitutio UNT GENIT Us propugnata ga Z

ut Angelicus explicat, feraifactiva dirigitur

ad equestrem, equestris ad ducem , atque ita fraenisectiva potentia uItimo dirigitur ad ducem; sed, amabo, quisquamne de opifice, qui fraena conficit,assii met,eum in opere suo debere intentionem semper dirigere ad dueem e Suffcit, inquies, iraenum ex natur, sua servire ad equitandum , & equitationem ad obsequium ducis. Simile est in vi tutibus moralibus, quae ad theologicas di ponunt , & inter has alia propinquius altera ad finem ultimum se habet; nam fides di ponit proximo ad spem, haec ad charitatem , qua fini ultimo unimur . Ordinatio itaque illa virtutum inter is, quam habent ex natura sua, & Dei sapientia, non est intendenda necessario ab homine in omnibus actibus, sicut frena faciens, non semper deest suo muneri, quoties doduce non cogitat. Sic & miles, qui a Principe equum accipit ad pugnandum contra hostes, etsi finis donationis sit victoria ab hostibus referenda et non tamen in omni cuiara, quam miles tenetur gerere sui equi, in omni usu cogitare debet de victoria: iussicit, illam pro conservatione equi solicitudinem veluti natura sua eo tendere. 6 Sed nunc adversarios nostros, prae tensos Augustini discipulos, ex ipsa sua objectione , adhibito etiam Augustino interprete, convincere oportet de insigni siv imprudentia , sive malitia , qua Propositionem AE . dum defendere conantur, magis reddunt Catholicis detestabilein s sensum in ea detegendo longo deteriorem, quam vulgus legentium percepisset. Dum scilicet ad damnati articuli excusationem profertur uterque textus Apostoli: Finis praecepti est raritas, de raris puro , ct de conscientia bona , ct se non Ia : Et plenittido legi, est dialectio ; qualis ea dilectio sit, qualis charitas

ad obedientiam ab adversariis requiratur, jam intelligimus; ca nempe, quae est plenitudo legis; adeoque iustificans. Ita de charitate , quae es ex eorde puro , sentit Augustinus lib. de natura, & gratia cap. T. Charitat inchoata , inchoata jussitia es, charitas provecta , provecta tu itia es; sed eharitas de corde puro , conscientia hona, edi e non Ia. Lib. i. de Doctrina Christiana cap. s. & seq.Cor purum es vacuum cupiditate , ct amore sui, ut nihil aliud diligatur, quam qu)d dilia gendum est . Perspicis hinc modo; Loetor, ex quo fonte , ex qua charitate profluere juxta adversarios debeat omnis obedientia, ne alias falsa iustitia, aut vera b crisis site Ex charitate nempe, quae est ex corde paro , ct conscientia bona r quae sit vera i uia. Denique

ex corde vactio cupiditate, cam amore Di,

quodque nihil diligat,quam quod diligendum es, quae videtur non vulgaris i itia, sed

valde provecta. omnis igitur obedientia ex tali non proveniens charitate,adversariis est pocri s. Quomodo autem evadunt anathema Concilii Tridentini sess.f. can. . i quis dixerit,opera omnia,quae ante j Fcationem sunt, quacunque ratione facta sint, vere esse peccata , vel odium Dei; aut quanto vehementius quis nititur se disponere ad gramtiam , tanto eum gravi us peccare, an thema

sit. opera, quae ante justificationem fiunt, non profluunt te charitate,quae est plenit do legis , quae est ex corde puro, & conscientia bona,corde , inquam , puro,quod ii terprete Augustino sit vacuum eupiditate, O amoresui , ut nihil aliud diligatur , quam quod diligendum s.

Tridentino anathemati succedunt trium Pontificum censurae contra hos duos articulos: 33. inter Baianos, Omne, quod agit Re cator, velfervus peccati, peccatum es : dc lo. In omnibus fuit actibus peccator servit dominanti eviditati. Praetereo censuras contra plures exar. propositionibus ab Alexam

dro VIII. damnatis, quas alibi retuli,cadem doctrina in Joanne Huss a Constantiensi Concilio proscripta est.

CAPUT III.

Immerito Gutra uos producitur S. Thomas. Audersarii magis produnt suam perfidiam , animum minim. catholicum .i c Emper Adversarii Doctorem Angelicum objiciendo, beneficium no- bis nolentes praestant, & patrocianium veritati. Si quid enim subinde imScripturis, vel Patribus occurrit obscurius, statim Angelicus sol interpretatione luciadi Ama tenebras omnes facile dispellit; nam licet in scholasticis,&ut vocari solent,quodlibeticis quaestionibus subtilius disputatis, aliquando inter theologos de mente Sanctissimi Doctoris dissidium oriatur; at in fidei ,&communissimae doctrinae ab Ecclesia stabilitae articulis firmamentum semper

ac lucem veritas contra novaturientes , taliae reticos invenit

opponunt hic nobis Hexapta Aquinatem quasi a. a. q. 23. art. I. asserate M iuxta H Apostolum nulla virtus est utilis absquet M charitate ,& tamen virtus est utilis ; cr- si So

