R.D. Magistri Petri Lombardi Novariensis Episcopi Parisiensis : sententiarum libri IV. Quibus uniuersæ theologiæ summa continetur

191쪽

ihil aliud dicitur. Ideon si est in rebus con-du quid vel sinat, vel non sinat dici, susias nostri, sed quis rerum ipsarum intelle-iceat. Non ergo iam laturii dicamus inge, sed etiam non genitum, quod tantiam va-

uni ergo aliud dicimus, quam non filium orro particula 'onide uicit, ut quod tiuo dicitur, eade proposita substan- rur, sed id tanto negatur ob sine illa a Miscut in aliis praedicamentis,cu dicimus st, substatia designam'. Qui ergo dicit, nos , no aliud genus pr dicameli enunciat, illud negat. Sicut ergo secundia substanesonio est sit .secudum substatia,nego,cu di mo est. Atria atri valet iudicitur genitus ' 'L io , valet quod dicitur filius stant ude ergo 'd diciturno genitus,qua tu valet quoda' mc WZ,aon filius. Relarati haut negam' dice do, itus Ingenit porro quid est, nisi no genii ergo receditura relativo prq dicamento, litus dicitur. Sicut. n. senit no ad se dici-uod ex genitore sit ita cu dicitur ingenii ad se dicit, sed quod ex genitore non sit r utrunque tame relative dicitur. Quod satiue pronunciatur,no indicat substa-amuis ergo diuersum sit genit'ctingenii merandicat diuersam substatiam:quia si- id pati em , io filius adio patre referenit' ad se nitore, Ecnsigenit 'adno geni-: feratur necesse est. Ecce euideter ostedit,

lenit relative dicitur,d de solo patre ae- lia notio est qua diditur ingenitus, alia

r. Atque tantum valet cum dicitur inge- antum non genitus,vel non fi Iius.

sicut soluspater dicitur ingenitus, dici debeat nongenitus rei nonsilius.

192쪽

angvlius, ita ipse solus debeat diei non reve non gliue ut nec etiam Spiritus S po 'ni non filius,uelio genitust ibusta avidetinquarii m. pater statu debeat dici non genitus vel nor spiritu fruero sanctus iicut non dicitur in Mita inquiunt, noesi dicendus non genitusvfilius. Debet qui de indiciis credi spiritua non esse genitus vel non esse filius, sed, o A intimo Mici esse non genitus vel no filius. Aliis aurum pinio tur quod cuni spiritus sanetusnsi posuit dii nitus, potest tamen dici non genitus vel

ADU.e. - , I liu . Quod autem August. supra ait, tantur . ', cum dicitur ingenitus, quatum cum dicit

senitus vel non filius, etym ologiam non fendendo eum di/isse dicunt,non ratione

dicationis iles seipi apri tasseecundum quam dicitum

pater ingenitus Si autem vis stire quae sit proprietas seci quam dicitur pater ingenitus, audi Hsa Lim vocantem innascibilitatem in A. ii ita alentem. Est unus ab uno scilicet ab genitus,proprietate videlice in unoquo risini actinnascibilitatis. significata ergii pluris personarum intelligentia , ct dist,

nascibilitatis natiuitatisque sensu iret Deus non est opinandus Diseretio iis distinctio pqrsonarum in scripturis posnullo autem naturae distinctio.

Arriani tabantur probare alterius substanti aeteridissilium, quia ille pigenitus, i, egenitibus respondens Ambrosius dixit stiuaci nim inscripturis isti legi

se diuinis. Illud etiam taceri non oportet, quoi ex eo nitebatur alteri substati etes e pati

filium, quia ille ingenitus siste geniti

193쪽

inlit esse ingenitum, esse genitum. eorum quaestioni respondens, dicit:ripturis hoc nomen filicet ingeni- , ita inquiens in libr. de incarnatio Cap. 8 is sacramento, Cuna dudu audierint principis.

