장음표시 사용
131쪽
V I A v s subdita fuerit Lusitania ante Carthaginienses, atq, Romanos haud facile dixerim , nisi sorte Luscinio regulo putemus , de quo & Culca, Liuius lib. tertio decadis quartae . Cum is status rerum in Asia, Graeciaque,& Macedonia esset, vixdum terminato cum Philippo bello, pace certe nondum perpetrata, ingens in Hispania ulteriore coortum est bellum. Marcus Heluius eam prouinciam obtinebat. Is litteris senatum certiorem secit, Culcam, & Luscinium regulos in armis esse. Cum Culca decem & septem oppida, cum Luscinio validas urbes Cardone, & Bardonem , & maritimam oram, quae nondum animos nudaverat, ad finitimoru motus consurrectura,
132쪽
Obscura nimis haec sunt, taedet enim sabularum. Quare catalogum Regum, vel ex ficto Beroso, vel ab Annio Viterbiensi, vela superioris aetatis Hispanicarum rerum scriptoribus excogitatum, illis relinquo, quibus belli isti concinnatores valde placebunt. Ego multos per totam Hispaniam diuersis in locis reges, aut potius regulos semper suil- se existimo. inales fuere Gargoris, Habides, Argantonius, & Geryones. Et si Hecateus Historicus, ut est apud Arrianum lib. secundo Geryonem nihil ad Hiboria phrtinere kradiderit, sed potius ad Ambraciam & Amphdo-
locos, ipseq. Arrianus neminem extare Hispanum dicit,qui id nomen sciret regibus suis
Verum tam en fuerit, cum multi alij id tradant auctoreS, neque receptae antiquitati derogemuS . Fuit quoque Theroia,cuius in primo Saturnaliorum meminit Macrobius Matidonius item, & Indibilis apud Liuium decace tertia, quos etiam celebrat Siliuς. Mandonia quidem lib. tertio, in catalogo Hispanorum, qui Hannibalis sequuti sunt partes.Indibilem autem libro decimo sexto. Indibilisq. diu latus bellare Latinis Iam socius. Hunc, nisi ego fallor, Polybius libro tertio Andobalem vocat, de Cn. Cor:i. Scipione lO quenS , cum inquit, vivos autem cepit Anno
133쪽
nem Carthaginiensium ducem, & Andobalem Iberorum. Plutarchus etiam in Scipione , non hos duos solum, verum & Corbin, & Orsuam in-u i cem patrueles,de regno inter se narrat dissidente S.
Hilermus quoque a M. Fuluio nobilior captus in proelio apud Toletum, de quo Liauius lib. . de cade qu ria. Thurrhus item longe potentissimus omni u Hispanoru, ut ait Liuius lib. Io.d cade q. Fuere & alij permulti,quorii seriem per continuas successiones velle describere, intemperans mentiendi libido mihi videtur, cum
maxima eorum ParS vetustate nimia exoleverit,pars, quae apud auctores nonnullos sparsim reperitur, nihil ad peculiare meum de Lusitania pertineat institutum. Romanorum, Poenorum q. praedae pro ut, aut hi, aut illi plus armis valuere, eX posita Hispania fuit, ut GraecoS, IberOS, PersaS,at que Celtas nouas sedes quarentes, & Phoenices, Tyrios l. ipsos diuitiarum fama inuita-tOS, ante duarum harum gentium de imperio propagando contentionem prstereamuS.
Sub Carthaginiensium ditione, cu reliqua Hispania su i s se Lusitaniam, sub initia secundi belli punici, ex Liuio cognoscitur. Postea emnim quam Romanis P i bello fracti, Sicilia reliquerunt, cedentes tempori, compositis Africae
134쪽
Africae rebus, Hispaniam invasere, mi G cum exercitu Amilcare, cui Barcha cognomen fuit, una cum Hannibale filio, sere nonum aetatiS annum agente,' & genero Hasdrubaleii rerum gerendarum socio . Amilcar igitur bonam Hispaniae partem olim amissam, bello recuperauit, nouem cir citer annis cum imperio in Hispania com moratus. In bello tandem contra Vettones, sic enim legendum apud Plutarchum in Hannibale sortiter pugnans interiit apud Cailrum. Altum . Nam ita Liuius locum caedis eius appellat libro quarto tertiae decadi S. Quo interfecto, & Hannibale domum reuerso, succellit Hasdrubal qui nouam condidit Carthaetinem, ut auctore S sunt Polubita S, Mela ,& Strabo. . Quamquam Sibus Italicus ad Teucrum conditorem eam retulit lib. 3. Dat Carthago vixos Teucro fundata vettisto. Et ne putemus hoc de altera veteri Carthagine in Hispania diduim esse, cuius solus meminit Ptolemaeus, & nos superius cum de Tagi nomine ageremus. Idem Silius libro decimo quinto ad unguem situm , & portum de' scribit his carminibu S.
