Compendium medicum practicum per fasciculos distributum

281쪽

bilis eopia vel acrimonia peccat. Vomitoria adhibenda, 11 ventriculus dolet a quantitate ingesto-nim, in pectori S doloribus vomitoria nocent. . etOC. Caeterum dolor acutus Vehemen S, sensim increscens venae sectionem postulat, non ita mitis & decrescens. In rheumaticis praecipue conducit cum narcotico vesperi dato. Hirudinum topica applicatio stibinde valet, praesertim in cephalalgia. Hic etiam laudantur pediluvia, epis pastica, vesicatoria ad crura , sonticulus in brachio. Vesicantia topica summopere expediunt in ischiade. Semicupia oleosa, vel ex lacte tepido in doloribus colicis, lumbagine, neptiri licis Valent; cataplasmata ex mica panis in lacte Parata cum croco , bu ro & oleo olivarum in articulorum doloribus; balnea tepida & so tus vel embro ches haud contemnenda, uti de sinnilis seorsum dein patebit.

curialibus, salivatione, decoctis lignorum alvique ductione curandi, nec non balneo vaporis spiritus vini accensi. Aliquando solutio saponis veneti in sp i ritu frumenti externe aut topice, tibi nulla rubedo aut infammatio ; applicatio pra

sentaneum asseri solamen. Tandem acria mechanica removenda, luxata reponenda, hernia

repositione indiget; acrimonia diluenda, vulnera balsamicis consolidanda, lenienda; nervique

semilaceri abscindendi

282쪽

86 Cap. XXVII DE CAPITIS

2O2. palliative curatur dolor narcoticis; opio solido scilicet, vel et laudano liquido. NO-cet Vero in podagricis, nisi dolor intolerabilis, uti et in rheumaticis statim ab initio absque praeVia sanguinis missione datum , figit enim morbum. Specifice valet in nervorum summa mobilitate cum tinctura assae foetidae conjunctum. Inter sopientia recenseo etiam frigida admota, sistunt enim spirituum influxum pro tempore saltem ; neque magis fideli lenimine quam optum doloris compescere videtur sensum, brevi iterum redeunte motu huic parti, vel remedii, vi evanida saevi-

CAp. XXVII.

DE CAPITIS DOLORE.

apitis dolor vel totum occupat caput, vel dimidiam ejus tantum partem, Vel et demum locum quendam tenet peculiarem S prior dicitur cephalalgia, si transitoria brevisque ; cephaleave, si pertinax & refractaria, chronica Vel habitualis: alter haemicrania audit, denique tertiuS clavus hystericus , qui aliquando unum oculum cum tempore lateris cognominis & frontis parte tenet. Aliquando partes cranii cavo εὐn tentae dolent, .aliquando Vero eSternae cal-

283쪽

DOLORE. 81

variae ossibus incumbentes, quando etiam modica capitiS compressione lenitur dolor.

9. 2O4. Uri caeteri assectus, ita cephalalgia estidio pathica vel symptomatica, prout causa latet in ipso loco assecto, aut eju) vicinia & in magis ab assecto dissitis vel remotioribus locis. Sic saepillime dolor capitis originem habet in stomacho, ejusVe faburra, prava digestione; in mulieribus eX utero plerumque fit, familiariusque eisdem occipiat, quam sinciput dolet, mensibus instantibus, vel in eorundem suppressione. Novito eminam, quae semper post lunaris fugus cessationem spontaneam, uno vel altero die gravissima tali assicitur cephalalgia, & quidem, ipsa reserente, a prima juventute in hunc usque diem,dum jam quadragenaria major. f. 2Os. Idio pathicam autem praecipue indu Cunt Vermes, lapilli, thophi, nodi, exostoses, caries, inflammationes, serosa collum es , puris collectio, obstrii tiones, eXtravasationes , ple- thora ipsa. Materia arthritica aliave ibidem deposita, Vulnera, ulcera, membranarum eXsiccatio, atrophia, spasmi, capitis perspiratio impedita. In calvariae ossium totali coalitione, me ninguium induratione, immo et argenti vivi a

cumulatione ad cranii basin, in iis, qui vel unctio nibus , vel fumigationibus hujus semimetalli usi

sunt, habitualis cephaleae causam detegerunt ana tomici. SFmptomaticae causam potius quaerὸ

284쪽

Cap. XXVIL DE CAPITIS

In Ventriculo , intestinis caeterisque visceribus abdominalibus , utero , alvi constipatione , se-hribus. Cephalalgia remittens, periodica, ty Pum sebris intermittentis servans, syphylitica peculiaris indolis sunt assectus.

g. 2 6. Causae occasionales deducendae ex cibis crudis copiosis, potus spirituosi ab usu, motu et somno nimio, a quibusdam venenis, ut ab extracto stramonii tanquam medicamento eXhibito. Hisce addantur odores, caput gra antes,

qualis est plurimis camphorae; decubitus capitis nimis profundus aut demissus in lecto; morbi catarrhales, solis ardor, aeris nimius calor, c rhoneSigniti horumque sumus; pulveris tabaci ab usus; irae commotio, tempestas humida seu pluviosa nimis; eVacuationes serosae, praecipue per nareS

consuetae retentae.

