장음표시 사용
181쪽
I 8 Instit. Theolog. Pars LCAPUT IV. De proprietatibus intuitiva Dei visionis.
s. o Roprietates intuitivae Dei visionis, duet x sunt praecipuae, incomprehensibilitas
nimirum & inaequalitas : hic igitur quaeremus I. utrum videntes Deum, ipsum comprehendant:
Σ. utrum eum aequaliter videant.
ARTICU Lus LVtrum videntes Deum, ipsum comprehemdant. Non I. Omprehensionis nomen duobus is modis sumitur: Primo, Pro ad ytione rei alicujus : Seeundo , pro perfecta &adaequata rei cognitione . Non hie agimus de comprehensione in priori sensu sumpta, quippe certum est beatis convenire, seu constat, in eis adimpletum esse illud Apostoli I. ad Corinth. 9. Sis eurrite, ut comprehendatis. Tota igitur quaestio est de comprehensione in secundo sensu sumpta. Vol. 2. Ad cognitionem comprehensivam tria Tequiruntur. Primum est claritas, seu evidentia cognitionis: tanta nimirum esse debet, ut satis sit ad penetrandos omnes ac singulos objecti, tum existendi, tum hperandi modos. Secundum est certitudo cognitionis : nec mirum, cum is, quisne eertitudine rem cognoscit , eam persecte non noverit . Tertium est adaequatio objecti ,
hoc est, ut sese extendat ad id omne, quod in objecto est intelligibile.
Nol. 3. Anomoei, ut observavimus agentes devombilitate intuitivae Dei visionis , asserebant Dei essentiam nedum a beatis, sed etiam a viat ribus comprehendi: Deum cinsulunt apud Epiphanium, haeresi 76.9 tam perspicuescio, ac ramam
182쪽
Dissere.IV. De Attributis in specie. 179
eognitionem ejus habeo , ut non tam meipsum , quam Deum perfecte sciam . E contra Cainolici omnes docuerunt semper, quod licet Deus clare videatur a beatis , ab iis tamen minime comprehendatur. CONCLUs Io . Videntes Deum, ipsum non comprehendunt. Probatur I. Scripturae sepius asserunt, Deum
videri non posse: uuem nullus hominum vidit cate Paulus a. ad Timoth. 6. P sed nec πidere potest . Eum non raro nominant invisibilem: Regisaee lorum immortali, O invisibili. Docent ea, qua Dei sunt, a solo Deo cognosci: Spiritus sinquit Apostolus r. ad Corinth. Io. 9 omnia scrutatur , etiam profunda Dei quae Dei sunt , nemo cognovit, nisi Spiritus Dei. Uerum licet illa loca exponi possint de cognitione, quae habeatur aut Per corporis oculos, aut per mentis quidem oculos, sed in hac vita, solent etiam a Patribus exponi de cognitione comprehensiva: hoe est, Patres ex iis textibus concludunt,Deum neque in hac vita,ne que in altera a creaturis posse comprehendi. Probatur 2. Una vox est Patrum, Deum esse incomprehensibilem: meemtis igitur inexplicis lem ilium c inquit Chrysostomus oratione tertia contra Anomoeos ) incomprehensibilem illum , quem nemo cogitoe , nemo videre , nemo asseqvi potest. Ηa e etiam habet Ambrosius in tractatu in symbolum Apostolorum cap. Io. Incomprehen
bilia sunt judisia Dei , quia quamvis proficias
quia snscientia , Osapientiae meanarimetur; ι men creata natura ancreat; substantiam , ut talis
est , nunquam potest ad plenum comprehendere . Gregorius Magnus in haec Iob verba: Excelsioremἰο s , in quid faeies sic loquitur r Meelfi ritaque est coelo , quia ipsi quoque electi spiritus visionem tantae ee tisianis perfecte non pen
Ex iis autem textibus sic eonficitur argumentum: Ille est incomprehensibilis, quem Patres H o ν
183쪽
xneomprehensib/lem vocant: quem asserunt , a n mine, quantumcumque proficiat, comprehendi posse; quem contendunt, Persecte etiam a beatis penetrari non posse. Atqui id sui ex locis mox relatis patet) docent Patres:ergo Deus, ex Patribus , est vere incomprehensibilis. Probatur 3. ratione theologica . Comprehendere aliquod objectum, est clare certoque cognoscere non tantum illius estentiam, sed etiam omnia,ad quae virtus illius sese potest extendere: Hoc enim esset comprehendere omnia. inquit S. Thomas I. P. q. 12. art. 7. in quae Deus potestfacere, quod esset comprehendere divinam virtutem , per consequens divinam essentiam. Vistus enim quaelibet cognoseiturper coinitionem omnium, in quae potest .Atqui nullus intellectus creatus potest clare certo que cognoscere omnia, ad quae Dei virtus sese potest extendere : ergo nullus intellectus creatus potest Deum comprehendere. Probatur min. Ut clare certoque cognoscant omnia, ad quae Dervirtus sese potest extendere, requiritur infinita virtus cognoscendi: quia sic Deum cognoscere, est infinito modo illum cognoscere: sed intellectus creatus non potest habere virtutem infinitam cognoscendi: ergo, &c.
