장음표시 사용
341쪽
loculis unicuique cavatis , & suspensa in umbroso loco cucurbita, ubi nec ignis, nec fu mus inspiret. Verum, cum petiolis legi debent, nam sic diutius intcgrae durant. Alh calicem vitreum , aut aliud quod uis perspicuu m pocu tum supcr ficos leu i ter inuertunt,& obducto cera spiramento ita relinquunt, ac immarcessibiles seruat. Scribit ille idem A fricanus musteas,ac si in pa- 4 QRψm' 'rente essent, hunc in modum custodiri. iiii seu e si Cum uinaria dolia operculantur, in nouu essent in ar-
fictile no rotundum, sed potius ex arbitrio quadratum, fundoque fultum, reccntcs ficus miniis maturas, cum suis pcdiculis lectas , immitte : & ita siccone , ut spatium intercedat: ubi diligenter fictile illud clauseris, in dolio uini pleno , ad unguem Operto, natare permitte : nisi acorem contraxcrit , tali habitu ficus mansisse comperies, quali constabant dum iniectic fuerunt. Quod ad aridas attinet , quas Ischadas uocant, Paxamus in Grς rum agricultura exercitatissimus, scribit a putri la- Quomodo gine uindicari posse hunc in modum. Pas dx fifusare ficus, inquit, sine ulla cariosae labis no- ieeuii in integrae manebunt, si tres liquida pice imbutae ita collocentur, ut una fictilis fun-
342쪽
du obtineat, altera referto ficubus ad medium uase, ibidem resideat, & tertia codem ad fauces usque copleto , superficiem teneat. Durabunt insuper, ut ille idem tradit, si in tegete, qualo , sporta, uel cratibus inditae, calfacto furno , post panem exemptum , propendeant: &in noua , ac bene picata fidelia condantur . Sunt qui cum pediculo lectas,seruefacta muria cum oleo, in Sole rigent: dc in uas, luto, ut de' cet, oblitum , immittant. Alij, cratibus exponunt, toto Sole siccadas, & nocte sub tecta reportant. Modos alios clim ex Columella,tum Palladio requires. Sod in hac ficuum historia tacendum non est memo
rabile Catonis ingenium : Is dum perniciali odio Carthaginis flagraret, & nepotu
securitatis anxius esset, clamaretque omni senatu Carthaginem delenda, attulit quodam die in curiam pretecocem ex ea prouincia ficum . Quem,ut scribit Plin. Patribus ostedens: Interrogo uos, inquit,quado hoc pomum demptum putetis ex arboret Clim inter omnes recentem esse constaret. Atqui tertium , inquit, ante diem scitote decerptum Carthagine: tam prope a mu
ris habemus hostem: statimque sumptum
343쪽
DE SECRET. HORT. LI B. III. res
est Punicum tertium bellum, quo Carthago deleta est, &sequente anno raptus Cato. Qui unius fici argumento, reSmira, tatam urbem ,& de terrarum orbe unam per C x x. annOS Romanae gloriς aemulam, iunditus euertendam suasit, & tandem impetrauit. De ficu haec satis sint. Sed o me obliuiosum l priusquam hinc abeam, illud silentio nequaquam inuoluam , quod Plutarchus tacitu noluit. quid illud, inquies tequos dc asinos linqui animo, qui ficos dor Mira de
sua rij comportarim: sed maiore miraculo 4 ό
dignum cst remedium, quo Sc ipsis, ho- ponantibus. minibus quoque succurritur. Exanimata fere iumenta, extinctosque pene deliquio uirili homines obiectus panis reuocat: na-que si pauxillum huius uorauerint, proti- 'nus cibo sese recolligentes roborantur, δίpristinum iter prosequuntur. Nec siccus in hominibus euenisse,idem prodidit Pluta chus. Brutu, inquit, per altas niueis in A- Magna panis polloniam proficiscentem cum animus de acia adfecisset, panis ab hostc muros urbis defen- tim ese a dente proiectus, eXtempore recreauit. Potitus tandem rerum Brutus, de hoste bene i laveritus est. Sed haec nihil ad ficum: cuius medica praesidia nunc demum aggredior.