234쪽

,, go sinh charitate virtus esse non potest .,, ,, tum ad meritum vitae aeternae, quae solis De sumitur istud ex argumentosed contra . ,, diligentibus De uni repromittitur .,, Cur autem Hexapta non exhibent textum, Non igitur vocat S. Thomas opera it Ia

ipsis Angelici verbis Citanda nempe fuisset hypocritim , quia non profluunt ex charita- sententia Apostoli, ex quae patuisset, eam , te; sed inutilia ad salutem merito judicat, si nihil ad propositum attinere ; illos vero , a praedictis operibus jungitur voluntas peccandi quibus corrupte M mutile allegatur, neque mortalite vel si fiant propter inanem gloriam; bonae fidei esse, neque catholicae . Suppleaia quo posteriori modo etiam hypocrisim dicimus itaque quod in citata Aquinatis senten- opera illa, ultro iusti nebimus; non verotia desideratur . Sic ait: si Sed contra est , propter voluntatem peccandi solummodo si quod Apostolus dicit, ad Cor. is. Si di se habitualem, no alias omnia peccatoris ope-,, tribuero in cibos paupertim omner faculta- ra ante justificationem peccata censeantur , ,, tes meas; O ,si tradidero corpus meum ita quod inter Bajanos articulos damnatum vi-

,, ut ardeam, charitatem autem non habeam, di mus , & Tridentino anathemate antea

,, nihil mihiprodes. Sed virtus vera multum profligatum . vita aeterna solis diligenti-,, prodest, secundum illud Sap. 6. Sobrieta- bus Deum repromittitur;sed non necesse est, tem , O junitium docet O prudentiam, O diligant in omnibus actibus,& omni tempo-,, virtutem, quibus in vita nihil utilius es ho- re; cum, ut notat Angelicus I. a.q. 88. art. i.

,, minibus. Ergo sino charitate vera virtus illud preceptum sit mrmativum, unde non , M esse non potest . ,, obligat ad semper . Sic & praeceptum hono-a Ante caetera consulendus est nobis randi parentes, quod etiam decalogo con- Angelici commentarius in locum designa- tinetur, non in omnibus humanae vitae actio-tuna epistolae i. Cor. ,, Cum dicit ( Aposto- ilibus, nec quovis tempore ; sed in quibus,, tus ) Et, sidiaribuero cte. ostendit idem dam circumstantiis honorem exigit. Absen- , , in his, quae pertinent ad opera, quae con- tia itaque habitus charitatis, quae amicitia ,, sistunt in hoc, quod homo faciat boni , animae cum Deo est , impediet, no, etsi cop- , , secundum illud Cal. 6. Bontim facienter pus tradidero ita ut ardeam, non prosit mihi,, non desiciamus r& in hoc, quod patienter martyrium, uti nec quodcunque aliud in-,, sustineant mala , secundum illud psalmi serioris, quam charitas sit, virtutis opus,,, PI. Bene patientes erunt ut annuntient. vel donum quantumlibet excellens. Sed

,, Inter caetera vero bona opera magis aliud est, opere aliquo hominem ad beatitu- Commendantur opera pietatis,fecundum dinem non pervenire ; aliud, quod opus ip- illud T. Tim. . Pietas ad omnia utilis es, sum sit hypocrisis . M .... inter mala vero, quae quis sustinet Bona opera quaedam infidelium a Deo,, patienter, potissimum est martyrium . Un- Iaudata saepius in Seriptura vidimus,subinde,, de dicitur Matth. s. eat qui persecutionem etiam affecta praemio temporali, quae proin D patiuntur propter j itiam. Quod etiam mala esse , seu hypocrisis non potuere, ne, , quadrupliciter commendat i primo qui- Deum necesse sit, aut insanissimum credere,,, ctem, quia laudabilius est, quod, necessi- aut iniquum, qui hypocrisim approbet , &,, tale imminente, puta propter defensio- praemio remuneretur , quam toties declara-,, nem fidei se ipsum offerat passioni, quam vit execrabilem .,, si deprehensus patiatur .... Tertio lau- 3 Sed nunc objectum S. Thomae artio D dabilius est, quod aliquis exponat cor- culum diligentius scrutemur. Ad primum, M pus suum supplicio, quam corpus filii, actus alicujus charitate earentis potes est se du- vel cujuscunque propinqui, de quota- plex;unus quidem secundum hoc, quild charita-M men commendatur quaedam mulier lib. a. te caret, utpote cum facit aliquid in ordine ad D Maeliab.cap. .Supra modum videtur mia id, per quod charitate earet, id est in ordineo

se rabilis, de bonorum memoria digna, quae ad peccatum, O talis aratis semperes matur, , , pereuntes septem filios sub unius diei sicut Augustisius dicit lib. . eontra Iulianum D tempore conspiciens, bono animo fere- scap. 3J quod actus insidetis,in quavium es im, , bat . . . . Quarto redditur martyrium lau- elis, semper est peceatum, etiamsi nudum D dabilius ex acerbitate poenae , ita ut ara operiat, vel quidquid aliud hujusmodi faciat, is deam; si inquam praedicta opera tam ex- ordinans ad em suae in elitatis. Aliut au-

, , cellentia fecero , charitatem autem non tem potes use actut eharbale carentis, non

, , habuero , vel quia simul cum praedictis secundum quod charitate earet ; sed secundum se operibus adest voluntas peccandi morta- quod habet aliquod aliud donum Dei, vel dem liter, vel quia sunt propter inanem glo- vel spem, vel etiam naturale bonum, quod non

si riam, nihil mihi prodest; scilicet quan- totum per peccatum tollitur, ut supradictum

