장음표시 사용
411쪽
de damno illato iis rebus, quae nondum ad persectum valorem. pervenerunt V. g. Segetibus immaturis; & de injuria alicui factitsi est sermo de injuria alicui facta, juxta communem DD.,standum est judicio prudentis Viri consideratis personis, & qualitate injuriae: si sermo est de damno dcc. restitui debet tantum quantum v luissent, si ad persectum valorem pervenissent. deductis tamen expensis, laboribus, & ξericulis, pretio aestimabilibus. Cirea quintum , idest, quomodo fieri debeat restitutio . Hoespectat ad prudentialem in modo restituendi, ne Dominus rei , aut alii, veniant in coguitionem delinquentis, aut ne aliquod aliud
Circa sextum, idest, quando siri debeat restitutio . Sit haec regula generatim accepta et ratione rei alienae mala fide eptae .& injusta actionis: statim hac adest commoditas; ratione rei alie nae bona se acceptae: statim hac advenit mala fides, s adest commoditas ;i ratione rei bene accepta, & iussa aeceptionis : tempore inter partes pactuito , s adest commoditas: Per ly commoditas , M Iy eommode cto. intelligi debet, quod alibi dixi; nempe: quando clebitor sine periculo Uitae. famae, vel detrimento gravi rei pro priae , restituere maest, dummodo Creditor non patiatur in mor
aequale detrimentum, & hoc praesertim, si debitor ex culpa suffredactus est ad impotentiam: sicque quaelibet delatio quando agitur de re gravi, & Creditor grave damnum patitur ex causa. morae est mortaliter peccaminosa contra justitiam: Dixi ly μὰ perieulo fama; sed cirea istam, fieri debet exclusio, quando obligatio restitutionis alienae famae, oritur ex detractione per impositionem fassi criminis, vel per additionem falsi ad verum , quia in rhis duobus casibus,.restituere quishue tenetur cum aequali sua infamia , nisi excusent, quae dixi lub eterbo ly Detramo, quae ibi via
Circa septimum, idest, Quo ordine facienda sit restitutio . Sithaee regula communior: prius restituenda sunt debita certa, quam . incerta; &illa prius, quorum Domini sunt cogniti, quam qui sunt incogniti; & ex debitis certis, & quorum Domini sunt cogniti. illa orius , quae contracta fuerunt per contractus licitos, quam per
Si hona debitoris poste , non sussiciunt pro omnibus Creditori hus: in tali casu secundum aliquos DD. praeserenda sunt debita ex contractu ; secundum alios, debita ex delicia; & juxta min
412쪽
gis plausibilem; omnibus ad ratam, esse satisfaciendum . Circa octavum , idest , In quo ιoeo fieri debeat restat utio . Sie
haec regula communiter accepta: I. ratione rei alienae mala me
acceptae , & in usta actionis , ubi creditor habitat impensi et debitoris , dammodo creditor post contractIm a debitore obligati . nem restitutionis,non transtuli sset domicilium i naliam regionem, uia expensae, quas creditor facere debebat si ve in transferenda reua, sive in solutione pro cambiis, deduci debent; a. ratione rei alienae bona fide acceptae; ubi res est. impensis creditoris; ra tione contractus; impensis illius, in cujus gratiam est contractuno. ratione delicti, vel quase delicti; ubi patratum est delictum impensis delinquentis. Circa nonum, idest , Quor . di quaIes My causa excusantesta restitutione. Istae sunt novem a I. remissio libera , ac voluntaria
creditoris, in cujus potestate sit Dosse remittere sine gravi proprio. vel alieno detrimento & quod alias debitum non sit ex quatuor exceptis in Iure; nempe: Episcopi quodcumque munus recipientes in actu visitationis praeter ex lenta, & poculenta; 2. inqui store', quodcumque extorquentes praetextu Sancti ossicii;, C nonici non interessentes in Choro Horis Canonicis sine vera, deIegitima causa; 4. Iudices delegati, qui per excessum potestatis delegatae, acquirunt. Praedictis quatuor non suffragatur remissio
