Secretorum agri enchiridion primum, hortorum curam, auxilia, secreta, & medica praesidia inuentu prompta, ac paratu facilia, libris tribus pulcherrimis complectens autore Antonio Mizaldo ..

발행: 1560년

분량: 374페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

321쪽

uomirus & negant: nec succo,nec acinorum carne uti ' i ii , li. montibus,ac bilem reiicientibus non probantur . Hapc Plinius:.cui Dioscorides. i per omnia subscribere mihi non uidetur,

radenI malum om ne punicum boni succi esse, stomacho utile, sed perexiguum thoualitate, myςn sufficere ali dium.Dulcest macho Punicoru ex uultus habexuri liquantulum in eo gignes Dipist xi e orem , ac inflatioses pariens : e quo in ri abdicatur . Acidum astringit,aestuan- stomachpauxiliatur, urinam ciet: ue- - . . rum Ora gingiuas hic laedit. Cortex, malitials s i. V ' corium vulgo dissus, quod copia maximo perficiat, si i aceto mixta gallδ CQq-ur mobiles dentes stabilire fertur. claterum - , - punὶcum integrum Olla nou addito oper-m,a culo , in furiis Iostum, M contritu, porum suuiuinfor' vino tum sistit, ac multu in discutit, F β. quos balati imus μ' - appellari, foeminλru menses potu retinet. Sanant ori* inces Honsilla* Vuulam , eX' cypaxiones seo tyis, uentris ustomachi solutiones , nec ΟΠ genitaliuinyilcera, Maii quac Wo in Drto manantia λ Tu lom creatio, sto- farina, ux tradu tit, senter ic's a morte isem Chu , - berat. I Juclei acinocti m ma imi 'stidi pum&Sippkta. nici, siccati, pulueratis 'bsoniihIespersi,

322쪽

Arbor Citq

& Persica dicatur.

DE SECRET. HORT. LMR IIL uel incocti, fluerem aluum, stomachumqx,c e Gibetit: adhaec fainguine excreantibus sa- lubriter bibuntur. Praeterea utiles habetur . dysentericoru decessus,α se ineas vulfluxiones. Memoriae tradunt, inquitas rides, eum qui tres quam minimos. cytino d uorauerit, nullam illo anno u2

pitudincm passurum. . i. '

per manus, a M. OG m nicassit. A mat terram rarioris naturae, dmodum scribit Palladius : adha c malus curia. ccelum calidum dc humorem continuum j ci ix

323쪽

pδehraar 'T.4 Et si non inuri latE iactaret odorem, - lo ris Citri de- Laurus erat: sella haud ullis labentia uentis: seriptio. Flos apprima tenax. i

ri Iouiatius Pontanus:

Ipsa quidem lauro seliisque,& cortice. t ipso Stipite tuni similis,lum frondescente iuuenta: ' At cono inferior,rariusque ualentibus impar Nam florum longe candore,& odoribus anteit.

Haec arboru omnium sola ab austro opem sentit,& ab aquilone laeditur,autore Flor tino in suis de agricultura Graecis rudime- tis. Si quis in regione frigida illam nutrire dc cicurare uplet, loco ad meridianam par-

. : UE tem conuerso debet disponere, de hibernis ensibus stramine, aut Iegetibus operire, iα maxime cuc urbitariarii Iarmentis: nana

sympathia inadani illam a stigore illisam

seruare dicuntur ut idem scripsit Floreri titius. Hi hcinctum uideas,ut multi n5 in Cucurbitas pie prope citria in cucurbitasvbique serans citriam sexu nam ab his iiiviri eredinis ubi aesta - --μμῆ fulserit, nuda umor ae reddenda ad exponenda . Gauderάmiltra fossio' me , ex qua Haiora proueniunt poma. . Stirpis ea sit ante natura tenerior, si pau- s: cam glaciem experiatur, syaerata conta- bescit. Quare diu ites in concameratis se

si ilicibus ad Solem spectantibus, illam pro-

pauens. pe parietes collocant,copiosbq; humore rL

. . . s

324쪽

gant. DVm aestas aduentarit, apertis Arni 'cibus, ut dictum cst, solς illustrari sinunt: i& eius tepore uitatiq; spir culo seueri ac recreari Appetetc rursurn hyeme sub fornices reducunt Scritur semine, talea, ramu ito, & clau a, ut ita se is G corgicisgraec ist dit Anatolius. Si scmine uel granis serere

satagis, hunc in modum de P lla dij consi lio incedere tibi licebit. In primis tarra ad duos pedes fodies, cin remque miscebi