235쪽

go Constitutio UNrct Nietus propugnata g I

es. O quaest. io. art. . de I et . quaest. 8s .art. 2.JOAcandum haesine charitate potest quidem esse aliquis actus bonus ex suo genere i non tamen perfecte bonusti quia dees debita ordinatio ad ultimum sinem. Ibid. in corp. Si accipiatur virtus se-M cundum quod est in ordine ad aliquem fi- , , nem particularem , sic potest aliqua vir- tus diei sino charitate , in quantum ordi-M natur ad aliquod particulare bonum; sed, si illud particulare bonum non sit ve-M rum bonum, sed apparens, virtus etiam, si quae est in ordine ad hoc bonum, non s,, erit vera virtus , sed falsa similitudo vir-- tutis: Sicut non est vera virtus,avarorums, prudentia, qua excogitant diversa gene-M ra lucrorum I & avarorum iustitia , quc,, gravium damnorum metu contemnunt M aliena; & avarorum temperantia, qua Iu-,, xuriae, quia sumptuosa est, cohibent apis, , petitum &c. ut docet Augustinus in . li- bro contra Iulianum cap. 3. Si vero il-- lud bonum particulate sit verum bonum, M puta conservatio civitatis, vel aliquid si liuiusmodi, erit quidem vera virtus; sed M imperfecta, nisi referatur ad finale, &,, perfectum bonum, & secundum hoc simis M pliciter vera virtus , ( id est perfecta sine charitate esse non potest , , ; potest tamen,ut jam dixit, esse vera virtur, sed imis perfecta. Non ergo est hypocrisis,quae nullo sensu tolerabili virtus est ; sed turpe vi

tium .

Non est praetermittendum silentio,quod ipsa Quaestionis in articulo propositae resolutio definiat, ultimum, Sprincipale homianis bonum esse Dei fruitionem. Quaero igitur, num aliquis, etiam iustus , mere ut finem illum ultimum consequatur, eleemosynania pauperi tribuens, reus hoc ipso fiat novi peccati, sive , ut Quesnellus loquitur, hypocrisis e Si neges, corruit damnata Propositio. Si assiimes , infesta signa infers Doctori Angelico; quia, cum juxta eundem ad hoc (bonum hominis principale ordinetur homo per charitatem , non potest actio, alias honesta ex obiccto, fieri inhonesta, & hypocrisis propter intentionem adeo laudabi

lem et unde & hac tua temeraria censura in-

ei dis in justissimam, latam ab Alexandro

UIII. contra propositionem hanc Io. inter 3 I. Intentio, qua quis detesatur malum , O prosequitur bonum, mere ut coelestem obtineat gloriam, non es recta, nec Deo placens

Rursus Angelicus explicationem nostram Augustino, & Apostolo conformem tradit in commentario Epistolae ad Rom. cap. I . lect.3. In homine insideli eum in elitate es bonum naturat O ideo cum aliquis in elis ex dictamine rationis aliquod bonum Discit, non referendo ad malum em, non peccat; atque adeo ejus actio non est hypetcrisis; etsi ex charitate non profluat. Cum vero homo in elii aliquid agit ex eo , quod in elis est,manfestum es,quodpeccat. Quapropter irogi osti eum dicitur, opus omne,quod non est ex e peccatum es , sic es intelligendum ; omne quod es contra Hem, vel contra eminentiam,peecatum es, et ex genere suo bonum esse via deatur ; puta , si paganus ad honorem suorum Deorum virginitatem servet, vel eleemosnam det,hoc ipso peccat; sed de hoc nulla est disceptatio . Ad convincendos autem adversarios lassicit, infideles , quos constat fido& charitate destitui, aliqua bona opera facere ex dictamine rationis , sive cum speciali auxilio naturali, sive etiam cum supernaturali, in quibus non peccent; proinde quae de hypocrisi immerito accusenturos omnem de mente Angelici dubitationem adimit quod tradit t. a. q. II. a 8- ,,,, Sed contra est, quod Apostolus dicit r. ,, Tim. r. Finispraecepti charitas es de corde

M puro , ct conscientia bona i glossa id esse.,, Ergo spes est prior charitate rum M Sic adversarius propriis armis ab AngeIico confoditur ; eo scilicet Scripturae textu , quo inferre voluit superiore capite,omnem obedientiam, atque adeo omnem actum bonum profluere debere ex charitate, alias foro meram hypocrisina et hic S. Thomas conficit spem, quae secunda virtus Theologica est, generationis ordine priorem esse charitate , atque adeo ex charitate non ducere originem; tum in conclusione Respondeo, inquit, dicendum, quod duplex es ordo; unus quidem fecundum viam generationis, O materia,P-cundum quem imperfectum prius m perfecto et alius autem ordo ess perfectionis , secundum quem perfectum naturaliter prius es imperse-c o . Secundum ergo primum ordinem (videlicet secundum viam generationis Dei est

prior charitate . . . & rursus e In via generationis spes es prior charitate; sicut enim alia quis introducitur ad amandum Deum, per hoc, quod timens ab ipso puniri , cesset a prccato, ut Are inus dicit super primam eanonicam Ioannis; ita etiam spes introducit ad charitatem in quantum aliquis Aperans remunerari si Deo accenditur ad amandum Deum, O fertianaeum pracepta eius. Locus autem ab Angelico ex Augustino citatus indicatur in gloria marginis tractatu o. Super illud perfecta charitat foras mittit timorem: ubi sic Augustinus: Sunt homines, qui propterea timent Deum,n8 mittantur in o

