장음표시 사용
111쪽
ambages Vespasianum & Titum praedixerunt. Suetonius in re pasta, no cap. q. Percrebuerat Oriente toto vetus &contans opinio, esse in fato, ut eo tempore Judaea profecti rerum potirentur. Id de Im-- peratore Romano, quantum eventu postea patuit, praedictum, Judaei ad se trahentes, rebellarunt. Idem Suetonius in Octario Augusto cap. p . Auctor est Julius Marathus, inquit, ante paucos quam nasceretur menses Octavius, prodigium Romae factum publice, quo de- nunciabatur Regem populo Romano naturam parturire: Senatum exterritum censuisse ne quis illo anno penitus educaretur. Si mihi licet iupinare, ea persuasio Taciti, hac opinio Suetonii ab Oriente orta est per Iudaeos, qui dispersi in Palaestina ct Asia passim per Orientem habitabant: imo decem tribus Regni Uraelitici, ab Salmanassere ultra Euphratem deducta, nunquam reversae sunt. Ab iis , ut opinor, O aliis in Imperio Romano Iudais, ut valde rerisimile est, illa fama per Orientem sparsa, sua mobilitate etiam ad Romanos per renit. Nam Iudai non ignari hoc tame y- tempore renturum Mesiam, cum a Iuda sceptrum auferretur, si renturum quempiam ex Oriente seu Iudaea , qui rerum potiretur, fando aliquid, saepius predixerint, mirum videri non debet. Sic quod Tacitus ct Sueto- a ius de Oriente , quod Marathus prodigio denunciatum Urmat Regem populo Romano naturam parturire, ego laterpretabor Deum, se orbi Romano - Regem Mefiiamfilium suum breri producturum, indicare potuisse sed nimhic urgeo, cum tantum verisimilia reseram. Nec hic pratereundum censeo,quod non parum adrentum Christi, ct originem praedictorum vaticiniorum conrarmat. Flavius Iosephus religione Iud us, hictoricus erudat immo fidelisimus,electus erat a Iudaeis prafectusGalilaorum,cum pero in bello sis a. Mmgnorum remst,petiit uti Casiano exercitus Rome
sae. Qua steretur. Dicit se renire ad Vespasianum, se aio: manere Vespa-
lib. 3.ras, Issianum imperium totius orbis; ct tamen etiamnum superstes erat Nero.
Credebat ibi palpum 1 Iosepho obtrudi Vespasianus, ut ea ratione Iibertati restitueretuet. Iusiit ergo Cpasianus eum arctius constringi, usque dum i hac contingeret. sed etae aliquant. post rumor de Neronis morte, ct interi Galbam se Othonem pro imperio contentio nunciatur. Qua cum ita essent, verba Iosephi altius ad animum rexorare coepit Vespasianus, ct iussit eum solvi vinculis, O liberalius excipi, ct pauli. poli interfectis Galba, inhone
ctruxilia si Imperiare Vespasmui. Nac pressima Vespasiano quidem
112쪽
xisafuit nara O admiranda, sed Iudaeorum constans erat opinio, aut ama renisse Mestam , aut tempus illud Diniam instare , praecipu= docti ex septuaginta hebdomadibus Danielis. sed illi sibi persuadebant regnum non spirituala,sed corporale, non caeleste sed terrenum, non aeternum sed temporali. non riderunt caeci reram huyus oraculi designationem ; tol scimus oraculum hoc impletum esse in morte Christi, cum diceret , consummatum est, ut alibi V us. Vide lib. Tertuli. adversus Iudaeos , Olibros Testimoniorum C priani aduersus eosdem ad Qirinum, Philip pum Mornaum , O Hugonem Grotium de Veritate religionis Chri iana. Conjecturas ct ariolationes omittamus, ct Eclogam Maronis quartam, cui initium Sicelides Musa , inquiramus, in qua tam accurat; cum multis O manifestis circumstantiis Sibila Christi adpentum praescit, ut aquiparet, si non super i sua claritate ipsa Prophetarum oracula. Imo iij Amferme utitur rerbis,qua ProphetaΗebrai usurpant. Interm hac aChri stanti non esse ficta aut excogitata certi sumus,cum illa Ecloga ante natum. Christum fuerit a