Archaeologia graeca, sive, Veterum graecorum : praecipue vero Atheniensium, ritus civiles, religiosi, militares et domestici, fusius explicati

발행: 1734년

분량: 405페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

271쪽

ARCHAEOLOG GRAECA. Lib. IV. Cap. XII. a '

innocens fuisse appareret, dimittebatur. Quod si damnatus esset, qui adjudices provocabat , pro arbitrio in eum animadvertebant , excepta tamen capitis poena. Vid Demosthenes in Neaeram . Fuit aliud poenae genus in adulteros decretae , quae dicebatur , parte posita pro toto , παρατιλμ vel αφανίδι, τις , quando nimirum membri virilis pilis avulsis , cineribus ardentibus pars ista adspergebatur, rapum, Vel mullus, aut quidvis simile in anum adulterorum in trudebatur, unde in posterum ευ ρων re dicebantur. Hujus moris meminit Iuvenalis Sat. . vers. 3I7.

- quosdam moecho ct mugilis intrat Soli autem pauperes eum in morem habebantur, dum ditioribus pecunia poenam redimere licebat, juxta Aristophanis Scholialtem in Nubibtis Unde in Aristophanis Pluto Act. I. Scen o Chremylus Paupertati id objicit :

Hic autem deprehensus adulter propter te uisuram patitur.

Nam οι πλουσιοι χρημαπη παρέχον ας α πελυοντο , divites opibus datis liberabantur inquit Scholiastes in hunc locum Tanta severitate, quanta in viros, in mulieres animadvertebatur; qui enim, juxta Plutarchum, sororem aut filia in suam innuptam in flagitio deprehenderat, per Solonis leges eam in servitutem vendere permittebatur; adulteris , quando detectis , pretiosas vestes gestare non amplius licebat quando autem nitide ornatae in publicum prodire sustinebant, penes quemvis obvium erat vestimenta dilacerare, imo ipsas verberibus excipere, dummodo a caede abstinerent,in ne illas membrorum impotes redderent, caverent pari modo illas habere licebat , quando in templis deprehensas

quae a tam turpium 4bominandarum mulierum praesentia pollui credebantur. Tandem viris, licet invitis, earum consortio poena ignominiae sancita omnino interdicebatur, secundum Demosthenem orat in Neaeram qui vero mulieres prostituebant, morti addicebantur. Vide Leges Atticas

lib. I. cap. XXVI.

Audivimus, quid Graecide adulterio statuerint, depellicatu autem melius sensisse patet, cum ubique permitteretur, idque absque offendiculo, pellices, quotquot liberet, assumere; hae appellat. παλακιδες, plerumque mulieres bello captae, aut argento emptae, semperque inseriores legitimis uxoribus, quae dote amplissima cognatione , aut quadam alia re praecellebant istarum frequens mentio fit apud Homerum Achilli erat sua Briseis, eaque absente Diomede, Patroclo Iphis, Menelao , Agamemnoni ne plures recenseam sapientissimis, gravissimis ac antiquissimis illorum omnium, quales Phoenix Nestor, erant suae uxores. Nec mirum Ethnicos in hasce libidines ruisse , cum Iudaei , iique inter eos maXim Apietate insignes, ut Abrahamus& David , in eadem licentia vixerint. Imo

Graecae uxores licentiam maritorum suorum semper aegre tulerunt , quippe ex illa privilegiis suis aliquid detrahebaturi; unde Laertes apud Home-

Tom. II. Ii rum

272쪽

rum 41s et vers. 33. licet Eurycleam ipsius mancipium vehementer observaret, tamen ex metu animi iniqui uxoris secum inlectum nunquam admisit: Ιαα ό μιν εδεῆ λόχω δεν ἐν μεγαροισιν, Elis es' ουποτ' ἔρυ- το, χόλον δ αλέων γυναικός. Pepinde autem ipsam ac pudicam uxorem honorabat in aedibus, Ilicto et ero nunquam commixtus est , iram namque fugiebat uxoris. Phoenix a matre impellitur ad vitiandam patris pellicem, ut a rivali tam importuna eam liberaret quemadmodum ab ipso narratur apud Homerum

- liqui Graeciam pulchris Ilieribus abundantem, Fugiens urgia patris A ntoris Ormenidae, Otii mihi e pellice iras ebatur pulchra comas habente, suam ipse diligebat, mi nominia Uiciebat uxorem, matrem meam haec utemsemper me supplex orabat prehensis genibus Ut pellici miscerer, ut odio haberemsenem Huic parui, o feci. Pluribus exemplis id confirmari posset , verum illud Clytaemnestrae subjicere issiciet , quae , Occisi, marito suo Agamemnone, Cassandram ipsius pellicem ultioni mactavit hinc Seneca eam inducit proferentem haec verba in Agamemnone Arit. V. Ters. 35.

