Compendium medicum practicum per fasciculos distributum

71쪽

DE FEBRI ARD. INFLAMMAT. 4

Mus omni morbi tempore dabat urgente indicatione. Immo & in fine febrium nervos irrim aliquando necessaria, ubi suffocationis periculum imminet a copiosa pituita fauces oblidente.

CAp. XIV.

DE FEBRI ARDENTE IN

FLAMMATORIA.

9. 128. ebris ardens causus est febris continens ex re- L mittentium genere, quae ab urente ad tactum calore sic dicitur. Inflammatoria quoque audit,

si statum sanguinis spissi latice suo orbati spectas. Tandem & biliosa ob copiam bilis nonnunquam in primis viis stabulantem. I29. Symplomata praecipua sunt cephalalgia vehementissima, lingua aspera, fissa, nigra, tussicula licca, respiratio anhelosa, Vox clangosa, sitis inexplebilis, nausea, conatuSque Vomendi: inquietudo, sopor, delirium serox, phrenitis, vigiliae pertinaces, urina pauca, ruberrima; alvus nunc nimis stricta, nunc nimis soluta, quod inter pessima signa. Morsus interdum ventriculi, pulsus magnus, durus, Velox, eXacerbatio sortis horis vespertinis &. quidem maxima tertio quovis die. Convulsio, singultus, saecum & urinae involuntaria emissio; mors. q. I3O,

72쪽

48 DE FEBRI ARD. INFLAMMAT.

f. Igo. Causae Occasionales Ple thora, solis aestuantis calor, eXercitia immodica, venus nimi Sculta, abusiis calefacientium, spiritu osorumque, corporis refrigerium, potu frigido subito ingesto post ejusdem aestum. Sanguis Vero spissus, densus, insanam atorius causam morbi essentialem constituit. Juvenes & robustos aggreditur, senibus autem perniciosissima. f. 1 1. Si legitima raro diem transit septimum :plerumque enim citius Vel ad mortem vel ad salutem ducit. Critice enim solvitur non raro post quartum diem, narium haemorrhagia copiosa, suo xu me nitruo in foeminis, haemorrhoid. in viris. Diarrhoea biliosa , raro admodum sudore, sputum cruentum, mi XtuS tali S, haemorrhagia parcastillatini fluens ante quartum diem lethalia cen

sentur.

l. Iga. Methodus medendi consistit, quod copia bilis, si indicia de ejus praesentia testantur,

tibuS circa praecordia, emetico evacuetur statim ab initio vel & leniori laxante: dein singulis vel saltem alternis diebus injiciatur clysma ex sero lactis tamarindRto. q. 13 3. Venae sectio pro magnitudine duritie-Ve pulsuum, sanguinis majori minorive crassitie, ejuSVe abundantia, aetate aegrique temperamento, ad tertiam quartamve vicem primis diebus Celebranda. In capitis dolore atroci & delirio, hirudines quoque ad tempora adbibendae. f. I 34.

73쪽

DE FEBRI ARD. INFLAMMAT. 49

stica potius quam Veii antia, quae certe non nisi' sanguinis evacuationibus necessariis institutis, ejusque orgasino Valde sedato applicanda. Vapores aquae tepidae aceto miXtar pro saucibus, naribus totoque corpore fovendis, Epithemata ex aceto rosato ad frontem conducunt. Narium haemorrhagia quoque non rite procedenS, Vapore aquae calidae naribus supposito promovenda. E contra si nimia atque debilitans quod raro, tu-rundis & linteaminibus solutione vitrioli madidis& in nares intrusis sistenda.

mentata, destillata probe diluta cum nitrosis additis s4. emulsiones 29. frigidiuscule epota, caute tamen si visceris alicujus infammationis metus. Aer in cubiculo assidue renovanduS , fenestris undique patentibus in aestate saltem: refrigerandusque aceto pavimentis insperso. LectuS quotidie reficiendus, aegerque ex eo eXimendus per horae quadrantem.

vatur morbus, quaeque subinde steriorem inducunt cum magno suffocationis periculo, quaeque aliquando optima spe affulgente, dum i aeger& adflantes & medicus ipse rem in vado esse credunt, funesto eventu tragoediam claudit.

74쪽

DE FEBRIUM

CAP. XV.