Virgilio scripta. nam C. Asinius Pollio O Cn. Domitias consules anno urbis Iis . tempore triumviratus fuere. Anno Tiq. idem a Pius Pollio Proconsu cum post captas Salonas, Dalmatia urbem, trivmphum meruisset, silium suscepit, quem a capta civitate Saloninum Pocavit: qui postea dictus Crius Asinius Gallus: hHus natalem O genethliacon canit poeta. Natus autem est Chrictus anno urbis et si . Saloninus,ut diximus i Cuma Sibila hanc tribuit predictionem Maro sed cum ejus libri cum Capitolio igne perierint, Erythraa potius tribuendam multi autumant;nam Er thra plurima vaticinia postmodum Romam allata dicuntur: ct omnium Sib=llarum celeberrima fuerunt Erithraa ct Cumaa. Quicquidsit, versus hu)us Ecloga cum sacra historia conferre, examinare se explicare exercitii gratii labii ,sed florei poeticas ct eligantias bucolicas alus relinquemuis
113쪽
Eclogae quartae P. Virgilii Maronis Sacra de
SI IIurum meminerunt scriptorum gentilium plurimi , Christianorum primi, Iustinus Martir , O Theophilus Antilochenus: post eas
Clemens Alexandrinus, Lactantius, Eusebius o Augustinus , sed nemo eorum mentionem facit, quodsiam, huius Ecloga prater Eusebium OAugustinum, qui jure merit.que huic plurimum tribuunt: tum propter plurima veritatis indicia, tum etiam quod triginta sex aut septem annis ante natam Christum haec Ecloga a Virgilio sit scripta, Proconsule nempe Asinio Pollione in Dalmatia , ut diximus, ct Virgilius mortuus sit i aura8 ante natum Christum anno ecundum Eusebium in Chroheca, qua de caussa nihil hic Christianis exprobrari potest,tit plerumque ab Ethnicis fieri inprimitiva Ecclesia solebat. Augustinus, ut doceat hanc esse Sibila fatidica radictionem,sic loquitur in explicatione Epist. ad Romanos, ad verba, Per Prophetas suos fuerunt enim & Prophetae non ipsius, in quibus etiam aliqua inveniuntur, quae de Christo audita (ab Iudais cecinerunt, si cui etiam de Sibylla dicitur: quod non facile crederem , nisi quod . poeta quidam in Romana lingua nobilillimus, antequam diceret ea de innovatione seculi, qua in Domini nostri Iesu Cluisti regnum
concinere & convenire videbantur, praeposuit versum, dicens. Vltima Cumaei renit Iam carminis at . Cumarum autem carmen esse Sibullinum nemo dubitaverit. Idem de Ciritate Dei lib. Io. cap.r . De Chi isto poeta nobilissimus, poetice quidem , quia in alterius adumbrata persona, veraciter tamen si ad ipsum reseras, dixit Te duce siqua manent reteris restigia culpa, Irrita perpetua sol reniformidine terras. e Ea quippe dixit, quae etiam multum proficere' in virtutem justitiae possunt propter hujus vitae infirmitatem, & si non scelera, scelerum tamen manere vestigia, quae non nisi ab illo Salvatore sanantur, de quo iste versus ex prcssus est: nam hoc utiquet a
seipso dixisse Virgilius in Eclogae ipsius quarto ferme versu indicat, ubi ait Vltima Cumaei renit Oc. Unde hoc a Cumaea Sibylla dictum esse incunctanter apparet, & quae sequuntur. Tertius augustiti
114쪽
locus esi Epistola is c. ad Martianum. Omnino non est cui alteri praeter Dominum Christum dicat genus humanum,
Te duce si qua manent hceleris vestigia nostri Oc. Quod ex Cum aro, id est, Sibyllino carmine se fissus est transtulisse Virgilius, quoniam