At ista poenas capite persolvat suo

Captiza conjux, Ni pelle tori; Trahite, ut sequatur conjugem ereptum mihi.

Meretrices pellicibus non minus Vulgares erant, cum in plerisque Gra,ci: Rebus publicis aliisve tolerarentur; nec cum illis rem habere contrarium optimis moribus credebatur; unde Latinus Comicus, de Athenis loquens,

ait:

Non esse fagitium scortari ominem adolescentulum

273쪽

Prudentissimi Ethnicorum Sapientum idem sentiebant a Solone enim permissum prostibulis, ut palam adirent eos, qui mercede illas conducebant,&ab eo incitati Athenienses adolescentes ad libidinem cum illis exsaturandam , ne quidquam in uxores filiasque suorum civium molirentur hujusce Legislatoris mentem eleganter X pressit Philemon in sequenti fragmento Delphis apud Athenaeum Deipnosoph. lib. XIII.

Eξῆλθε, οἰμαίων λέγ' , α Κοτρία σύ σοι In omnes beneficus, o Solon , fusi: Hoc enim primum te vidisse junt, uod, o summe Iupiter, populare alis, o salutare fuit Et quod mihi fas sit dicere magnopere tum expediebat, Cum frequentem Juzenibus civitatem ess itim animadverteres , sui necessariis legibus naturae obsequerentur, Et multa , tibi parum conveniebat, delinquerent, Emptitias mulieres statulis quibusdam in locis omnibus communes, apparatas: Stant nudi , ne re fallant, dispice omnia Nonne tu mentis compos est si voles, habes: Accede tibi quidem fores patent: Obolum numera, o abi: tilia Earum ficta es simulataque recusatio, nullae nugae , non illae se subtrahunt

Si placet, flatim amplectere, o Lo Doles modo: Existi mandato laqueum alienae qtii ad tixores δIn eadem erat sententia Cato Censor Romanus, quemadmodum ex historia omnibus nota manifestum fit, nempe, cum ei se obtulisset juvenis quidam Eques Romanus exiens e publico lupanari jussit eum illic libidini

274쪽

uidam notus homo cum exiret fornise, lacte Virtute so inquit sententia dia Catonis INam simul ac venas inflavit tetra libido, Huc juvenes equum es descendere. Caeteris exemplis recensendis supersedc bo, cum testimonio Ciceronis Orat. pro M. Caelio satis superque confirmentur quae diximus sic enim ille: δε-rum si quis est, qui etiam meretricis amoribus interdictum juventuti putet es ille quidem istae severus negare non possum sed abhorret non modo ab hujus Jaeculi licentia, vertim etiam a minorum consuetudine, atque concessis quando enim hoc non factum est quando reprehensum λ quando non permi sum quando Ernique fuit, ut, quod licet, non liceret Nec mirandum , Ethnicos illam licentiam sibi permisisse, cum Iudaei fas esse putaverint ipsis quidem interdictum stili moechari , uno stuprum vetitum variis poenis propositis sed

haeci ut observatur a Grotio in Matth. cap. v. vers. . . respicere sola, uXores suae gentis credebantur, nec ipsorum legibus ad exteras extendebantur; sicque prostibula apud ipsos palam permittebantur, ac mulieres illic commorantes in tutelain praesidio magistratuum latebant, prout liquet ex duabus meretricibus, quae de puerulo contenderunt, earumque causa a Rege Salomone in publico soro cognita suit 1. Reg. cap. III vers. 6. Verum Iudaeis mulieribus toto corpore se prostituere non licebat, ideoque peregrinisse extraneis foeminis nonnunquam intelliguntur meretrices , ut quando

Salomo suum filium hortatur ad amplectendum sapientiam atque prudentiam, ut custodiant eum a muliere extranea, ct a peregrina, qua verbis suis blanditur

