장음표시 사용
111쪽
83 DR ANTI M. T. LV SI T. fluentorum multitudine in animum iustorum. opinionem aucti,& in alustum unum confluentes, paullo supra portum Regium suis depu-, sitis nominibus, honorem Jlli cesserunt, Sadanus vocari coepit,ita nonae id non longe pesseri. Sed post sedecim,aut pauli 0 amplius milliaria usurpatum amittit, Salaciensi aestuario longissimo praeoccupatu Sίως licet ne reiceRVsurpato nomine, Deae Sλlaciae, ex quλ urbi nomen , de interitu fluviorum trium superbius se i a ctaret . . . . Familiares huic flumini sunt mugileS, tum scephali,tum labiones,barbi,& anguillae egre-igio sapore. Bocae quoque, & minores alij pisces . Atque, ubi falsis intermiscetur undis,
cammarorum,pectinumq. prouentus ingens. Raro lampetrae in eo capiuntur
TAgus, in sinum Olysipponensem ingren
sus, librum pro sua dignitate poscebat peculiarem . Tot enim Vrbes , tot valida, &opuletaop pida, in sinus ambitu,&per utrasque amniS ripas centum fere millium spatio tantum vetustatem colligenti, idonea modo
Quin & multa, quae de fluuio Strabo prodiderat , ad nos integra non peruenerunt. In
dicium es, confusa vorborum istries. Dcindet
112쪽
promontorium Baarbarium, & eruptiones Tami, in quas recti nauium cursus . Sunt aut stadia decem. Hoc in loco,& maris in susiones ingruunt , quarum Vna ultra stadia quadringenta exteditur iam dicta. Ea in parte aquantur, &c. Certum corruptum locum, vel hoc testatur . A turri iam dicta . Aqua turriὸ Nullius enim mentio praecesserat. Et illud . Ea in parte aquantur . Iponlacia. Quibus restituem dis locis, cum impar ego sim, expectanda erunt, vel feliciora ingenia, vel exemplaria
Miscetur Tagus marinis aquis in intimo si nu ad oppidum Villam stancam. Latitudinem ostii Strabo stadiorum esse vi ginti tradidit , altitudinem vero permagnam, Vt a na uigiis millia decem vectantibus nauigare Iacile possit.Hoc verum est, nauigaturq. dupli ci canali, veteri,ac nouo. &, quod ait, in superioribus capis situs accessione duas di fundi inundationes, ut ad stadia centum de quinquaginta facies extet pelagi, reddaturq. planities tota nauigabilis, hoc noS experi-
munis ipso oppido Villa Franca, usque Beneven um. Sed insula stadiorum triginta lon- ,& aequalis fere latitudinis, fertilis,l vitibus consita, quaenam fuerit,aμugnare non possiumus. Multae ibi sunt insulae, ac fertilissimae quidem,sed nullis vinetiS con-
113쪽
so DE ANTI. IT. Lus IT. aut pastionibus seruatae . . Quod vero dicit, agrum circumcirca bo. nitate conspicuum, scimus non solum eo loci, sed ex utroque amni S latere, campos illos, ad Tancos usque limosis inundationibus tam laetos, ac secundos emci, ut simplicissima,se-req. nulla a ratione triticum quidem, & hordeu quinquagesimo ab satione die metatur, singulari terrarum omni u exemplo. Statimqan leuiuscule aratis dica, an scalptis3 millium feratur , ubereo cyssimo t. prouentu, vel inter paucissimos a messe sublata dies, nullo saxui . 40onte seges regerminet, secunditate restibili.
. V t, quod de Erytheia contra Lusitaniam an bula,quae nusquam modo est, Mela tradidit, longe in his agris, amnis q. insulis contingere copiosiuS, experimenta demonstrent. Sivo frugum ubertas, silue pabuli abundantia re quiratur. I ale ingenium glebae est, quam Tam .gus inundationibus laetificat, vere q. dixit Sti abo: Vicina Tago ceterorum opulentissi mastant Oppida. Amnis quidem piscium feracissimus est, ostreorum I edundan S. Inter TaganoS pisceSprincipatum obtinent Alosae , & propter bo' nitatem, & propter copiam. Alterum Alosarum genus, de quo in Aegidio Scallabitano disputaui, Sabogarum, vel Sabellarum, stri-goitus , insipidiusq. est, praeterquam Maio
114쪽
LIBER SECvNDvs. Iriente: tunc enim aliquam in eduliis habent gratiam, Verum ita ut recentes a flumino prunis in craticula tostae, petroselini pultario ex piperi, ac mali medici succo condia tur . Vt merito de his intellexerit Ausonius , cum in Mostella dixit:
Stridentesq. focis obsonia Rarae in Tago capiuntur lampetrae,rariores marini porculi, siue Suilli. Iam enim a deo Isidoro niti At celebris illa auri fama , per' omnes poetas vulgatissima , obscurior modo, ac prope extincta est, cautione legum, ne commotae arenae depressiores frume laesios agroS nocumeto afficiat. In testimoniu tamecantatae gloriae, Regu Lusitanorum sceptrum eXTagano auro, quo purius reperiri nullum potest, factu & scimus,& non semel vidimus .
