R.D. Magistri Petri Lombardi Novariensis Episcopi Parisiensis : sententiarum libri IV. Quibus uniuersæ theologiæ summa continetur

901쪽

:d in perfectione vit Sinceritate scien-rginitas foecunditati prae se itur, in iacerus continentia indicitur. De virginitate mentis S carnis. E ior est aute virginitas mentis quarn carnis. Anab Tolerabilius eli mente virginem,qua Amb inli filiabere. v trunc bonum est, si liceat ii non a in ium saltem non est casti homini, sed Deo simul. to. i. prostitui potest, adulterari non potest: nee aria infamant castitatem, sed cast tas etiam,olet infamiam. Idem,Non potest caro ante Cas. Ab admpi,nisi mens ante fuerit eorrupta Ide Is virginem stes corpus corrupi,nisi prius animus cor-

s fuerit. Mundata n. a contagione anima,ca ' '--, a peccat In fine huius capituli aperitur Uo verum sit nisi anima prius fuerit corrupta, s non posse corrumpi, scit peccato. Illud et . . . UR. aduertendum est. cut inquit, lanctitas,

,ri fame,quam idolothytis vesci ita auctius ali, is An ungi sine liberis, quam ex illicito coitu stir i. A. uaerere. VndecunqUe vero nascantur homi- parentum vitia non sectentur . . Deum relant , hovesti salui erunt. Semen enim ex unq; homine,Dei creatura est: eo male v- male erit, non ipsum aliquando malum erit,

mae ad contrahendum matrimonium Leae iudicantur personae secundum statuta pa-

quae diuersa sunt. Aliae nam diuerunt legit,nte legem, aliae sub lege saliae in tempore gratem in primitiua Ecclesia quaedam erant le-

ae,quae modo no sunt. Earum Uero,quae mo-gitimae sunt vel illegitimae, quaedaiant plenemae quidam omnino illegitimae qusdam e- lene legitima sunt,quib.non obuia votum

902쪽

continetie,vel ordo sacer,vel cognatio, vel cultus, vel coditio, vel naturae frigiditas, ei est aliud Penitus vero illegitimae sunt per vper ordine, per cognatione,per dispare eultdiae vero sunt, nec pleni legitimae, nec omnlegitimq, per frigiditate, per conditione. Si iunguntur ignorater,co manere possunt quaccedentib. caulis, de eisdem deficientibus i

Defrigidisseparandis.

De his n. qui caula frigiditatis debitum n nonnisi i 'npolriint,consuluit Greg.ut permanean tiis vis, fisi mulier causatur dicens. Volo esse mater, is

diesreue, si procreare, decreuit ut uterm eorum septimi'. i. e. quod nu propinquorum iuret,quod nunquam caautem in ter conuenerit: ct tunc mulier secundas nterrogasi contrahat Vir a. qui frigide naturae est,abs coniugi permaneat. Ait n. sic Interrogasti tu qui matri nio iuncti sunt, re nubere nolesunt,si ille alia,vel illa alium ducere possit: raribus scriptum est, irremulier si se coniunt ita post dixerit mulier de viro, quod eo tremo a sit cum ea, si potest probari,quod dicit perui iudicium,alium accipiat: si vero ille acceperiuyns a. c. Re separetur. Ite,Requisisti de his, qui ob causa quin i, gidae naturae dicunt se non posse inuicem olearni dantes, comisceri Iste vero qui nolo uti pro uxore,habeat ea quasi sorore. Quocattinaculum coniugale voluerit rescindere, ni luter pinnuptirnam si huic non potuit naturi sconcordare, quomodo alteri conueniet et te alia vult accipere, manifeste patet ratio, qui

se rete diabolo odii fomite exosam eam hab ideo eam dimittere mendacii falsitatem di Quod si mulier causaturo dicit Volo esse n filios procreare. utero eoru septima mampinquorum tactis sacrosanctis reliquiis iurido dicativi nunqua per commixtione carnit

903쪽

gna caro essecti fuisset.Tunc mulier secun- se ed trahere nuptias humanum dico pro-irmiatem carnis eorum. Vir a. qui frigidae

est, maneat fine coiuge Quod si , ille alioe acceperit, tunc hi, qui iurauerant, periunt ne rei teneantur: se poenitentia peracta cogatur recipere conubia. Hoc seruandumna utero id e fatetur. Sed vir si asserit sede- reddidis uxori, ct illa dissitetur: cui poli'abenda fit, merito quaeritur De hoc ita sta- est. Si quis ita acceperit uxore, habuerit x,hheudi quo tempore, re ipsa foemina dicit, quod va coisset cum eo, Sille vir dicit, quod sic fe- veritate viri cosistat, quia vir est caput mu-Hoc de naturali impossibilitate statutia est

