Sancti Aurelii Augustini ... opera omnia multis sermonibus ineditis aucta et locupleta

491쪽

LIBER ME SPIBITU ET IITTERA. si icum ejus Evangelio non credunt et nec ideo tamen eam vincunt, Verum se ipsos fraudant magno et Summo bono, malisque poenalibus implicant, experturi in suppliciis potestatem ejus, cujus in donis misericordiam Con tempserunt. Ita voluntas Dei semper invicta Stra Vinc retur autem, si non inveniret quid de contemptoribus saceret, aut ullo modo possent evadere quod de talibus

ille constituit. Qui enim dicit, verbi gratiam Volo ut hi

omne servi mei operentur in Vineas et post laborem requieSCente epulentur ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino Semper molatra videtur quidem quicumqueCOntemPSerit, Contra Voluntatem domini sui facere; sed tunc eam Vincet, Si et pistrinum contemnens effugerit :quod nullo modo fieri potest sub Dei potestate. Unde

Scriptum est diu Semel locutus est Deusi, o hoc St, in Commutabiliter , quanquam et de unico Verbo possit intelligi. Deinde subjungens quid incommutabiliter sit locutus Duo haec, inquit, audivi, quoniam pοtestas Dei est, et tibi, Domine, misericordias quia tu reddes unicuique Secundum opera sua. Ille igitur reus erit ad damnationem Sub potestate ejus , qui contempSerit ad credendum misericordiam ejus. Quisquis autem rediderit, eique se a peccatis omnibus absolvendum, et ab omnibus vitiis sanandum, et calore ac lumine ejuS ACCen' dendum illuminandumque commiserit, habebit ex ejus

gratia pera bona, ex quibu etiam Secundum Corpu a morti corruptione redimatur, Coronetur, honiSque Satietur, non temporalibus, sed aeterniS, Supra quam Petimus et intelligimus'. LIX. unc ordinem tenuit Psalmus, ubi dicitur : Benedic, anima mea, Dominum, et noli oblivisci om nes retributiones ejus: qui propitius sit omnibus iniqui

492쪽

et AUGUSTINI EPISCOPI, latibus tuis , qui Sanat omne languore tuos , qui redin mi de corruptione vitam tuam, qui coronat te in mi Seratione et misericordia, qui satiat in honis desidensium tuu mi , Et ne sorte haec tanta bona himus Vetus talis , hoc est , mortalitatis deformitas desperaret: u Renovabitur, inquit, Sicut aquilae juventu tua'. n Tanquam diceret : se quae audisti, ad novum hominem et ad Novum pertinent Testamentum. Die cole mecum eadem ipsa paululum , ob Secro te , et inspice delectabiliter laurumdem misericordiae, hoc est, gratiae Dei. Tenedic, inquit, anima meas Dominum , et noli oblivisci omnes retrihun tione ejus tan non ait tributiones, sed ut e tributiones ejUM , quia retribuit bona pro malis , usui propitius, sit omnibus iniquitatibus tuis o hoc agitur in baptismatis Sacramento usui sanat omnes languore tuo tan hoc agitur in si ac vita fidelis hontinis, usum Caro Concupiscit, adVerSu Spiritum, et spiritus adversus Carnem , i, Ut non quae Volumus faciamus, dum alia lex in membris repugnat legi mentisa dum velle adjacet A, perfficere autem bonum non qui languores vetustatis, si perseVerante in tentione proficimus, de die in diem crescente novitate Sanantur, ex si de quae per dilectionem operatur si et Quin redimit de corruptione vitani tuam V, hoc sit in ultima TCSurrectione mortuorum usui coronat te in miSen ratione et misericordia : hoc sit in judicio, ubi cum rex justus ederit in throno redditurus unicuique Secundum opera ejus', quis gloriabitur castum se habere cor aut qui gloriabitur mundum se esse a peccatos Ideo illic UeCeSSarium sui commemorare miserationem et mi Sericordiam Domini, rubi jam exigi debita et reddi merita Sic