Proverb. cap. o. vers. q. s. ωad illum muniendum adversus meretricum blandimenta sic alloquitur Prove . cap. v. vers. 3. 4. Favum sillant labia

aliena, o stitis ejus blanditis es quam oleum I postrema vero ejus amara sint velut ab thitim, O iscuta ceu gladius biceps. Hac in re, ut an pluribus

Ili , conveniebant Athenienses cum Iudaeis mam, licet multifariam anim-'dverteretur in eo , qui mulieres ure civium Atticarum gaudentes vitia- 'ant, attamen extraneis fas erat ganea publica habere hac de causa apud ipsos aeque ac Iudaeos meretrices appellabantur ξμαι sive per ritis mu- ieres. Verum haec vaga libido non tam probata, prorsus inculpata suisse, quam metu gravioris mali tolerata, videtur. Nam qui temperabant ab hujusmodi voluptatibus, laudem, caeteri veniam habebant hinc Simo Terentianus, cum narrasset Pamphilum suum a meretrice quadam abstinuisse, addit in Andria Arit. I. Scen. i. vers. 69. Cum id mihi placebat, tum uno ore omnes omnia Bona dicere, o lauriare fortunas meas, sui gnatum haberem tali ingenio praeditum

Gia verbis opus est hac fama impulsos Chremes

Olaro ad me venit, unicam gnatam suam Ctim dote summa silio uxorem ut daret. Priscis

275쪽

ARCHAEOLOG GRAECA. Lib. IV. Cap. XII as;

Priscis saeculis non aeque ac posterioribus verecundiam XV erant meretrices nunquam enim retecto Vultu foras prodibant , sed , pro more arterarum foeminarum, velo se oscillo faciem obtegebant nec juxta nonnullos , intra civitates se prostituere fas erat, ut ex Chrysippo notat rotius in Matth. cap.V vers. 27 quae consuetudo orta videtur ex populis orientalibus Thamar enim Genes cap. XXX v I I. vernos quando ad instar

meretricis videri vellet, obtexit se peplo S conserit in propatulo abiistum qua itur ad Tinmatbri sed forsitan ibi sedens in animo tantum habebat obviam fieri Iudae seu filio suo , quem ad suos amplexus sollicitare cuperet verumtamen recentioribus saeculis, quando intra urbes manere meretricibus omnino concessum , ad vias regis ceu locos frequentissimos stare solebant Salomone regnante, frequentabant civitates loquens enim demeretrice Proverb. cap. o. vers. o. inquit Et ecce occurrebat ei mulier

ornatu meretricies, cauta corde; haec frepera erato inconsans; Gus pedes λ- mi consstere nesciunt; nunc foris erat, nunc in plateis, ad omnem angulum insidiisruens Imo paucis saeculis interjectis, quando urbes incolere aeque ac tempore Salomonis ipsis licitum fuerit, frequentes veniebant in loca extra illas celeberrima, cujusmodi viae publicae, praesertim compita, ibique tentoria figebant, in quibus commorabantur ad moechos excipiendos hines carteris exemplis praetermisiis in ista Ezechielis verba cap. X v I vers. v s. In omni

compito in imas tibi excelsum tuum, o abominan iam reddidisti pulchritudinem tuam, disiaricasti pedes tuos omni praetereunti, o multiplicasti scortationes tuas. Rursus ibi . vers. II. Fabricastifornicem tuum in capite omnis viae, sexcelsum tuum fecisti in omni platea.Qui metiam meretricibus Atheniensibus solenne suit, ut quotidianos haberent concursus apud Ceramicum, Scirum , Forum vetus in quo Veneris πανδεμ ου aedes erat a Solone concessa, in qua publice prostarent. Denique , ne diutius rei notissimae immorer , copiam ni faciebant in foro quodam juxta portum in ea Piraeei parte , quam το- ὰν μακράν, porticum longam , vocabant; nam illius partes recenset Pollux, δειγμα ἐμποριον εμπορ; δε μέρη . καπηλῶα ὀ ποῖ Et in caeteris portubus, quo nautarum advenarum numerus ingens confluebant, meretrices prostabant.