fortassis etiam ille vates aliquid de uno Salvatore in spiritu audierat , quod necesse habuit confiteri. Humanum aliquid passus est rir sanctus cum haec diceret. Interim habes hic tria insignia B. Augustini testimonia, quibus non tantum hujus Ecloga pradictiones Sibo Ila tribuit, sed etiam iis solum Chrisium nostium Salvatorem designari posse Urmat, se ad rem. Quartus hujus quarta Ecloga versus hic est Ultima Cumaei venit jam carminis aetas. Id est: jam adest tempus, quo carmen, id es, raticinium Sibila Cumanae in actum deducetur, quo reniet, id est , nascetur Christus Mefitas diu promissus. Et nota tempus praesagii Sibilini convenire exacte cum Iacobi oracula Flio Iuda dicto,O o hebdomadibus Danielis, de quibus copios=β-pra, quod hac in Ecloga ejusque initio magni res est momenti ad cot str- io
mandam ejus auctoritatem. Pergit Maro: Magnus ab integro seclorum nascitur ordo. Jam redit & virgo, redeunt Saturnia regna, Jam nova progenies coelo demittitur alto. Tu modo nascenti puero, quo ferrea primum
Desinet, ac toto surget gens aurea mundo,
Casta fave Lucina; Tuus jam regnat Apollo. Id est: ab integro, de raro, nascitur Magnus, eximius, ct norus ordos culorum seu annorum, quo Virgo Astraea ct regnum Saturni aureum redibit Virgilio fecu'dum Gentilium fabulas ; sed Sibilia, quo Hirgo pariet silium Esua .r se coelo demissum, qui crit noxa ct miraculosa progenies, non secundum consuetum natura cursum , sed alterius Osublimioris conditionis: nam Deum habebit Patrem, , Virginem Matrem. Qua de Christo raticinata est Sibilla transfert Poeta ignarus ad Flium Pollionis jam natum. sui cum venerit ferum o ferreum cessabit seculum, redibit mite Saureum. Tu Lucina, quae lucem hominibus O mundo prebes, fareas parturienti matri, nascenti puero. Regnabit jam ille Apollo Augustus poeta i.
Sibila Christus, illa lux mundi, illa lux pera, illuminans omnem homi-
115쪽
ncm venientem in hunc mundum : Ille sol ustitia in pace reget suam
clesiam, cum Iudai a lege aberrantes, ct Pagani Deorum culures, ad rerum unius Dei cultum convertentur. Nora illa progenies, norus ille rex,
torum dabit regnum: novos subditos, noram ct auream gentem, ut eleganter poeta, qui magis piὶ ct sancte virent; depent immites O acerbi hominum mores , ct ab integro, de novo, erunt mitiores O meliores ; qui constituent atatem auream, per tot secuta intermortuam secundum Poetam, qui ita pergit: Te duce, siqua manent sceleris vestigia nostri, Irrita perpetua solvent formidine terras. Ille Deum vitam accipiet, Divisque videbit Permistos Heroas, de ipse videbitur illis, Pacatumque reget patriis virtutibus orbem. Augustinus epist. Is 6. ad Martianum, ut diximus: Omnino non est cui alteri praeter Jesum Christum dicat genus humanum Te ducesi qua manentctc. Ode Cipitate Dei lib. Io .cap. 2 . De Christo poeta nobilissimus poetice quidem, quia in alterius adumbrata persona, veraciter tamen si ad ipsum reseras dixit: Te duce si qua manent etc. qua loca paullo ante prolixius citarimus. In hos versus ita Ludovicus de la Cerda, in suis in Maronem commentariis docti iis O elegantissimis : Haec verba & quae paucis interjectis sequuntur, videntur mihi prolata a Sibylla cum aperto vaticinio peccati originis, quod haeret in mortalibus ante expiationem baptisini. Nam quae sunt alia vestigia sceleris, quam contracti a primis parentibus in loco voluptatis 3 quae ea prisca fraus, nisi techna serpentis invasoris Poeta tamen hujus rei insciens Sibyllae vaticinium ac ccpit de renovatione aurei seculi, facta sub Augusto, & per vestigia sceleris intellexit reliquias belli civilis. Et quidem hoc pertinere ad Christum,qui deleturus esset vestigia antiqui scelcris, clarum est ex Augustino cap. et . lib. io. De Civit. Dei, ubi versum Virgilii de
redemptore accipit. Hactenus Cerda.
Ille Deum vitam accipiet, Divisque videbit Permistos Heroas, & ipse videbitur illis,
Pacatumque reget patriis virtutibus orbem.
