장음표시 사용
201쪽
ingenti cum Principis ac bonorum omnium dolore factum tunc fuit, ut barbari, Ungaris nec opinantibus, ex improviso supervenerint. Nunciaverat tandem orni-siua Stephano actore per celerrimos tabellarios, ut quoniam proditione nonnullorum Tartari in fines Ungariae evasissent, mature sibi, ac suis, ne imparatia rabiosa gente opprimerentur, consulerent. Is cum non pridem soluta obsidione Halvaniensi, una cum aliis proceribus exercitum, quem habuerat, dimisisset, ignarua in tanta temporis angustia, quid facto opus Gaet, collectis tamen undiquaque subitariis copiis, et praemias ad explorandas hostium vires, accergendaque ex composito aradiensium axilia, Francisco Balaario iuvene iam in militia exercitatissimo, barbaris
omnino occurrere statuit Balassius excela animo in antecursores Tartarorum, cum suis invectus, cum nec thoracem nec galeam haberet, a barbaris circumventua, ac nimbis sagittarum confectus, magno sui desideri apud omnes relicto interiit, ac vix corpus eius auia asportari potuit. Qua re cognita, multitudineque hoatium animadversa, Stephanus quoque Bathoreus, non appellentibus commodo tempore tribus cataphractorum millibus, quos Tiffenbachius Casaovia ipsi subsidio miserat, multis id suadentibus, non duxit necessarium, temere se illis obiicere. Ita barbari, tot gentium, RegnorumqueῬrincipibus misere deceptia, hinrisum primo, deinde ulterius progressi, inani se copiis coniunxerunt.
202쪽
De Tartarom- origine, ac moribus.
Sed antequam ulterius in hac narratione progrediamur haud ab re forta8sis fuerit pauca de Tartarorum Origine, ac moribus dicere Tartaros ex Scythia riundos, haud immerito credimus, ex colonia earum gentium prognatos esse, quas inter montes
Caspios, duplici quondam porta Alexander Magnus occluaerat. Hi propriis sedibus egressi Georgianam imprimis montibus Caspiis finitimam mox Armeniam
Maiorem vastarunt, et sub iugum miserunt, Ρersas incursarunt, et Asiam late populati, Varia regiones suo
Imperio subiecerunt, adeo, ut iam ingenti hominum multitudine, ac inaudita immanitate, non tantum Christiani omnibus populis, sed ipsis etiam Turcis terrori
quandoque esse consueVerint. Homines sunt infausto, truculentoque aspectu, maxima ex parte statura brevi,
grandibus bonisque capitibus, crassis culis, et quos palpebrae late contegentes, pareos ostendunt, item naso, fronte, facieque lata, cervicibus beata, imberbes ut plurimum, ac raris in superiore labro, et mento barbis, ad umbilicum angusti, sed lateribus latis, capita ex transverso ad nostra usquetempora radentes praeterverticem, longosque capillos ad aurem usque demittentes, insuper crasso quidem, sed tamen agili corpore, brevibusque tibiis, ac cruribus, a pueris equitare, Sagittareque docti, nunquam fere pedibus gradiuntur. Dum iter faciunt, etiam bobus equitant, Hamaxobiorumque more pro domibus currus pellibus opertos habent, nunquam fere gradatim incedunt, sed aut tardissime, aut praecipitanter, oratione utentes tumul-
203쪽
tuaria, ac clamosa, venatores optimi, et certissimi sa- ouatores, feras loco motas prae se fugant, mox in choreae speciem actas, telis Veluti ludentes, confodiunt. ma equi sunt dociles, et externa quidem specie macilenti, sed supra quam cuiquam credibile sit, veloces, et robusti, qui horde pascuntur, neque ferreis soleis pedes muniuntur, exempla suppliciorum divinitus gentibus immissorum Magna ipsorum pecorum copia, quando sola carne equina, vel bovina, Vel etiam quandoque humana contenti, tam vino, quam frumento facile carere possunt Carne semicocta pro cibo, iure eius pro potu utentes, nam equinum sanguinem in deliciis habent, lacte tamen, et milio, pulmentoque delicatiores utuntur. Religionem cum Turcis communem habent, ac unusquisque Dei fidem se colere dictitant, sed nulla cum religione laude ac oratione prosequum' tur idola quaedam a se formata Venerantur, hamum seu Regem suum Dei filium agnoscunt, omnia obser-Vant, vagos, et Veneficos colunt, daemones in idolis responsa reddentes adorant, omne genua scelerum impune perpetrant. Sunt etiam esseminatae, inauditaeque
libidinis, quippe, qui non modo in maribus, et laeminis, aed ne in bestiis quidem suum furorem explere queant, belluae magis, ac monstra, quam homines, more Turcio plures uxores habent, a matre et sorore tantum humaniores abstinent, reliquos cognationis gradus pro nihil ducunt. Praeterea usque adeo immanes,