Nonnullis in locis meretrices ab honestis mulieribus vestitu distinguebantur; unde Solomonis verba Proverb. cap. o. vers. Io Et occurrit mulieris habitu meretricis S acuti ingenii Qualis fuerit illa vestis, incertum est si autem hac in re , ut innumeris aliis in rebus , mores a Iudaeis hauserint, colligere licet vestes floribus interstinctas gestasse earum meretrices quia enim illius gentis Legislator consentaneum duxit, ut honestae mulieres a pellicibus quadam certain visibili nota discriminarentur, idcirco san- civit ut illae gravi & modest , hae vero floribus conspersa veste in publicum prodirent . Clemens Alexandrinus aediag. lib. Io I. cap. o. 1 - δραπετην τα ἱγματα, του δε μοιχαλίδ δεικνυσι ταάνθίσματα. Veluti servum fugitivum stigmata , Ac meretricem soridae Ceses arguunt. Quam legem suis etiam Locrensibus posuit Zaleucus, ut audio est Diodorus biculus: eademque apud Syracusanos obtinuit , teste Phylacho apud Athenaeum Deipno ph. lib. X ro, Quamvis enim tolerabantur a Legislatoribus me

276쪽

retrices, ipsae tamen plerumque infames, nec nisi captivorum servorumque genere oriundae. Unde decretum fuisse Athenis legimus, ut illicitum esset a ludis solennibus pellici nomen imponere dehonestari enim putabant nomina rebus vilibus applicata, ut prius observatum fuit, ubi desertis egimus hinc Athenarus mirari se profitetur , quo pacto evenerit ut

modi nomina non mouo meretricibus, sed etiam aliis servis imponere , ut rarit Polemo de Arce Atheniensi. Corinthus celebre fuit meretricum seminarium quandoquidem in illa civitate templum Veneri dicatum est , in quo, ut eae gratiam inire i4t, formosas puellas consecrare solebant, quae in posterum hoc in templo alebantur, & pro mercede sua corpora prostituebant millenas simul ibi fui se tradit Strabo lib.vm Hinc κορινθια ιν est fornicari , Hesychius exponit ματροπιυο ν , μωρ ccis . Similem sensum habent λεσει ἐνδε λεσβια- ων quod Lesbii . Phoenices Veneri intemperanter destiti fuerint; λεο - βιάσου autem peculiariter dici solet de impuris osculis, ut ex eodem disci

Verum ad Corinthias redeo e fuerunt autem meretricum nobilius genus, quia eos solos , qui amplam pecuniam summam eis largiri poterant , in ulnas excipiebant, prout nos docet Aristophanes Pluto Act. I. n. II.

Etiam meretristitas riunt Corinrhias, Si quando eas quidam pauper offenderit, Ntillam rationem ejus haberes; si vero dives ,

Ipsis fatim ei facere copiam sui.

Unde natum est proverbium: O Στρυτο ανδρο ἐς Κορινθον σθ' ὁ πλοῦc. Quod Horatius sic reddidit: Non cuiOis hominum contingit adire Corinthum. Nonnulli id tribuunt celebri ill i scorto a Corinthiae, alii vero alias hujus proverbi reddunt causas Tanto autem lucro eis fuit ars illa meretricia, ut quae corporis Manimi dotibus ditatae erant, amplas divitias para- Verint cujus rei insigne exemplum exstat Phryne , quae Thebanis obtulit illorum civitatis moenia, quae diruerat Alexander se suis sumptibus instaurare velle, dummodo iis insculpere hanc inscriptionem non dedigna

rentur:

277쪽

Ut illarum consortio magis oblectarentur viri animi dotibus: genere clari , horas otiosas in atheseos aliarumque scientiarum studio insumere eaque de causa Philosophorum gymnasiain consessus frequentare solebant,

quod operam darent humanioribus litteris i mathematicis disciplinis temporis non nihil impenderent , quarum scientia ferent in colloquiis virorum

acutiores Athenaeus Deipnosopb lib. Xm fine cap v. Aspasia Periclis dilecta amasia, cum Socrate versari solita, ad tantam eruditionem pervenit, ut o Rhetorices peritiam miramque facundiam frequentes eam convenerint Athenienses imo ex illis , qui gravitati & rebus seriis maxime studebant, eo uxores ad lectionem ducebant, ut ex ejus confabulatione proficerent Pericles ipse in Reipublicae regimine ejus consilio utebatur eoque mortuo quidam Lysicles rusticus Quae sanus tenebrio ex ejus familiari consuetudine ita profecit , ut unus ex principibus viris Athenis fieret