Coos e

236쪽

gehennam , O ne ardeant eum Diabolo in igne aeterno: ipse est timor, qui charitatem introdu- est vi Adsc veniat, ut exeati enim adhuc pro

pter poenaI timer Deum, nondum amaI quem

sic times; non bona desideras,sed mala caves reorrigit te , di incipii bona desiderare; eum

bona desiderare coeperis, erit in te cassus timor; quem explicat exemplo uxoris virum caste

amantis , quo frui velit, & cui aliud etiam ab ipso datum non praeferat. Annotatione hic, vel ratiocinio opus non est e videt lector quilibet, etiam non Theologus, adversarios debellari undique . Secundum viam generationis spes prior est eharitate. Quod autem secundum generationem prius est , non potest ex posteriore velut ex fonte profluereticas pater posset pro-eedere ex filio , quod lumini naturali apertissime repugnat. Spem autem hypocrisim , vel peccatum Lutherus quidem cum suis, sed nullus catholicus vocaverit; si vero spes a charitate non proveniens, foret bpocrisis, vel prava cupiditas, non introduceret ad charitatem, ut introducere S. Thomas a ferit, di accendere ad amandum Deum, O semvandum pracepta ejus. Similem vim tribuit timori, etsi in gradu paulo inferiore . Introducitur enim aliquit , inquit, ad amandum Deum per hoc, quod timens ab ipso puniri, cessat d peccato. Et quidem eam tum timoris,

tum spei virtutem probat Angelicus authoritate Augustini, cujus claristimam sententiam patrocinantem communi doctrinae Ecclesiae contra Bajanismum 1 Quesnello impudentius resuscitatum, praebuit glossa in margine Aquinatis . De fide quoque S. Doctor

ari. I. 2.q.62. a. q. Oportet,quod ordine gene

rationis ei praecedat spem , ct charitatem . Fidem autem, etsi priorem spe & charitatra,

adeoque ex charitate non progenitam ; sed ad utramque tantummodo disponentem, nemo catholicus de hpoeris accusabit.

6 Iterum Angelicus a. a. quaest. . a. T.

ubi quaeritur utrum ei sit prima inter iam tutes, sic respondet: si Per se quidem inters, omnes virtutes prima est fides ; cum enim

H in agibilibus fides sit principium, ut su-H pra dictum est, necesse est, virtutes the M logicas, quarum obiectum est ultimus D finis, esse priores caeteris virtutibus; M ipse autem ultimus finis oportet, quodH prius sit in intellectu, quam in voluntate ;M quia voluntas non fertur in aliquid, nisi H prout est in intellectu apprehensum . Un-s, de ,eum ultimus finis sit quidem in volum M tale per spem , & charitatem ; in intelle-M ehu autem per fidem , necesse est quod fi-M des sit prima inter omnes virtutes ; quia Cot uuiis Theol. propugn. Tom.II.

ri naturalis cognitio non potest attinger ,, ad Deum, secundum quod est objectum , ,, beatitudinis , prout tendit in ipsum spes,, & charitas et sed per accidens potest ali-,, qua virtus esse prior fide. Causa enim , , per accidens, est per accidens prior; re-,, movere autem prohibens pertinet ad ca

,, sam per accidens; & secundum hoc aliquae,, virtutes possunt dici per accidens priores,, fide, inquantum removent impedimentari credendi; sicut fortitudo removet inordi-M natum timorem impedientem ; humilitaIM autem superbiam, per quam intellectus,, recusat se submittere veritati fideli &,, idem potest diei de aliquibus aliis virtu-,, tibus, quamvis non sint verae virtutes, ni-,, si praesupposita fide, ut patet per Augu-,, stinum in lib. contra Iulianum se . Quia scilicet virtutes morales, nisi praesupposita fide, imperfectae sunt, neque spem inferunt,

neque charitatem . At etiam sic consideratae , maximo dum ad fidem, ut S. Doctor jam explicuit, disponunt, ac proinde sunt ex Divinae gratiae auxilio, a nemine sine impietate , ac divinae gratiae contumelia possunt de hypocrisi vel alio veri nominis peccato i simulari. De Augustino, quem Angelicus

citat, agendum est mox is Plura autem ex S.Thoma novitatem adis

versariorum destruentia dedi contra superiores articulos , quae non est opus hic repetere i cum adducta praesenti capite ad opponendum Quesnello Doctorem Sanctissimum abunde sufficiant. Ex eodem optamus adversariis virtutes istiusmodi morales, quae impedimenta re moveant credendi, qualis hic describitur

fortitudo removens inordinatum timorem, nohaereseos Iansentanae, & Bajanae a Quesnello

tot Propositionibus resuscitatae , a CLEMENTE XI. iterata condemnatio Scriptum ris officiat, aut traditioni. Optamus eisdem etiam humilitatem, qua removeatur super-hia , per quam intellectus ree at se submittere oeritati Dei toties definitae. Quae fortit do , & humilitas, licet in haereticorum conversione prior sit fide, ut patet, atque ita prior charitate , ex qua proinde non profluaxerit , procul tamen est ab hypocrisi, & omni alio vitio; cum vero donum sit Spiritus Sancti, non quidem adhuc inhabitantis; sed rebelles animos ad sui susceptionem salubriter disponentis. Uerum affectata species pietatis ad conciliandam haeresi, de obstinatis ejus defensoribus authoritatem , nunquam aliter appellata a Patribus est, neque

Pars II. Proposi XLVII. Cap. III.

