장음표시 사용
221쪽
De Continentia, vel P. I scem bus ain primis compet y - :illi inmedi. Vrit Sume non potest, quonia iiiiisomo i rem
., cI cIicunt enim interciperet: ergo videtur venus tua salubris simpliciter dicenda. iSunt tamen, qui secus sentiunt, magni etiam nominis auctores. Rufus enim Ephesius inter vetustiores; cuius auctoritatem secuti sunt Aetius, s & e Oribasius, neque non .s Paulus& e Avicenna; ille.
. χ: d - gile r di, ad incrementum promouer . p
virile magis ossici, habitum duriorem emolliri, viΩrationis explicari, Vehementem iram deseruere, m lancholicos, & dementes ad se redire, mitiali mon prehensos liberari, assiduas, & molestas, quae in. fi lib. 18.e. . lamnis fiunt,pollutiones cohiberi. I Plinius etiam testatus est,proditum, a scorpione, serpenteq; percussos eadem leuari, Athletas torpentes restitui,vocem reuocari, lumborum dolores sedari,oculorum heb tationem tolli, mente captos, & melancholicos sanari: sed clarisssimus auctor Galenus libro artis in
. seipse leuiorem fieri hominem, ac tilissi s de loci facilius spirare:& alibi g scripsit nonnullos capiti grauitatem,ciborum fastidium, & aliquando febres effugere:a 'iduis mulieribus distentiones vitari:qu bus auctoritatibus non solum bonae valotumns studiosis commodam esse venerem intelligimus, stactiam Variarum aegritudinum r medium esse.Sed Gmorbis ut ante dixi non est hoc Ioco disputadum.
Verumenimuero non adco damnanda Venus est, v t naturam quoque accusem vivae, ut Venere animalium successio perennaret, constituit; utque ad necessariam sobolis propagationem inuitaret, in s minis effusione voluit animalia voluptate perfundi maxima. Sed nota res est: vi in cibo,& potu, ita & in
222쪽
onereis nun re, ipsa, sed minius arguendius st: ita-ι que vir maximus a Nip cr/US incisis ci- a li. s. id. sect. bi; potus, sotianus, Venus,omnia me si a rigi, suam diutius vivere, non est nega lunu-b lib.de genit - Hippocrates docuit, si viris miseeahxvi ures. gere:& usus d et, viros etiam, late V πὶ Ni id ς'ῆ,κκ moderato illius usu, firmiori esse η in inci qua penitus tontinentes: incrementi qui cmrqs. pus alimento indigum Venere dcccxx0 ηδ sex et creder est enim eodem ultimo, gh Nnto . qiis animalia .vivunt, incrementum quoque recipere, &generare; quapropter Aristoteles, semen yltina .cisse excrementum alimenti, prosessus est, & pluribu e iselaavit libris scilicet de animalium procreati C; Vt igitur corpora, quae crescunt, Plur. R ali cnto , .ladigent, ita optimi alimenti detra Mone laedi pluria imum consueuere:quamobrem illos Aretaeus recte e lib. t. e. d. accusauit,qui ad curandum comitialem morbuna in diutum. mori. pueris, Venerem commendabant; etenim tonium
ibest, ut pueri possint ad sanitatem Venero promotueri, utini ipsummet comitialem facilό ob iςandem incurranr: post adolescentiam semen ex uber t. Venusq; tunc si modus adsit vr 'bolis caussa necessaria est, ita minus.quoque insalubris est: cui