ri qui generauit, inqquale essem po s ille generatus sit, iste generauit quia 'generatio est naturae: aduersus quide tonena vocem sibi arbitrantur occlu- :d tergiversatione damnabili in eode locoum vertunt, vi putent mutationem fierionis mutatione sermonis, dicetes , Quot esse ingenit'ctgenit' uni' naturqatq; sub- Ergo ut respondea mihi propolatae quae-Prinao omni in diuitii scripturis ingeni, Ua inuenio non legi,non audiui.Cui' er-tabilitatis sunt homines huiusmodi,ut nota usurpare quino sunt seripta:ci ea queaut icam ipsi obiiciat quod seriptumo sit' psi sibi aduersantur, authoritate calum derogenes Attende lector, quoniam hoc ei genitus nolebat ut Ambr. proptet hae-Itari nos subiicere quaedam oportet proli inniatium insidias,quae catholicis ac piis secure credi possut Sutetenim qu dam sui religionis ct authoritatis, ut eis no M semper cousicendo ac recipiendo inservum silentio aliquando praeteriri queunt:

uitannon sunt peruersitatis, quin cum op-iuna fuerit, eis uti liberum habeamus.

An diuersim it esse 'atremo essestium. E

ETEREA quaeri solet, cum lupra ictum gag ib. sta aliud est dicere ingenitum aliud patre, tuo.

194쪽

genitus singenitus, quo dicitur non dicere genitum Singenitum, potest dicide, sed diuersum esse patre dcesse filium, spiritum S. quia non ea notione pater est qua filius est filius, vel qua spiritus . est tus sanctus ideoqu' ex hoc sensu conce, quod aliud est esse patrem, re aliud est esse quia alia notio est , qua pater est pater,ali

lius est silius. Sed ii transponas, ut dicassas patrem esiste, aliud filium esse, variatur intitia: ct ideo Dd conceditur. Est. n. sensus tali

dicatur,aliud est quo pater est,no quide palest aliud quo filius est, no quide fili',sed espe nixus falsum est. Eo. n. pater est,quo patea est, id est , per essentiam vel natura at filius est, quo pater Deus est. Eo ergo filius est qui est, ita idem est patrem es Au 'd filium non est de esse patre, esse filium.Vnde Ailib.de Trinit .a: t. Eamuis diuersum sit tessita esste filium,no est tame diuersa substantii non hoc secundum substat iam dicitur, sed dum relatiuupa quod tamen relatiuum nicidens, quia non est mutabile. Ecce diuers dicit esse patrem. esse filium, quod iuxta nem praedictam accipi oportet quia scilii ratio est qua est pater , alia qua est fili No secundum essentiam pater dicitur pater, fili ut, sed secundum relationem. Luomodo ilicaturi Viennagenita vel nata: an munduin relatione mansubstantiam. Sciendum quoque est, quod sicut soli dicitur verbum vel imago, ita etiam ipse sciur sapientia nata vel genita. Et ideo quae trum hoc relative dicatur: ct si relativo an secundum eadem relatione qua dicitur imago eDe hocAugust,in septim.lib.de

195쪽

IS TINT XXVIII. 36 qiam' eum dicitur verbum, ac si dic entia ut filius sit imago. Et haec duor, i .r ata sapientia, in uno eorum, eoa, ct verbum i imago 'fili' intelliga- hiis omni b. norninib.no os edatur essendi

liui dicu tur. At in altero si est sapien- essentia demonstretur, quoniam ad se et psa. n.est sapies, hocps eius esse quodnde pater, filius simul una sapientia, naes entia Catae lector qualiter hoc intel-uod hic dicit Aug. Videtur. n. dicere,quodicitur nata sapientia, ibi sapientia essentia et, nata relationem notet. Quodsi ita est, ur dicere essentia diuinam fit nata: quodorib repuenat Sed ad hoc dicim' quod in,i. in eo quod nata est, eademotio intelliga- ae notatur cum dicitur verbum imago In vero, scilicet, sapientia,demostratur essen-

emostratur quod filius sit essentia, quia sa- secundum 'ssentia dicitur: Et ideo cum dilata sapietia,intelligatur quod ipse i qui na- , essentia est:ibi tame sapietiam pro essen-d pro hypostasi facit intelligentiam. ut sicut dicitur verbum vel fili , intelligitur hypo- um sua proprietate. Item cum dicitur nata tia,idem intelligitur, id est genita hyposta- o vigilanter ait ide esse intelligendum cum rverbum, cum dicitur nata sapientia,idiemque hypostasis cui inest illa proprietas. aoc adiuuatur illud quod superi' diximus, dicitur pater vel fili vel spirit' sanctus, noulae proprietates significantur, ut cum dicit rilitas, filiatio sed etiam hypostasis cum

latibus. liquando dicitur secundum esse

sentiam. Getia sciri oportet, quia eu supra dieiuna L A sit ima-

196쪽

cap. . ad vel filius: interdum tamen reperitur sectum, substantiam dici. Vnde Aug. in lib. de fidetrum dicit, quod una est sanctae Trinitatisti aliter diuinita secimago, ad quam tactus ei mo. Hilar. etiam milii, de Trin. ait: Homo communem imaginem et Nomen non dis ribu langere natura non differt. Vna est enim ad quam princip creatus est,species. Ex his verbis ostenditui imago aliqualido essentiae intelligentiam stunc ad se dicitur,i non relative.