344쪽
V is studiosos fieis abstinere debere. Reines ficus& aquosiae, quomodo al
Pulchra ¬atu digna. Sudores: pa
DEmcxxius Sceptius admonet studi
sos uocis debere ficis abstinere : mitus exemplo Egesianactis Alexandrini, qui optimus tragoediarum actor euasit, quod ficis annos octodecim abstinuisset. Meliores ac salubriores habentur quae Solis uigorem expertae, per naturam ematuruerunt . Quae multo turgent lacte, aut aquoso madent succo,& si palato ac stomacho gratiores uidentur , grauiores nihilominus, ponderosioresque consciatur: &ob id facilius descendunt, ac aluum ad excrCtionem proritat . Eubolus medicus esu meridiano illas abdicauit, morbum inde concipi testatus, quod statim febris accelerans inuadat, quae uomitum flauae bilis elicere solet. Quare Aristophanes cum aestate aegrotatem quendam conspexisset meridia-do, ficubus usum praesagiit. Quod de musteis& adhuc humentibus intelligendum arbitror: aut si mauis de recentibus, quae e. tiam sudores & papulas mouent, ob id autumno insalubres putantur. Cocta cu hyssopo corpus expurgant,tussim ueterem.abolent, ac longa pulmonum uitia emendat. Cum ruta colico dolori & torminib' sum-
345쪽
me prosunt, decocto ore sumpto, uel clystcribus opportu ne iniecto. D uritias lixcorpore tritae dc appositae discutiunt,ac parotidas & furunculos emolliunt. Hydropicis in uitio 3c absynthio cum farina coctae &subactae salubriter illi nutur,& crematae cucera pernionibus auxiliantur . Addo quod podagris cum farina foeni graeci & accio utiliter admouentur, ac doloribus dentium receii succo in lana aut gausapio excepto Mapposito, perpulchre medetur. Qui succusetia uerrucas carne circumlita tollit: praesertim myrmecias nucupatas, quς quedam pungentis formicae sensum repraesentant. Bubulis carnib'si ficulneos cauliculos addes, magno lignoru compedio illas percoques, Plinio autore: quod caprifico tribuut multi. Fit e cinere ficus crematis ramorum fruticibus lixivia , quae eo melior erit quo sepius iterabitur & ueterascet. Ea, Ut tradit Dioscorides, ulceribus quae gangrenς uitio periclitantur multum prodest, necnon co- sumendis iis quae excrescunt: usus erit ex
spongia eo liquorc imbuta, M subinde superposita . Eadem salubriter perlinuntur grandes & cuniculosi sinus: nam glutinat, carne replet, astringit, absterget, hiantes
Parotides su-runculi, hydrops,pernio
346쪽
rienti facuntas ex Galeno Qua earnem
generet ficus Ficuum usus largus insalubris&pedicu
ANTONII MIZALDIque oras committit,non secus atque emphisira quae cruentis uulneribus admouentur.
Sed Galenum de ficuum facultatibus disserentem audire pulchrum erit. Ficus, inquit , tametsi minus praui succi gignant
quam caeteri omnes non modo fugaces, sed etiam autumnales fructus, non tamen uitium prorsus effugere potuerunt. Et cu autumnales fructus omnes exiguum corpori alimentum praebeant, minime fictibus id usu uenit. Carnem tamen non compacta,
neque firmam generant, ceu panis 3c suilla caro: sed turgidulam , subinanem, &fungosam, ueluti fabae. Caeteriim, extergendi facultate pollent, cuius gratia neph retici post illarum ulum multas arentilaS eXcernunt. Caricae scu ficus passae multiplicem utilitatem habent: si quis tamen largius esitavcrit,ab eis offendetur: nam sanguinem non admodum probum gignunt: quapro-plex pediculoru quoque agmen eas comitatur. Fit ex ficubus, ruta, & nucibus,celebris 3c mirabilis illa Mithridatis antidotus cotra pestem & uenena: cuius compositionem exhibuimus in nucis historia. Hic mihi omittendum non est quod uerrucae foliis ficulneis contactae aboleri ac uanescere
347쪽
traduntur, si solia ipsa postea sepeliantur Sunt qui cordi columbi idem tribuant. Sed de iis a nobis alibi scriptum.
Olcae satiuae ac eius bacεarum, cura, at xilia , & secreta.
FLorentinus Graecae agriculturae prosessor consultissimus, de plantatione Sccura olearum in suis Georgicis disserens, scribit oportere eum qui rei rusticae studio tenetur, plurimum prouidentiae ac diligentiae circa oleam adhibere. Vel ob id quod magnos habeat redditus 3c certos, hominemque cito ac facile ditare possit: scuti de historia Pliniani Democriti, uel Aristotelici Thaletis constat, quam tibi sub finem primi libri proposuimus. Sed, o do
lor i nobis non tam licet csse beatis, ut hanc arborem uere diuinam, septemtrionalibus hortis & agris nostris passim uideamus, colamus, &ex ea fructus usqueadeo uberes ac dites percipiamus : inscrutabili Dei opt. max . consilio, qui omnibus omnia non dat: sed quod bonum atq; utile nouit. Neque tamen ob id labore detrectabo, ut quae de illa, de eius baccis, necnon olco scitu di-
gentiae circa oleam adhibendum Oleam sene trionalibus hortis & gris desiderari.
