장음표시 사용
311쪽
asraullum habent robur praeterquatuor sequentia: I. sacrum tempus ia. prohibitio Iudicis Ecclesiastici; 3. Sponsalia; 4. Votum simia plicis Religionis, vel castitatis; quapropter nubere cum aliquo ex praedictis quatuor impedimentis, est peccatum mortale, licetali,s matrimonium sit validum. Episcopus , interveniente justa causa, dispensare potest cire impedimenta impedientia, excepto voto periecto, de absoluto Religionis , vel castitatis. Quamvis Episcopus iure ordinario, dispensare nequeat cire, impedimenta dirimentia Iure Ecclesiastico inducta, neque ad con
tranendum matrimonium; neque post Contractam matrimonium rattamen data justa, de urgenti causa, dispensare potest in foro
conscientiae t m ant , qu1mpo contractum matrimonium. Post contractum matrimonium, dispensare potest in soro cono scientiae , concurrentibus tamen si rem simul conditionibus: r.
quod matrimonium sit celebratum in facie Ecclesiae; a. quod sit publicum ; 3. quod delictum, ob quod matrimonium est irritum,
si omnino occultum; 4. quod separatis Conjugum , fieri nequeat
fine scandalo, aut conjugum infamia, vel gravi suspitione delicti as quod matrimonium tuerit contractum bona fide saltem ex parte unius conjugum; 6. quod non sit facilis recursus ad Papam; 7. quoa
ex Causa morae, adsit periculum incontinentiae.
Anst matrimonium contrahendum; dispensare potest in foro conscientiae , urgente justa. 8c gravi necessitate; puta, si nulla iasu perent via, evitandi aliquod grave scandalum , ut si, τ. g., Ο nia erant parata, & disposita pro contractu matrimonii per verba de praesenti inter duas Illustres Personas; ibique cum Episcopo i vitati suissent plures nobiles utriusque sexus & Sponia in secret, diceret Episcopo , se sornicatam suisse cum consanguineo Sponsi ι
nullusque inveniretur mediust terminus, cohonestandi dilationem
matrimonii sine gravi suspitione delicti apud invitatos praesentes,& eum periculo alicujus gravi scandali dec. In tali casu Episcopus dispensando super tali impedimento dirimente in Ero conscien tiae ; licitE , & valide dispensaret. Potest etiam Episcopus dispensare post contractum Matrim nium, confirmando stispensationem ripae quando talis dispensario, fuit subreptilia, vel obreptilia dummodo crimen subreptionis, vel obreptionis sit omninboccultum; difficilis recursus ad
Papam ι quod separatio fieri neqmat sies scandala, vel gravi Oo a suspis
312쪽
suspitione delicti ; & quod in mora adsit periculum inconti
iando impedimentum dirimens superVenit matrimonio, iam contra a potest Episcopus dispensare in praedi impedimento, habilitando ad petitionem debiti; & idem facere potest cum con iugatis, voto castitatis adstrictis: idem dic. est de Consessariis Μendicantium quo ad utrumque casum. dummodo ad id, sint d putati a propriis Provincialibus. Hoc privilegium, Mendicantibus concessiim; nunc remanet revocatum , Clem.XII. per Constit.cluae incipit: Romanus Pontifex 1732., in qua Sanctitas Sua, revocat omnia privilegia, Regularibus concessit dispensandi, vel comm tandi quaecumque vota simplici μ . . . Si impedimenta sunt plura, & divertae rationis ἔ in petitione dispensationis , exprimi debent omnia, aliter dispensatio emet nulla. uuia obreptilia: secus dic. si sunt eiusdem rationis , & speciei: Si sunt plura, & diveris speciei, n-ssarium est , illa omnia in una numero petitione eXprimere; bc sic de facto est stylus Quando post dispensationem unius impedimenti, contrahitur aliud impedimentum ejusdem rationis: non est necesse, quod in Detitionedispensationis pro secundo, exprimi debeat, fuisse prius dispensatum aliud, idest, primum: idem dic., quando unum est publicum, & aliud occultum et ita Anta a Dir. Sanu. pag. 3 Causae iustae pro dispensatione circa impedimenta dirimentia matrimonii juxta est. Anx. a tr. Sanc., sunt novem seque .