Ides: Ille redemptor, ille Deui ct Dei Flius , persabitur hic in terris,
116쪽
PROLE COMEN A. 6squemadmodum homo , ct reipsa etiam homo inter homines, O quemadmodum Deus, ct reipsa Deus inter Deos; id est inter sanctos apostolos aliosque Fabas ct iustos, qui ripent Deorum Pitam. Nesiodus eo lib. I. Ille delebit nostra peccata, ct in justitia,lenitate ac pace,princepsPacu, ad exempt m Patris sui suam reget Ecclesiam. Quare beati pacisci, inquit Christus, quoniam hi filii Dei vocabuntur. ct exultantes in natali ejus angeli in caelo cum summo gaudio canunt, Gloria in exceliis Deo, in terris pax: O discessurus disciputu inter cetera haec pasrema dicit: Meam pacem vobis do, meam pacem vobis relinquo. At tibi prima puer nullo munuscula cultu, Errantes hederas passim cum baccare tel lus, Mistaque ridenti colocasia fundet Acantho. Ipsae lacte domum referent distenta capcllae
Ubera: nec magnos metuent arminia leones.
Ipsa tibi blandos fundent cunabula flores, Occidet & serpens & fallax herba veneni . Occidet, & Syrium vulgo nascetur amomum.
O Christe, cum adhuc pu r eris, ingratiam tui, fundet tibi terra mune. ra, ct asserent ad te Magi sua regionis praestantissima donar asserentur tibi ab orientis seu Arabia sapientibus Thus tanquam Deo, aurum tan- . quam regi, Amrrba tanquam homini; qua Iuvencus presbyter uno persiculo pulierrimὶ comprehendit: Thus, aurum, Myrrham, Regique hominique Deoque, Tertuli.-Dona ferunt. Sic Deo primitia Cerri solent, regibus munera.
Nec magnos metuent armenta leones,
Audiamus Esaiam: Habitabit lupus cum agno, & pardus cum hae- Esaias cap. do accubabit: vitulus & leo & ovis simul morabuntur, & puer par- xiv si I vulus ducet eos. Vitulus & ursus pascentur, simul requiescent catuli eorum, & leo quasi bos comedet paleas. Per hac metaphorich gnificatur, quod gentes fera ct barbara deposita feritate mansuescent, illi leones se Iupi cum bobo ct ovibus, haedis O agnis , id est, cum humilibus , O pluibus Christianiisancti mὶ conspirabunt in unitatem fidei ct I Ecclesia.
117쪽
Ecclesia. Homines ex lapidibus, & homines fecit ex seris, inquit
Occidet & serpeius, & fallax herba veneni Occidet, A ssyrium viilgo nascetur amomum. Ides: Cessabunt Osilehunt Damonitin oracula ; nam semen mulieris conteret caput serpentis: d. sinent falsa Iudaeorum dogmata, ct apud paganos fallacium deorum cultus. Et contra pasim o ubique nascetur amomum Sirium, sic dixit procul dubio Sibila, id est,doctrina Euangelica toto orbe praedicabitur, ct Ecclesia, qua antea in sola Palastina parte oria Hierosol mis haeserat, per uni persum mundum dispergetur. Celebre erat ex amomo unguentum, quo mortui ungebantur, inquit Ia Cerda, O addit, Scaligero amomum esse proprie, quam vocant herbam Hierosolymitanam.