Objicies r. Apostolus haec habet ad Philippenses 3. Sequor autem , si quo modocomprehendam rergo Deus, ex Apostolo, comprehendi potest. Resp. conc. ant. dist. conseq. Ergo Deus comprehendi potest comprehensione improprie
sumpta, conc. conseq. Proprie sumpta, neg. con-
seq. Quid vero sint, & in quo discrepentea duo comprehensionum genera, videre est priora ita
Objicies 2. Ex Augustino, epistola I I 2. ilIud comprehenditur,quod ita totum videtur, ut nihil ei us lateat videntem: atqui Deus ita totus videtur a beatis, ut nihil ejus beatos lateat: neque enim clare cognosci potest, quin totus simul videatur, cum sit ens maxime simplex: ergo Deus, eX Ru
184쪽
Differt. IV. De Attribui. in specie. 18 I
gustino , potest ab intellectu creato comprehendi . Resp. dist. maj. ut nihil ejus, tum intrinsecum,
tum extrinsecum lateat, conc. maj. intrinsecum tantum, neg. mai. Distinguo pariter min. Deus ita totus videtur a beatis, ut nihil ejus intrinsecum beatos lateat, conc. min. nihil extrinsecum, neg. min. Ut res aliqua comprehendatur, satis non est , ut illius tum essentia tum attributa clareat certo cognoscantur; sed praeterea necesse est , ut cognoscantur,quq ex ea sequi possunt,seu quae ab ea possunt pendere: haee autem, ut probatum est,a nullo intellectu creato clare ac certo cognosci possunt. Quaeres, utrum fide certum sit, Deum esse incomprehensibilem . Resp. affirmative : id nimirum expresse in Scriptura & traditione legitur. Praeterea definitum suit in Concilio Lateranensi sub Innocenti oIII. ubi haec leguntur: Firmiter eredimus Osimplieiter eonfitemur , quod unus solus est Nerus Deus, aeternus , .mmensus , incommutabilis , O Aeο- prehensibilis. t
ARTICUL Us II. Vtrum videntes Deum, ipsum aequaliter
Dideant . 2 π. T Ovinianus , Hieronymo teste, duobus I libris quos adversus illum conscripsit,
docuit, omnes homines aequaliter fore beatos; ac proinde aequali Dei visione fruituros . In eum vero abiit errorem, quod Stoicorum more cens ret, aequalia esse vitia, aequales esse virtutes, aequa lia esse tum merita tum demerita. CONO Lusio. Uidentes Deum, ipsum non vident aequaliter. Probatur ex Scriptura. Ioannis I 4. sic Christus loquitur: In domo Patris mei mansiones multae
simi: intelligi vero sententiam illam. de domo
185쪽
eoelesti , seu de aeterna beatitudine, erobant qua sequuntur: Si quominus dixissem vobis, quia vado vobis para e locum e probat etiam authoritas P trum, qui eandem sententiam non de Ecclesia militante, sed de triumphante explicarunt: inquit Tertullianus Scorpiaci cap. 6. quomodo
multa mansiones apud Patrem, si non pro varietate. meritorum ' Haec etiam habet Gregorius Magnus lib. q. Moralium cap. 3I. um his alias alium m Hlo superat, illic alius alium retributione transcenditi Vnde in Evangelio veritas dicis: In domo P tris me; mansiones multae sunt. Prioris ad Corinth.