237쪽

si Constitutio UNic p

Obseriationes quaedam ex Cardinalibus Bellarmino, em Aguirre ad praeoccupanda , quae objiciuntur ex Augustino. r Uamvis verissimum sit, quod ait

D. Thomas a. t. quaest. I I. artha Authoritatem unitierialis Ecclesiae principaliter residere in Summo

Pontifice .... contra cujur authoritatem nec

Hieronymus , nec Aug inus, nee aliquos erorum Doctorum suam sententiam defendit: at sacris Doctoribus plus sibi arrogantes profani haeretici, & novatores nihil familiarius habent, quam Pontifices, eorumque semctiones citare ad tribunal Augustini,quasi ejus authoritate irritum reddere possent

quidquid a Sede Apostolica , plerisque etiam Christiani orbis Episcopis suffragantibus, de fidei, ac religionis dogmatibus tam solemniter constitutum est. Uerum inanem malignantium spem esse facile patebit, ubi aequivocorum tenebras, quibus illi sensum Augustini involvere, & mentes legentiun circumvenire moliuntur, dilucidis explicationibus dissipavero Praemitto observationes duorum doctio simorum Cardinalium Bellarmini, de Aguir-rii, quos de morum, sive in actibus, si Oscriptis dissolutione arguere no ipsi quidem audeant adversarii, qui & utriusque passim ambiunt patrocinium . Eorum primus, alias agellum , alias malleus dictus haereticorum , lib. s. de gratia, & lib. arbit. cap. s. M Non est necesse ( inquit omnia referre si in Deum explicite , sed satis est, si opus M referatur in bonum finem proximum; M tunc enim per se dirigetur in Deum, utri in ultimum finem . Sicut enim omno M agens particulare agit in virtute primi,, Motoris , id est Dei, sic etiam omnis bo-,, nus finis movet in virtute ultimi finis:,, alioquin non solum infideles ; sed etiam

se fideles , & justissimi quique semper pec-M carent, cum inter operandum de Deo

M non cogitant; sed operantur, quia ratiosi dictat esse bonum , & faciendum . Itaqueri nisi apponatur circumstantia finis mali, M omne opus bonum morale per se refertur M in Deum,etiamsi author operis id non co-M gitet, vel intendat.1 Quae etsi solidissima sint, & communi Theologorum consensu recepta, amplius tamen deducta ab Eminentissimo Aguirre plus lucis accipiunt, & abundantius firm

mentum .

Theologiae S. Anselmi disput. I go. sed .c a. num i q. ,, Ad argumentum (inquit ex M testimoniis Patrum, praesertim Magni Au-,, gustini, patet responsio ex doctrina tradi-- ta in hac sectione , & in proximo praece-,, denti. Nimirum S. Doctor, quoties urget, , praeceptum dilectionis Divinae , exigitri quidem actum caritatis, quo Deum suri per omnia diligamus, & caetera propter ,, ipsum ; quo sensu palam loquitur in teri stimonio primo ab adversariis allato ex,, lib. de gratia, & libero arbitrio cap. I S.,,, & res certa est. Deinde loco alio ex li-,, bro S. contra Iulianum cap. s. solum a ,, firmat, totum recto fieri, quando fit pro-,, pter ipsum , id est , quando gratis amatur,, ipse , qualis amor nobis esse non potest, , , nisi ex ipso: id ultro fatemur; non tam cri,, propterea ait, esse illicitum , esse peccari tum , non esse veram legis obedientiam, quidquid fit ab homine ex fine honestatis,, moralis sine explicita relatione ad Deum, , , vel ad finem charitatis formali, aut viris,, tuali; hoc enim soli recentiores aliquot,, Belgae docent praeter sensum Augustini, is & contra expressam sententiam omnium H Scholasticorum, atque in iis Divorunia ,, Thomae, de Bonaventurae. Quamvis enim ,, explicite solum ametur honestas moralis, M adhuc illa vere dicitur amari propter ,, Deum i licet implicite solum ; cum illa ,, ex intima relatione in ejus gloriam refe- ratur,seu in obsequium finis ultimi. . . Ac-,, cipe illustrem Augustini locum in Psal- , , mum 3 q. Ruidquid egeris, bene age, di,, laudasti Deum. uando cantas h mnum, ,, laudas Deum Discedis , ut resiciarii, ,, noli inebriari, O laudasti Detim e Discedis, , , ut dormias noli surgere ad male faciem M dum, O laudasti Deum: Negotium agis ,, noli fraudem facere , O laudasti Deum et D Agrum colis e noli litem movere , O laudasi se Deum. Quid expressius pro nostra sentenis,, tia Idem lib. I i. de Trinitate cap. 6. ait: ,, Atia , atque alia voluntates suos propriori, sines habent, qui tamen referuntur ad em,, illius volantatis,qua volumus beate vivere.,, Quare quisquis amat explicite, & mode-,, rate honestatem moralem cujuslibet vir-,, tutis snon collocando scilicet in ea ulti,, mum finem aut proximum propter N-,, lam , vere, quamvis implicite solum , id , , objectum amat propter Deum , ad quem ,, illa ordinatur tanquam ad authorem, & finem totius honestatis moralis: cui saneri illa placet, & grata est in suo ordine.,, Quare, qui ita agit, non fruitur creaturas, Proprie loquendo, quoniam fruitio pro-n prie

238쪽

A prih dicta solum est in ultimo fine simpli-,, citer, id est, nullatenus ordinato in alium ,, ulteriorem . Quo sensu solo Deo fruitur ,, iustus, qui ipsum propter se amat; & pe