Vrbs colitur Teucro quodam fundata eiusto, Nomen Carthago, Tyrios tenet inco a muros o Lybia1ua, sic terris memorabile Iberis
Quae autem hic Silius canit , explicat cQ- Piosio
135쪽
,iB Det ANTIQUIT. LVsIT. piose Liuius libro sexto tertiae decadis. Iustinus Teucrum aedificasse, non dicit, sed Hispaniae littoribus appulsum, loca occupas se, ubi nunc noua Carthago est, inde in Caia Iaeciam transiisse. Fieri tamen potuit, ut alia quid ibi manserit aedifici j parum frequentis, di sine nomine, a Teucro usque relictum.Carthaginis enim ipsum nomen, utramlibet ii Hispania intelligas,Teucer ponere no potuit, cum nondum ulla extaret Carthago, ad cuius exemplum id nomen stimeret Sive enim originem Carthaginis ex Iumno petas, non parum multos post Troiam captam interfluxisse annos intelliges, siue ab Aurelio Cassiodoro, qui coditam dicit a Tyriis,
quod fatentur omneS,sed duce eorum Carchedone, regnante apud Italos Latino Silvio, a capta.Troia anni colligentur vltra centum tri
Eusebius variat. Alibi enim auctore Philisto o
a Laro,& Carthagine Tyriis conditam dicit, ante Troiae captionem annis supra triginta. Alibi autem iuxta aliorum opinionem diu post captam Troiam. Timaeus Siculus eodem sere tempore Romam a Romulo, quo Carthaginem a Tyriis tradit fuisse conditam . Non hic addo Virgilium, quia necessario, ut verisimilem faceret fictum Aeneae ad Didonem aduentum, paulo
pomiij excidium , exorientem facit Cartha-
136쪽
cro ista dicentem. .' . ., Atq; equidem Teucrum memini Sidona uenire .
Sed historici aliter, tanta rei est incertitudo . Tamen ut Iustini de Didone, & bubulo corio, seu fabulam, siue historiam, ut receptiorem
sequamur, ante Romam conditam, annis septuaginta duobus fundatam a Didone Carthaginem admittamus, ita enim Iustinus. . Velleius autem paterculus libro priore,ante annos quinque & sexaginta,quam urbs Roma conderetur, ab Elyssa Tyria, quam quidam inquit , Dido autumant , Carthago
. Seruius vero Gramaticus super illud,Vrbs antiqua suit, ante annos septuaginta dixit. Iam, cum a capta Troia usque ad condita Romam anni fuerint quadringenti triginta treS, ut Solinus asserit libro primo capite secundo, si ex iis demas septuaginta duos, quibus Iustinus Carthaginem ait Romam anteis cessisse; nonne relinquitur Carthaginem anno a capta Troia tercentesimo sexagesimo altero fuisse extructam λ
Nulla ergo extabat Carthago,quo tempo- , paulo post euersionem Troiae, Hispaniae liti oribus Teucer applicuit. Nec igitus ei loco Carthaginis nomen potuit imponere . Nisi quis nos doceat alterius peculiaris rei caum
said illiun confinxisse nomen. Quam ostendi H di non
137쪽
xi Da. ANTIQyt T. Lus Iridi non posse , ego arbitror. At Hasdrubal vicum sorte parum prius cultum propter loci commoditatem, in urbis dignitatem auxit, atque muniuit, Carthaginemq. vocatam ad imitationem patriae Poenis habitatoribus frequentem reddidit, ut merito urbis conditor perhibeatur. Is ergo Hasdrubal consilio magis, quam ui regulorum ac principum conciliandis per . amicitiam animis Punicum valde auxit im-
perium, dux arte mira,& Romanis sormidolosa adeo, ut missis ad illum legatis, foedus percusserint, in quo inter cetera cauebatur, ne Carthaginientibus liceret Iberum fluuium cum armis traiicere, per Hispaniae reliquum, ab Saguntinis tamen abstinentes, qua vellent Progrederentur, Ut libro secundo retulit Polybius, & in initio de cadis tertiae Liuius . Sub hoc Imperatore Hannibal vixdum puber, triennio meruit, litteris accersitus Carthagine . Sed obtruncato Hasdrubale a seruo
quodam ob iram interfecti ab eo domini, sicut superius attigimus, cum de Tagi nomine ageremus, dux ab exercitu Hannibal est declaratus . Is non modo eam Hispaniae partem , quae propius Africam est, sed etiam Lusitaniam suo iunxit imperio. Fuisseq. eum in Lusitania testatur, vel oppidum ab ipso dictum , portus Hannibalis in promontorio sacro, apud Melam, vel illius verba, quae rem
138쪽
LIBER TgRTIVS. II ssert Liuius primo tertiae decadis libro : Sa, tis adhuc in vastis Lusitaniae, Celtiberiaeq.
