장음표시 사용
51쪽
a , Materiae uero dat ultimum esse, Atque una est in unoquoque composito, Plures enim formae in subiecto, uti una alteri substernat tanquam materia, ponendae non sunt,pace Averrois,& Graecorum. Materiael inest haee forma ante accidentia terminata , atque interminata
a 3 Nec tamen indivisibilis, aut aeterna est, ut sequi credidit Averroes, Quam forma omnis cum terminus,& persoctio existat, natura sua fit impartibilis. as Quare nec magis,nec minus suscipit,forma uero quae est in uno indiuiduo, non differt a serma existente in alio eiusdem speciei indiuiduo, nisi per accidens. 3 o Discretio porro, dc essentialis unio a tarma pendet, aqua omnis quoque emanat operatio. si Ex qua operatione larma nobis innotescit, atque perse ctior operatio persectiorem sormam ostendit Etsi unius atque eiusdem sormae plures, ac specie diuersas actiones esse nihil prohibeat. ess a Formae Privatio opponitur, Quae non est aliqua quali tas in subiecto,ut putauit Alexander,nee imperfecta larma, sed mera absentia larmae substantialis in materia.. xi Quae cum sit substantiae opposita, substantia erit, Igno . talior tamen tum serma,tum materia, A qua nescientes Privationem hanc ueteres separare in nodos ivit D. Ies inciderunt.
34 Non est porro idem realiter priuatio, quod potentia
materiae, Quare est non ens Perse, ens uero per ac cidens as 3 Generationis& interitus est causa, compositorum uero principium per accidens. Quid si etiam per se principiu esse defendo es s Quae generario, cum sit uia in substantiam, ex potentia. enim ad aetium res traducit substatia erit,atque eiusdema speciei, citius id quod generatur. Vna uero est quae ad
52쪽
Z Generatur quidem compositum, non sorma aut male ria, dc omne compositum necessario est noulim. Quid si sormam generari dicimus e Quid si etiam male riam c. 38 Compositum uero illud quod generatur non est uni uersale, sed singulare, Socrates tamen,atque huiuscemodi da minata singularia per se non generantur,sed per
accidens secundum Aristotelem.
3s Idem autem numero in diuersis instantibus vel a diuer sis agentibus, vel in diuersa materia generari est im possibile. 4o Est porro generatio mutatio de no esse ad esse, nullo sensibili remanente ut per se subiecto. 4r Nulla igitur in generatione forma manet persecta aut . imperfecta de praedicamento substantiae, sed resolutio
fit usque ad materiam primam. 6a Ita ut nec accidens aliquod terminatum remaneat pace, D. Thomae,Nec interminatum pace Averrois,5 Grae corum, Dispositiones igiriir pro sorma genita ea adue niente recedunt, Nec tamen ab agente temere Procre
, ras suisse dicendum est. 43 Ceterum cu omnis tum motus, tum mutatio sit in para, passum autem fit in potentia,subiectum generationis no: solum est in potentia accidetali, verum etiam essentiali,' Quare materia prima erit uere subiectum generationis. 4 Et cum generatio fit quidam transitus, transitus autem, omnis fit ex hoc in illud,in ea erunt duo termini, Qui necessarii erant oppositi, Non quidem contrarie, sed
4s Terminus uero ad quem, Qui etiam est finis generatio nis, sorma est, Terminus a quo priuatio, Quid si ter γni sunt quoque contrarii e Quid enim prohibet in sutar stantia esse contrarietatem
Omnis praeterea generatio est ab aliquo agente, Imponsibile nanque est, ut inquit Plato quod generatur,ab ali
53쪽
qua causa non generari. Cuius agentis munus est In actas illud deducere,quod in potentia materiar latitabat, Ge . nito autem non opponitur, sed uni vocum ei est, Se spe cie idem, cum tamen numero differat. 47 At cum natura temere nihil essiciat generationi quoquet eum Q optimum constituit finem,cum nihil aliud moliatur generatio quam caduca de interitui obnoxia, quoad eorum natura sert, in perpetuitatem traducere.. 