ut nec senes reVereantur, nec infantes misereantur, sanguinem humanum aeque ac aquam haurire non formidant, caedibu exultant hostium alios e rupibus dant praecipites, alios positis supra collum saxis, collidunt, plerisque delitescentibus, cum telo transverberant, prosilientemque inde cruorem sugunt capita cae-
204쪽
114 io. DECII BAROUSi non amputant, sed gutture, ventroque lethaliter Vulnerat aures, Vel nares cordaque execta in inasimonium victorum a se hostium secum asportant. Sunt
ad haec astu, ac perfidia plus quam punica, et barbara; nam cum aliquod oppidum obsident, blandiuntur mirum in modum oppidanis, eosque ad deditionem hortantur, multaque iis pollicentur, mox voti compotes facti, promissis non servatis, captos omnes ad unum partim caedunt, partim in diram servitutem redigunt. Itaque dolo magis, quam Viribus dimicant, et in certamen descensuri, pernices quosdam equites praemittunt, qui nihil rapiunt, caeduntque pecora, obvios duntaxat quosque obtruncant, aut fugant, post hos immittunt alios, qui praedas agant, et tamquam canes Saga ce miris artibus miseros homines inquirant. Ρrospectis hostibus multi ex agmine prodeunt, qui ubi ad congressum venere, iactis tribus quatuorve telis protinus ad suos regrediuntur, ut ad posita insidias eos alliciant, id ubi factum, eos confestim circumveniunt, ac obtruncant Si magnum adversus se exercitum conspicantur, declinata pugna, triduo retro' cedunt, et aliam regionem aggressi diripiunt, in munitissimis quandoque locis, usque adeo morantur, ut furtim, et ex improVis incautum, vel divisum exerci tum hostium adoriantur. Principes eorum in pugnam non descendunt, sed procul inter pueros, ac foeminas in equis praelia suorum spectant. Quandoque etiam, ut maior copiarum numeras appareat, humana equis ai-mulacra imponunt. Hosti fortissime pugnanti fugae Viam patefaciunt, et tam aversi, quam adversi aeque tela in hostes coniiciunt. Cum aliquam invasuri sunt regionem, antequam ad illam perveniant, latissimum agmen faciunt, ubi vero ad fines eius appulsum est,
205쪽
noctu montes, qui circacircum sunt, dispositis equiti-tibua occupant, mox illucescente die pernices equites ad campos emittunt, qui passim cuncta ferro flammaque misceant, ita homines citato tumultu, dum ad sylvas properant, et sibi quisque consulit in insidias incidunt, caedunturque Saepenumero strenuos nacti hostes fugiunt, sigaque facta, post se eos alliciunt, demum
longo cursu defatigatos, subito conversi, adoriuntur. Non raro etiam depressi in praelio ex industria, ut hostem admittant, mox admissum in sibilum coacti circumveniunt. Quacunque iter faciunt, dira contestim fames ubique consequitur. Nam propter fruatulum carnis vivum mactare bovem non dubitant, ceterum quos auferre nequeunt, perinde ut homine capite truncant. Victu, uti iam dictum est, tam foedo utuntur, ut pedi
culos, mulas, canes, feles, lac prae ceteris, et sanguinem equinum, humanasque carnes, maxime inimicorum,
avide comedunt. In Cumano quidem bello cum multos captivos haberent, omnes decimarunt, decimatosque percupide devorarunt, sed et in penultim eorum egressu, dum Tokajum obsiderent, humanas, invitatistam Turcis, quam Christianis, appositas ad vescendum carnes, ab oculatia testibus accepimus. atinas
habent, et Ossa aereas, easque secum semper gestant, sed nunquam purgant, ut qui sordibus magia delecten tur, quam eas abominentur. Habitu utuntur nigro ge- nutenus, quo nec brachia, nec latera, nec pectus, neque reliqua pars supra, infraque umbilicum tegitur. Indusiis plerique carent, et nisi summum frigus impediat, nudi quandoque incedere non erubescunt. Hleis utuntur Variis, maxime tamen in mitrae speciem, corio, Iaminaque ferrea brachia muniunt, potiores tamen galeas e corio fingunt, pauci lanceis, ac scutis,
206쪽
frameisque abundant, arcui tantum ac equestri pernicitati confidunt. Siquis e plebe lethali morbo iniciatur, in eius stationem hasta defigitur, pileo nigro praefixo e vis intrat nemo, sed clam ita functus sepelitur in sepulcro eius, si occasio suo ipsos more uti permittat, mensam ante illum, scyphum equini lactis, et carnis alveolum statuunt, quibus adiiciunt iumentum cum pullo, et phaleratum equum. His confectis, iumentum illud comedunt, eiusque corium stramine compla' tum in patibulo suspendunt, comestique equi ossa coin burunt. Siquis eminentiori fortunae ita excesserit, cum pretiosissimo habitu humi etiam reconditur, treontaque diebus lugetur. Principes antequam e Pi- rent, fer m deligunt, quem secum rivum sepeliendum curant ita non tantum vivi, sed et mortui dirissimae immanitatis laude delectantur.