Bonum mei, inter Consanguineos, Assines, vel alias Personas: puta, extinctio magnae litis; evitatio gravis scandali; pr habilis timor inimicitiarum; quando matrimonium est quaII remedium necessarium obviandi sicui magno delim ; vel ad evitam. dum periculum larnicationis ob frequentem habitationem. et Inaequalitas matrimonii, quando , scilicet , Ob loci anguinam, vel nimiam cognationem, non reperitur matrimonium aequale- , nisi inter Consanguineos, vel Assinest ad aequalitatem postea requiritur . nuod masculus, & tamina sint aequales in nobilitate, dis itiis , aetate. & moribus, & satis est, quod talis aequalitas non
e Desectus dotis competentis in lamini . & substantiarum in
313쪽
masculo . ita quod contrahere nequeant, nisi cum dispensatione. . 4 Conservatio amplissiinorum honorum, de divitiarum intra eandem familiam. Illustris Familiae conservatio in eodem sanguine. 6 Si in altero ex conjugibus adsit periculum patiendi jacturam in bonis, quae possidet; vel in jure, quod habet possidendi, nisi contrahat cum habente impedimentum dirimens, ut si auoco sanguinei instituti sunt haeredes cum conditione , ut inter se m trahant ; aut si tamina habet dotem litibus implicatam; Se Co sanguineus, vel Affinis, qui vult eam ducere, in negotiis est peritus , nec alius extraneus aequalis tam expertus, Mertur. ' ετ Excellentia meritorum petentis dispensationem, sive illius , in cujus gratiam petitur dispensatio, erga Sedem Apostolicam. 8 Quando habita fuit proles ex Conianguine , vel Affine, honλ- fide ignorando esse Consanguineam, vel Affinem : vel quando
matrimonium nullum propter impedimentum occultum inculpse biliter ignoratum, & prolas subsecuta est durante boni fide. 9 Μagna pecuniae quantitas, deputanda ad opera pia, & praese tim in remotiori bus gradibus. Ita Ant. a Spir. Sanc. plures alios Citans in tract. XI. de Matrim. AED. 8.fect . , qui praedictis novem causis , aliam adducit; nempe: quod justa causa dispensationis constregere potest ex pluribus causis simul sumptis , quarum finguis, seorsim sumptae, insufficientes reputantur. Ne postea dispensatio matrimonialis, vitium subreptionis, ve obreptionis incurrat, quattuordecim in petitione observari dein
x Quando in petitione dispensationis omittitur aliquid, quod iure praecipitur exprimi debere, lices talis veritas, & notitia pertineant ad causam impulsivam , etiam si ex ignorantia omittatur pdispensatio est nulla: excipitur si dispensatio, fit facta motu pro prio 1 dispensante. a QMando in petitione omittitur aliquid, quod ex stylo Curiae Romanae exprimi solet; in soro interno conscientis, non vitiatur, licet probabile sit, vitiari in foro externo. 3 Qmodo exprimitur falsum. vel tacetur aliquod verum circa causam motivam concessionis; dispensatio est irrita: secus dic. si
causa est impulsiva tantum . .
Quando est dubium, an causa talin expressa, vel tacita sit m tiva, ves impulsiva; principalis, vel minus principalis: praes
314쪽
mendum est luisse impulsivam, le minus principalem. ianando in petitione una tantum exprimitur causa: si noria subsistit; ruit dispensatio. 6 Valida est dispensatio per secundam petitionem, lices in ea nulla iacit mentio prioris petitionis negationis, non solum si ab eo dem , sed etiam si a di verio Superiore petatur. et Ad valorem petitionis dispensationis, noci est necessaria mentio prioris dispensationis obtentae. sive posterior ordinetur acteundem finem, vel effectum, sive non. 8 Qiando in petitione plures causae motivae, vel impulsivae assignantur; non est necesse, quod omnes sint verae, sed lassicit ,
quoa una tantum causa , ouae sit adaequale motiva, sit vera.s .ando expressio falsi ratis , aut suppressio veritatis cadit supra solam petitionem constantem ex duabus partibus: si partes suntua conne Xae, ut una dependeat ab alia per ordinem in eundem finem; vitiata una parte, vitiatur etiam altera: secus dic. est, si partes rescripti, ita sint disparatae, ut una non dependeat ab H teri .