his qua malesciis impediti coire nonpossunt Caaleficii a impedimento hoc tenendum de .ur: Quod si per sortiarias, maleficas coeu P/Mcm non sequitur. hortandi sunt quibus illaeue

ut piratu contrito humiliato Deo ctra ti de omnibus peccatis confessionem is sipd sortia S lachrymis, orationibus re ieiuniis Domi Fias. is faciant, ct per exo rei os ac caetera eccle ae disciplinae munimina ministri ecclesiae ta-Jare prociarent. Quod ii non vetuerint,sepa-alebunt. Sed pol quam alias nuptias expetillis viventibus qui b. post iunctae fuerint, bui quos res iquerant: etiamsi possibilitas, imbendi eis reddita fuerit, reconciliare ne-unt. Quod in fine huius eapituli continetur, Iore magia dictum intelligendum est quam nonica aequitate vel intelligendum est non: reconciliari prioribus, nisi iudicio ecclesiae diuisio facta fuerat.

Defuris addit D

ario quo idum in amentia sunt, matrimon contrahere non valent. Vnde Fabian. Ne his furio-

904쪽

furiosus, neque furiosa matrimonium conrepo si unt: sed si contractum fuerit, non setur Dem Nicolaus Papa Hi qui matrimsano contraxerunt, uni ex duobus vel amamentia, vel furor, vel aliqua infirmitas arit: ob hanc in nrmitatem talium c iugi non possunt. Similiter est etiam sciendum qui ab aduersariis execantur, vel membrii cantur, vel a barbaris execti fuerint. De hi qm cum dei abis orori es dormitini. De his etiam, qui cum duabus sororib', cum duobus fratribus dormiunt, videnduquid censeant canones. Qui dormierit cum sororibus, una ex illis ante fuerit uxor, net

ex ipsis habeat nec ipsi adulteri unquam is iugio copuletur. Item nec propriae uxori, licreddere debitum. quam sibi reddidit illicita rorem eius cognoscendo, nec post mortem ilicet ei vel adulterae copulari in coniugium. ni ubisi. qchar Pap-Concubuisti cum foro re uxorii ,. ii ita cisti, neu trana habeas: uxor tua si non setaehar Pa conscia sceleris, 'continere non vult, nulpa ibi eap. Dominicui vult Tu vero ct adultera sine si Cocubui ii iugi maneatis: de dum vivitis, poenitentiante. Quod ait, Cui vult nubat, intelligendui Greg. ibid. post mortem viri unde Greg. Qui uxores sucap. Hi vero adulterii deprehendunt, nec ille aliam ux et aecipiat,vel alium virum, quamdiu ambo vii Si vero adulterana ortu afuerit, vir et risi vult bat,adultera vero, nunquam, etsi mortuus fvir eius sed omnibus diebus poenitentiae iam persoluat Hic de illo adulterio agitur, quod cognato viri, vel cognata x xoris committitimn es Amittenda uxor pro aliqua maculas, definitate corporis.

Illud etiam sei deum est, quod pro aliqua de inita te vel maculd corporali, non licet viro, dii

905쪽

couerso sed debet alter alteri sub-

uidere. Vnde Aug. Si uxorem quis habeat sugunt .ir , siue deformem corpore , vel debilem serm Do ris,vel caecat a. vel claudam,vel surdam,vel mirat 'm aliud, siue morbis, vel laboribus dolori te te fonfectam, Q quidquid excepta fornica- excogitari potest vehementer horribile eietate de 3 sustineat.

etiam notandum est, quod Dominus conlat uxorem dimitti causa fornicationis vi-el centra non tollitur heminit. Unde Hie- cepit Dominus uxorem non dimitti, exce- Matthii, Ait a fornicationis 'si dimissa fuerit, mane Hieron. deiptam, Quicquid viris praecipitur,hoc conis morte Fa-

iter redundat id foeminas. Non enim adiit hie O mox dimittenda est re vir moechus tenedos e ' i' pud nos, quod non licet sceminis,aequo non ris ' ea de re seruitus pari conditione cen- x his ostenditur, quod mulier potest super I um'

atione virum conuenire, ut vir mulierem.

lnnocent Papa Chri stiana religio adulte stam viro Usexu pari ratione condemnat: sed 'v' uos mulieres non facis de adulterio accu-i

viri autem liberius uxores suas adulteras acerdote S deferre cosueuerunt. Et ideo mum 3s prodito earum crimine, negatur commuirorum autem latente commis , non facita

iam ex suspicionibus arcetur et qui tamen 'uebitor, si eius flagitium de insatur. corni aptam nequit dimittere vir is ipse expers fuerit Se conuerso. Bero quaeritur, An adulter adultera possit die 1;bi Abre causa fornicationis Dicim' qane ili ad uim is monte. xor dimitti a viro, nisi, ipse expers forni Matth s ni existatissi e couerso. Vnde Aus Nihil ini tom. .