G cator objecto commutabili, ac graviters, turpi, cui adhaeret, postposito vero fine ,, ultimo . Itaque, qui amat moderate crea-M turam aliquam, vel virtutem propter mo-

ratem honestatem, solum fruitur ea im-,, proprie , veluti fine intermedio, aut ulti,, mo solum secundum quid ; sive indete M minato genere, aut specie actionum, qui H implicite ex natura sua in Deum finem , ,, simpliciter ultimum refertur. Ejusmodi autem fruitio impropria non est turpis, M aut inconcessa ; quin potius necessaria ad M acquisitionem virtutum moralium, quam se tenus ab invicem distinctarum i prout su-,, pra sectione 6. probatum est ex doctrina ,, S. Anselmi, & omnium Philosophorum H moralium: & constat ex traditis a S. Th

,, scit fines intermedios, & ultimo fini sim-- pliciter subordinatos , & nuper audivi-,, mus ex Augustino. 3 Num. I et s. Sub medium si Castitas, si di sobrietas in Scriptura laudantur pluri-M mtim, nulla facta mentione ejus relationis G actualis , aut virtualis in Deum ex fido,, per dilectionem operante. Etenim Sap. q. M v. I. dicitur et O quam pulchra es casia ge- , , neratio cum claritate ( sive ut graeco ha-,, betur cum virtute; immortalis es enim ,, memoria illius ; quoniam apud Deum nota

es , ct apud homines . Praeterea Apostolus M ad Philippenses . ita eos hortatur r DC

M cetero fratres quaecumque sunt vera, quam ,, cumque pudica , quaecumque sancta , que-,, climque amabilia , quacumque bonae fama,

si si qua virtus ,si qua laus disciplinae, hoc co- gitate . Quibus verbis hortatur, & accen- dit ad amorem quarumlibet virtutum H moralium , nulla facta mentione illius re- lationis formalis , aut virtualis explicitae se in gloriam Dei. Procul itaque ab omni,, specie veri est, quod amor honestatis vir-M tutum moralium propter se ipsam, si no,, expressa relatione ad Deum formali, aut M virtuali,oriatur ex cupiditate contraposi-- ta charitati, & vitiosa, ac proinde sit pec-

s, Catum.

Num. It S. H Denique Augustinus in id M potissimum conatur, ut actiones nostrae ex officio bonae non in sinistrum aliquem

H finem, puta inanis gloriae, turpis quaestus, , , aut similem alium dirigantur; sed in finem M a Divina sapientia praescriptum , qui est, ipse Deus, vel illius gloria. Virtutes consitutio Theo propugn. Tom.II. D enim a vitiis, ut ipse ait, non ossiciis; sed ,, finibus distinguuntur, ac proinde, ut quae-- libet actio in materia ad virtutem sp ,, ctante , sit actio virtutis, debet ipsi prae-,, scribi finis ille , qui proprius virtutis est, ,, & differt prorsus a fine vitii. Cum veto,, honestas moralis propria uniuscujusque M virtutis, prout distinctae a vitio sibi dire-- cte contrario, sit peculiaris , & certa hos, nestas moralis, consequens est , ut actiori illa propter se, ac directo spectata, st,, proprie actio talis virtutis: nec ideo ne-,, gamus, illam debere fieri in obsequium ,, Dei i siquidem eo ipso , quod moderat et si spectet honestatem moralem propriae vi M tutis, sine admixtione alterius pravi finis, ,, implicito , & natura sua in obsequium, &,, gloriam Dei tendit, ut saepe dictum est Num. I I. ,, Haec solutio est gene-,, ratis circa omnem hominis actionem deliam beratam, sive justi, sive peccatoris i sive,, fidelis , sive infidelis; quilibet enim illo,, rum, dum amat honestatem moralem c

ri juslibet virtutis, & vere ex illius amore,, agit, nec illam refert ad alium finem pras, vum, qualiter plerumque infideles refe-,, runt ad falsum numen, quod adorant, ,, censetur quaerere gloriam Dei implicito;,, Iic Et Deum ipsum explicito non cogitet, di, nec ejus recordetur et quod vel in ipsisse hominibus justis, imo& non mediocriter, , pietati deditis, contingere frequenter ,, solet; quos tamen in iis actionibus pec-,, cati arguere, durissimum, & alienum a M pietate videtur. Num, Iaa. ,, Adhuc tamen loquendo,, circa existentes in statu gratiae , est alia M insuper ratio , ut in iis actionibus excu-H sentur ab omni peccati labe propter re-,, lationem habitualem in Deum vi habitus, , charitatis, aut etiam dilectionis alicujus,,, qua semel aut iterum in die, aut saltem ,, in hebdomada omnes suas actiones deli-,, beratas in Dei gloriam serio referunt ,, Suffcit enim ea intentio puro habitualis, ,, ut actiones sequentes in materia virtu-,, tum moralium elicitae propter honesta-- tem objectivam ipsarum, sint prorsus in-M noxiae, & honestae , quae est expressia do-H ctrina S. Thomae in Quaestionibus dispu- M talis y T. de malo art. I. ubi cuidam ar-,, gumento sibi objecto ex verbis illis Apo- si stoli: Omnia in gloriam Dei facite, ita re-,, spondet: Ad nonum dicendum, quod, curata, ,, illud praeceptum Ap oti sit a malitium, H non obligat ad hoc , quo emper observetur ,, in actu ; observatur autemsemper in habitu, ,, quamdiu homo habitualiter habet Deum sic- Ee dis ut