cap. I s. haec habet Paulus: Alia elaritas solis , alia claritas lunae , O alia claritas stellarum. Stetita enim astella dissert in elaritater sie O resurrectio mortuorum. Licet Apostolus ibi loquatur de sutura corporis gloria: Seminatur corpus animale ,
surget eorpusspirituale; intelligi quoque debet de animae gloria, ed quod ex illa sequatur alia. Ex iis autem locis sic arguitur: Visio beatifica idem est ac mansio, de qua Christus loquitur Ioannis
I . idem est cum stellarum claritate, cujus memi nit Apostolus: atqui aequalis non est beatorum mansio, aequalis non est eorum claritas: ergo neque aequalis est visio. Probatur 2. ex Patribus. Concilium Romanum sub Syricio proscribens Ioviniani errores , hunc etiam proscripsit. Concilium Florentinum in decreto unionis des niit, beatos intueri clare ipsum Dominum trinum & unum, sicuti est; promeritorum tamen d versitate aliam alio perfectius . Idem evincitur ex Concilio Tridentino sess&can. 2. Idem ex Hieronymo, Ambrosio, & carieris Patribus, qui pro Ecclesia quondam adversus Iovinianum pugnarunt. Probatur 3. ratione theologica . Illud est ina η' 'e. cuj us princiPium inaequalis est virtuti .a qui visionis intuitivae principium est inaequalis virtutis : ergo inaequalis est ipsa visio. Probatur
minor . Principium visionis intuitivae, est lumeta
186쪽
DissertIV. De Attributis in specie . I 83
gloriae: sed lumen gloriae est inaequale: nimirum pro diversitate meritorum, diversi erunt in lumbne gloriae gradus: Unusqu*que ait Apostolus r.
ad Corinth. a. propriam mercedem accipset ρ- eundum suum laborem. - Objicies 1. Quod est maxime simplex,non potest inaequaliter videri '. atqui Deus est maxime smplex: ergo &e. Probatur maj. q uod est maxime simplex, non potest dividi: ergo non potestinaequaliter videri: siquidem inaequalis visio, est veluti quaedam objecti divisio.
Resp. ad I. neg. maj. Ad 2. dist. ant. Non potest dividi ex parte objectis conc. ant. e X Parte
intellectus, neg. ant. Cum Deus sit infinitus , est objectum virtualiter multiplex: ac proinde propter sui eminentiam praebet intellectui sun d mentum , ut persectius & persectius in infinitum
Objicies a. Inaequalitas intuiti fae vilionis repugnat beatorum statui; paci nimirum internae , quae illi statui essentialis est, adversatur: nempe qui imperfectius videret Deum , desideraret videre persectius ; proindeque expletum non esset illius desiderium . . Resp. singulos beatos tantum habere visionis, quantae per lumen gloriae capaces sunt: unde omnes plane sunt exsaturali: ac proinde aliorum perfectiorem statum nequaquam ambiunt. Objicies 3. Matthaei capite zo. Parabola operariorum aequalitatem intuitivae Dei visionis, in qua posita est aeterna beatitudo, videtur adstruere. Primo, paterfamilias plures operarios dive sis horae diebus, prima nimirum,tertia, seXta, no na, undecima conducit, ac mittit ad excolendam vineam: Secundo, illis operariis labore perfunctis eandem omnino mercedem rependit: ita ut nihilo plus tribuat iis, qui totum diem in opere consumpserant, quam qui tarditis. Inde autem sic conficitur argumentum: Paterfamilias cujus Phrabola meminit, non alius est , quam Deus iPlzἔ
187쪽
vinea est Beelesia Christit operarii sunt homines qui ad illam Ecclesiam, hoc est , ad fidem & pie-