quias

906쪽

qui est, qua causa fornicationis dimittere v m. a. ipse covincitur fornicari Occurrit n. illin lib. , de quo alterum iudicas,teipsum conden es. Vndulterini iter usquis fornicationis causa vult abra cericorum ubi in , prior debet esse fornicatione purgax si P . ψ' de contina dixeri t. Ide inflignatur mi audiant adulteros viros pendere limites adisceminis poenas,eum lato graui eos punire tuerit: quato magis ad eos pertinet re virtutcere, di exeplo regere foeminas. Ex his appa adulter adultera dimitterem valet, si couit' possunt riconciliarsi qui eparantur causfornicationis. Si quis a fornicationis expers fornicariiserit, alii copuIari no potest, sed cotinere ophel ad dimissam redire ficta de foemina VCCb .et. Apost His qui matrimo illo iuncti sunt , pr taratth. iι. a non ego sed Diis, uxorem a viro nodiscederdiscesserit,maneat innupta,aut viro suo recitur. Et de viro addit. Et vir uxorem non diti Sed Amb. ait, Ideo no subdit de viro,sicut d Amb adi ilare quia licet viro alia ducere.Sed hoc fat d Ei mi Ambr libro positum creditur supplenduin L Uxoremno. In viro , quod de uxore praemisit aperte die hsic. Quare no addit de viro, cpyrq misit dein

nisi quod simile formam vult intelligi ut si

serit, heausa fornicationis permittitur m Aug. s. t. de sine uxore,aut reconcilietur uxori. Ide, Sin ser. Dom in bere illi conceditur, vivo viro ii quo recessi monte to huic altera ducere uiua uxore qua dimisit in

minus fas est illicita eunt quibuslibet stupra

mittere. Idem,Vt non facito dimittatur uxosola fornicationis causam excepit: eae teras vini uersas molestias, qu extiterint,iubet pri icorugali pro eastitate fortiter sustineri A ih ic illudixit,qui a viro soluta duxit.Ex his oste

quod si reus fornicationis fit separtitio, n

907쪽

r vel mulier in aliam transire copulam Poniit reconciliari cohabitare, sicut prius, sium alter reuocare voluerit.

Quae predictis ridentur obviare D t tamen Ioari.Chrysostom. Sicut crudelis Chet ho si is est, qui casta dimittit sic fatuus est desini in Matth. e.

qui retinet meretricem. Patronus enim tur Is tomis. nis est, qui celat cramen uxoris. Item Hier Hier. adca.

Mulier unam carnem in aliam diuiserit, se ' MAtth atione a marito separauerit no debet tene-urum quoque sub maledicto faciat, dicenteira. Qui tenet adulterium, stultus estis in Idem, ad Amandum presbyterum scribe n. idam, quae viro suo vivente alii nupserat,sic:m nouam loquor imo non nouam sed ve Deut x quae veteris testamenti aut horitate confir- . Si reliquerit secundum virum mulier, ecciliari voluerit priori, non potest. Determinatio. E

Lare omnia intelligenda sunt de ilIa, quae abirio recedere noluit, nec Per poenitentia pe id elere . e si vir scienter patitur, consendetur. Si in adulterio perseuerare elegit, nus turpitudinis, lenocinij reus maritus itur, nisi eam adulterii ream facere volue-a a peccato recesserit , ct per poenitentihmorgauerit, poterit viro reconciliari unde ista cauod tibi durum videtur, ut post adulterii ' olietur coniunx: liades adiit, non erit du'. adulte urenim adhuc deputamus adulterosoquos Finis eoniunus poenitentia esse sanatos idem, Non erit guum, eluse: nee dipncilis, etiam post patrata repurgata, M. t.:ria recocibatio coniugij, ubi per claues reg-orum,non dubitatur fieri remissio peccatos ori ut post viri diuortium adultera reuoce Didi qui dichivi post Christi consortium adultera non citurpasori rat*m.Hermss.Si vir scierat uxorem suam inmanae .

908쪽

deliquisse, in non egerit poenitentiam mullei permanet in fornicatioire sua: vivit cum vir reus eriti particeps peccati eius quodsiliet dimissa egerit paenitentiam ct Iolueritarum reuerti debet recipere peccatricem,qua nitentiam egit, sed non saepe.