DE FEBRIUM SYMPTOMATLBUS PRAECIPUIS

=. I37. on susscit medico vel aegroto morbum tantum curare, nisi symptomata saepius non critica, quae statim ab initio morbi oboriuntur, lenire & mitigare satagit, ut vires pures maneant sussiciantque ac morbum sustinendum. Sunt Zutem, frigus, calor, sitis, & sudor; nausea, , Omitus, diari licea & tormina ventris: anxietateS, de bilitas, singultus & convulsiones. Cephalalgia, vigiliae, coma seu sopor, delirium & phrenitis. Haeurorrhagia, mictus cruentus, dysuria, aphthaeque. De quibus quamvis jam hinc inde actum non incongruum videtur, sparsa in unum colligere caput, ut uno intuitu quaerentibuS RP-

pareant.

q. 178. Frigus autem quod subinde maXimum, praesertim in febrium intermittentium accessionibus, non sine periculo, vel & mortis metu, optime lenitur potu tepido aquoso cum pauco Iuno ;corpus modice stragulis tegendo: regioni epiga- stricae spiritum vini rectificatum cum aliquot guttulis olei aetherei meiathae remixtum in linteo du

75쪽

g. Ig9. Calor & sitis eXtinguuntur venae sectio-are, si pulsus durus plenusue: clysmate refrige- Lanti ex sero lactis tamarindato, julepiis nitrosis 3 s. emulsionibus potu frigidiusculo per succum citri acidulato, affatim pauca vero quantitate singulis vicibus haustu. Taleolae citri cum sac- charo sugendo & masticando, tum & frequentioris collutione, aqua simplici. I O. Sudor non criticus cohibetur surgendo e lecto, corpus a stragulis liberando, aerem frigidiusculum per fenestraS apertas admittendo: idem conducit in delirio phrenitico I comate. In hoc ultimo assectu quoque clyster aeriS applicanduS,

vesicantia in variis locis corporis adhibenda. I I. Nausea & Vomitus nec non ructus & fatus si non ab infammatione Ventriculi, aliorumve viscerum adjacientium, quod maXime attendendum; lene requirit emeticum, quod & in fine morbi conducit, dum a copia pituitae oesophagum obridentis, suffocationis instar periculum. Si vero uti fit, a camphora similique medicamento , ab iisdem desiliendum, si a spasmo, nihil melius valet quam antiemeticum RIVERII 36. Interdum ad laudantum confugiendum. Ubi inflammatio subest, venae sectio sola anti emeticum est. g. I 2. Diarrhoea debilitans sistitur decocto albo SYD HAMi 87. & anima rhei cum liquore anodino minerali Hos manni 38. tum enema quoque injiciendum cum Diascordio Fracastrii- 39. Valent etiam epit emata ex herbis aromaticis in

76쪽

DE FEBRIUM

vino coctis 4o. & cum sacculis bene expressis ab domini imposita, quibus etiam medemur torminibus & ventris doloribus haud raro satis molestis in acutis & putridis. I. 143. Anxietas si a suburra biliosi, uti nausea & vomitus curanda; si Vero a sanguine spisso δί inflammatorio pulmoneS Obsidente, optime succurritur vapore aquae calidae aceto mixtae, ore saepius hausto. q. 144. In summa debilitate R pulsu admodum languente, cardiaca sint vinum rhenanum affatim haustum, liquor. C. C. succinatus, guttatim omni biliorio exhibitus. Decoctum cortici S. I s. Singultus & convulsioneS requirunt moschum. Emplastrum de theriaca subinde quoque valet abdomini impositum. Si vero inflammatio ventricidi adest aut hepatitis, vesicans loco assecto adhibitum optimum remedium. f. 146. Capitis dolor atrocissimus praeter venae sectionem poscit, hirudinum applicationem ad tempora & pone aures, frontale, sc. linteum aceto rosaceo madidum saepe renovandum. Pedilu-Via, quae omnia locum etiam habent in delirio

phrenitico & vigiliis.

. I47. Hamaorrhagia critica vapore aquae Calidae naribus imposito promovenda, symptomati a Vero aut minus profusa, solutione Vitrioli albi, & turundis ex linteo Carpto probe hac imbutis ita nares immittenda. Acetum cum Lampho-

77쪽

ra naribus vel 9 scroto applicandum, alvus clysmate solvenda, Velicatoria suribus adhibenda. Surgat & aeger e lecto, quod & in mictu cruen

k. I S. Dystiria lenitur oleosis. 4 I. si a Vescantibus decocto albo 37. & cantharidum amotione. Aphthae curantur modo Cap. I a. tr adito. Oportet Vero addere, quod in malignis admodum D ulcerosis bonos essectus viderim ex collutione instituta cum aqua calcis cui liquamen myrrhae additum. f. 149. Occurrit demum quod in febribus a longo saepe decubitu gangraena oriatur. Huic obi- cena ponendum lotione assidua dorsi & lumborum Cum aceto aquae frigidae mixto, continua situs mutatione, superque alutam decumbendo. Gangraenae autem jam praesenti medetur solus decocti corticis saturati, cutis scarificatione, & ad suppurationem unguenti Basilici ope ductione.