493쪽

LIBER De SPIRITU ET IITTERA. dpossent videri, ut nullus esset misericordis locus Coronat ergo in miseratione et nil sericordia , sed etiam Sic Secundum opera Segregabitur enim ad dexteram, cui

dicatur tau Esurivi, et dedisti mihi manducare tan quoniam Iudicium sine misericordia', sed , illi qui non

fecit misericordiam. Beati autem miSericordeS, quo niam ipsorum miserebitur Deus h. D Jam vero Cum sinistri ierint in ambustionem aeternam, justi autem invitam aeternam', quia uiae est, inquit, Vita aeterna , Ut M OgnOSCant te unum Verum Deum, et quem misisti Je- , sum Christum tan illa cognitiorie, illa visione, illa contemplatione satiabitur in bonis animae desiderium'. oeenim solum ei Sat est, ultra non habet quod appetat, quo inhiet, quod requirat. Nam desiderio hujus satieta tis ardebat, qui Domino Christo ait tau Ostende nobis

Patrem , et sussicit nobis . , Cui responsum est: Nuin me vidit, vidit et Patrem'. sui ipse est ita aeterna, ut Cognoscant unum Verum Deum te, et quem misisti

Jesum Christum. Sed si ille qui vidit Filium, vidit et

Patrem profecto qui videt Patrem et Filium videt et Spiritum sanctum Patris et Filii'. Ita nec arbitrium liberum tollinius, et benedicit anima nostra Dominum, non obli Vi SCen omnes retributiones ejus i nec ignorans Dei JUStitiam , suam vult constituere ii sed credit in eum qui justificat impium ii, et vivit ex fide, donec ad speciem perducatur fide scilicet quae per dilectionem operaturi'. Quae dilectio diffunditur in cordibus nostris, ne Per Suffcientiam propriae voluntatis, nec per litteram legis, sed per Spiritum sanctum qui datus est nobis A.

494쪽

s. ad ST STINI EPISCOPI LX IIaec disputatio, si quaestioni illi solvendae sussicit, sussiciat autem respondetur, CaVendum ESSE ne suisquam Deo tribuendum putet peccatum, quod admittitur per liberum arbitrium, si in eo quod dicitur : Quid vi habeS, quod non accepistit, B propterea etiam voluntas qua credimus, dono Dei tribuitur, quia de libero existit

arbitrio, quod cum crearemur accepimus. Attendat, et videat, non ideo tantum istam voluntatem divino muneri tribuendam, quia ex libero arbitrio est quod nobis natu raliter concreatum est Verumetiam quod visorum Suasionibus agit Deus, ut velimus et ut CredamuS, SiVCCX- trinSecus per evangelicas exhortationes, ubi et mandata

legis aliquid agunt, si ad hoc admonent hominem instr-mitatis suae, ut ad gratiam justificantem credendo Con fugiat, Sive intrinsecus, ubi nemo habet in potestate quid ei Veniat in mentem, sed consentire vel dissentire propriae Voluntatis est. II is ergo modis quando Deus agit cum anima rationali h ut ei credat, neque enim credere poteSt quodlibet libero arbitro, si nulla sit suasio vel vocatio cui credat prosecto et ipsum velle credere Deus operatur in homine, et in omnibus misericordia ejus Prae Venit noS: ConSentire autem vocationi Dei, vel ab ea dissentire, Sicut dixi, Propriae voluntatis est. Quae res non Solum non infirmat quod dictum est V Quid enim habes quod non naccepisti et verum etiam confirmat, Accipere quippe et habere anima non potest dona, de quibus hoc audit, nisi ConSentiendora ac per hoc quid habeat, et quid accipiat, Dei est: accipere autem et habere utique accipientis et habentis est. Jam si ad illam profunditatem scrutandam quisquam nos coarctet, cur illa ita suadeatur ut perSUadeatur, silli autem non itan duo sola occurrunt interim

et Cor. iv, Vide lib. a. ad Simplicianum c. 2. - 1 Cor.