At simul Heroum laudes, & facta Parentis Jam legere, & quae sit poteris cognoscere virtus: Molli paulatim saucisci campus arista,
Incultisque rubens pendebit sentibus uva, Et durae quercus sudabunt roscida mella. AA5 -- In adolestantia cum incremento tellus majora dabit munerat proflo- ita Ch isti. ribus segetes, uvas, mella, pro saliunca ascendet abies, pro urtica cre- Cara, i. scet myrtus, inquit Esaias. Pro Saulo Paulus, pro publicano apostolus Mat. s. s L ii . thaus, pro peccatrice paenitens Magdalena. Sic interpreter mentem Sib arrbi ille caelectis puer ad adolescentiam pervenerit, leget O narrabit laudes Heroum Abrahami, Isaaci, Iacobi, Iosephi, Mosis, Daridis Oc. ut etiam facta Parentis, ides opera Patris sui, qui creavit caelum o terram ctc. paulatim cognoscere poteris Dei virtutem ejusque escaciam: aut, quam grata sit Deo virtus, ides, obser ratio mandiatorum Dei; sic crescent cum aetate fructus doctrina sua, qui erunt longe uberiores, O miraculos aut miraculis confirmati. Nam stupendo natura cliriuspina producent uras, quercui roscida, id est, coelestia mella , ides, hominum animos contenti
sol feros, pertinaces, per suam doctrinam suis suorumque miraculis stabilitam, reddet amabilei, humanos,mites, faciles. Corroboratus spiritu rei inpletus sapientia& gratia Dei intemplo cum doctoribus disserebat, ut stuperent omnes qui eum audiebant, super intelligentia & responsis Uus. Nam superastant captum illius Maiis O proinde re 'tprod ipsa pauca
118쪽
Pauca tamen suberunt priscae vestigia fraudis, Quae tentare Thetin ratibus, quae cingere muris Oppida, quae jubeant telluri infindere sulcos. Alter erit tum Tiphys, & altera quae vehat Argo
Delectos Heroas; erunt etiam altera bella, Atque iterum ad Trojam magnus mittetur Achilles. In adolescentia necdum perventum erit ad api aurei perfectionem,quam daturus est Messias, pauca peccata seculi ferrei etiamnum supererunt, ct praecipuὲ araritia o ambitio. Necdum erit deletam ct omnino abolitum peccatum originis, pri cum illud malum a primis parentibus commissum,ctin omnes posteros translatum. Quare mare adhuc ratibus navigabitur, ut aeraritia mercatores, O bella gerentur,ut ambitioni Principes satisfaciant. Erunt etiam altera bella. Sib Ila multa praedicit de arate aurea ct de felicitate futura ob adpentum Christi non tamen ab omni malo omnino immunem eam statuit. Erunt enim alterius generas bella,ut persecutiones propter fidem in Christum, aut
etiam bella Ecclesiastica, qua fuerunt O sunt innumera, ct ererm ; loquitur enim Sibila de bellis Ecclesia, qua est Regnum Chriui. Atque iterum ad Trosam magnus mittetur Achillem Id est: ut Achilles inter forti os Ueroas excellentigimus ad Troiam missulfuit, sic denub Christus cum improba hostium Christianos persequentium manu dimicabit , Oper contentiones Ecclesiasticae ct rixologicas in diuturno ct pertinaci bello remabitur, ut Gr i toto decennio ante
Hinc ubi jam firmata virum te secerit aetas, Cedet &ipse mari vector, nec nautica pinus Dei Mutabit merces, omnis feret omnia tellus. Non rastros patietur humus, non vinea falcem, . . Robustus quo siti jam tauris juga solvet arator, Nec varios discet mentiri lana colores. Ipse sed in pratis aries jam suave rubenti iii Murice, sam croceo mutabit vellera luto. Sponte sua sandyx pascentes vestiet agnos. Talia secta suis dixerunt currite fusis, , Concordes stabili fatorum numine Parcae.