348쪽
ANTONII MIZAL DIgna legi, uel audiui, candide dc ingenud, ut omnia, in medium prostra. Venio itaq; a uerbis quod dicunt ad rem. Olea, qua Quibus laeis Gallicum vulgus oliuerum nuncupat, si
gaude ii lea cis collibus M argillosis maxime gaudet, feruidumquc & squalidum coeli statum libenter amplectitur. In humidis campis Mpinguibus frondes quidem laetas, sed plerunque steriles profert, rubricosum solum prorsus repudians: quod suo aestu stirpes Quodn3 B- ius exurat. Sed longe magis salebrosum ac scaturiginosum odit , in quo semper uligo cosistit: ibi enim strigosas &minime altiles
baccas, faςileque marcescetes procreat. Itaque arduis locis 3c acclivibus summe oblectari solet: quod propitium illic nacta uentum, suae nihil expiret saliuae . In his enim
Vbi genero- cXcellens Solis aestus, uentorum afflatu mi: istym*ς testit: quare ibi oliveta generosam suis oli-uantibus oleam , ac prς stantissimum prς-bet oleum. In planis &campestribus, quia non dimantur, sed aduruntur, crassius S
faeculentius oleum extillant. Nec temere, , mea sentcntia, nam cum stirpes omnes. tum maxim cole , aduerso statu roboratς,
summe uigent. Vel co argumento & indicio, quod letiores Sc uirentiores his parti-
349쪽
bus semper offendes, quae uentis patent: tristiores uero dc languidiores, quae a flatu silent. Recreantur itaque spiritus nouitate, mod6 id spatij intercedat, quo libere per- Uagetur aura. Autores sunt horti omnium post Poenos & Graecos reruni agri scriptores, agriculturae nostrae, Latinae inquam, paretes & doctores eximis, M. Cato, Varro, Columella, Plinius, Pglladius, S rece-tiores alij plerique. Apud quos etiam lego oleam fici societate imprimis gaudere: unde iuxta illam seri praecipiunt, no ampliore interuallo, si ut cotingi large possit,ramo oleae maxime sequaci atq; obeditum. Huius stolones qui seminio destinabutur, caudicib' ad nati legi no debet,sed decerpti ramis surculi longitudine cubitali: dandaque est opera,ut stylus parte ima bubulo fimo cum cinere illinatur, §ione cortex non uioletur nec collidatur, scrobesque sinu concamerato excavetur, ut imbrium sit capax. Non desunt qui sectas ab imis radicibus soboles deponant: postea cum prehendisse uident, ut mutationi locus esse possit, transferunt. Sed maximum fuerit beneficium ut incremento proficiant, antequam transferantur, A rubrica partes coeli
oleas mereari aurae& spiritus noui
ferenda olea. Pulchra ¬atu digna a transferenda olea.
350쪽
ANTONII MIZAL DInotentur, ut tradit Columella, quibus obuerse stant, ut simili ratione ponantur; ac transplantentur, eosdemque uentos eXcipiant, ac similes parteis intueantur. 'crobes ante sationcm fodiendi sunt ut Sole, uentis, & imbribus, terra fragilior reddatur, ac stirpes ultro citroque radices libere agant: quae iugi rigatu gaudet: nam ita celeriorem edunt germinatum , facilitisque D ό ' xr i q)Onuntur . Cyterum, locus quem o-eepturi, ubi leis destinaueris, diligenter runcandus est
de stercor omnique alterius generis frutice extirpan
gendus, ut Didymus Graecus in suis admonet georgicis, ne pecori facilis pateat aditus . Fimi aggere impense laetantur oleae,
ut scripsit Sotion: sed locis uliginosis parcius debet iniici: aliis largius, quod fimo
saturatae ictius frondent ac foecundantur. Qu6modo Caeterum , Opportune resecare licebit quae purganda N marcida &sicca erunt, ut liberalius difflen rod 0ἰς- rei ita: adhaec ramulos detrahere quii , inuicem incumbunt, inflexosque&rccur- ' Vos amputare : praesertim cum in nimiam longitudinem exeunt, & in deforme pro- ceritatem luxuriant. Nam inter omnes rei