DE PRINCIPIO, QUOD RELA

dicituris multiplicem tat relationem. DISTINCTIO A XXIX. V ST prqterea aliud nomen multiplicem i

relationem, scilicet pruncipium. Dicitati

principium semper ad aliquid sta dieitur principiunt, ct filius principiuin, spiritict , principium: sed dissere ter. Nam pater principium ad filium L ad spiritum sat

Aurea et O. Vnde Aug. in q; arto lib. deTrin.oit Pater'. m. cipiti totius diuinitatis, vel si melius dicititatis: quia ipse a nullo est. Non enim habet sit, vel de quo procedat, sed ab eo ct filius estus, 'spiritus sanctus prvcedit. Non ergo principium toti deitatis quod vel fuit, vinae essenti principium sit t. sed quia principflii, respiritus sancti, in quibus singulis tili initas est Filius ad Spiritum sanctum principium Spirit vero sanctuano diei tui eipium nisi ad creaturas ad quas pater et iastur prinsipium , dctibus, ct Trinitas ipsa si

singula personarum principiunt dicitur rarum Pater ergo principium est sine pr

Filius principium de principio Spiritui principium de utroque . id est,e pqtrq

197쪽

DI UT INAE T. XXIX. i a od a Nemopater es principium, flius,si F-rrtussanctus non:immo coepit esse priv-cipium. nT ter ab aeterno principi uita est filii, pater rincipium spiritus S. quia filius est a pa-us sanctus ab utroque. Spiritus vero S. eno principium est, sed esse coepit, quia 'ur principiunt nisi ad creaturas cum creaturae esse coeperunt, Q. piritus s. esse it principium earum. Ita etiam pater re filius qpit cum spiritu S unum principium crea-'m,quia reatur esse coeperunta patre, fi- spiritu S. . dicuntur hi tres, non tria sed v- principium omnium creaturarum,quia viaramque modo principium rerum sunt. Non aliter sunt res a patres aliter a filio, sed pe- eodem modo. Ideo Apostolus intelligens Trinita tem qsse unum principium rerum, ipso, per ipsum, in ipso sunt omni .Cum

boni, omnea utiq; naturas intelligere debe 'et,

ct omnia quae naturalia sunt. Non. n.ex ipso i .eiu ui3 peccata quae naturam non seruaui, shdui quae X voluntat peccantium nascuretur. nium ergo quae naturaliter sunt, unumsi mina est pater cum fili, spiritu hoc esset Ab aeterno autem pater principium est filii ratione, pater filius unumst incipium tua cincti. Vnde August in s lib. de Trin. ait: tur relative pater, idemque relative incitur iptum Sed pater ad filium dicitur, prin Arum ess Hem viro ad omnia quae ab ipso sunt hctvr 'si dicitur filius. Cum n. dice retur ei: Tui

ut farris prin*ipiu est yimmo ceea tore ses edere,cu se dixit esse principiu sicut stincipiuea creature, q ab illos ut omnia. Cum

198쪽

nitate.

Cum vero dicimus, patre principium, nos principia creaturidicim' quia paterctfili' ad creatur unum principium est, si eut via'. tor. Si autem quicquid in se manet gignit peratur aliquid principiti est eius rei qua gii

vel eius Quam operatur: non possiimus negitiam O. recte dici principium,quia non eu paramus ab appellatione creatoris. quia sciest de illo, quod ope et urs utique in se maioperetur. Non enim in aliquidiorum qu os

tur ipse, mutaturo vertitur: Vnum ergo plpium ad creaturam cum patres filio eu sp. duo vel tria principia. Ecce aperte os edit Apatre filium resp. S. esse unum pri incipi ulrum creatarum, idest, uno eodemque modi principium: ct illum modii satis aperuit. qui licet operantur omnia, ct quia similiter opes hi tres,ideo unum principium esse dicuntur

Nicostendit quomodo pater pitprincipium illi, O in suusprincipiunt piritus fundi.