o Quando in dispensatione erratur in nomine personae; dispe satio est valida; & idem dic. si error est in nomine Diaecesis; iae, que dic. si error est in gradu; puta, exprimendo tertium gradum nitatis loco lettii gradus Consangmnitati . xi Dispensationes, di gratiae, ut suum habeant valorem, nota indigent expeditione litterarum pro soro conscientiae , sed soles
12 Dispensatio impetrata pro aliquo prodest, licet illo inscio impetretur: debet tamen scire antequam executioni mandetur. 1 aando impedimentum aificit utramque personam contrahentium , susscit, quod dispensatio ab una tantum sciatur, Zc a Ceptetur et secus dic. quando impedimentum afficit unum solum νaut si utrumque; est tamen dive sum. t 4 Dispensatio non sortitur effectam, nisi postquam notitia illius pervenit dispensandoatacit. Ant. a viri Sane. plures si sibi citans Actus coniugalis, si fit cum fine procreandae prolis, ut serviat Deo, vel ad evitandam alterius Conjugis incontinentiam, est me ritorius: ad evitandam propriam incontinentiam, aut ob sanit stem corporis, vel alium bonum finem, est licitus; si ob solania. Qiuptatem; in venialiter peccaminosus, ut patet ea Propos. tam.ab
315쪽
ab Innoc. XI., quae est xx. in ordine: Conjugium ob solam voIupistatem exercitum, nullum est peccatum. Licet nullum detur tempus, in quo non γ ssit esse licitus actus conjugalis c secluso tamen damno extrinseco ), attamen tempore amentia, est illicitus in tribus casibus: I. quando Uxor est amens furiosa propter periculum abortus, nisi tamen constaret desterilitare ἰ 2. quando ambo conjuges sunt amentes. si adest periculum m alae educationis filiorum: ipsi tamen conjuges, Cum care1nt usurationis in actu exercito, non peccant; sed illi peccant, qui debent,& commode impedire possunt adtiam conjugalem, & non impe diunt a 3. Uxor sanae mentis, petere potest debitum a Marito ame te etiam furioso, licet adsit periculum dispersionis seminis, quia hoc sequeretur per accidens, cum alias in tali casu, utatur Iur . suo: setas dic. de redditione, nisi haec sit necessaria ad evitanda
Uxor postquam semi navit, tenetur sub mortali expectare se mi nationem Mariti, cum huius semen sit simpliciter necessarium ad generationem: secus dic. ae Marito , eo quod ut dixi supra γ s men mulieris . non est necessiarium ero generatione. Maritus post seminationem Uκoris, tenetur sub mortali progre
di actum conjugalem usque ad seminationem, si seminare potest; vel nisi adsit periculum vitae, vel alia urgeat justa causa delistendta Copula; puta, adventus improvisus extraneae Personae; dc h jusmodi &c. De communi consensu si neuter seminavit) possunt Conjusta desistere a copula incepta, secluso tamen periculo pollutionis: seeus dic. si unus desistit alter renuente, quia peccaret contra justitiam , non reddendo illud debitum, ad quod tenetur ex justitia. Si post contractum matrimonium, Vir seminare non potest in tra vas laminae, vel ob ipsius impotentiam . quia vel senex. vel imbecillis, vel aliquo morbo oppressus; vel per impotentiam Uxoris , quia nimis arctae naturae, semen recipere non potest, nisi dissi culter: Si adhuc habet aliquam probabilitatem seminandi intavas ν licite copulari potest cum Uxore, licet per amideus semen . multoties effundatur extra vasa utitur euim Iure suo: quapropter dubiis de impotentia. trienniam experientiae comedi turr Si p stea certo constat. nul lam esse spem seminandi intrii vas: ab eo pu cho, quo hoc constiterita tenetur sub mortali abstineri ab actu Conjugali, licet alias non teneantur abstineri ab psculis, tactibus, ,
316쪽
amplexibus, si haec fieri possunt sinὲ periculo pollut Ionis.