montibus pecora consectando, nullum emolumentum tot laborum , periculorumq. vestrorum vidistis. Coepto quoque iam terra, mariq. bello militasse pro Hannibale Lusitanos , ostendit Liuius decadis tertiae libro primo his verbis e Creati Cosules Cn.Seruilius,& C. Flaminius. Ceterum ne hiberna quidem Romanis quieta erant, vagantibus passim Numidis equitibus, & quae his impeditiora etant, Celtiberis, Lusitanisque. Quin Hasdrubal Hannibalis frater,cui relicta erat custodieda Hispania, ut eodem libro inquit Liuius,in Lusitaniam ac propius Oceanum concessit.
Cumq. postmodum ad fratrem in Italia , bellum gerentem se contulisset, ac duo alij Hasdrubales cum Magone, ac Masianissa in Hispania rem punicam gererent, alterum ex iis Gisgonis filium ultimam Hispaniae oram, quae ad Oceanum, & Gades vergit, hoc est, Transtaganos, & Turdetanos Lusitanos tenuisse apparet. Magonem autem reliquoS . cum ambo ad Hasdrubalem alterum is, cum Scipione ad urbe Baetulam praelium, auxilio iam sero deuenissent, capto in commune cosilio, ut Hasdrubal ad Hannicum cxercitu iret , imminu-H a tum P
139쪽
bus praeerat, copiiS, cum grandi pecunia ad conducenda ex Balearibus auxilia est pros eius . Hasdrubal vero Gisgonis cum exercitu penitus in Lusitaniam abiit, ut ad ultima Hispaniae traducti Hispani milites, a tra sitionibus ad Romanos prohiberentur. Haec ex Liuio septimo tertiae decadis libro , & in initio octaui. Et post praelio victi Carthaginienses, duce amisso in ultimam Hispaniae oram, usque ad Oceanum compulsi erant. Hannibalem secutos sui ille Lusitanos in is Italiam,non modo ex Liuio colligimus,sed id etiam confirmat Silius libro tertio in catalogo populorum, quos ad Italicum bellum Poe
Hos Viriatus agit,Lusitanumq. remotis extractum lustris, primo Viriatus in aeuo.
Nomen manis factum post nobile damnis. Et libro quinto in pugna ad Trasymenum, Tellum signiferum, ac nobilem Mamercum
ab iis interemptoS ita narrat. . Nec fati melior Mamercus,corpore toto Exoluit poenas, nulli nonsau ius honi. i. 2Vamque per aduersos, qua Lusitania ciebat Pugnas dira manus, raptu cu sanguine Telli
Signiferi, magna νexillum mole ferebat, Et trepida infelix reuocabat signa suorum. Sed furi4:a cboota , ausisq. accensa si perbis,
140쪽
LetBER TERτ. IV III nuodcuqκe ipsa manus gestabat missie quidquidi s Praebebat tellus ,sparsis non peruia telis, . Iniecit partur pluresq. in corpore nullo . Qi Libro quoque decimo in memorabili illa a Cannensi pugna, CN. Servilium a Viriato Lusitanorum duce intersectum ait, Viriatum vero ipsum ab Aemilio Paulo Consulo.
Vincentum Consul: pereundi Martius ardor . o atque animos iam sola dabat fiducia mortis. Cum Viriatus agens telis, regnator Ibera. Magnanimus terrae uxta, atque ante ora furetis obtruncat Pauli fessum certaminis hostem . Heu dolor, heu lacrymae, Seruilius optima belli, Post Paulum belli pars optima, corruit ictu Barbarico,magnamque cadens leto addidit unoo Inuidiam Cannis, tristem non pertulit iram . consul, ta insani quamquam contraria Nenti
Exarmat vis , atque obtendit puluere lucem, Squalentem rumpens ingena toruus arena digreditur nimbum, ac ritu iam moris Iberiata fundentem barbara cena, ι aeq. fodit Nitalia mamma. O a ut ne quem turbet liscratio, alterumimagnis illum , qui cum Lusitanis a uersus Romanos, annos quattuordecim pin