semine redundante .r idquo bis sistem anno perd9' 'rat,scilicet a vicesimoprimo adtiicesimum intum: 'Vltra quod tempus quo qui magis progredietur,e minus salubrem Veneris usum cxperietur,eiusq; raritatem utiliorem intelliget: sic, ut aliqui statuant, post annum quadragesimum nonum parcissimam debere venerem esse i quasi septimo septennio finis huic voluptati imponathr ό ut ille non immerito d Horat. lib. cecinerit,desine dulcium Mater saeua cupidinum Cir
223쪽
ea lum i flectere inollibu Iani duram: inim- Vis post litesim uiti vero tertium onas uno mil
ti byia.d. mitio sel siri se en nil posvelint: natui m et, ii . rt dopisthm ntinus senis natibus esse incipit, sic essim feminis illo ten pore cla ditur, quasi Vr ad sobolem, sic etiam ausanitatem post hic-m vel 4btem, ilis uideamna milieto natura ipsa docere voluisse: sicut etiam,cum ' eirca idem pus fi mi sis nienses compa-ant, , maribus semen desuere incipiat. Dos videtur, ad procreandum inuitare, quόd line bonae valetu,nis detrimento plerisq; contingit, & multis ost salutare, quia puerorum morbi multi primis coli ibus sanarii solent, si recte Celsus a est Hippocratem interpre
3 ratus lib. tertio aphorism. vigesim etaob: soletatat' tem natura simul& semel vitam, & Lilitatem procurare, & ob vitae studium eas rc bus voluptates adiungere,quas, si modus adhibeatur, salubres csse in telligimus: cum autem sint seminae, quibus inenses ad annum quinquagesimum veniunt, sunt quoque mares, quibus paullo senioribus semen abundat, &noxia minus venus est: sed ij simi priuatim cognoscendi, nam quod omnibu , vel pleri'; salutare est, Breuis argumen auctores docent: id vero est, raram &tempestiuam debere venerem esse: nam crebra, di intempestiua dissoluαλ contra quam pugnant argumenta, quae dictit Mς sunt) inutilis, o perniciosa est: vires enim
j enervat, senectutem maturat, & senectuti corpus effoetum re
224쪽
i bemus si neque labor aMVerita, qyς neque languor sequetur , sed contrδιω- laldriorem homo senserie, ac melius spirata. quia haec iudicandi ratio' ex eventu est, quaeret quis modum cognoscendi, vemis quδndo iit psithi tuta, vel saltem periculo carituralis igitus conieci a
hoc assequetur, si non ignorauerit, ilitiore . ingm esse incorpore iustum incrementi modiim Quam in iunioribus; quod ante notatum est: limi inter vere quod tempus est, inquid a Hippocrates,ad a lib. de concipiendum aptissimum , vere, iηquam. ,itutiust uuam alijs anni temporibus exercerιοῦ additq;. Himi
crates, b pluuio, quam sicco noctςq fmqinxit hCelsus,quam interdiu; post cibum, eum', moderaritum,quam post inediam, ac famem,& saturitHem, ue expletionem, ante somnu, quam ante laborem , assueto etiam, quam non assueto commodi em e se. Galeni verba sunt libro arithime ,-d cap. 86. stinam esse venerem, cum Pneque stera m 'u' corpus plenum, neque vacuum extiterit aut in cstre: aut frigorese aut liccitate, aut humiditatet excesscrit.: quod si aberretae contigerit, paruus sit error, nieli
autem illi calefacto,qua fri acto, & plane qum
vadum, humesino potius,qua exsiccato: haec ait. sed illam ego sine nova Pturam existimauerim, quam sponte impellimur, nim morbo coacti, nψn externis irritamentis inuitati, ut lectione, auditione, vise,inctu,remmistentia voluptatum: itaque Aristoteles, e quasi communiter receptum τε P bl.s.