ac in breues areas digeres, titu inque per canales aqua discu rrat . In dictis arcis palmarcin scrobiculii manit, is aperies, & tria gran uerso deorsum c/ςumipe, iuncta comnitues, c obruta quotidiano imbre respe ges: ut rigatione animata melius adolescat. Acreis medull)s ih dulceis mutabui, si per triduli mulsa macer/ueris: citiusque pro cedent , si aquae tepentis bcneficio utaris, uel ouillo lacte, qu0d praestat. Seruntur etiam fictilibus, dato radicibus spiramento percauernas. Natis germinibus proxii herba semper runcanda est,& planta trim transferenda. Quae plurimum iuuari creditur icircunsitae cuςurhim fiagellis nam naturali & occulta quadam ut, illam, ut di. ximus, astigorum iniuria uindicant. Exi

semine serenda sit arboreitri.

Quomodo

acres medullas mutet in dulces citri

325쪽

selabant esculentis, commendandi halitus demda quiὸ gratia. Quod plerique ad solia detorquet, , non minus Odorata quam pomum ipsum iidcirco uestibus utruque perapte interseri solet, ut eas su au i odore perfundat, di ab offensis urn dicςt: unde Homerus: δί Ncuius

uestes citrosas cognominarunt. Si pubesces pomum, fictili uel uitro claudatur, per in- crementa no sollim sorma uasis contrahet,

sed tanta magnitudine, quanta fuerit uas, extuberabit. Quod si effigiatum fuerit, sor Quomodomae dc imaginis speciem iii clusum pomum ςkxuun pQ

praetereret: sed uali Oeortexseripiratione tur effigiatu. relinquere, ut antea monuinius, hoc est foraminula addere, quibus aerern ad mittat,

ex Florentini consilio. Est alia uia Scratio effigiandi pomi a nobis superius tradita, quado malorum historia percurrebamus. Caeteriini, si rubra citri poma uoles efficeta Quomodore, surculum moro inserito, & rubrum po- namum dabit': Medium ponii dulce fiet, ut illaru dulce. tradit Palladius, si trucus obliquo foramine ab imo terebretur , Ut altera parte non exeat: sic humor effluere permittetur donec poma sorinentur: mox foramen luto replendum erit. Idem fieri affirmat si semina priusquam ponantur, ouillo lacte, aut

326쪽

, ANTONII M I Z A L n IAliud ut ei - niellita uel saccharata aquamaduerint. Sed

.i βῆ ήμ' pulchrum erit his de rebus audire Iovianu latanum,quitae Citriorum & Limonio- . rum mutado sapore hunc in modustribit:. Quo non ars penetrat palmes caedatur, & ipse Crassior: in palmumque cauetur,& undique labris . , In girum ductis,nec pollice crassius,illuc NIngeniosa, Infer mella liq lyta,& grandi contege saxo, pulchra &no Quod Solem auerint: post quam arida suxerit ar aratu digna. Iuclusum humorem,& stiens noua pocula gliscit, Mella cauo immersans flaventibus imbue riuis. Vel uacuam ters thymbraeo nectare cellam' Distende, ae latices humano e corpore fusos ini i. ,EO Mollibus irmra radicibus: interea ne Negliges iidosum toto de stipite germen. Vellere: non aeerit scelix fortuna labores

Hactenus Iovianus Pontanus, poeta, Ora-

Ioviihi pom tor M philosophus ad unguem factus. Quitani laus. citriorum historiam in suis Hesperidii hortis omnibus partibus docto ac eleganti carmine absoluta reddidit. Hunc si uidebitur, leges &consules.Venio ad citriorum codi- turam &repositione ab antiquis acceptam. Itaque si apte uoles citria colligere dc o Quomodo ptime seruare, nocte cu sitis foliatis ramu- αῖ, & hβ, latcte Luna carpere debes, dc secreta dis

.anda citria ponere. autor G. Martialis. Sotia inter Graecos geop. celebris , imittit citria nullo modo putrescere, quae aceruis hordei aut milh

obruta fuerint. Alij singula singulis fictili

327쪽

bus claudiit, M opaco loco ordinata custodivi. Pleriq: in minutis straminib' seruat:

uel paleis, aut scobe lignea. Ide Sotio iubet pomu citri) subacto gypso studiose lini: ut

toto anni curriculo in offensa integritate,& omni uitio illaesum custodiatur. Haec de citriis: de A urantiis paucis dicendum : quorum arbor citriae plantam magnitudine aequat, & soliis ab ea parum, aut nihil refragatur. A urantia poma cum auri colore pelluceant, ab auro nomen merito acccpisse mihi uidentur, ex quo aurea mala dici possunt. Quae ex uiridi in luteulanguescunt, citreola &citrula nominat. Quae uero ouata specie turbinantur, si luteo nitent colore, citrangula, dc priuatim citrea appellant. Si herbaceo colore uirent, limonia dicunt. Si praegrandia sunt melonum modo & orbiculata, ouataque facie turgent, poncerta &citromata uocitant. Quae omnia specieru uernacula nomina , a citrio deflexa uidetur. Cum quo comunia fere omnia habere creduntur, tam auxilia quam secreta. Quae res me mouet ut de iblis in prisentiarum nihil amplius scribam. Trasto itaque ad Limonia, quorum cura, cultus M auxilia cum citriis conueniunt.