239쪽

ta ut ultimum sem . Porro eadem verba S. Thomae in eodem sensu a nobis expli-- cato accipit, & sequitur S. Franciscus Sasi Iesius, ut vidimus sect. T. num. 6 s. qua D re non est opus alia relatione virtuali, is sive derivata ex actu dilectionis formalis M praecedente, quae hic, & nunc influat im,, actionem deliberatam ex fine moralis ho-- ne statis elicitam ; sed id dumtaxat spectatri ad maiorem operis honestatem , quae po-,, tilis ad consilium , quam ad praeceptum di, pertinet. Num. Ia 3. M Denique in illis homini-M bus , qui speciatim cultui Divino dicati,, sunt, ut Episcopis , Sacerdotibus , Reli-M giosis , & pluribus aliis cuidam coetui sa-s, cro, aut Confraternitati adscriptis, est M peculiaris ratio, ut omnia illorum opera ,, ex officio honesta, cum nullo sinistro ne, M aut circumstantia vitiantur, censeanturis cedere in gloriam Dei propter peculia-M rem illam rationem , aut deputationem se in Dei cultum s ut pulcherrimh docet, ac ,, probat idem S.Franciscus Salesius lib. I a. M de amore Dei toto cap. 8. ubi non solum M honestatem, de qua disserimus i sed ,quod M longe plus est , meritum adscribit iis A actionibus in statu gratiae factis , quamvis M homo, dum eas elicit, nullatenus Dei re-M cordetur, nec ullo modo eas explicite di-M rigat in ipsius gloriam et quid ad haec ad-- versarii e Desiderantne , aut quaerunt ar- dentius gloriam Divinam, quam D. Tho- , , mas, quam Salesius, quam Bonaventura Discant itaque ab iis ardenter quidem si Deum diligere , & ubique gloriam ejus,, prae oculis habere, quod nos etiam, infir H mi licet, ac peccatores,optamus, & enixh,, ab ipso Domino impetrare studemus. De- discant vero eam tam assiduam, & gene ,, ratem praecepti obligationem imponere, H quam ii tres ardentissimi Zelatores pror-

sus negaverunt. MQuae ex duobus eruditissimis , de de Iaxitate nemini suspectis Cardinalibus protuli, non solummodo Sanctorum Angelici, Seraphici, & Salesii, communibusque Scholarum suffragiis fixa sunt; sed ipsius etiam Augustini principiis maximo conformia. Proin spero , lectorem quemlibet novitatibus non praeoccupatum , in communem Theologorum, imo Ecclesiae,iturum facile sententiam.

CAPUT RS. Augustinus damnatae Propositioni non favet; sed certissime refragatisr.

i Bluere, vel obscurare veritatem multitudine textuum, quos con gerere potuerunt, magis dissicilium , hic adversarii conantur, sed irrito, ut mox patebit, molimine. Primo loco proferunt illud Augustini ex Enchiridio ad Laurentium cap. I 2 I. Omnia igitur praecepta Divina referuntur ad charitatem , de qua dicit

Apostolus: Finis autem praecepti es charitas, id

est ad charitatem refertur omne praceptum.

Ruod vero ita sit timore poma, vel aliqua in

tentione carnali, ut non referatur ad tuam

charitatem , quam dissundit Spiritus Sanctus in cordibus nueris, nondum sit quemadmodum Feri oportet, quamvis sieri videatur. Uerum Iongo aliud est,charitatem de corde puro, de conscientia bona esse praecepti cujuslibet finem, quod significat, praecepta omnia ad charitatem, quae est ex corde puro, dc conis scientia boni , ordinari vi aliud est, praecepti cujuslibet observationem nullam esse , sed hypocrisim , nisi ex tali charitate profluxerit , ut damnata enuntiat Propositio . Fides, & spes ad charitatem illam etiam ordinantur, suntque non hypocrisis; sed Theologicae virtutes, etsi generatione priores sint charitate , ut post Doctorem Angelicum omnes docent Scholastici. Verbo S. Thomae dedi cap. a. Et ratio ejus manifesta est i quia fides ad intellectum pertinet, charitas ad voluntatem, quae non fertur,

nisi in id,quod ab intellectu prius fuerit propositum. Sed & per accidens, ut idem illic Angelicus docuit, fortitudine prius opus est, ut objecta a mundana formidine dissicultas superetur . Opus est & humilitate, quae intellectum subjiciat obsequio fidei. Quae

quidem virtutes, etsi , priusquam accesserit charitas , informes , imperfectae,& mortuae, bonae tamen sunt, salubres , & necessariae, ut introducatur charitas, quae praeceptorum

omnium finis, & plenitudo , perfectio, di

virtutum omnium regina est.