Crai torix, licet libera, & voluntaria, & sies proprio, vel alieno praejudicior 2.Beneficium sequi Usens debito, re pecunia aestima-Dile; 3.Cessio bonorum praeter necessaria ad propriam susteritatio nem , atque Amiliae , nec non instrumenta artis propriae:redami tamen denitor ad pinguiorem fortunam, tenetur restituere in i
tegrum ; 4. Usucapio, vel praescriptio; s. Ignorantia tin Iuris, quam facti, dummodo non sit culpabilis; 6. Compositio libera& voluntaria creditoris cum debitore; 7. Q aacido quis negotiis do, contrectando, ludendo juste alienum acquisivit; 8. Dubietas et rca debitum post a1hi bi tam debitam diligentiam; p. Imporealia quamdiu durat; immo semper si alienum accepit in extrema necessitate, & illud jam consumpsit; immb etiam fi solum in gravi necessitate, quando tamen si res ituit, di metuiter vitam sustinere poterit; & ratio est, quia in tali casu dici non potest, quod credia
413쪽
Layman in Itb. tr.f. eap. 3 2. n. t. cire, praedictum; quam regulas generales assignat: I. Nemo tenetur restituere cum suo notabiliter majori detrimento, quam sit creditoris Commodum; αquotiescumque creditor rationabiliter contentus esse debet, ut reia stitutio differatur, potest differre, licet Creditor sit invitus; periculum vitae ;mutilationis membrorum; famae amittendaequamin diu durat tale periculum , quod alias alio modo evitari nequeat; 4. si res restituenda sit nocitura creditori.
Iuxta De Lugo disp. tr. de Pup., ct Iur. feri. q. num. σ1. non solum remissio creditoris excusat, quando est expressa, beletiam quando est solum praesumpta saltem , lystatim facienda reis
Caeterum quilibet, & omnis debitor tenetur ex justitia sumptus minores facere, quam facere solebat, ut restituere possit, si non in toto, saltem 4n parte, ut est communis DP sententia. In restitutione quinque sunt consideranda: r. res restituenda ἔα. expensae factae; 3. Iucrum cessans; 4. damnum emergens; nisucstus naturales , di mixti percepti, Sc qui percipi potuissent. Ad cognoscendum quis principaliter restituere teneatur: nota ne sex sequentes regulas et r. Quicumque habet rem alienam; iaprincipaliter restituere tenetur etiam si bona fide acceperit, super veniente tamen mala sider 2. Qui malέ se consumpsit rem alisnam ἔ magis obligatur, quam qui bona fide; 3. Mandans, si habet iurisdictionem in mandatario, magis obligatur, quam mandata ritis; 4. Consulens, & inducens magis oblisantur, quam laudans,&consentiens; s. Qui per seipsum sit Caula naturalis, plus obligatur , quam qui suit causa instrumentalit 3 6. Inter causas Coo rantes magis obligantur illae, quae cooperantur positi τι quam illae,
quae cooperantur nefati vho . -
iaeritur an acquisita ob turpem causam sint restitationi obnoxia Resp. negative exceptis tamen casibus, in quibut lex hum na iacit inhabilem , ut de acquisitis per simoniam realem ; de a quisitis pro sponsionibus, idest, scommessis, supervit , & morte, atque sutura eliatione ripae, & Cardinalium quae siti non sunt restituenda ipsis dantibus, sed pauperibus, & hoc in paenam, ut constat ex eonstitutionib. Greg. 3., ct GemAὶ quapropter in casibus in ciuibus non extat praefata lex: Nuisitae ob turpem ex sam, non lunt restitutioni obnoxia et unde conventio, & pactio
de opere illicito patrando; puta, homicidio, sornicatione, & h
414쪽
- 384iusmodi lichi sit illieita; attamen post famam retineri potest aquia
situm, quia talis a stio, licet in se turpis sit, & consequenter 1Illincita. est tamen pretio aestimabi lis. ut communiter dicunt DP., immo possunt Meretrices post meri tricium factum. petere prointium in iudicio; & ratio est, quia meretricium in foro externoes tolleratum : Irem Iudex pro lententia injusta, jam data propterpretium, potest licith accipere pretium pactuitum, & ratio est,
quia vendidit operam suam, licet turpem, pretio tamen aestim hilem, uni parti non debitams licet postea teneatur compensar damna alteri parti allata, ut est communis DD. cum Tamb. tom. Mιih.7. e. s. ν. 3. n. II. Vice versa si sententia fuit justa, & pro ea a cepit pretium ; illud restituere tenetur, & ratio est, quia sente tia justa est debita ex justitia, Se consequenter licite vendi non Potest. - ex. 7 Prop. damn. IO. in ordine: Non es contra justitiam pro pluribus Sacrificiis stipendium aeripere, , unum offerre