. '2O7. Qiuamvis et genius D indoles doloris

multum varient pro varietate partis assectae, causaeque eXcitantis, in haemicrania prae caeteris vehemens est dolor, a minimo motu, rumore, Vi-vidiori luce auctus, sudor adest frigidus, Vomibtus frequens, quo aqua limpida, insipida, neque

viro salsa, amara eXpellitur, duratque a 4 hQ- Tas sere, prostratis quam maxime viribus. NOViquos saepissime in anno talis haemicrania tenet, aliquando ad aeris mutationes pluVi OsaS, er- Toremve in diaeta commissum, aliquando Vero absque ulla causa manifesta oriunda. . O8. Cephalalgia producit agrypniam, inquietudines. Diuturna nulli cedens medicinae mala,

285쪽

DOLORE.

mala, coecitatis enim metum inducit : saepissime itie obserWatur in praXi, suffusione vel cataracta allectos, diu cephalea pertinacissima, vel saepius recurrente antea laborasse. Vomitus aeruginosiis & surditas cephalalgiae superveniens maniam praesagiunt; acutus capitis dolor cum aurium tinnitu apoplexiae prodromus. Qui cum convulsionibus ophthalmiaque refractaria pari passu ambulat malus. Colli & cervicis dolor parotides aliquando in acutis protendit, nec non haemorrhagiam in plethoricis saltem ; quaeque non supprimenda, critica enim est eVacuatio, qua multum allevantur aegri . HumoreS quoque emissi per aures, uti saepe fit, nares vel fauces morbum aliquando solvunt.

2 9. Capitis dolore vexati vitent in dia ta carneS, aromata, Vinumque, infusum cossae saepe levat dolorem a prava digestione ventriculi ; situm teneant erectum sere in lecto, 'modice caput tegant, alVum serVent liberam, pedes calidos: utanturque frequenter pediluviis, quae prosunt a capite derivando. 9. 21 O. Ad curam quod attinet, cephalalgia idiopathica curatu admodum dissicilis, neque tantum medicinam, sed et chirurgiam saepissime requirit. Sympathicae Vero curatio admodum V riat pro varietate causarum, & plerumque sublato morbo primario tollitur et illa. In genere autem in vehementi capitis dolore cum signis praeser-

F ue tim

286쪽

ςο. C XXVII. DE CAPITIS DOLORE.

tim ple thorae, congestionumque circa caput, Vel

et in mensitim haemorrhoidumve emansione necessaria est sanguinis missio ex brachio , saphaena, jugulari; arterio tomia temporalis, nec non hirudinum applicatio laudatur stibinde. - In haemorrhoidariis haec potius ad anum applicentur. Purgantibus sua non deneganda laUS , quae et quam maxime necessaria, si saburra in primis viis

pite consiletae promovendae errhinis No. 43 vel et Vapore per nares attracto infusi cujusdam herbae aromaticae, qualis est millefolium, cujus usus et interne more theae depraedicatur a quibusdam

in cephalea retractaria. Vesicantibus, sonticulis, setaceis humores sero sit a capite aliorsum derivandi e corpore que eliminandi.

. et II. Ubi nimia solidorum peccat debilitas,

capitisque perspiratio ab hac causa praecipue impeditur , martialia cum Cortice No. 4 . Condu-Cunt, uti et aquae minerales. Capitis perspiratio promovenda, non anxie auctis ejus tegminibus, a quibus potius augeri malum certum est, sed sensim eadem minuendo. Caput primo tegendum cuctiphis et epithematibus siccis. No. 43, dein et frigida lavandum quotidie, quo usu semel cum prudentia incepto aere satis calido, ad vitae finem nulla habita ratione ad anni tempus, aeriSUe tempestatem insistendum, capite subinde tonso aqua frigida multa perfundere, idem expedit, secundum CELSUM spongiam concavam imponere subinde aqua

287쪽

Cap. XXVIII. DE OTALGI . si

aqua frigida expressam. Epithemata frigida valent quoque in cephalalgia tanquam febrium tymptomate fronti adhibita ex aceto rosaceo.2ia. In cephalea syphylitica conducunt et

mercurialia externe et interne. In rheumatica etiam non male audiunt; commendatur vero in

hac praesertim gummi guaracum. Sed de hisce alibi specialiter. Laudanum liquidum SYD EN HAMI cum liquore anodyno minerali, Hors MANNI aqua ad guttulas XV palliativum est remedium in summis doloribus. De usu diuturno opii incephalea ad omnia rebelli, optimum viderunt effectum et SCHELMAM MERUS &WHYTT; bonum effectum radicis valerianae depraedicant alii in haemicrania refractaria.