ratem vocantur: horae de quibus parabola loquitur , sunt variae hominum aetates, juventus, adolescentia, aetas virilis, senectus: Denarius qui simis gulis rependitur in praemium, est coelestis beatitudo . Atqui aequaliter omnibus operariis datur ille denarius, aequalis merces omnibus rePenditur : ergo in omnibus beatis aequalis erit coelestis beatitudo,quae illo denario adumbratur, quaeque non in alio posita est, quam in intuitiva Dei visio
Resp. I. dist. maj. Denarius qui singulis rependitur, est coelestis beatitudo sumpta pro vita aeterna, conc. mai. sumpta pro intuitiva Dei visione, neg. maj. Concessa min. dist. conseq. ergo aequalis erit in omnibus beatis coelestis beatitudo sumpta tro vita eterna, con. conseq. sumpta Pro intuitiva Dei visione, neg. conseq. Denarius Ales inquit Augustinus sermone 16. de verbis Domini, capite q. 9 vita aeterna est , ct in vita aeterna omnes aequales erunt. uuamvis enim meritorum dive sitare fulgebunt , alius magis , alius minias: quod tamen ac vitam aeternam pertinet, aequalis eris omnLlus: non enim alteri longius , alteri brevius , quod
pariter sempiternum est. Resp. Σ. concessa maj. disting. min. Atqui aequaliter Omnibus operariis aequalibus in merito rependitur idem denarius, conc. min. inaequalibus in merito, neg. min. Dist. Pariter conseq. Ergo in omnibus beatis aequalibus in merito , aequalis erit beatitudo coelestis, conc. conseq. inaequalibus in merito, neg. conseq. Ideo extrema hora conductis eadem,quae prioribus, merces rependi tur , qudd perbrevi temporis spatio merita prio rum assecuti sint: Deinde sinquit Gregorius NMetianZenus Oratione 4o. 9 etsi laboris modum plus contulerint , qui priores ingressi sunt , non ramen
quantum ad Noluntatis modum . Propter quam etiam
Duase postremi amplior merces debebatur: quam
188쪽
DisserLIV. De Attributis in specie. 18s
vss absurdum quodammodo potest videri , quod
Resp. 3. dist. maj. Denarius ille est beatitudo coelestis,& is non est parabolae scopus, conc .maj. ει est parabolae scopus, neg. mal. Non eo fine prolata est a Christo parabola, ut aut aequalitas , aut in qualitas suturi in coelo praemii demonstraretur;sed ut doceremur,aeternae salutis adipiscendae modum ac rationem omnem non ex humanis aestimari judiciis, sed ex sola Dei voluntate, qua fit, ut ii nonnunquam salutem consequantur, qui hominum judicio ab ea magis remoti videbantur: eum autem esse parabolae se sum ac finem, clausula ipsa demonstrat : Multi enim sunt vocati, pauci vero electi Dices, Si is sit, qui mox relatus est, parabolae sensus, explicari non poterit, quid significet unus omnibus datus denarius,quid adumbretur ea hominum conductorum mora, quid iis repraesente-tur,qui in parabola murmurantes inducuntur. Resp. ea de quibus agitur , materiales esse circumstantias, quae non ad aliquid significandum sed ad parabolae ornatum positae sunt. Nec id mirum est ; quippe Augustino teste libro Q. contra Faustum cap. 9 . Dcut in citharis non quidem om- nia, quae tanguntur', cano um aliquid resonanti sed tantum chordae ita in his propheticis narration
lus , aut aliquid jamsonant significatione futurorum , aut si nihil tale ni eant, ad hoc interponuntur , ut sit, unde illa significantia , tanquam sonantia, con
Qiveres, unde petatur in beatis inaequalitas intuitivae Dei visionis. Resp. inaequalitatem illam peti a solo lumine gloriae, quod quidem majoris vel minoris est intensionis pro majori vel minori merito beato
189쪽