DE T A G I O M I V ED E ipso Tagi nomine, cu aliquid etiam
cuperem annotare, nihil investiganti oblatum est, quod ullum operae esis pretium existimarem. Piget autem fabularum, quaS Ioannes Annius in fictilium suum Berosum effudit: Tagum dictum fuisse a nomine regi S, qui post Brigum in Hispania regnarit. Isidoruni demiror, virum magnum,& rerum multarum bene peritum, nec elegantiorum litterarum tam expertem , ut insolenti fastidio sic
115쪽
ς, DE ANTI Vm. rLVsIT. a d icendi testimonio ablegantius. logiaru libro Aecimo tertio lagum , inquit, fluuim Carthago Hispaniae nuncupauit, ex qua ortu S procedit, Fluvius arenis .ri feris copiosus, & ob hoc cetςris fluuijs Hispanorum praelatuS.
Oimitto, quod nun oritur a Carthagine Tagus, siue C rthaginem nouam Hasdrubalis intelligamus , siue veterem Ilercaonum etianispaniae, cuius solus meminit PtolemaeuS, non autem Cicero, sicut ex non adhibita dilugentia existimauit, & adnotauit in Pomponium Vadianus, adducto Ciceronis loco de lege agraria : Tum ipsam veterem Carthagi-ginem Uyndunt. Cicero enim, quam veterem Carthaginem vocari; , fatis aperuit lib. a.de eadem agraria lege: Et in Africa ipsam vetem
rem Carthaginem vendit. Veru, hoc omisso ., intelligere non possum, quonam modo TaguS a Carthagine sit nuncupatuS. Neque tamen mirum, si Isidori coactior, ac contortior etymosogia videatur,cu M. illi Varroni non perbene semper re S ea . successerit.
Fuit ex nostris, qui alicubi scripserit,olyssem, quo tempore Olysipponem condidit, a socio Tago, qui in flumen ceciderit, ipsum Tagi nomen fluuio indidisse.Nec abhorrebat . a vera similitudine, si antiquitatis fundamento niteretur.
116쪽
a Fateor igitur, non nosse me, unde istaec Taiagi originatio processerit. Sed, unde unde sit, antiquissimum nomen eis: nec aliud flumini fuisso comperitur . Baetin Cirtium ab incolis appellatum, scribit Livius. Graecorum quidam , Tartessum dixere , ut Stesichorus apud Strabonem . Stephanus ab indigenis Percei
.... Tago nulla nomini S contigit mutatio, neque apud Graecos, neque apud Latinos . Esse vero nomen Vetussim v, etiam viriS proprium,
in Latio,ostendit Virgilius Aeneidos lib.9. Du trepidant si hasta Tago per lepus utrumque., Hispano quoque Regulo cuidam , nomen idem fuisse, cum rerum in Hisipania Carthaginienses potirentur, auctor est Silius lib. primo Hasdrubalis crudelitatem,Tagi reguli tauum interitum, & feriri non minu S magnanimam in vindicanda iniusta domini Oaede, audaciam, quam in perserendis ob patratum nobile facinus cruciatibuS, generosam patientiam his carminibus prosecutuS Interea rerum Udrubali traduntur habenae, , i ta vulgus Iberun , is agitabat iniquis, Tristia corda ducis, simul immedicabilis ira, Et fructus regni ferito erat, aler amore I Sanguinis, Si metui demens credebat honorem. Nec nota docilis poena satiare furores ,
OV excellentem , ct stectatum fortibus ausis, Occidui qui solis opes. Baeticolasq. viros fati
117쪽
9 DE ANTI Q 1 T, T I. v se T. Antiqua de stirpe Tagum, seuperumq. hominus Immemor, erecto JUVs- robore, moestir Ostentabat ouans p Alis sine funere reem
uris Tagus adscita cognomise fontisi, . antra, ripo Nwbis νlulatur Iberis. Maeonium nonise vad- , non Lydia mallet l. iStagna sibi , nec qui riguo perfunditur auro Campum, atque illatis Hermi flavescit arenis. Primus inire manum,postremus ponere Martem, Cum rapidum effusis ageret sublimis babenis .