495쪽

qtape respondere milii placeat L O altitudo divitianimi net, uri umquid iniquitas apud Deum ' , Cui responsio ista di splicet quaerat doctiores, Sed caveat ne inveniat

LXI. Concludamus igitur librum aliquando, cujus tanta prolixitate utrum aliquid egerim US DOSCiora non apud te, cujus idem Scion Sed apud animo eorum Propter quos me scribere voluisti' qui non contra DoStram, sed ut mitius loquar, et non dicam illius qui in suis Apostolis est locutus , certe contra tanti Apostoli Pauli,

non unam Sententiam, sed tam vehementem, tam intentam vigilemque conflictationem malunt suam defensitare Sententiam, quam eum audire u Obsecrantem per miSen rationem Dei, n et dicentem V Per gratiam Dei quae, data est illi, non plus sapere, praeter quam Portet Sam Pere, Sed Sapere ad temperantiam, unicuique Sicut Deus, Partitus est mensuram fidei p. nLXII. Tu autem quid mihi proposueris, et quid tam longo disputationis hujus opere effecerimus adverte MOVitte Certe quemadmodum dictum fuerit, fieri posse, ut Sit homo Sine peccato , si voluntas ejus non desit, peradjU-Vante diVina quamvis nemo tam perfectae justitiae in hac Vita fuerit, vel sit, vel futurus sit. Sic enim hoc ipsum in illis prius ad te conscriptis libris A proposui : Si a me quaeratur, inquam, utrum homo sine peccato possit eSSein hac Vita et consitebor posse per Dei gratiam, et liberum ejus arbitriumet ipsum quoque liberum arbitrium ad Dei gratiam, hoc est, ad Dei dona pertinere non ambigenS; ne tantum ut sit, verumetiam ut bonum sit, id est, ad facienda mandata Domini convertatur atque ita Dei gratia, non Solum ostendat quid faciendum sit sed adjuvet

Rom. xi 33. - Id. x, c. a Id. xv, 3. - , Lib. a. de Peccat. merit. cap. 6.

496쪽

a 6 AUGUSTINI EPISCOPI etiam, ut fieri possit quod OStenderit , Tibi autem absurdum visum St, Sine exemplo SSe rem quae fieri potest.

Ilinc exorta est hujus libri quaestio , ac per hoc ad nos pertinebat Stendere, fieri posse aliquid quamvis desit exemplum .iinc ex Vangelio et ex Lege quaedam posuimus in Sermonis hujus exordio, Sicut de cameli transitu per foramen acus i et de duodecim millibus legionum Angelorum , qui potuerunt Si vellet pugnare pro Christo', et de illis gentibus quas Deus dicit potuisse se a facie populi sui semel exterminare ri quae omnia facta non Sunt. Bis addi possunt etiam illa quae leguntur in libro Sapientiae si, quam mulia poSSet noVa tormenta Deus exercere in impios ad nutum Sibi Serviente creatura, quae tamen non exercuit Potest et de monte illo, quem fides in mare transferret siti quod tamen nusquam factum, VellegimuS, Vel au

divimus i 5 . Quisquis enim horum aliquid Deo dixerit

esse impossibile, vides quam desipiat, quamque adVerSUS fidem Scripturae ejus loquatur. Multa alia hujusmodi possunt CCurrere vel legenti vel cogitanti, quae possibilia

Deo negare non possumus, quamvis eorum deSit exemplum.