De horrenda Tartarorum immanitate, quam in hac recenti e editisne perpetrarunt.
Quatuor iam expeditione in Ungariam ab immani
Tartarorum gente suscepta fuisse, ex historiis compertum habemus. rimam irruptionem huc fecere regnante Bela Quarto, quem etiam, vastata priu cru'delissime tota regione, ad insulas maria Adriatici expulere. Inde postea Rex, postquam exacto in Ungaria triennio, foedissimi hostes abcessissent, auxilio Rhο-dianorum crucigerorum, et Frangepanum comitum in pristinam dignitatem restitutus Alter eorum ingresSus
incidit in tempora Ladisia Quarti qui Stephani quinti
filius fuit, quando Tartari totam regionem longe late-
207쪽
que ad Pestinum usque direptionibus, ac incendiis absumpserunt, et mn deinde, postquam irrupsissent, 'equenti, ingentibus cum spoliis, eo, unde Venerant, redierunt. Tertium eorum bellum adversus Ungariam exstitit memoria patrum nostrorum, quo tempor 8ο-lymanni Caesaris auctoritate exciti, partes superioris Ungariae ultra, citraque ybiscum late discursarunt praedas abegerunt, et innumera utriusque sexus multitudine hominum in tristissimam servitutem abducta, postquam Solymannus igetho Gyulaque potitus, e rebus humanis excessisset in Scythiam abscessere. Anno post haec non et vigesimo, cum multi adhuc auperessent e Tartaris, qui diram illam Ungariae devastationem degustarant, Velit manumissionem e servitute impetrarent, abiurata Christiana religione, M humethanam amplexi fuerant, sollicitationibus Caesa-saria Amurathis ac Sinani Bassae non difficulter eo se impelli passi sunt, ut quartam, et utinam postremam in Ungariam martialis ludi aleam susciperent, expeditionem e conatu, et quasi secum ipsi certaturi, et superiorem temporum crudelitatem, inaudita diritate superaturi, talia facinora ederent, qualia ne fando quidem mortales audivissent. Vt tamen documento sit Christianis Ρrincipibus, cum qualibus non dico hominibus, sed monstris, ac belluis teterrimis negotium ait ipsis visum est hoc loco, unum atque alterum inauditae credelitatis eorum exemplum in vulgus edere, ut iis iam tandem Christiani expergefacti, discant unanimi consensu bellum in barbaros auscipere Ludus fuit ipsis ac iocus infantes in aera proiecto dissecare, Vel palis vagiente cervicetenus assigere. Nulli propemodum Viro, vel etiam provectioribus aetate oeminis
pepercere, sed omnes sine ullo aetatis aut exus
208쪽
discrimine crudeliter mactavere Virgines tamen, ac se lectiores matronas, quas Vel aliqua forma insignior, vel aeta florida commendaret, ad inauditam libidinem explendam reserVarant, qua usque adeo, plerasque earum humi religatas, promiscue excruciarent, ut mortem propter id dedecus complures earum obierint Immaturas Virgines, ac pueros crudelissima, eaque nefanda Venere, enecatos, passim in viis abiecerunt Coram Viris uxores, et parentibus filias incestare provoluptate duxerant. Discumbentibus ad cibum au- mendum, vincti crudelissime captivi mensarum, aediliumque Vicem praebuerunt. Effossos in coemeteriis mortuos transfigere, et in eruta praedae ludio ad vera saevire volupe illis fuit Boves anteriore, et positeriore parte excoriatos, et suis eorum crudis tergoribus colligatos captivas item foeminas, a VirgineS detractis ad Opprobrium Vestibus concatenatas pecorum instar ante se nudas et flagris Tartareis, ubi prae lassitudine ire non possent, immanissime caesa egerant Sitientes prae moerore laboribusque pueros, Revirgines equin lacte potavere. aurientes semicocta came equina cibavere. raegnantes mulieres, una cum immaturis partibus dissecuere, ut aitum eorum in uteromatem spectarent, et huius dirissimae anatomiae spectaculo oculos exultabundi pascerent. Horret animus o
gitare, et pudet me reliqua inauditae immanitatis genera, quae nos ipsi pene oculis nostris, hac tristissima tempestate conspeximus, Vel certe ab oculatis testibus accepimus, singillatim recensere quando quaecunque crudelitatis facinora, vel Busiridia, vel Lycaonis, vel Phalaridis, a veteribus decantata cum his conserantur, ne minima quidem ex parte ea aequare possint; nimirum haec omnia crudelitatis monumenta, quaecunque
209쪽
maquam usque fuerint, sine controverBia Superarunt.