Modi alii

valde notandi.

Vnde didici Aurantia po

328쪽

Tres Emo- Exiguo, succos gustu meditantur acerbos: Hniorum dif- Altera sunt fructu maiore,& rorida succo LMentim uberiore, sed oblongo tamen utraque ductu Tertia praegrandi turgent ouata uolemo, Ae citri j referunt sinuosa ab imagine formam, Sed gustu ingrato, quόmque ora offensa recusent. i. in idem cunctis cultusque,& cura, & iniquum Coelum indignantur frigusque,aestumque recus inti

Qui plura uolet, consulat librum secundu ια . Horti Hesperidum Ioviani Pontani: illic reperiet quo sibi abunde satisfactum dicat . Hic finem eram facturus, nisi mih i in me-

Notanda de tem opportune uenisset, quod succolim succo lim niorum bis aut ter colato, si integras mar

parebili. garitas lavabis & immerges, Solique ex

Sμ- pones, in quinque aut sex diebus ita colli-quabis, ut mellis consistentiam reserant . Ex ea materia poteris formare quicquid tibi uisum fuerit, & paucis diebus diues fi ri. Autor Hieron. Cardanus, cui ingeteis debentur gratiae, si uera sunt quae tradit. Hic non omitta quod apud Leuinu Lemnium medicum doctiss. scriptum M adno

329쪽

dere illladees ideprehendes: nam pene- trabile frigus adurit. Quaquam alia subest causa, quam, ut reliquis faciam locii, prudens omitto. Medica. -

Vi de re rustica & medica scripserui

Afri, A rabes, Graeci& Latini, uno ore praedicautomneis, arboris citrium p Persicie pomum , citrium,ut diXimus, Vul- 2 due viago nuncupatum, uenenis inimicum esse, ita illisque antidoti loco efficaciter opponi. Quod celebri historia Athenaeus confimi mat. Clim Princeps quidam Aegyptius, inquit,maleficos nebulones duos damnas set, quo suo in facinorti meritas poenas luerent, eosque aspidibus secundum A egyptias leges in praedam exponendos diia latii dignisi xissct, ij citrium in itinere, dum bestiis fit turum pabulum ducerentur, comederunt: quodUmpona quaedam uicem corum doles, illis dederat . Moxctan in theatrii descendissent. & a ferocissimis seris demorsi essent, nihil molestiae senserunt . Quam rem Praesectus summe admiratus,a satellitibus percontari coepit, nuru ant1dotum a liquod praesumpsissent. Resbondentibus .h ita Gmicitrium latum ex integra simplicItate do- na.

330쪽

ANTONII MIZAL DI, natum eos in uia maducasse, postridie ius-- sit uni praeberi, alteri uero denegari, ac denuo in theatrum trudi ad suppliciu . Quo facto, qui comederat, demorsus nihil in- comodi passiis cst: alter illato imi undique liuidus factus, confestim interiit. Quae res multis postea probata,factoquefrequenter Cirrisi omni periculo,tandem inuentum consessumque iri ii ης' fuit, citrium omni exitiali ueneno praesen-aesi tissimum ac praestantissimum esse remediu m: sumptumque uenenatis ictibus resistere,donec concoctum fuerit. Si quis huic historiae fidem non habet, fidelem uer cemque Theopompum Chium consulat: Vtilix ab eo Clearchum Heracleotam Potityrannum multos ueneno sustulisse, plu- reisque necare uoluisse, si excellentissimam citrij uis a populo cognita, uenenis non rς-

stitisset. Quod nonnulli etiam rutae ascribunt, quemadmodum in eivs historia diximus. Citria itaq; uenenis efficaςiter aduersantur: maxime illorum semen tritum , M cX uino generose propinatum . seminis es- Quam rem etiam praestabit succus: nam xxij xl x per uentrem toxicum excludit. Sed ea in

j ' re Virgilium cgregie philosophantem av-

' dire molestum non erit. V . .

SEARCH

MENU NAVIGATION