LXIII. Sed quia dici potest, illa opera eSSe di ina,

juste autem vivere ad nostra opera pertinere: SUSCepiis tendere etiam hoc opus esse divinum et hoc egi libroiit loquacius fortasse quam sat est sed contra inimicos

gratiae Dei etiam parum mihi dixisse videor: nihilque metam multum dicere delectat, quam ubi mihi et Scriptura ejus plurimum suffragatur, et id agitur, ut qui gloriatur

in Domino glorietur'. et in omnibus gratias agam US Domino Deo nostro sursum cor habentes, unde a Patre luminum omne datum optimum et omne donum persectum est'. Nam si propterea non St opus Dei, quia per nos Agl

497쪽

tur, vel quia illo donante nos agimus, nec illud est opus Dei, ut Dion transferatur in mares quia per idem hominum fieri posse Dominus dixit, et hoc ipsorum periit tribuit, dicens Si habueritis in vobis idem tanquamae, granum sinapis, dicetis monti huic: Tollere et mittere inmmare, et siet, et nihil impossibile erit vobis i. o Certe Vobis, dixit, non mihi aut Patriri et tamen hoc nullo modo facit homo , nisi illo donante et operante. Ecce quemadmodum sine exemplo est in hominibus perfecta justitia, et tamen impossibilis non est. Fieret enim, si tanta volimias adhiberetur, quanta sufficit tantae rei Esset autem tanta, si et nihil eorum quae pertinent ad justitiam nos lateret, et ea Sic delectarent animum, ut quidquid aliud voluptatis dolorisve impedit, delectatio illa superaret: quod ut non sit, non ad impossibilitatem, sed ad judicium Dei pertinet. Quis enim nesciat, non SS in homini potestate quid sciat, nec Sse ConSequenS, Ut quod appetendum cognitum fuerit appetatur, nisi tantum delectet, quantum diligendum Styio autem Sanitatis est

animae.

LXIV. Sed fortasse quispiam putaverit, nihil nobis

deesse ad cognitionem justitiae, quod Dominus verbum CODSummans et brevians super terram ' dixit in duobus praeceptis totam legem prophetasque pendere ne exta cuit, sed verbis apertissimis prompsit V Diliges, inquit,

Dominum Deum tuum ex toto Corde tuo et ex tota animantua, et ex tota mente tua; et diliges proximum tuum tan-nquam teipsum'. n Quid verius, his impletis impleri omnino justitiam Verumtamen qui hoc attendit, etiam illud attendat, quam in multis offendamus omnes, dum putamus Deo, quem diligimus , placere, vel non displicere

498쪽

a 8 AUGUSTINI EPISCOPI

quod facimus i et postea per Scripturam ejus, Sive Certa et perspicua ratione commoniti, cum didicerimus quod ei non placeat, poenitendo precamur ut ignoscat Plenalium ana vita est documentis talibus. Unde autem minus novimus quid ei placeat, nisi quia et ipse minus notus est nobis LVidemus enim nunc per Speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quis vero existimare audeat, cum eo Ventum fuerit, quod ait C Ut cognoscam sicut et cognitus Sum', tantam Dei dilectionem fore contemplatoribus ejus, quanta fidelibus nunc est: aut ullo modo hanc illi tanquam de proximo comparandam p Porro Siquanto major notitia , tanto erit major dilectiora pro fecto nunc quantum deest dilectioni, tantum perficiendae

justitiae deesse credendum est. Sciri enim aliquid vel credi, et tamen non diligi potest diligi autem quod neque Scitur neque Creditur, non potest. At si credendo ad tantam dilectionem sancti pervenire potuerunt, qua Certe majorem in hac vita esse non posse Dominus ipse testatus eSt, Ut animam suam pro fide vel pro fratribus ponerent ri cum ab hac peregrinatione, in qua per idem nunc ambulatur , perventum erit ad Speciem, quam Ondum ViSam Speramus , et per patientiam Xpectam US ,

procul dubio et ipsa dilectio non solum supra quam hic habemus, Sed longe supra quam petimus et intelligimus

erit ri nec ideo tamen plus esse poterit, quam X toto

Corde, ex tota anima , ex tota mente Aeque enim restat

in nobis aliquid quod addi possit ad totuma quia Si res tabit aliquid illud non erit totum. Proinde hoc Primum Praeceptum justitiae, quo jubemur diligere Deum ex toto

Corde. Et e tota anima, et ex tota mentes, cui est de

Proximo diligendo aliorum consequens, in illa vita imple

499쪽

LIBER DE SPIRITU ET LITTERA. sbimus, cum videbimus facio ad aciem i. Sed ideo nobis hoc etiam nunc praeceptum St , ut admoneremur quid si de exposcere, quo Spem praemittere, et obliViscendo quae retro sunt, in quae anteriora nos extendere debeamus . .