43 Quae cum alia aeterna faciat necessario erit perpetua. Eius Nero Perpetuitatis causa in materiam,ik in Coelum est reserenda, Etsi singulares generationes incipiant esse, Quas per mutationem quadam esse acccipere cum Simiplicio non est arbitrandum. y Generationem disimus motum esse, Quare in tempore siet,& erit successiva non solum Pro praeuia alteratione, sed etiam pro substantialis formae acquisitione, Quam uis Averroes cum reliquis interPretibuS reclamet. . . s o Quod si generatio est in tempore ueloX quoque dc tar da esse poterit, in ea igitur omne mutatum esse praecedit 4 mutari,& ante Omne mutari est mutatum esse, Quae omnia ad praeuiam alterationem praeter Aristotelis semen tiam trahis Averroes.s s Est porro generatio quaedam simplicite quaedam secundum quid,simpliciter generatio non est magis sensati tveteres crediderunt,sed persectioris substantiae, secun dum quid uero imperfectioris, Generationi opponitur interitus, ut est mutatio de esse ad non esse nullo sensi bili remanente,Vt per se subiecto.s , Et quamuis generationi sit oppositu ubiecto tamen abia ipsa non discrepat, sed ratione solum, Unius igitur corruptio alterius erit generatio, dc econuerso, Hae enimo mutationes ex necessitate se consequuntur.3 ι Fit autem interitus ab opposito, non igitur quandoque ab intrinseco, Nec ea quae oppositionem non habent corrumpi unquam poterunt, quicquid dixerit Scotus,
54쪽
Quandoque tamen ab eodem non solum specie, sed . etiam numero, per accidens tamen fieri potest interitus. 34 Quid si per se ' Generare autem seipsum per se, aut per accidens est impossibilesve secundum totum,sive secundum Partem,pace nonnullorum. si omne porro corruptibile genitum est, mne quin etiam genitum necessario corrumpitur,nulla est enim infinita potentia ad corruptionem, nec essentialiter, nec acciden raliter,ad generationem uero aliqua potetia infinita es
se potest accidentaliter. s 6 Quae autem per se interierunt, per se quoque rursus ge γ' nerari non solum possibile est, sed necessarium ex Ari stotelis sententia, qui tamen mortuorum resurreetio z nem, Sc cuiusque indiuidui regenerationem saepissime
ιν Est quident corruptio naturalis ratione materiae, Cum eius finis fit materiae desiderium explere,sed praeter multorum sententiam dixerim naturalem quoque esse ratio ne sormae eius quod corrumpitur, Quid si ratione sorλmae est praeter naturam csa At generationi,& corruptioni immutabilitas tanquam communis hostis aduersatur, est quidem immutabiistas status rei in esse,uel non esse,immutabilitas autem ea ge ' merationi opponitur,quae est permanetia rei in non esse, At permanentia rei inesse est generationis perlaetio, Atque status hic uniustulusque aeuum dicitur. ss Immutabilitas porro haec, ut est generationis persectio, ita corruptioni maxime aduersatur uius quidem cor ruptionis immutabilitas illa persectio est , quae est status rei in non esse. co Diximus compositi esse generationem, De hoc igitur agendum erit,Cuius quidem ratio est substantia constas
ex materia & forma corruptibili,& est genus generalissimum in praedicamento substantiae.
55쪽
si Huius enim solius proprium est contraria, de acesdenssa recipere posse,cum ipsum uere sit accidentium subiectu,
non materia subiectum dico non solum denominatioinnis, uerum etiam inhaesionis.ca. Est quidem compositum uere unum per se, se solum se parabile,ac tertiam entitatem realem dicit, sed non realiter a materia, Sc sorma distinctam. 4 s Notius quin etiam apud nos est,quam forma, cum naturae ignotius fit, huius solum est definitio,cum solius etialit quiddit . 64 Est porro tota quidditas serma compositi, Quicquid dic cant Iintini materia uero cum sit pars compositi,ut so .mae uehiculum a definitione excludi non debet. O s Et quamuis forma sit tota quidditas, Non est tamen credendum efficiens, & finem in definitione poni non dotare,cum hoc potius in causa fit, ut genus nullum causarum a definitione excludatur. 46 Definitum autem, de definitio sunt unum,& eandem de finitionem habentia habent eandem formam. Quae de finitio non est singularium,sed nec etiam uniuersalium, cum naturae sit nec uniuersalis,nee particularis.
Habet definitio, ac quidditas partes. Quae quidem sunt genus, & differentia, Quare in omni definitione duae saltem partes erunt genus Proximum, & ultima dis
serentia. σ3 Quod genus non explicat materiam , Nec formam aliquam communem, sed genus, sc differentia eandem formam explicant,nec tamen est nugatio, De disserentia uero genus praedicatur non quidem Praedicatione uera,& per se, sed necessaria. 6 9 Proprium compositi substantialis est,ut magis,& minus non suscipiat, Contrarietatem non habeat, cum tamen contrariorum fit susceptiuum,suae autem durationis de terminatum periodum habet. Qui ad maximum,& nimum terminatur,non tamen datur eius ultimum esse .