eto Non est contrὰ iustitiam Beneficia EeeIesastiea non eo ferre gratis dic., 9 Propos 26. 26 Quando litigantes habent pro fe opiniones aeque probab
Ier , potes Iudex accipere pecuniam pro ferenda sententia in f vorem unius prae alio ἔ-Propos. 33. 33 Ressiturio fructuum ob omissionem Horarum , fuppleri potest per quascumque eleemosinas, quas antea Beneficiarius fece- eit de fructibus fui Beneficii. . Innoc. XI. Propos damn. 38. i. ordine i Non tenetur quis subpσnd peccari mortalis restruere , quod per pavea furta ablatum
. 39 Qui auum movet, aut inducit ad inferendum grave dam num tertio non tenetur ad restitutionem Birus damni illati; o
37 Famuli, er Famu/a domestica possunt Oeeuit 'rripere ab haris suιs ad compensandam operam, quam majorem exsimanv falario, quod recipiunt.
415쪽
Q Aeramentum est signum sensibile spiritualis anima sanctim
o eationis ad etiIeum veri Dei, a Christo Domino insistaturmarita in re communiter: tripliciter dici potest signum e r. rememorative, quatenus est remem rutivum passionis Christi; Σ. demo frative , quatenus est demonstrati Uum gratiae ν 3. progusice , quatenus est prognosticum gloriae. Sacramenta novae legis quae sunt praecise septen , ut habetur ex Trid. fus 7. Can. r. suerant a Christo Domino instituta petdestatem excellentiae, sibi ut Homini, , Deo communicatam, ut betur ex ei . Triae, sed causa principalis authoritative est solin Deus. In lege veteri Circumciso fuit Uerum Sacramentum cons rens gratiam ex opere operato; ita Scotus in Φ. dist. I. quass.6. ex D. August. Lib. 2. de nuptiis , ct concupiscentiά cap. x I. Ex Sacramentis novae legis duo sunt necessaria necessitate medii pro aeterna Beatitudine consequenda; nemper Baptismus singuiniis, se omnibus & Panitentia illis, qui post Baptismum motin taliter peccaveruat et ista duo Sacramenta quae etiam appellantur Sacramenta mortuorum λ pet is, & propria institutione conserunt primam gratiam, licet si haec jam praefuit in anima, per a cidens conserant solummodo augmentum gratiae, ut est communis sententia inter Theologos: Caetera quinque ex vi suae primariae institutionis , non conserunt primam gratiam, sed solum feeundam , idest, augmentum gratiae, licti aliis aliquando conserre possint primam . non tamen per se , in per accidens , dummodo tamen detur ignorantia invincibilis peccati mortalis ; 8e attritio supernaturalis, ut est communis Theologorum consensuq-d sumitur eκ Trid. fess. 27. n. S,& Gn. γ, ubi dicitur, quot omnia Sacramenta novae legis habent vim conserendi gratiania
non ponentibus obicem ; sed quicumque, qui nihil sibi conscius est de peccato mortali ex causa ignorantiae invi ibilis, Mest vectattritus attritione supernaturali, recipiens unum ex praedicti Satramentis, nullum ponit obicem: ergo recipit gratiam. Aliqui DD. eκcipiunt ra. Eoisarissiam, quae cum sit instituta per mo
dum cibi , &potus non potest ut ipsi dicunt prodesse mo tuis rhaec ratio mihi videtur materialis, & tum applicanda pro mor tuis corporaliter, quibus prodesse non possunt cibus, & potus m
In Sacramentis quinque conveniunt; nempe ἰ materia ἔ Drmώι
416쪽
intentio conferentis; intentis suscipientis; & essectus: materia,& sorma sunt de essentiά: intentio ex parte utriusque requirimetamquam conditio sine qua NON : .ex parte conserentis requiritur , quod si saltem virtuaIis ; ex parte suscipientis. susscit se quod sit habitualis , ut dixi sub verbo ly intentro, & sic habetur decisum in eap. majores de Baptis. 6sin. de Baptis Effectus est duplex; nempe: Graria, quae est communis omnibus Sacramenistis ; & Character , qui est peculiaris tribus tantum Sacramentis; nemper Baptismo; Confirmationi; Sc ordini.