De illis, quis antepollueruntper Dulterium est is inari Solet etiam qu*ri an valeat duci in contuimili sex quae prius est polluta per adulterium Delio

conc Tibur papa ait,nullus ducat in matrimonium quaro, o polluit adulterio. Item. Relatum est auribuctorum sacerdotum, quendam alterius xstupro violii sili insuper moechae iuramentdisse, quod post legitimi mariti mortem sis

ueniret,duceret in uxoresquo dis factum es In enust ergo connubin prohibemus Sanathemati Ectis Scocc. His aliis , auctoritatibus vetantur in coniuio de bono copulari, qui se prius adulterio maculaueruconiug-c . contra Aug. ostendit dicens. Denim mortuo eqm,6 ouo fuit verum coniugium fieri potest cor cum qua praecessit aduherium. Idem, possine licitas nuptias ex personitii cite com honesto placito subsequente massifestum ess

Sed haec ultima auctoritasta e sicubinis ltur,perhibens concubinar posse transire adstum placitum nuptiarum, si castitatemqseruare velint. Prima vero auctoritas Aug. iagit, qui de peccato paenituerunt,o nihil intem viri machinatae sunt, nec vivente Tiro adulterae dedit maechus, quod eam in colus ceret si superueniret. Ei vero hoc faciun praemissis auctoritatibus prohibentur opu

II PRO Ex TREMA CONIVNCTI

valeat uxori pararis viro, O e uerso D HS cIN CT XXXVI. IVnc de coditione videamus an valeat c

909쪽

n diuideret Ad quod dicimus quia non nega-ngenua posse nubere seruo sed si nescitur esse ilis conditionis, libere potest dimitti cum ser-s eius fuerit depraehensia, secundum illud. Si Inconeica

ingenuus homo ancilIam alterius uxore ac- pud Verniam

it, aestimat, quod ingenua sit si ipsi emi riam, M. c. ierit postea in seruitutem deiecta ,si eam a serte redimere potest, faciat si non potest,si vo Ibissica mit aliam accipiat. Si vero ancillam eam scierat naudauerat p'st, eam ut legitimam obeat. lex eodem si formina ingenua acceperit ser, i, sciens quod seruus esset, habeat eumn quiales unum patrem habemus in coelis, una lex iro foeminae. Cum dicitur sciens illum seri datur intelligi, quod si nescierit illum seri esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim altionis dolum patitur, non cogitur adhaere cuius fraude decepta est. Si autem scierit vir ..itionem mulieris vel e conuexso non valet uitia :

dimittere. Vnse Zacharias papa. Si quis liberitam in matrimonio acceperit, non habet Iii in dimittendi eam, si consensu amborum iuncti sunt,nisi ob fornicationem. De illis agitius alterutrius conditio nota est quando con

iuntur.

De copulaserui unci a diuersorum dominorum B

iaeritur etiam, si seruus unius ancillam alte acceperit,an sit inter eos coiugium De hoc estia tutum est. Dictu est nobis, quod quida legia servoru matrimonia potestativa quada preMytione diriniant no attendentes illud, Quod a colunxit, homo non separat. Vnde nobis vii est, ut coniugia seruorum non dirimantur, et uersos Diis habeant, sed in via coniugio per nentes Diis serviant suis. Et hoc in illis obserea h. idum est, ubi legalis coniunctio fuit, Sper votate Dominorum. At te de finem huius capitu-

910쪽

Ii,ubi videtur innui praeter voluntatem nonarru inter seruum ancillam non posse cotrahi iugium, vel si contrahitur non esse ratum. Lbusdam tamen videtur inter eos posse fieri cotgium Dominis ignorantibus. De viro, quis acit eruum ut dimittatur ab Pxore. I, Tiburi illud etiam notandum, quod si mulier vii eontii ibid. liberum acceperit, re ille ut caussam praestet d e.Perlatum di se alicuius seruum fecerit, nec illa uxore diriere, nec illa ob vinculuna coniugii in seruitu redigi poterit. Vnde illud Perlatum est ad sat synodum, quod quidam ingenuus ingenuam

ceperit uxorem, repost filiorum procreatior occasione diuortij cuius a seruum se fecerit. immuliere neces rio tenere debeat, ct si te nutian illa etiam seriai tuti subiici debeat qui situm

udicatum est uxore numinime debere dimittetamen o Christi legem mulierem in seruiture digi, dum ille non ex consensu coniugis scuum fecerit,quc libertim ipsa raritum accepi

De aetate conti alantium.

Hoc etiam sciendi est, quod pueri ante xiij sili puellae ante xij annos secundum leges trimonium inire nequeunt. Quod si ante prictempora copulam inierint separari possunt,qitiis voluntate ct assensu parentum rimet Dei Qui vero in pueritia copulati post annos pubestis nolunt se relinquere, sed in coniunctione manere, iam ex hoc efficiuntur coniuges, de dio. eo. 'p''qqdeunt separari. Item, Sponsalia antes . huis 'nni MC contrahi non post unt. Solon. conscontrahuntur, qui interuenire non potest, ni alterutra parte intelligatur quod inter eos agDuo illa executi sumus cum aliorum quoruni

adiectione, quibus coniugium solui potest ne i naen solui semper necesse est. Nuc de illis quae sonas i Ilegitimas penitus faciunt addenduste primum de ordine