56쪽
sed primum non esse. τ o Mensura uero in genere substantiae non est nec materia, nec Deus, nec aliqua substantia abstracta, sed ratione maximi est homo, ratione uero minimi,Homo enim est substantiarum omnium persectissima, sicut terra invpersectissima. τι Maximae quidem substantiae sunt singularia,Post si mi laria species,His proxima sunt genera,quae quidem sunt tenuissimae substantiae. σι Substantiae insunt accidentia, Quae quidem non sunt
. in uere entia, entia uero dicuntur, Propter substantiain cui
insunt, Accidentis enim esse est inesse. τι Inhaerentia igitur non solum est de essentia accidentis, sed est tota accidentis natura & ratio, Atque de actuali inhaerentia loquor, Nam aptitudinalis non datur ab actuali distincta, ciim accidens aliquod esse,& a subiecto abesse ex Aristotelis sententia repugnet. το Haec porro inhaerentia realiter non differt a speciebus accidentium, Non est tame de ratione illorum nec quid ditaritia, nec quietativa. 2σ s Quorum accidenrium,cum non sint uerae essentiae, non erunt etiam uerae definitiones, Definiuntur autem peradditamentum,ponitur enim substantia in eorum din nitione, Neque hoc superiori positioni aduersaturios Est inter formam,dc accidentia discrimen, Quoniam ac cidentia darit esse per acciden forma uero per se, Atque ob id accidentia a subiecto, ut inquit Averroes, susten tantur, subiectum uero a sorma, Quare uni accidens auieri non potest esse sorma, de substantia, quicquid dicat
Alexander. Non habent praeterea accidentia ueram generationem, nec uerum interitum, sed eorum secundum quid generatio, dc corruptio uocari potest,fiunt autem non ah a
I. ridente,sed a substanti quae non solum est eorum subiectum,ix materialis causa,sed efficiens quoque,& finis.
57쪽
τ8 Via autem qua accidens eX potentia adactam traductitur, Vocatur motus maXime proprie,Qui cum fit uia in accidens, accidens erit, A generatione Mers differt, tum ratione subiecti,tum ratione terminorum. τ si Motus enim subiectum est ens in actu per se, Terminiuerό sunt contrarii, erit igitur motus in illis solum acci dentibus in quibus cotrarietas inuenitur,miorum uero
generatio illorum morum consequetur.
so Accidens enim analogum est,& nouem sub se habet gonera generali Ssima, ei tanquam Analogata subiecta. Quantum,Ad aliquid, uale,Agere,Pati,Vbi, Habere. Quando,& Situm esse, Quae tum inter se secundum es sentias impermista sunt, tum quoque a substantia realia ter distinctia. si Primum autem Analogatum est Qualitas. Primo enim. substantiae inhaeret,& per ipsam reliqua accidentia, ualiis Archytas Qualitatem esse primum accidens existi mauerit, inuae quantitas est accidens quod in partes in existentes diuidi potest.2 1 Eius autem species sunt continuum & discretum,quibus
commune genus univocum respondere nihil prohibet, Non enim continuum est causa discreti. es Discreti autem species praeter numerum nulla est,nec cotinui praeter magnitudinem, Tempus enim, motus, &.- Iocus non sunt continui species, neque oratio discreti,1 Quid porro fit numerus, Sc magnitudo, quia superius , de quantitate transcenderiti agent beXPlicauimus, nunc silentio praetereuntes, Quae reliqua sunt pro numeri,&: magnitudinis passionabus,& speciebus explicandis per
sequamur. s4 Ea igitur, quae numerantur si ratione numeri comparen. tur, aequalia, vel in aequalia erunt. Numerus enim ad alium comparatus non est aequalis, vel inaequalis in coidi muniter existimatur,Aequalia autem erunt quorum nu. merus est unus, inaequalia quorum diuersus.