Sacramenta essentialiter componuntur ex rebur , de verbis: res 'sunt materia; & verba sunt forma ἔi unumquodque autem Sacramentum habet suam determinatam materiam ι & suam determin tam formam, quas neque ipsemet Ecclesia, substantialiter variare
omnia Saeramenta consistunt in fieri, & in usti, dempto tamen Sanctissimae Eucharistiae Sacramento. quod consistit in facto esse,
nam sub speciebus panis, & vini consecrati permanet nobiscunia Christus Dominus tam quoad substantiam, quam quo ad omni accidentia, quae spectant ad integritatem corporis.. Licet non sit necessarium, quod simultas materiae cum forma sit Mathematica , debet emen esse talis, quod juxta monalem OHominum existimationem , una pars alteram assiciat eddem tempore ; quae fimultas debet esse.eaciem in omnibus' exceptis Ροen tenti, . & Matrimonio. In Eucharistia requiritur necessario, quod materia consecranda sit physice presens Sacerdoti toto tempore, quo proseruntur verbaeonsecidit ionis , idest, sema; nam per istam significatur res , ut praesens. & permanens id loco, de tempore, quo Sacerdos profert
verba consecrationis. . 'In admi nistratione Sacramentorum, excepto Matrimonio. sem per requiritur intentio absolutae quapropter Uponere conditionem de futuro , licet n e ario sine magna necessitate , est peccatum . mortale, 8c etiam apponere conditionem de praesenti, vel de pro terito sinth necessitate, est peccatum mortale propter periculum .
Error Personae excepto Matrimonio non impedit valoret Sacramenti, nisi in casu. quo Μinister haberet Praecisam intenti nem de uni rixsona individua, quod tamen facere illicitum est , nisi urgente magna, dc inevitabili necessitate.
417쪽
saeramenta me rerepta, idest, recepta in peccato mortali m. gaito, recedente fictione , idest, ablato peccato mortali. causant iuumeffectum, idest, gratiam sanctificantem, ut est communisDD. opinio loquendo tamen de illis tribus Sacramentis, quae imprimunt characterem: secus dic. de ali quatuor; & dit paritas est, quia sicuti haec quatuor iterari possunt, ac faepius recipi, ita alio tempore causare possunt suum effemim: Si vero cum fictione negativa. idest . in peccato mortali incognito, quia inculpabiliter ignorato, vel oblito; recedente tali fictione .negativa, idest , deleto tali peccato mortali; etiam haec quatuor causant suum ensectum, ut cum communiori tenet Bonac. disp. I. de Sagram.q.6.
Quamvis ad digne suscipienda Sacramenta in existente in peccato mortali sufficiat praevia contritio persecta, non sufficit tamen ad digne suscipiendam SS. Eucharistiam, nam requiritur praevia conseisio habita tamen Consessarii copia i , ut est communis
Theol. opinio , de deducitur ex Sps. r. Aps. ad Cor. cap. xx. ,α exprelse habetur ex Trid.sus. II. Gn. Can. IO. Omnia Sacramenta non sollim causant gratiam ex Opere opem . to, quae est gratia habitualis, cum qua infunduntur habitus omnium virtutum , sed etiam aliam gratiam Saeramentalem dive
iam, & singulis Sacramentis propriam , quae consistit in speciali auxilio Divino, collato ii Deo ad obtinendum finem cujuslibet S cramenti O
Sacramenta ex opere operato , conserunt gratiam intuitu meritorum Christi, de ex opere operantis juxta ineritum, & dispota
tionem suscipientis. 1 ' - . . .