Talea sunt adversarii, Mes hostes nostri, quos Christiani, dum inter se digladiantur, in sinu suos excipiunt, et ad petendas cervices admittunt.
Q- ratione et quo pacto Transylvani auresco Imperio desciverint.
Sed ut iam ad seriem ipsius historiae redeamus, dicendum imprimis videtur, quam ob causam, et quo modo ransylvani a Turesco Imperio sub cuius tutela pacatum regni statum XXX circiter annis tenuerunt. deataverint, et Holdaviam, iuxta ac Transalpinam, ab obedientia Turcica abduxerint. Igitur postquam Georgius Ravagdius, qui rincipia Transylvani nomine
natantinopolim profectus fuerat, tandem inde revera is, et libem eundem subsecutus, ut supra demonstratum est, copiosa oratione Principi, atque consiliarii exposuissent, Omnes Sinani conatus ad deletionem Transylvanorum intendi, idemque Barbarorum nonnulli, quos ex animis fideles iam pridem Transylvania fulaae multis argumentia cognitum antea saepe-nnmero fuit, literis occultissime datis, adirincipem instantissime confirmassent re secum diu, multumque deliberata, cum et suum, et patriae periculum prae χ-ribu adesse videret, coepit tandem rinceps a Turcio foedere magis atque magis alienus esse. Id cum iis, quos ob singularem prudentiam, ac rerum Xperientiam a consilii habebat, data occasione exposuisset, et quid in tanto rerum discrimine iam facto opusezaei, cum iisdem saepe tam privatim, quam publiee
210쪽
in ipso consilio disquireret: ecce quam commodissime supervenerunt legati ontificis Maximi, Archidneis Austriae, et Ρroreis Ungariae inferioris, quibus omnibus, ut de hac ipsa re cum rincipe agerent, prο- positum idem unumque fuit Iis cum senatus, Ogtulantibus, secreto ac singulatim datus fuisset, coepere pluribus verbis rincipi ac toti consili ostendere, quomodo Barbari contra ius fasque imprimis rigariam deinde per fata eius universum Christianum orbem, sub immanissimae tyrannidis iugum mittere statuerint. Quamvis autem ransylvania ipsa multis iam annis Imperio urcico affixa mediocrem pacem, ac tranquillitatem habuerit constare tamen Omnibu8, quod nec ipsos Transylvanos lateret, quam dirum Sinanus propositum, ex praescripto ac consensu ipsiusmet Caesaris, primum Vngariam, dehinc Transylvaniam ipsam, atque adeo totum Christianum orbem tyrannidi suae snbiiciendi susceperit. Quibus omnibus satis superque consideratis, statuimus, inquiunt, coniunctis Viribus ac consiliis arma contra iuratos Christiani nominis
hostes sumere, a Sacram more maiorum no8trorum
expeditionem suscipere. Proinde cum et vos eiusdem gentis, eiusdem religionis, eiusdem denique periculi societas nobis obstringat antequam quicquam moliremur, Voluimus Os tantorum principum, atque adeo totius Christiani Orbis nomine, seri monere, ut per specto extremo, quod vobis iuxta ac nobis immineret discrimine, in societatem sacri huius belli, contra publicos cummunesque hostes, sponte Vos nobis coniungeretis. Audita hac legatorum oratione, honorifice Ρrinceps eos habitos, bona, ut decebat, cum spe a se dimisit. Ne tamen quicquam sine consiliis eorum, quo rum prudentia feliciter tamdiu provinciam administra