juxta Plutarchum in Pericle plura hujusmodi exempla occurrunt apud Auctores , ut illud Archianassae Colophoniae Platonis amassise aliud Her pyllidis, quae Aristotele usque ad mortem familiariter usa est, eique peperit filium nomine Nicomachuma denique ut alia praetermittamo Leontii, quae Epicuri hortos frequenter adibat, ubi Philosophis, praesertim Epicuro, suum corpus prostituebat, teste Athenaeo Deipnosopb Lb. x Io.

De mulierum arcta coercitione ξ occupatione.

BArbari populi , praesertim Persae , inquit Plutarchus in Themi cis

erga suas mulieres, tum uxores, rum servasin pellices, vulgo elotypos, austeros, morosos se taestabant: tam arcte enim custodiebantur , ut nemini extra suam familiam eas videre liceret quando domi erant , recludebantur quando vero peregre ibant, in rhedis aut curribus undique clausis vehebantur sic, inquit Auctor noster, vectus est Themistocles, dum in Per iam fugiebat, ut nemini innotesceret; qui autem vecturam ducebant , juvenem natronam Graecam ex Ionia ac nobilem virum in aula agentem se convehere omnibus obvii sin in itinere interpellatis dicebant.

Ex iis, quae disserit Plutarchus , colligere licet tum ipsum , tum caeteros Graecos improbasse illam severitatem, quae apud barbaras gentes in mei lieres exercebatur licet autem Persis remissiores fuerint , tamen mulieres sub severam disciplinam miserunt ipsi vero Romani tanto mitius Graecis, quanto Graeci barbaris, mulieres habebant quandoquidem Romanae uxores publicis conviviis interesse , cum convivis conversari permitte hantur; imo optima aedium cubicula iis largiebantur viri, dum Graecae raro vel nunquam in alienum consortium prodibant , sed in penetralibus domus delitescebant , juxta Cornelium Nepotem Praefat. in vitas excell.

Imperator m.

278쪽

Eapropter apud Graecos domus in duas partes dividebantur, in quibus viri mulieres distincta domicilia tenebant pars viris addicta ad domus januam sita erat, dicebaturque ἀνδρου vel ἀνδρωνιτις pars Vero, quam mulieres incolebant, vocabatur γυναικων , γυναικωνιτης vel γυναικωνι τις , ex

trema autem in domo, pone δε αυλ cui praeposita erant πρόδομος προαυλιον, fuit seorsimina filiabus, quae in remotissima aedium parte habitabant, segregati collocantur Priami filii apud Homerum Iliad. . vers.

Πλησίοι άλληλουν δεδμημένοι.

Sed quando jam Priami domum perpulchram pervenerat, Fabre fisaetis porticibtis exstructam, in ea utem uinquaginta inerant thalami polito lapide

Prope se invicem aedificati tibi scillae filii

Cubabant Priami apud legitimas xores: Filiarum autem e regione oppositi intra atrium Duodecim erant sub trans thalami polito lapide, Prope se invicem aedificati. Quo in loco observat dignum est , mulierum cubicula dici εγεωρ Θαλα- μους , quia in supremis aedibus suerunt mulieres enim vulgo habitabant summa cubicula, prout Euitat hius in hunc locum oq. Edit Basi nota ut ab omni sodalitio secluderentur unde in altissima parte domus suisse dicitur Helenae cubiculum Iliad. γ vers 23. Η bψ-ορον Θάλαμον κιε δε γυναικων. Ipsa autem in altum thalamum adscendit nobilissima mulierum. Penelope diversata est in mili cubiculo, quo ope κλίμακος adscendebat prout testatur idem Poeta Od s. α vers. Io.

Cochleam vero altam descendit suae domus. Κλίμαξ quidem gradus significat, sed hoc in loco nil obstat quin pro scalas matur, quae illis temporibus, quando Architectura hominibus parum innotuerat , in usu sui ; quocirca scalam ei porrigere custodem jubet Antigone apud Euripidem Phoenissis vers. Io3. Opεγε νυν, ρεγε γεραιὰν

279쪽

ARCH EOLOG GRAECA. Lib. IV Cap. XIII.