58쪽
a s Numerorum porro cum alii sint pares, alii impares,Pa rem numerum definiuit Pythagoras eum csse, qui sub M eadem diuisione potest in maxima atque paritissima di , itidi,maxima quidem spacio,paruissima quantitate, secul dum istorum duorum generum trarias passion G, ve rum haec definitio numeri paris esse non potest,cum Po/tius sit magnitudinis in parem numerum diuisae. εs Parem praeterea numerum illum esse,qui bipartite seca, i tur, temere dixit Euclides cum superiora per inferiora. definierit, Rectius, ni fallor, dicemus, Parem numerum: esse,qui in aequales partes secatur, Atque haec definitio ab illa Euclidis plurimum re ipsa distat. εν In eundem errorem lapsus est Euclides, cum imparem numerum definiuit esse eum, qui bifariam non secatur, c Nec satis apta est definitio illa quod sit numerus unitate differens a pari. Dicemus igitur esse numerum in aequa les partes indivisibilem. as Inter impares primus numerus est ternarius, sicut inter pares binarius,pace Ioannis Grammatici, qui binarium
numerum esse negauit; Non enim omni numero comisa petit maiorem aec multiplicatum, quam compositum,
et quod ipse credidit. 2s Parium uero numerorum alii supersui, alii diminuti
sunt; supersui quidem quorum partes compositae totius
L numerum excedunt, Diminuti uero,quorum partes roina tius numerum non complent, At medius suis partibus - oequus existit, Quare persectus est, primus autem itque
simplicior inter perfectos senarius est. so Ceterum si numeri plures inter se comparentur proportionem habebunt, Est enim proportio numeri ad numerum ratione excessus & desectus certa habitudo. si Proportionum quinque sunt gener ceteris autem prae i stat multiplex,Cuius ratio est habitudo numeri excede ι tis ad numerum excessum eum ad minus bis continen
L iis, huius species sunt dupla, triplaiae huiuscemodi pro/
59쪽
portiones, Quae secundum numeri excrescentiam in I
ν a Huic proxima est superparticularis, Quae est habitudo
numeri ad numerum eius partem praeter totum conti
nentis,huius species sunt sesquialtera, sesquitertia, Sc id genus reliquae in infinitum proportiones.sa Postrema inter simplices proportiones est superparties, quae est habitudo numeri ad numerum,quem totum,&eius plures partes sed non omnes continet, cuius species sunt superbipartiens, supertripartiens usque in infinitu, ex his autem multiplex superparticularis, & multiplex stiperpartiens compositae proportiones oriuntur. 4 Nec plures maioris inaequalitatis proportiones excogi tari queunt, Totidem sunt minoris, Quae t maioris proportionibus re non discrepant,sed ratione solum,& sub praepositione addita exprimuntur. s s Proportiones si inuicem comparentur eaedem uel diuersae erunt, eaedem quidem si eandem denominationem, diuersae si diuersam recipiant, Denominatio autem Olma numeris accipiatur maior vel minor est ec tame pro Portiones maiores iccirco,aut minores dici debet,Quod fit a mathematicis, siquidem ex accidenti maiorem aut minorem esse proportioni conueniar. ss Quod si eaedem sint proportiones consurgit Proportio nalitas,cuius ratio est proportionum identitas,si diuersae improportionalitas oritur , Proportionalitatis autem plures sunt species, uae omnes cum disiunetae & colun istae esse possint, non solum inter quatuor, sed tres quoq; terminos reperiri poterunt. ν vocata fuit proportionalitas haec a Pythagora,Platone, de Aristotele Geometrica, cum tamen uere fit in nume ris, habet autem quamor Proprietates, prima est, ean dem inter disserentias proportionem esse, ac inter rermi se nos, sed haec proprietas in continua solum proportionalitate seruatur, Etsi eam in omni dispositione ueritatem
60쪽
s habere dixerit Bo cthius. : 93 Secuda proprietas quam solum habet in multiplici pro
. Porcione est,quod una minus multiplicatione, quam siti proportio minorem numerum maior excedat,Tertia in coniuncta proportionalitate reperta est, quod idem nu ia merus coniurgat ex medio,atque in extremis,in disium
sta uero , quod idem sub mediis, ac sub extremis fiat, Quarta est quod in omnibus terminis aequalis denomi nationis sint proportiones.ss Ad huius proportionalitatis simi litudinem Arithmeti
ca, & Harmonica proportionalitates inuentae fuerunt. Est quidem Arithmetica identitas differentiarum inter tres,aut plures terminos repertae, Eius prima proprietas est,quia in coniuncta medius terminus fit extremorum medietas, in disiuncta medii compositi sint extremis coispositis aequales. Izoo Secunda uero quod ita se habeant differentiae ad disse rentias, ut termini ad terminos,Tertia a Nicomacho primum animaduersa est quod contentus sub duobus ex tremis numerus minor fit eo, qui ex medio conficitur quantum duae sub se differentiae continere possunt inter terminos constitutae, Postrema est quod in minoribus terminis proportiones maioris denominationis sunt inoris uero in maioribus. sol Harmonica uero uocata proportionalitas,quia in ea consonantiae omnes inueniuntur, est identitas habitudinis maximi termini ad minimum,& maximi inimiq; dis serentiae ad medii, dc minimi disserentiam, ei conuenit in maioribus terminis proportiones minoris esse deno minationis,in minoribus uero maioris, Competit praeoterea extrema medio multiplicante duplam consurgere multitudinem, ei quae ex extremo alterum etatremum, multiplicante colligitur.3oa Hisce proportionalitatibus tres deinde suerunt additae, atque illis quatuor aliae a putarioribus annexae, Ut do Disiligod by Go