Vnda sequitur, in medium promontorij latus eritiens ut Mela tradidit An tor Durium, atque Tagum, aequis fere ab utroque spatijs separatus. A Duriossagus anquit Plinius . CC. Μ. pass. interueniente
Non longe oritur, aurifer S ipse, minori-uSq.n ulgijs a i i quatenus, cymbis vero fluuiaticis , v l q u e Con imbriga in hodiernam; & sustpra nauigabilis. Abundat Alosis, Lampetris autem ubique scatet laudatissimis, in superiori ou S etiam Tro et is . Rapax est,ac modicis imbribus excrescit ad insaniam . . Agi osse cudat tritico, hordeo, secate,Olura, min' , p ilico, & praecipue lini magna copia tenuinimi, i& cum quouis optimo conseren
dion procul Catina opppidum ita enim
118쪽
legendum vulgo Catima dictum, etiam adhuc extat, in cuius agro sontes illi sunt Plinio
libro se cudo memorati, alter omnia respue S, alter absorbe iis, ille quia fere comunem cum reliquis natura habet, miraculo nequaquam est. Hic propter mirabilitatem quotidie a vi sentibus frequentatur . Feruentiam vulgus appellat . Vidi egomet cum illo issem cum Alphonta Cardinale principe memorabili,caesam arborem bene m gnam in lacunculum arenae, in quo ebulliens sons diffunditur pedali altitudine, iniectam, paulatim inter arenas sorberi, & poli paruam moram non comparuisse. Amnis Straboni Muliadas appellatur . Sic enim libro quarto circa medium sere scribit. Deinceps post Tagum nobilissima flumina sunt Muliadas, paruas habens nauigationes . Itidem Vacca fluuiuS.
MEdio sere inter Mundam,& Durium interuallo, Vacca in mare influit & ipse,
ut Strabo ait, quemadmodum,& Munda pamuas habens nauigationes . Nec longe ortus, alosarum , lampetrarum, trociarumq. ferax. Vacuam illum Strabo vocat, Vacum PtolemaeuS . Oritur non peregre, sed paulo supra Alcobam montem collςctus, indeq. leni alueo
119쪽
hys Da ADTIQUIT. L Vs IT.ueo illapsus multo S, nec exiguos fluuios, ae fere parem Agitham in se condit Iamq. in tra modum magnu S miscetur mari. Errore pii tauere quidam VaccaeOS populos ab eo denominatos,cum intra Lusitaniam ortus, latissimis Vaccaeorum Tarracdinensis prouinciae populis dare nomen non potuerit. Potius igitur a Vacca oppido, quod fuit iuxta Pyrenaeum,ut refert nono etymologiarum libro Isidorus, Vaccarum nomen est factum,& late per citeriorem Hispaniam propagatu. Sed de Vaccae fluminis ostio, maritimOq. tractu, inter recensendas urbes, quod ad rem
DVxius elisitate sua, & scriptorum testi
monio celebratissimus, aquarum mole Tagum superat, nisi quod compressiore, ut fere inter montes, alveo fluit, Tago per libe-rOSAE planos campos ad ostentationem se di- latate. Hiiic apud nos vice prouerbii usurpa tu. Tagus tulit fama, sed Durius vehit aquas. - Ceteris amnibus Μ Minio excepto; gradio- res fert alo fas, Lampetras, & Trochas, quas iure praeserunt delicatioris gul inimatoreS, Salmonum parcior I Sc Asturionum , Ii Nauigaetur aduersd amne M. pass. sere centum , usque alcataractam, vade ex rupe le
120쪽
nunculorum adscensum impediente, magno fragore praecipitatur . Ingens ibi lampetrarum rupi sub cadente in arcum aqua oribus adhaerentium captura est. Locum cum oppidulo , sanctum loannem ad Piscariam, vul-
Nobis adolescentibus Martinus Ficaretus iuriscon sultus , & Latinarum litterarum non imperitus, quibus operam non ignauam sub Politiano Florentiae dederat, cum intellige Ter, amota cataracta, polite cymbas usque ad maxime frumentarios Sarabri S , Senticaeq. agros paruo negotio subvehi , & frumento onustaS prono amne redire, non minima la-Σiori S annonae praetenta spe, patriae emoli mento, rege permittente, priuatus ipse, &impari tantae rei cera su , moliri opus attentauit,b'namque obstaculi partem summota bore irruperat Verum illudentibus optimo viro, ves qui ex vetere forte simultate nondum illi erant Pacati, vel quibus mos est, facilius aliorum egregios reprehendere conatu S, quam egre gium aliquid ex se conari , hominemq. tamquam semidelirum, apud Regem criminanti bus , neque modo principali munificetia non iuuandum, sed coepto temerario etiam prO-hibendum obloquentibus. Cataractam enim illam, & meatum sit bterraneu in non procul a