Porrige nunc porrige senilem Juveni manum de gradibus, Sublesam festigium pedis .

Haec cubicula saepius, praesertim Lacedaemone , dicebantur δα , - , vel υπερωα quia autem ista vocabula tantum accentibus quorum usus veteribus Graecis ignotus fuisse videtur λab ωα, o distinguuntur, ex homonymia vocum, prout opinantur nonnullio fabularum inventores commenti sunt Castorem, Pollucem, Helenam, Clytaemnestram ex ovis nasci, quia in illis summis cubiculis nati sunt. Mulieres intra domicilia arcte claudebantur , praesertim virginesin viduae, apud Harpocrationem : illae autem majore cum severitate custodiebantur, quia ineae pertiores earum habitaculum dicebatur παρθενων, serris quein pessulis firmabatur; unde Agamemnon Clytaemnestram domum i re jubens, ut virgines, quae domi sola minime relinquendae erant , inspiceret, responsum accepit , apud Euripidem Iphigenia in olide vers. 38.

Bene custodiuntur firmis uniceis. Quandoque ita arcte recludebantur, ut ex una parte domus in alteram migrare, nisi venia impetrata, iis minime liceret quocirca et si Antigone amatre copiam consecuta fuisset ad supremam domum adscendendi, unde Argivum exercitum, qui Thebas obsidebat, despiceret tamen ejus custos Viam prius explorat , ne ab ullo conspiceretur , quia ejus pudicitia Gides vituperari possent verba, quibus senex ad illam juvenem Principissam utitur, sic sonant apud Euripidem Phoenissis vers. 8.

Antigone, egregium germen patris in domo, Postquam te mater Dnaeceum relinquere Permisit, ct in extremam contignationem domus adscendisti, Ut videas exercitum Argivorum, propter prcce tuas, Expraeia , donec investigavero viam, Ne quis totum in via appareat, Et mihi tit sero seniat mala reprehensio Tibique tanquam reginae. Recenter nuptae mulieres tam stricte ac ipsae virgines custodiebantur Hermionen severe reprehendit vetula quaedam ejus custos , quia extra fo- Tom. II. vi res

280쪽

res prodierat 'ac enim licentia utendo ejus pudicitia in magnum discrimen adducebatur, teste Euripide in Andromache vers. 76.

Sed ad intro, neque appareas aedes Ante has, ne quod dedecus accipias, Conspecta ante hanc aulam, ia. Menander ab Stobaeo Serm. XCIII. citatus non vult, ut mulier nupta extra fores,G αυλ prodeat ' quamdam , eo quod hos limites trans. gressa suerat, increpat:

Exerdis, o mulier limites nuptarum Per trium nam vestibuli fores ultra Domum esse ab ingenua muliere exsimantur. Sed quando puerperae erant, non tam arcte recludebantur , unde μου Φηρ. mater, juxta nonnullos, fit απο τὼ μη φρεῖσθαι, quia non amplius servabitur, secundum si mologici Auctorem et tamen libertas, qua tum gaudebant. virorum bonae indoli omnino debebatur, qui enim Zelotypia laborabant, In carceribus uxores in perpetuum detinebant quocirca de severitate, quae in mulieres Athenienses usurpabatur, conqueritur quaedam mulier apud Aristophanem Thesmophor pag. 774. Edit Amselod.

--- ταις γυναικωνίτισι

Tηροῦντες ἡμας, ψ προσετ μολοττικους Tρεφουσι , μορμολυκεια πις χοινις, κύνας - muliebribus tibiculis

Sigilla apponunt jam ct pessulos, Observantes nos, ct insuper molossos

Alunt, terriculamenta adulteris, canes. Quidquid autem uxoribus indulserint vir , tamen eas non decebat foras discursitares; unde orta tot proverbia, in quibus ad mulierum ossicium alluditur, ipsaeque domi manere monentur cujusmodi illud, quod e Euripide adducit Eustathius Iliad. . pag. 20. Edit Basib Eνδον γυναικων κ; rex O: κέπιις λογος Domi o inter omesticos mulierum sermo. Eodem redit Phidiae emblema apud Plutarchum EePraecepi. Connsib. Venerem testudini, quae suum domicilium in dorso circumfert, insistentem exhiliens. Quuna

SEARCH

MENU NAVIGATION