Foetu etiam probabiliter animato; potest tamina cui consulae suae saluti corporali uti aliquibus medicamentis, licet cum periaculo abortus dummodo tamen medicamentum non sit de se abo rivum, &seclusa intentione abortiendi ; de ratio est, quia si sειοῦ queretur abortus; hoc esset per accidens, nam in tali casu meliacamentum refertur solum directe ad salutem Matris. quae habet Iusa natura ipsa, conservandi propriam vitam illis mediis licitis , quae ad illius conservationem judicantur necessaria, licet per accidens , alteri noCere nolAnt. Vir, vel faemina, quae Voluntarie, ac scienter peccavit carnalia ter cum consanguinea, vel consanguineo alterius Conjugis in primo, vel secundo gradu; privatur jure petendi debitum: potest tamen reddere. si alter Conjux non consensit in incestu, ut ex communis DD. opinior immo licet consenserit, dummodo tame . non consenserit voIuntariὸ , ac scienter; Puta, quia ignoranter, vel ex metu gravi; & ratio est, quia tam metus gravis, quam ignorantia non affectata, & Iuris, de facti, exculant a quacumque-paena, ut est communis D D. opinio . Conjuκ certus de nullitate matrimonii em quacumque causi; peccat mortaliter etiam reddendo debitum, licet etiam reddat ex Causa metus gravis; & ratio est, quia, cum Brnicatio fit intrinsece mala, nullam admittere potest excusationem.
Quaeritur, an Conjux, dubius de validitate matrimonii, possit reddere , & petere debitum Resp. cum distinctione, & primΛnegative, si matrimonium nondum est consumatum. & intra hi mestre, nisi post adhibitam diligentiam: Resp. secundo, quod si matrimonium est consumatum , & dubium est negativum, it quod intellectus, declinare non valeat in alteram partem, & alias cum bona fide contraxit matrimonium ; Iieite reddere potest deinditum etiam antὸ adhibitam diligentiam, sed non potest lieite pe-eere: haec opinio est communis inter DD. . Resp. tertio, quod si adhibuit debitam diligentiam, & adhuc remanet dubius, potest etiam petere debitum; se ratio est, quia in materi a justitiae, pose setar bonae fidei. non solum retinere potest rem apud se. sed etiam potest licito modo illa uti, ut est communis Theologorum , &lurisprudentum sententia: idem 1 lattiori die. est si dubium est
Ex pridictis sequitur,quod Conjux dubius clicet etiam in dubio
317쪽
contraxetit matrimonium adhuc tenetur reddere debitum alteri Conjugi, bona fide petenti; de ratio est , quia petens, sicuti bona fide contraxit , ita bona fide possidet, & conseciuenter licite frui potest re, quam possidet etiam ante adhibitam ab altero debitam .
diligentiam . Conjux , regulariter loquendo, non tenetur credere steri Conjugi , asserenti , quod adsit aliquod impedimentum dirimens sies ulla specificatione. & hic de causa, desistere a conjugio. Conjuges proprie , & perse , non tenentur petere debitum; te.
nentur tamen aliquando per aecedens; pura, ad evitandam non
solum propriam , fel etiam alterius Conjugis incontinentiam: Hinc tria deducuntur: a. quod Conjuges tenentur sub mortali simul Cohabitare, adeo quod unus nequeat altero invito . diu abesse sinEgravi necessitate, nam hoc esset voluntariὶ se reddere impotentem, ad reddendum debitum; et . quod Conjux tenetur conservare vi res necessarias, ut debitum juste petitum , reddere valeat; quapropter si rnieationibus . ol voluntari iti pollutionibus ,impotentem α. reddit ad reddendum debitum , iuste petitum; estrae peccatum adulterii , ues inolities . peccat etiam contra justitiam et Immo, ut Communirer dicunt DD., tenetur se abstinere k jejuniis, & aliis paenitentii , ab Ecclesia praeceptis, si haec impediunt moderatam debiti redditionem . . arando actus conjugalis , qui exigitur, est illicitur exigenti
ratione alicujus circumstantiae se tenentis immediate eX parte elusedem actus, ut, π e. quando petitur cum periculoabortus, vel cu damno ipfiuς petentis , vel alterius conjugis; tunc iste negare P test debitum, ni si ex negatione majora oriri deberent mala: si μεια actus coniugalis, est illicitus exigenti ratione alicujus circum . stantiae , se tenentis ex parte exigentis ; puta, si voto castitatis sit adstrictus; alter coniux non peccat mortali ter, reddendo debitum , licet altis o charitate teneatur negare, secluso tamen pericula incontinentiae propriae , vel petentis . aut ipsius indignationis ἔSi verb injuste petit. quia. N. g. commi sit adulterium; non tenetur reddere, quia neganio utitur iure suo, Tactas, oscula. amolexus inter coniuges, etiam stilius voluptatis gratia . secluta periculo pollutionis , sunt liciti: Cum periculo pollutionis, de sine causa ; sint mortaliter peccaminosi: si cum ca a1 ; puta, ad mutuum amorem demonstrandum, eumque fovendum , non sucit mortaliter peccaminosi , dummodo ille, qui prae-