Contra Novatores Sacrameatarios, qui negant septennarium numerum Sacramentorum, pugnat ipsemet Calvinus Haeresiarca, . qui in suo lib. 4. Inpix. cap. 39. non minus invise, quam Claris , confitetur septennarium numerum Sacramentorum:ihi enim sic diaciti Vertim illa de SEΡTEM SACRAMENTIs opinio omnium fere sermonum trito, SehoIasque, 9 eoneiones pervagata,
VETUSTATE IPSA RADICES exit: ergo si opinio de sep
tennario Sacramentorum numers juκt ipsum Calvinum in ips verustate radices egit: pleno ore mentiuntur Novatores Sac mentarii, qui dicunt talem opinionem esse novum inventum E clesiae Romanae: . ergo si in ipsa vetustate radices egit, ipsas egit
418쪽
Innoe. XI. Propos damn. I . in ordine : Non est inieitum ἐκ Saeramentis conferendis, sequi opinionem probabilem de Oaloes eramenti relictά tutiori, nisi idverer Im, conventio , aut perietilum gravis damni incurrendi et Hinc sententia probabili vitendum non es in eoIIatione Baptismi, Ordinia Saeerdotalia,
aut Episeopaiis; ct Propos. 29. . - ingens metus gravis es causa susta simulandi adminisera
Sacrilegium vi viaIatio rei Saera r Tripliciter committi potest sacrilegium;nempe: ratione Personae Gera; Ioci Sacri s
Ad primam speciem pertinet violatio voti castitatis . sive in
illo, qui habet votum castitatis , sive eum quo habet votum castieatis: item percussio Clerici t m saecularis . quim Regularis, aut Religiosae ,& etiam . iuxta communiorem DD.opinionem , Pe tractatio Personarum Ecclesiasticarum ad Tribunal Dicale,rarumque incarceratio, & hujusenodi . . Ad secundam speciem pertinent illa omnia , quae fiunt conta sanctitatem loci Saeri; puta, fulta in eo iacta, sive rei Sacrae, sivhrei non Sacrae dummodo ista aliquo modo pertineant ad Eces fiam, sive per proprietatem, sive per commodatum, sive per de positum , & hujusmodi , &etiam rei Sacrae de loco non Sacro τdestructio malitiosa loci Sacri; eversio Altarium i injuriosa sanguinis humani inusio; homicidium peccaminosum ἔ voluntaria pol lutio ἔ copula carnalis mortaliter peccaminosa ἔ extractio violenta gaudentium immunitate Ecclenastica, & hujusmodi. Ad tertiam speciem spectant illa peccata, quibus aliae res lacin. temerantur, seu injuriose tractantur et Per res Iacras poste, intelliguntur Sacramenta; Vasa sacra; res benedictae; Sanctorum reliquiae , Dei, & Sanctorum Imagines, de illa omnia, quae adhi- hitis certis precibus, ac ritibus Ecclesiasticis sunt Coniecrat de
Pertinent aci cultum Divinum, atque ministerium Ecclesiasticum:
Insuper abusus sacrae Scripturae ad quascumque superstitiones ;detractiones; libellos famosos .& huiusmodi, Pam quidem immeritatem prohibuit Trid. fes in decreto de Edit.,' a Sari
Sacrilegium ex genere suo est laethaliter peccaminosum, cuin Dpponatur excellentissimae inter morales virtuti Religionis , nisi excuset parvitas materiae, ignorantia invincibilis , aut inde Iiberatio actus. Adv.