CAp. XXVIII.

DE OT ALGIA.

Dolor vehemens intolerabilis sere, continuus auris internae, fiepe delirium subinde et mortem inserens, otalgia dicitur. Partes auris exterianae affectae minorem morbi gradum constituunt. f. et I . Causae praecipuae sunt inflammatio, quae olitis audit, cui comitatur febris valde lintensa cum pulsu duro caeterorumque criteriorum

288쪽

9a Cap. XXVIII. DE O LGl .

inflammationis. Affectus rheumaticus, a quo frequenter occurrit Catarrhalis interdum VermeShaeterrogenea intrusa, uti pisa, nuclei, lapilli &c.

lapsus, violentia externa, Ut CUS. Non nunquam excitatur ab eruptione dentium molarium; etiam ab humore seroso acri, pituitave , quando Chronica admodum evadit. Parotides saepe praenuntiat , saepius S per metastasin fit in acutis. I. ais Ab inflammatione , periculosa est ad . modum ob metum delirii convulsitonum, juvenibus praecipue sunesta & quidem intra septem dies. Aliquando discutitur, solvitur lite sudoribus, Urinis, haemorrhagia : cre irius ad suppurationem tendit, purisque effluxu, materiaeque serosae acris, subcruentae sanatur. Non raro haemiplegiam inducit, susurrum, & aurium tinnitum post 1e trahit molestum. g. et I 6. Cura instituenda per sanguinis missionem, subinde repetendam, hirudines pone aures; laxantia eccoprotica repetita, vaporem lactis tepidi per infundibulum admissum. Cataplasmata emollientia, externe adhibita. Fumus Nicotianae per infundibulum acceptus commendatur, si a vermibus Vesicantia ad nucham brachiave valent . si a sero acri vel metastasii. Pro dolore leniendo & mitigando oleum amygdalarum vel lac tepidum cum gosso Pio auribus immissum, bonum praestat effectum. In otalgia suppurante conducit decoctum No. 6.

ulcus mundetur remedio No. 47. haeterrogenea

intrusa quantocius, si possibile eximenda.

289쪽

DE ODONTALGIA.

Inter tormenta, frequentius hominibus infesta ra-

ferri meretur odontalgia, qui dolor est acerrumus valdeque subinde excrucians a substantia ne vorum medullara, Vel tunica nervea dentem intus investiente laesa. f. et I 8. Inter praecipuas hujusce doloris camsas numerantur dentium Caries, dum particulae alimentorum, aerque ipse dentium Cavum penetrat, substantiamque nerveam irritat. Congestio sanguinis aliorumve humorum ad dentium radices, vel et gingivas, harumve instammatio , colliquatio scorbutica, tum et materia arthritica, rheumatica, Venerea, nec non Vermes in dentibus cavis nidulanteS. 239. Aliae praeterea dantur causae, dentium

dolori producendo quam aptissimae. Aer frigidus ore hiante haustus, potusque frigidus vel et calidus dulcium nimis usus ; acidorum ad dentes nimia applicatio, dum dentium nitori nimis student quidam. Oris immundities, sumi nicotianae abusus, victus salsus & acris, dentium renovatio quoque in pueris, eruptioque dentium sapientiae cir-

290쪽

94 Cap. XXVIIIL DE ODONIALGIA.

ca vigessimum annum. Caeterum foeminae potius, quam viri, odontalgia assiciuntur, quibusdam gravidis admodum familiaris &quasi certum criterion graviditatis: per consensum fit in hystericis. g. etao. Dolor saepissime adeo excruciat, ut sebrim, vigilias, delirium, quandoque Convulsi ones, in junioribus praesertim, inducat. Tumor autem in genis, gingivis aut maxillis subortus dolorem sedat. Ad dentium radices & maxillae inferioris praecipue soramina, saniel subinde fit continua emuXio e dente corrupto, tuberculaque ibidem formantur fistulosa, nulla arte, nisi dentis extractione, curanda. Puerilis juvenilisque aetas praecaeteris odontalgiae patet, aetas provectior non ita eidem obnoxia, inde videmus quos in pueritia hunc dolorem acerrimum pallios, in majori aetate ab eo ut plurimum immunes esse. S. 22 I. Cura vario modo instituitur. In summo enim dolore, plethoricis, gingivarumque inflammatione, venae sectio inevitabilis: saepe valet gingivarum scarificatio, hirudinumque ad easdem applicatio. Leniora purgantia hic quoque bene audiunt, uti restigerantia ac temperantia. Vesi, Cantia etiam et hic pone aures adhibenda, et ubi materia acris serosa, arthritica, & rheumatica in Causa Cum dentibus integris & sanis; quando et cucaphae ex noribus chamomillae, farina fabarunt eum. parum Camphorae genis apponenda. Affectus