318쪽
videt pollutionem sit securus , quod intus non consentiet in illam
omnia, quae spectant ad praesentem tractatum de matrimonio, sunt iuxta communiores , dc probabiliores DD. sententias. Medicus in curando infirmo, tenetur sequi sententias certas si adsunt , relictis incertis, de dubiis; quapropter si certis relictis , adhibet medicamenta, de quibus dubitat . an fini profuturas si agitur de periculo vitae, vel quod infirmus diutius decumbere debeat graviter peerat, sicuti etiam graviter peccat si experiendi tantum causa inexplorata medicamenta certis relictis adhibet infirmo, di hac de causa, ejus sanitatem , vitam periculo exponit. Si medicamenta certa non habet, illa adhibere tenetur, quae probabiliora judicat, postpositis minus probabilibus: si vero nuia
Ia medicamenta suppetunt, nisi dubia, de periculosia; tunc caute procedere debebit, considerando vim, ac periculum morbi, spem sanandi, de periculum nocendi. Si postea intelligit, infirmum cereo moriturum, nisi medicamentum dubium adhibeatur; tunc illud adhibere poterit, secluso tamen periculo a celerandae mortis: idem omnino die. est respe tiτε. de proportionaliter de Chirurgo is
Mendacium ess affirmatio DN, veι purati false pro vero: dividitur in Perniciosum, Ioco sum, & Uciosum a primum . . idest , Pe ieiosum est illud, quod tendit in damnum proximi;& si agitur de materia gravi; est peccatum mortale contra justitiam , obligans ad retractationem, si est spes fructus; de si non est spes fructus, ad compensationem omnium damnorum: oeo sum in illud, quod tendit, neque in damnum, neque in utilitatem
proximi: O iosum est illud, quod tendit potius in utilitatem .
Proximi. quam in ejus damnum , Μendacium officiosum, licet tendat potius in utilitatem . quam in damnum proximi, adhuc tamen est illicitum, cum sit intri sece malum, ut patet ex Sacra Scriptura pluribus in locis . de praesertim in Naimis s. , de et . , in quorum primo sic a Perdes omne , qvi loquuntur mendacium; omnes, dixit Regius Propheta ἔideoque excludi noluit, nec etiam illos, qui ossiciose mentiuntur
propter utilitatem proximi; in secundo postea loquendo de P dest natis, idest . qualia sint signa insallibilia prodestinationis,
inim Caetera alia. hoc assignate Qui loquitur veritatem in corde. . Ρω ως. cum autem veriras, di mendacium sint opposita, necessa tio
319쪽
rid conclutendum est , quot sicuti veritas est signum praedestina-τionis, ita juxta regulam oppositorum ex logicis, mendacium . est signum reprobatιonis . Alphonsus de Castro in tran. adversias Baereses lib. IO. Iiit. M. verbo Mendaeium Bl. xcle. dicit, quod ab Ecclesia damnatus sui tui Haereticus Ioannes sanus,qui sub nomine Abbatis Ioseph, docebat licitum esse mentiri pro viti Hominis tuenda; aut pro magno beneficio Homini impendendo; aut etiam humilitatis gratia, ad tegendas, scilicet, proprias virtutes icc., & Cassianus Coll. IT. Cap. 8. narrat, quod erat sententia aliquorum antiquorum , mendacium aliquoties, non solum esse licitum, sed etiam necessarium: Mendacio utend- est dicebant tamquam heueboro, quod fumixur, imminente aliquo exitiali morbo: sed quod haee erronea opinio reprobata fiuit ab Innoeentio m. , qui in cap. perior de Usura, ait Scripturam Sacram prohibere, ne quis etiam pro alterius vita lervanda mentiatur &c. Cum ergo Ecclesia quae in suis sanctionibus circa res fides , est infallibilis , bis damnaverit ut suera &c. nullum debet esse dubium inter Catholicos . quod mendacium quodcumque fit. & quacumque de musa fiat, sit temper illicitum, ac proinde omais controversia removenda. retrix es mulier, cuius turpitudo est venalis: in duobus casibus restituere tenetur lucrum acceptum de meretricio, nisi bona fide illud consumpsit t a. Si accepit ab illis, qui alienare non possunt; a. si fraude extorsit. v. g. dicendo se esse Virginem, cum Virgo non sit, &hujusmodi. Meritum est actio humana, Se bona, cui debetur praemium. intus est pereurbatio animi, proveniens ex appreBensione mali imminentiae qualis fit metus intrinsecus, & extrinsecus; justus,& injustus et viae sub verbo ly matrimonium F.Circa septimuim. ἔibique etiam vide, quot requirantur ad hoc, ut metus dici possit gravis, cadens In constantem virum.