419쪽
. ARτ. est, quod, qui vovit eastitatem, et am per soloe actua Imrernos onerem mortaliter pecca minoso',committit sacrilegium,& consequenter duo peccata mortalia; nempe: contra votum, Mcontra castitatem, & ratio est, quia cum sinus internus sit ejusdem rationis, ac actus externus, consequenter δα, ita communiter cura
Satisfactio est offensa praeterita quo ad panam recumpensath: ita in re communiter: ut actualiter frusta, est pars integralis Sacra menti Paenitentiae siciter: ut iacienda; secundum quid: ut est propositum satisfaciendi Deo, & reparandi eo meliori modo, quo fieri potest jus Divinum offensum; secundum Comaestum est pareessentialis, quia hoc modo sumpta; continetur in proposito se vandi mandata Dei, inter quae est praeceptum satisfactionis. Satisfactio juxta Seorum in Φ. d . 1 f. q.A. F. De quarto causae semissionem paenae temporalis debitae pro peccatis commissis, Sejam dimmissis per absolutionem sacramentalem; de secundum alia quos DD., lichi sit iacta in precato mortali., Satisfactio juxta Trid.sus. x . cap.8. non solum debat esse me dicinalis pro evitandis imposterum peccatis, sed etiam debet esse. 'indicativa pro quantitate, & qualitate peccatorum, de consistit in tribus; nempe: in oratione; in jejunio; & in eleemosina juxta illud Tobiae cap. 21. Bona es oratio, eum jejunio, di eleemo Ba: Nomine jejunii venit quaecumque paenitentia corporalis. Pro paenitentia imponi possunt opera alioquin praecepta, ut est communis DD.; immd etiam orationes pro Animabus, in Purg torio existentibus: ita eum aliis De Lugo disp.2s de paniτ.sa. .
In imponenda paenitenti I; quatuor sunt considerandar I. quam litas, & qualitas peccatorum; a. occasio peccati; status paeniatentis, an scilicet sit sui juris; 4. dispositio paenitentis. Ex rati nabili causa potest Consessarius leviorem imponere paenitentiam squam sit quantitas, de qualitas peccatorum .
Quamvis possit Consessarius non solum commutare paenite tiam. ab ipso impositam etiam exiti consessionem, dummodo fal rem in confuso substantialiter recordetur peccatorum , aut Per cth cognoscat statum paenitentis; & etiam commutare possit i consessione paenitentiam, ab alio Consessario impositam, non potest tamen illam commutare quando est medicinalis; aut imposita
pro reservaris, nisi in aliam medicinalem , ut est communis Din
420쪽
Consessatura, rePIariter loquendo, tenetur imponere saltem siquam levem paenitentiam pro peccatis, pro integritate Sacra menti e talis autem obligatio ex genere suo , est materia gravis, lucet aliquando ex causa parvitatis materiae, esse possit materia
Licet Consessarius imponere possit rinitentiam peragendam sub
conditione, v. g. quoties blasphemabis, toties cum lingua facies.sgnum Sanctae Crucis super pavimentum terrae; & etiam sub di sinctione, v. g. eleemosinam', vel jejunium; non potest tamen imponere paenitentiam omnino libere faciendam ad arbitrium me nitentis; oc ratio est, quia cum Consessarius sit Judex, tenetur punire Reum, ut Iudex es, idest, per vim coercitivam , quae Oblimget reum subire poenam , a ludice datam . . E. UPaenitens non potest propria authoritate , sibi ipsi commutare paenitentiam, nec etiam in opus evidenter melius; & quod per alios satisfacere nequeat, patet ex sequenti Propos. damn. m. VII. Propos damn. I s. in ordine: Panirens pors pro
pria authoritate substituere sibi alium, qui loco ipsius faciar
Alex. VIII. Propos damn. I 6. in ordine: ordinem prami tendi satisfactionem absolationi induxit non politia, auν insi Furio Eeelesiae, sed ipsa Christi Iex, di prascriptio, natura rei id ipsum quodamodo dictante; er Propos.19. - ris Homo debet agere paenitentiam in tota vita sus pro peεcato originali; 9 Propos et I . . M Paroreianus potest faspirari de mendieantibus, qui eie
mosinis communibias vivunt de imponenda nimis levi, er inco
grua panitentia, seu satisfactione ob quassum, & ιureum sub
Scandalum duplex est; nempe: activum , & passivum: Primum, idest, activum est dictam, vel factum minus rect iam, pra bens alteri oeeasionem ruinae spiritualia r sublividitur in Ica datum per se intentum, dein scandalum per se NON intentum primum, idest, per se intenrum, est, quando quis Qvertens alium trahi ad peccandum ex aliquo suo di cto. vel facto minus recto , hoc idem dicit, vel facit, ut illum inducat ad peccandum: secun dum , idest, per se NON intentum, est quando quis advertens alium trahi ad peccandum ex aliquo suo dicto, vel facto minus in, hoc idem dicit, vel iacit ex solo libito suae voluntatis ficta ulla