Deinde in eodem libro continus ostedit, modo pater dicatur principio ad filiu ' airitum S. ipse re filius , dicens ideo esse s principium filii,quia genuit eum: patre, esse principium spiritus sancti quia spiritusS. cedit vel datur ab utrobet ait enim ita Si sis ad id quod gignitur principium est , pq terrai

principium est, quia genuit eum. Vtriam aut adspiritum S. principium ut pater, quia dii est,de patre procedit no parua quaestio est si ita est,no iam principium eius tantii erit

gignit vel facit, set eius quam dat, eqi cedit,ab ipso. Si ergo quod datur, velis, praprincipium habet a quo datur vel procite dum est patre Eliu vnti principita esse sancti,no duo principia. Sed sicut pater Si

199쪽

turana relative unus creator cicvnus Dominus

ur, ii relative ad spiritum sanctum unum .ipium. Ad creaturavero pater, filius, p. s. in principium sunt,ue ut unus creator, unus: unus: Ecce habes quod pater principium fi-icitur, quia genuit eunt , qua ergo notione estri ea principis filii dicitur, i generatione: se Hila Ecquam et 1a dicitur author filii. Vnde Hi noblonga lib. de Trinit ita ait. Ipso quo patet dici p incipis.lii, quem ghnuit author ostenditur: id homens, quod neq; ex alio profecturii intelligatur; quo is qui genit' est substitisse doceatur. Noe .paulacclesia unum renascibilem Deum mouit, ni-Dperaui, tum Dei filio in Cotifitietur patrem ab origia erum: cofitetur filii originem ab inition Ginitialsile, sed ab initiabili no per seipsum, b eo qui a ne ne insitie est naturi ab aeterno, Naate scit ex paterna e ternitate sun iente. Editate fidei professio, sed professionis ratio non- exposita est: ct ideo quaerenda, scit quomo-itelligendum sit quod ait, silii originem esse itioso non esuri esse ab initio sed ab initia-Hoc utiq; subdens deteriminauit, quomodooerit initit , inquies origine filii esse ab initio liceres No ita intelligas originem filii es abo quasi ipse fili habeat initium sed quia ipse initiabili i. a patre, a quo sunt onania Nai filius sit phincipii de principio, no est tame sed uti, quod filius habeat principium Curum sit principio m de principio, pater princino de principio, no est principium de prin-,principiuna sine principio: sicut filius nosa e, ainen duo principia,sed unum sicutia

ius non duo creatores,sed unus creatos .

reo stitissent ritum principium spiritus savecti,

qtiarathran eadem notiione. Dutem principium sunt paterct filius,notantum

200쪽

v sit no- dicitur

ibid.paucis

inieriectis,

latum creaturarunt, ut dictum est supra si spiritus ideo quaeri solet, utrum eadem ne pater sit priricipium piritus S. 'filius dialia notio, qua pater dicatur principiunt spS. alia qua filius. Ad quod dicimus,cuta dicatur principium spiritus sancti, dilius spiritus S procedit vel datur ab utroque, liter procedit vel datur patre quam a fili intelligi potest patrem. filium eadem reh vel notio e principium diei spirituas. Si vero ritur quae sit illa notio qua ibi notat princi Nomen eius non habemus: sed non est ipsanitas et filiatio:imnio notio quaedam quae est illi,qua ab aeterno pater in filius via una cipium est spiritus S. Donator autem(vt ctum est dicitur pater vel filius ex tempori spiritus Lanctus datum vel donatum.

Deo dicuntur si relatiuesecundum eccidensis non Deo ,sedcreaturi, accidit.

SVNT enim quaedam que ex tempore deD

cuntur,eique temporaliter conii niunt si mutatione r&relati vh dicuntur secundum

deras,no quod acciditDeo, sed quod accidi

tutis ut creator, Dontinus, refugiu,da tu, natum huiusmodi. De his Aug. in v.lib. de ait Creator relative dicitur ad creaturam Dominus ad seruum. Item: Non aliquem mi

quod sp. s.cum sit coaeternus patri re filio, d tam aliquid ex tempore diu luti hoc ipsum donatu dixim'. Nasempiterno m. S. est doniporaliter autem donatum. Et Dominus nitur,nisi cu habere incipit serviana, etia ista latio relativa ex tempore est Deo. Non. n. iterna creatura est,cuius illeDominus est,ei