DE POTU FRIGIDO IN

ACUTIS.

78쪽

54 DE POTU FRIGJD. IN ACUTIS.

cruditatem minus aptum hodie censetur. Verum enim Vero cocta & frigide epota parvis haustibus Optime pro mea experientia valet. Neque enim magis a potu frigido timendum quam a potionibus medicatis frigide epotis. EX naturae enim instinctu omnes febrientes frigidam appetunt.

f. I I. Caute tamen merzandum cum potu frigido in initio aut & fine morbi. In statu potius conducit. Noxius etiam est ubi viscera inflammata, talique in casu frigidae tepida semper praeserenda. Tum minus apta habetur frigida in summa debilitate & in iis qui nervis admodum mobilibus donati: senibus, pueris frigidoque temperamento gaudentibus; in nimia morbi cruditate& viscerum obstructionibus & in glandularum indurationibus non adeo tuta esst frigida potatio. f. Isa. Robustis prae caeteris, juvenibus, aestate: temperamento calido praeditis, uti & iis qui statu sano potui frigido assueti, quam maXime conducit. In putridis ob sanguinis dissolutionem majorem SwIEΤENIO frigidae arridet potus, quia

hic non sunt metuenda ejuSdem coagula.

f. I 3. Neque tantum interne sed & externe valere frigidam prudenter adhibitam compertum habeo. Aqua frigida saepius de die corpus abluere fibras roborando multum valet ad praeca Cn- ldm gangraenam a decubitu. Acetum frigidum

fronti applicatum, delirium D cephalalgiam sedat. Frigida capiti adhibita maniam saepius sanavi. CAP.

79쪽

SSCAp. XVII.

DE FEBRI ERYSIPELACEAETURTICATA.

- Ι 4. evissima atque raro maligna aut epidemica ex I , eruptivis febribus primo se offert, sebris erysipelacea, quae incipit cum horrore, frigore, siti, capitis dolore, elapsisque tribus diebus cutis fit rubedo cum tumore parum elevato, digitis cedente, hisceque amotis iterum insurgente, agmine Vesicularum stipato, in quaViS parte cor poris, praecipue in cruribus, quando morbus mitior, vel in facie aut capite, quando graVior. g. Is s. Si faciem oceupat eX improriso palpebrae clauduntur sere, & totum caput in tumorem, dolore & rubore attollitur denso vesicularum Ordine comite; nec raro inde delirium &coma. Eruptione erysipelacea facta, febris ut plurimum cessare solet. . Is6. Nonnunquam e spelas absque ullas ebri oritur & cutis des quammatione ut plurimum post aliquot dies terminare amat. Alia datur species quae se prodit eruptione pustularum minimarum , ab urticarum puncturis non multum ab hi- dente, moXque iterum recedente, cum pruritu molestissimo.

80쪽

f. I T. Causim si essentialem spectes, consistit in sero acri bilioso: si occasionem, in aere humido piliVioso, animi pathemate vehementiori, intranS- spiratione quocunque modo impedita & spiritu osorum abusu. Familiaris est scorbuticis, sepiusque iisdem obvenit. Aliquando fit a metastasi.

Hinc caute agendum cum repellentibus Is 8. Cura a venae sectione inchoanda praesertim in plethoricis & si caput obsidet, ibi enim semper periculum majus protendit. Hic&peditu- via in usum vocanda. Laxantia dein exhibenda; quod si dein adhuc pulsus durus aut plenus, ad

sanguinis missionem dentio deveniendum. Conducunt autem medicamenta temperantia nitrosa Cum parum camphorae. Parti assectae imponantur cucuphae ex herbis resolventibus leniter aromaticis, farina fabarum cum camphora.

1 9. Suppuratio hic semper metuenda seu vitanda, fiunt enim eXulcerationes pessimae, quae & gangrienae metum inducunt. Cui siepe originem praebet mala & praepostera medicatio per oleos a & pinguia topice adhibita. Praepeditur Veroser totum herbarum amararum, corticis perUViani addito spiritu vini. Oportet ergo ut Vesiculae quantocius aperiantur, ne ab acri sero partes corrodantur subjacentes. Hic autem humor saepe adeo Viscosus est, ut crustas sormet diu ma

9 16O. Interdum crysipelas subito retrocedit, rubedo eVanescit cum pectoris oppressione, delirior