a Sic de timore Augustinus Tractatu nono in epistolam Ioannis ante medium: Iimo quas secum praeparat charitati; sicut videmur per fiam introduci linum quando aliquid Diatur, seta prius intrat ased, nisi exeat, non fuccedit linum: sic timor, ct charitar. Timor, dum Iocum praeparat charitati, antequλm . haec succedat, bonus est, sane non hypocria

sis; alioqui minime foret introducendae charitati

240쪽

o Pars II. Proposi XLVII. Cap. U. I

ritati idoneus; sed impediendae tantum, &, si circa medium , ait et Praemissas timor in eo fuisset antea , etiam pellendae. nostrum, pellit imo consuetudinem malorum Cur igitur, inquies , monet Augustinus, operum, O servat charitati locum. Praemi non fleri quemadmodum eri oportet, quod ita sus timor ille charitati, eique locum ser-A timore poenae, vel aliqua intentione carnali, vans , etsi charitate prior sit, atque ita ex ea ut non referatur ad illam charitatem, quam , non proveniat; non tamen hypocrisis ; neis

dissondit Spiritus SancIus in cordibus nostri se que ea , quam imperat, praeceptorum obem Solutionem ipsa Augustini verba indicant; dientia, peccatum est; alias non pelleret ti- non enim simpliciter dicitur, quod fit ii ino- mor ille eonsuetudinem malorum operum; sed re poenae, sed quod ita sit timore paeua . . . . ut augeret: neque servaret charitati locum, sed

non referatur ad illam charitatem Sc. quan- obstrueret ei aditum .

donam autem aliquid ita timore poenae fit, Denique tam alienus est Augustinus Iut ad charitatem non referatur e quando ad damnando timore,vel opere praecepto,quod eam nullatenus disponit, quando ita movet timor, non charitas elicuerit, ut epist. 3 o. supplicii metus, ut simul animus affectum ante medium asserat: Sicut meliore sunt, quos retineat peccandi, si posset impune ; Tunc dirigit amori ita pluressunt, quos corrigit in nondum sit opus praeceptum quemadmodum FS mor, etiam sejunctus ab amore . Ubinam igiri oportet; quamvissieri videatur . At, semo- tur est hypocrisis, quam Propositio temere,

to illo execrabili affectu, qui semoveri po- & iniquissime impingit lamni obedientiae test , 8e saepissime abest, quoties nempta, non proficiscenti ex charitate e Haec sola,

ut fit in attritione , gehennae, & poena- quae hactenus ex Augustino attuli, abunderum metui iungitur serium propositum nono sulficiunt ad convictionem manifestam, ut peccandi imposterum; tune timor ille, sive supervacanea lectori apparitura sit quaeis

attritio , ut in Tridentina Synodo se C. i . cunque caeterorum textuum studiosa evoluiscap. q. decernitur, ad Dei gratiam in Sacra- tio . mento paenitentia impetrandam dissonit, at- s Detur id tamen etiam frangendaeque ita refertur ad charitatem, quae gratiae adversariorum pertinaciae r in Psalm . si . ad habitualis nomine illic intelligitur, vel ab illa verba Radicem tuam de terra viventium ea inseparabilis est . monet Augustinus: Ergo in terra vive Audiatur iterum Augustinus Trach. gr. tium nos debemus habere radicem e radix no- in Ioannem post medium i Noli timere poe- stra ibim . In occulto es radix fructus Oiderinam ;sed ama justitiam. Nondum potes ama- possunt , radix videri non potes. Radix no-re jusitiam e Time vel poenam , ut pervenias syra charitas nostra , fructui nonri opera n ad amandam justitiam; ubi apertissima Sancti Irar opus es, ut opera tua de charitate proce- Doctoris sententia est, timorem, etiam sinh dant: tunc es radix tua in terra viventium.

charitate, sino amore justitiae , posse ad illam Facito assentimur, quod, ut opera nostra du-

amandam perducere . Igitur obedientia non cant ad terram viventium, debeat eorum ra- profluens ex charitate potest esse actus nul- dix esse charitas .

latenus malus , imo & bonus, utpote per In eo, ut in caeteris passim Augustinum quem pervenias ad amandam justitiam. Si secutus est Doctor Angelieus ipsius Jansenti omnis obedientia ex charitate non proma- judicio interpret Areu lini sides simul. Imnans foret hypocrisis , aut peccatum, poc quaestionibus disputatis q. T. de malo, art. i. set ne sapientissimus aeque, ac sanctissimus ad illud omnia in gloriam Dei facite, respon- Doctor illam homini suadere tanquam dio det: Non obligat ad hoc, quo emper observo

positionem ad amandam justitiam e Itaque tur in actu . Observatur autem semper in ha- timor poenae, etiam sine charitate, ad eam bitu, quamdiu homo habitualiter habet Detim optime refertur; quandoquidem per eum ultimum em. Quamdiu scilicet est in sta-fit , ut ad amandum justitiam perveniatur . tu gratiae, Deum semper amat habitu chari- Rursus Augustinus homilia a. ex so. tatis, atque ita radix bonorum operum eap. 8. post medium et Si peccatum non times, ipsius est charitas pertinens ad terram viis rime qugo perducit peccatum. Habemus hic ti- ventium ; si nempe ex fine honesto absque morem gehennae ex charitate minim E pro- prava circumstantia exerceantur. Ita quois cedentem, ad quem Doetor Maximus pecca- que in primae Cor. Io. Ie St. T. Omnia in glatorem hortatur, supposito quod peccatum riam Dei facite, ct eum invocatione Creatorito disse nolit. Non igitur timorem illumi, ea intentione, ut Deus laudetur , ct glor Etiam in tali circumstantia hypocrisim cen- tur. Matth. s. Sic taceat lux vestra eoram ho-suit, vel peccatum, ad quod nefanda foret minibus die. Cotis. 3. Omne, quodcumquefacta instigatio . Idem Sanctus epist. Iro. cap. I S. tiI in verbo, aut in opere, omnia ingloriam Dei

facite