Ac per hoc, quantum mihi videtur in ea quae perficienda est justitia multum in hac vita ille profecit, qui quam longe sit a perfectione justitiae, proficiendo cognovit. LXV. Sed si dici potest quaedam justitia minor huic

vitae competens, qua justu ex sit de ViVit , quamvis peregrinus a Domino, et ideo per fidem ambulans, nondum per speciem siri non absurde dicitur etiam ad istam pertinere ne peccet. Neque enim, Si SSe nondum potest tanta dilectio Dei, quanta illi cognitioni plenae persectae que debetur, jam culpae deputandum est. Aliud est enim totam nondum assequi Charitatem, aliud nullam sequi cupiditatem. Quamobrem debet homo , quamvis longe minus amet Deum, quam eum poteSt amare ConSpectum, nihil tamen appetere illicitum : sicut etiam in his quae adjacent sensibus corporis, potest oculus nullis tenebris delectari, quamvis non possit indulgentissima hic defigi. Verum ecce jam talem constituamus animam humanam in hoc corruptibili corpore, quae etsi nondum illa Super eminentissima perfectione charitati Dei omnes motu ter rens libidinis absorbuerit atque ConSumpserit, attamen in ista minore justitia ad illicitum aliquid operandum eidem libidini nulla inelinatione consentiat et ut ad illam vitam jam immortalem pertineat tau Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua ad hanc autem V Non regnet D Peccatum in Vestro mortali corpore ad obediendum de sideriis ejus tan ad illam diu Non concupisces dura ad iS

500쪽

tam tau Post Concupi Scentias tuas non eas i ta ad illam nihil amplius quaerere, quam in ea perfectione persi Sterea ad istam, hoc quod agit in opere habere, et illius persectionem Pro merCede perare taut per illam justus sine sine vivat in specie, quam in ista desideravit per hanc autem justus vivat ex fide, in qua illam certo sine desiderat.(Ηis is constitutis peccatum erit hominis ex fide viVentis, aliquando alicui delectationi illicitae consentire non tantum in illis horrendis facinoribus et flagitiis perpetrandis, veru metiam in levioribus ut vel aurem alicui voci quae audienda non esset, Vel linguam alicui quae dicenda non eSSet, accommodet Vel in ipso corde aliquid ita cogitet, ut mallet licitum quod male delectat, et per praecep tum scitur illicitum metiam ista quippe consensio S ad Peccatum, quae Utique fieret, niSi poena terreret). Tales justi ex fide viventes, non pus habent dicere tau Dimitten nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribusn nostris salsumque SSe convincunt, quod Scriptum est diu Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens hone illud tali Si dixerimus quia peccatum non habemUS, n nosmetipsos decipimus, et veritas in nobis non est et

illud V Quia non est homo qui non peccabit si is et illud

si Non est justus in terra qui faciet honum et non pecca- hit 'sta utrumque enim hoc testimonium non de Praeterito dicit, id est, peccavit, Sed defuturo, id est: si Pecca- bit: i, et siqua alia in hanc sententiam Sancta Scriptura commemorat. Sed quoniam haec falsa esse non POSSUnt, illud esse consequens video, ut qualem libet vel quanta inlibet in hac vita potuerimus desini re justitiam, nullus in ea sit hominum qui nullum alient omnino peccat Imri Omnique homini sit necessarium dare ut detur illi, dimittere