225쪽
quamobrem, si non tuMeat, co8cunensit thon sit icum turgere Aon sit allici, qua comisati, & ademitis tendum aliquid impelli, quod Graeci dicunta .dehi i di δου Ul Haesdese m apud laieundem di eunturiare
' malia e γενέ-οχω i concita ib lib. r.dectus Mneium ide apud , Theophrastum dicuntur plantae pi/nx ς α Ψγεν turgere, idest incitari: ad gree libAe genit, minationem et & mulier ab Hippocrate edicta est, si concubitum appetat, ita enim naturalis veneris appetitio describitur, quam mini' hie noxiam putamus: propto a in eam quaestionum subtilitatem non descenderem,tutior ne sit ante semirum concubitus, vel post, sunt enim potiola indicia. salubritatis eius,quae narrata sunt, maxime vero p stremum,cum scilicet spote naturae,quemadmodum dictum est, aliquis ad veterem excitatur ἱ hoc enim
perinde est, atque fames, ac sitis ad sotionum, ac cuborum opportunitatem significandam dummodo non alis sit rei venereae cupiditas quod ex morbo nonnunquam euenit, quale desiderium cibi est L . mes, quae canina vocator, vel, ut Graeci dicunt, vocatur auricis. ψαπις quamobrem initur, jut alias ante alias restsemnum,alias in mediostram,iestas etiam interdiu tutior concubitus sit: qui laboribus confici debetit
tius ad medium somnum confugeret, qui suae spolise' post expletionem,&crapulam cui quiuis etiam inius abstinet, & minus post soninum periclitatur . in renim autem moderatione,anae Amnum modi'co tamen post cibum tempore) cum calidius, & se nius corpus est, securior venus fuerit: hisce igitur amgumentis de veneris salubritate coniecturam facere
226쪽
De sanitate Tuenda. Lib. I. is
sed nec illud ignorandum est; ubi vel sanitatis QWibus causa, vel virtutis abstinenduin est a concubitu; sa- όra. '
tius else fame, laboribus, stridi; sq; contcndore nam, ut Vetus, ita verum illud est, sint Ccrere & Baccho
fiiget venus,&illud, otia si tollas periere cupidinis
arcus) quam usu medicamentorum, quae semen e tinguere, ac vencris dcsideria compescere creduntur, cuiusmodi mcdicamcnta apud aut torcs multa reporiuntur: quae tamen saepenumero ut est commune
remediorum omnis generis vitium) nos decipiunt: non est enim de medicamentis simplicitcr,quemadmodum scribitur, statuendum, sed Uclcctus cst adhibendus: hoc vero solius medici est,& quidem valde periti,atque prudentis:praesertim, quia saepe quoque
auctores contraria tradiderunt, quemadmodum dementha, quam veneri utilcm alis, noxiam vero alii assirmarunt: sed ea non ti, praestat: nam, qui camdamnauit Hippocrates, idem ab eadc corpus etiam imbecille reddi a firmauit, ac uniuersum colum genus, quae Vmeri aduersantur, dici micst, valetudini contrarium esse: nam haec vel semen liquefaciunt,
vel nimis condensant: utrumq; autem uniuerso corpori damno esse potest; nam semen non est aliud, quam pars alimenti superflua,& redundans; non est autem crodcndum; his medica nactis id solum, quod superfluit,vcl liquari, vel concresecro, sed totum aD fici nutrimentum, quod modice densum oportet es.se; nam quod est liquidum nimis, effluit, di haerere non potest; quamobrem macies, & imbecillitas sequitur: at nimis densum, ut non facile elabitur, ita difficulter concoquitur, & opplet magis, quam nutrit: damnanda igitur illa sunt omnia,quae alterutra parte alimentum corrumpunt, cuiuis i sunt, quae
venerem cohibere pollicentur: itaque Plato suis ci-Z uibus
227쪽
uibus id consili j dabat, si voluptati dominari ea coa
gitatione non potuissent, qua intelligerent, se seris meliores fieri oportere; rara eiusdem exercitatione cauendum sibi esse, scilicet Veneris alimentum labo
ιι ατορ, idque fieri posse multis athletarum exemplis docuerat, Icci, Crissionis, Astylli, Diopompi,& alio. rum,qui nulla unquam Venere usi sunt,quamdiu ad Olympica, & alia certamina sese exercendo muni bant,& conssirmabant: quapropter, uti medentes doloribus, caussas illorum demoliri satius existimant, quam his uti pharmacis, quae torporem inducunt , ita contra Veneris impetus omnino praestat, moderatione ciborum,&potionum,ipsaq; continentia,&vitae duritate, laboreq; improbo certare, quam his posthabitis, pharmacorum, Venerem cohibere promittentium,vires experiri. Et haec hactenus de continentia tam in rebus Venereis, quam in cibo, po-mq; . at quae reliqua ad viuendi rationem periinent, ea sigillatim libris sequentibus, Deo adiuuante, tra
Aru tari de eontinentia, vel primi de Sanirare
228쪽
Vel de Sanitate Tuenda. 'LIBER SECUNDUS.
we utilitate exercitationu. Cap. I.