7 Pt. I. Ita Ternum sumitur in Seripturis priares mo improprie , nempe aut pro eo
quod extitit multo ab hine tempore: sic Christus Genesis 40. dicitur desiderium collium aeternorum, hoc est, antiquissimorum sanctorum: vel Pro eo,quod diu perduraturum est: eo sensu Dominus Genesis e. II. Abrahae pollicetur terram Canaam in possessionem aeternam: aut tandem Pro eo, cujus non erit finis, quamvis extiterit initium : sic praemium, quod Deus iis rependet, qui perseveraturi sunt in justitia,dicitur merces aeter na. Sumitur 2. Proprie, Pro eo nimirum, quod
nec habuit initium, nee habiturum est finem. Ol. 2. Riternitas proprie sumpta sic definitur a Boetio lib. s. de considerat. Prosa 6. AE te6nito est interminabilis vitae tota simul , O persecta possessio. In ea vero definitione vox haec , possieso ,
aeternitatis stabilitatem designat: nec mirum , ea enim quae possidentur , firmiter ac constanter haberi solent. Hae aliae voces, tota simul, ab aete nitate successionem excludunt; &in hoc disterta tempore, cujus partes non possunt esse simul, sed essentialiter sibi invicem succedunt. Hocce termino, perfecta, innuitur, quod licet aeternitas sit prorsus indivisibilis, contineat tamen eam Perfectionem, quae per mentem in duratione successiva fingi potIet. Hac voce, visae, significatur, aeternitatem se extendere non solum ad rei substantiam, sed etiam ad illius operationem: nam idea, quae huic voci vivere, respondet, & esse& operari complectitur. Tandem hoc verbo, interminabilD, significatur, aeternitatem nullum prorsus haber verminum,sive a parte ante, sive a parte post, seu
190쪽
DissertJU. De Attributis inspecie. I 87
eam & principio & fine carere . Ex ea autem aeternitatis idea Augustinus lib. 9. Consess. c. Io. concludit, Dei sapienti ani esse aeternam: Et ipsa
non sit c inquit o sed sie est ut finis , O sie eris
semifer: eum potius fuisse , O futurum esse , non
est in ea, sed esse solum , quoniam aetema est: nam fuisse , ct futurum este, non est aeternum .. Hol. 3. AEternitas est persecta quaedam duraotionis species; nempe, cum sit vitae postessio, dicit, sicut&duratio, rei in suo esse Perseverantiam. Ea vero duratio ab imbecilli hominis mente explicari non solet, nisi per comparationem ad
alias durationes: sic dicimus, eam rem esse aete nam, quae extitit ante omne temPus,quaeque post quaelibet saecula perdurabit: verum licet aeternitas a nobis non explicetur, nisi per comparationem cum tempore, in se tamen est aliquid ab . lutum, & omnino independens a tempore. Mi. q. Iis , claritatis causa , de aeternitate parmissis, quaerunt theologi I. utrum aeternitas proprie sumpta Deo conveniat: 2. utrum Deo soli tribui possit. 'CONCLUSIO I. aeternitas proprie sumpta convenit Deo. Probatur I. Scriptura variis in locis Deo aeternitatem tribuit. Deuteronomii cap. 3I. sic. Deus ipse loquitur: Vivo ego A aeternum. Danie- Iis cap. I. haec leguntur: Potestas ejus potestas retemna quae non auferetur, in regnum ejus quod non comrumpetur. Ad Hebraeos I. Ipsi peribunt, tu autem
Probatur iterum eonclusio variis rationibus theologicis. Primo. Deus est ens, quo nec melius, nec Persectius fingi, cogitarique potest: atqui id falsum esset, si Deus non esset aeternus: nempe Pos set aliud ens Deo persectius cogitari, illud nimirum cui aeternitas proprie dicta conveniret. Seeundo. Deus est ens a se, seu a quolibet alio Prorsus indepedens, tum in esse,ium in conserV ris