Misericordia, quae oritur ex sinritate , ess aIleus miseria i morde nostro eompassis, quώ possvimus Dbveniri compeIlimur etia D. Augustinus lib. s. de Civiri Dei cap. s. Huic virtuti per eXCelsum, opponitur nimia inda entia. M per deiectum , cordis obdaratiar opera Misericordiae sint quatuordecim , dc contine mr in sequentibus duobus versiculis. Corporalia- Vssiro, Poro , Cibo, Redimo, Tego, Colligo,
320쪽
Spiritualia - Consule, PIecte, Doce , Solare. Remitte
Mi ssa es oblatio facta a Meerdote Corporis, Sanguinis Domini Nostri Iesu rissi sub alienis speciebus, Saerificii ab ipso mei Christo semeι exbibiti. expressiυa: ita communiter in re. Missae Sacrificium juxta Potam Quodlibeto go. , & alios . tripliciter prodesse potest ; nempe: DeciaIissime; generalissime ; &medio modo: primo modo , laevi , DeciaIissime prodest soli Sacerdoti celebranti: generalissime prodest toti Ecclesiae : medio modo prodest illi. eui per Sacerdotem Sacrificantem, specialiter applicatur Sacrificium . . i. Ad mentem ein noti, duplicem habet vim operandi suos effectus; nempe: ex opere operoo a Si ex opere operantis: iste, idest, X Opree operantis promanat ex meritis Ecclesiae : ille , idest,eX opere operato est ille, qui eidem Ecclesiae, ex Christi institutione, ejusque infinitis meritis independenter a quocumque alio , competit, ut etiam habetur ex Trid. ssi. 22. cap. I. , in quo sic: Er baec Didem , ese illa oblatio munda Malach. , qua nulla indignitate , aut malitia offerentium inquinari potest. Est de fide, quod in Missa offertur Deo, vere, dc proprie dichium Sacrificium: ita Trid. ΡΥ. 22. n. ff., dc desumitur ex illis verbis Iesu Christi: me Deice in meam commemorationem: Mart. cap. 26. Tale Sacrificium , est incruentum; re in ipso praecipua,
di principali Hostia est Christus, idest, Corpus, Sanguis, Anima
Principalia offerens sacrificium Missae, est Christus, licet offerat Sacerdotum ministerio, ut habetur ex cit. Trid. , Meerdos cel brans, ut Minister proximus ; caeteri fideles, ut aliquo modo mi nus Proprie, quatenus, scilicet, Sc speciali externo coacursu, ad ejus oblationem cooperantur; & quatenus sunt membra Ecciesiae , cujus nomine Sacercios offert istud Sacrificium. , r. Essentia Sacrificii Μissae, juxta communiorem DD. opiniostem, consistit in tribus ; nemit in Conseeratione; oblatione; Communione , licet alias Herinez disp. 8. de Erechar . quat . 3. n. Cum Sannig., & alii teneat, quod essentia Sacrificii Missae, co sistat solummodo in Conseeratione utriusque speciei: Oblatio autem , & communio ad integritatem, & complementum Sacrificii
Iacrificium Missae postea quadruplex est; nempe et Eueharisti-