Ic T v M est priore libro de continentia . Alterum, quod maxime ad bonae valetudinis tutelam, &conseruationem conducit exercitatio est: de qua praecipuo a continentia loco disserendu est: qu niam, ut ad vitam conseruandam cibus necessarius est, ita ad cibum tum consequem a lib. .c.a . dum rubore improbo indigemus: itaque delicias a C tuan O A. Plinius damnabat, quod inter anificia secissent m dicamiuibus appetentiam excitari ; quoniam labor bdesierat cibos poscete. Dixitq; b Hippocrates, toti posse hominem comedetem sanum degere, nisi quo- e epidemque laboret, & alio e loco ασκησις φακορίη ε ασκνια sententia iam peruulgata,quae ad vitata satietate,& ad laboru desideriu,nos hortatur. Itaque Cyrus apud id Xenophontem videri sibi d lib. t de Cyri sdicebat,sanitatem stabilem magis suturam,roburq; IZ a ac-
229쪽
accessurum, si evietionem effugeret,&,quae assume
laboris coniunctionem perspicua, breui,& non praetermittenda oratione, quae huic loco aptissima est ;idem Hippocrates demonstrauit libro primo de diaeta. ontrari m--iros habentiaibi.& labutar, conspirant autem ad sanitatem, nam labores super
χοντα. Cibi vero, & potiones inania replent. --
Scilicet alimentum debet viventibus instar esse suentis, ac perennis aquae: nam haec ram diu pura,&sincera videbitur, donec nusquam conclusa, & cohibita, fluxerit : conclusa enim, & stagnans necessario tandem corrumpitur, & putrescit. Pro aqua igitur est animalibus nutrimentum, cibus videlicet, atque potus: & quemadmodum in fluui3s, ob cuisum pemcnnem, aqua deficeret, nisi perpetuo noua de sente suppeteret; ita deficeret viventibus alimentum, ob labores potissmum nam deficeret etiam ob naturaleis corporis vacuationes,& vim natiui caloris, a quo humor lad vitam necessarius perpetuo consu- simitur nisi noui cibi, potusq; assumerentur. Sine labore autem, aquae instar stagnantis, facile ccii putrescet ent,& aegritudineS parerent..
huius tractationiae utilitate ..
C E o obijciet aliquis, frustra de exercitatione prae cepta, & documenta notari,& littoris tradi: nam sanitas ut nobis a natura tribuitur non exercitatis, ita
230쪽
De sanitate Tuenda. Lib. II. si
ita quoque potest sine exercitatione custodiri: non tenim data est animalibus mouendi,& inccdendi facultas ad custodiam sanitatis, sed ad nutrimentum conquirendum, quod animali non est,uti plantis, naturae solius munere, obuium atque praesenS. Sanitas autem non est animali tradita, qua animal est, sed qua plantae vitam vivit; Siquidem & fetus in vi tro; cum primis mensibus vitam plantarum vivat; sanitate tamen frui, vel aegrotare vere dkitur: Sic Hippocrates dicebat, a mulieri utero gerenti si lac a smultum e mammis effluat, 'tum imbecillem significat. Si vero mammae solidae fuerint, istum saniorem υγιενοτερον --. significant. Item, i, si mulieri utero gerenti purgationes eant, impossibile est, *tum esse sanum Ni ει ἔρυονυιαν V. Plantae vero & nutriuntur, & crescunt, &Procerae, ac amenae essiciuntur, fiuctus generant, &diutissime sine labore, & exercitatione incolumes viuunt: atque cum suis quibusdam morbis capiantur, sine exercitatione pariter in intUrum restituuntur. 'Quod si animali necessaria esset ad salutis tutelam . .
exercitatio, tuc necessiariam esse iure existimaremus, cum ad exercendum animalia sponte naturae m uentur: contra vero, minime necessariam,cum spo
te naturae quiescunt,& ipsa quiete delectantur. Cum
autem naturae sponte mouentur, tunc non egent praeceptis, vel coni lijs, vel admonitionibus, & doc mentis; quoniam natura medicus est, ut Hippocrates dicebat; ubi vero ad quietem natura inuitantur; tunc inutile ad exercendum consilium damus:senioribus quietis desiderium, iunioribus vero sese semper mouendI cupiditatem natura iniecit. ergo cum his, tum illis exercitationis praecepta frustra, & t mere stabuntur. Huc accedit quorumdam nobilium medi-