119쪽
es P. R o L E et o M E N A. Ego mihi per deo Poetam Sibila vaticima caelestis fili rath,mutasse in carmine hoc bucolico in terrestres,pactorales,rusticas quod illi propriuranctuare hos versus secundum Poeta mentem sic explicar Vbi ad xirilem pervenerit aetatem Saloninus, secundum Sibyrtiam Christus , aurea oper- fecti Fima erit aetas, omnia erunt 'licissima. Non necessarius erit nauta, qui merces ad orbis di persas partes rebat, qua alibi abundant, alibi desunt, ct hinc inde commutet: quia ubique qua necessaria sunt ad rictum Oamictum nascentur, idque sua Patre ct fatorum numine, id est , secundum Dei voluntatem ct dispositionem, cujus nutu di ordine, omnis ferit omnia
tellus. Libera erit terra ab aratris di rastris, vineta a vulneribus falcium, vacabunt bores Iabore , nam ea non sunt necessaria in spontanea Osumma rerum abundantia , O florenti terra fertilitate; nam omnia proferent tuos fructus, nemine agrum colente , sed numine hoc volente , nec erit necessarium ut lana ct rellera rariis coloribus tingantur, suppetente hanc pulcerrimam colorum varietatem natura ipsa. Lava nullum colorem mentietur , tam omnes erunt naturales. In ipsis pascuis sua sponte ores
mutabunt lanas. Cum intentio Sibila semper fuerit sacra, uti nimb a rentum Christi , sic O nunc ejus sanctis a ct felicissima tempora ita
care voluit ,eoque innuere mihi relle videtur Sibela torum faedus, quod ess dui tra- apud Rieremiam cap. 3 i. v. a l. per Christum in plenitudine temporii, quod jam exspirabat, introducendum. Nam quam ris poeta, quod iterum dico, omnia dirigat ad ruris felicitatem , propositum tamen fuit Sibilis agere de beatitudine regni Christi , quod est Ecclesia. Audiamus ergo propheta aut potius Dei rerba, ita ad amussim cum Poeta versibus conveniem hierem. v. tia, ut ovum opo illius esse nequeat: Nam hoc est testanientum, inquit, quod disponam domui Israel post dies illos dicit Dominus: dabo leees in mentem illorum, & in corde illorum inscribam illas,& ero illis Deus, & ipsi erunt meus populus, & non docebunt qui que proximum suum, & unusquisqui fratrem suum, dicentes: Cognosce Dominum, quod omnes cognituri sint me ab eo, qui pusil- , lus fuerit inter vos, usque ad eum qui magnus est inter illos a quo niam placatus ero super insustitiis illorum N peccatis eorum, & ini- quitatum illorum non cordabor amplius. Ides: non opus erit sui magna molestia O longo tempore addiscant legem meam,nam ego scribam tuam non in tabulis lupi cis, ut in teri Testamemo, scd corvivi torum;
120쪽
PROLEO OMEN A. cyimo tam escaciter movebo , excitabo , instigabo eorum voluntates per meam gratiam , ut summo cum ardore legem meam ament, O quasi sua sponte sinplere eam videantur: Nam ego illis ero Deus O illi meus populus. Non opus erit adire literatos o legis Doctores, tam illustris erit gratia ct facilitas legis Euan elica. Non opus erit, inquam, metto
labore ad discenda necissaria ad salutem, nam precepta erunt pauca, O accedet magna a me illuminatio, ita ut omnes me sint cognituri, O puerio senes, in omni natione O sexu. Detique ut nihil desiit ad gratiam illam salutarem, quae cunctis lucebit hominibus , nihilque relinquatur impedimenti ad ritam a ternam, omnia eis peccata per baptismum, interveniente obedientia mortis Christi, condonabo. Imo ct per nomen Christi daemonia esicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent, & si quid letale biberint, non nocebit eis,super aegrotos manus imponent & bene habebunt. Sed vide in illum locum commentatores Theologos. III ris autem est haec prophetia de Noporistamento,quam totam in primo ChristiSalvatoi is adpentu completam esse Urmat in commentariis in Vieremiam ex sententia omnium scriptorum Ecclesiasticorum Niero.umus. Imo ct Ηebraorum plerique statuunt, implendum esse totum, quod lic dicitur, tempore Messia.
Aggredere, o, magnos (aderit jam tempus) honores,
Cara Deum soboles, magnum Jovis incrementum. . Aspice convexo nutantem p dere mundum, Terrasque tractusque maris coelumque profundum, Aspice, venturo laetentur ut omnia secto.
Cara Deum soboles J Hic est filius meus dilectus, inquit Deo i.
Magnum Jovis incrementum Oc. id est: qui es glectus ct magnus
Dei omnipotentis Flius, aggredere magnos honores, capesse Pontistratum maximum , summum ct aternum Sacerdotium, secundum ordinem Melchisedec, qui major es Aarone, Mopse ct ipsis angelis. Aderit jam tempus J idesti perrenisti ad virilem aetatem, bannum trigesimum, quo sub lege Sacerdotes admittebantur. Venit temporis plani- Esaia I, i tudo , qua nutante ct in peius ruente mundo, tristis O Iurida ubique Ec-
custas ciet apparet : sed te Messia penitnte, O te summo Sacerdote no-