장음표시 사용
231쪽
cnihil enim Deo melius P generare debuit aequalem. Si ensm voluit, O non potuit, infirmus est; si ρ suis, O non voluit, invidus es. Consequentia est quoque ejusdem Augustini, cujus haec sunt verba lib. 4. de Genesi ad liti. cap. I 6. Si bona facere posset Deus, nee faceret, magna esset invidentiar ergo estet quoque invidentia, si postet facere meliora ,
ct tamen ea non faceret. Resp. ad I. neg. maj. Ad 2. conc. ant. neg.
conseq. Ratio disparitatis est, quia naturae aequalitas filio debetur: quippe pater generare debet in s militudinem naturae: proindeque invidus est, si filio neget aequalitatem. E contra meliora non debentur creaturis: non est igitur, quod Deum invidiae insimulent, quod cum meliora concedere Possit, ea tamen non concedit. Ad a. dico allatam ex Augustino sententiam ex iis esse, quas S. Pater lib.2. retract. cap. 24. fatetur,non satis eia se expertas a se in lib. ex quo desumptus est te tus , qui nobis objicitur. Objicies a. Ausustinus saepius asserit, id quod Deus vult, esse semper melius: ergo non P test operari meliora. Probatur ant. Augustinua Iib. 19. contra Faustum cap. I. scribit, Uerbum voluiste sine nativitate humanam carnem induexe : Sed cinquit 9 melius erat quod fecit. Cap. q. cum dixisset, Christum potuisse venire, etiam-N non ex foemina nasceretur, haec ait: Potuit, 1ed noluit, & hoc melius est, quod voluit: ergo, &c.
Ie q. Ratio est, quia Augustinus non dicit, quodaea, quorum meminit lib. I 0. contra Faustum, sint simpliciter & absolute meliora, sed tantum com- Parative ; seu docet, melius suisse Christum nascino' nasci, ut scilicet illius carnis veritas lolidius adstrueretur ; melius fuisse nasci ex foemina , ne muliebrem sexum, ut ipse S. Doctor asi
ferit, alalute repulisse videretur
Objicies 3. Deus est optimus: ergo necesse est
232쪽
DissertJU. De Attributis in nerie. Mo
ut meliora semper operetur. Probatur ant. ho mo bonus bona agit, melior meliora: ergo Deus optimus, optima semper debet agere. Resp. ad I. neg. conseq. Ad 2. Conc. ant. ne
conseq.Ratio disparitatis est, quia determinari nopotest aliquod Dei opus ad extra, quod sit optimum, ita ut nullum sit illo melius: siquidem dantur meliora, & meliora in infinitum. Objicies . Haec habet Damascenus lib. 2. de fide orthod. cap. I9. Leeesse est,omnia qme Dei providentia fiunt , secundum rectam rarionem, O ρον - ma O Deo decentissima fieri , ita ut nequeant meliora fieri: ergo Deus non potest quin saeiat meliora. Resp. dist. ant. Necesse est seri, optima secun diim modum, conc. ant. secundum substantiam , neg. ant. Quaecunque facit Deus, optime facit , seu, cum sit sapientissimus, modo optimo operatur; sed non facit optima, eo quod a quocumque amignabili opere sit prorsus indepen lans: unde aut illud eligere, aut omittere pro libito Potest .
HAncee quaestionem in octo capita Parti mur. Septem prioribus, existentiam, essentiam, objectum, medium, divisionem, causalitatem , & immutabilitatem explicabimus : in Oct vo autem dicemus de ideis divinis.
Not. CCientia sumitur i.latissime pro qualibeto cognitione in commuziisive sit incerta, sive
233쪽
sive certa: sive evidens , sive obscura; sive dincursiva, sive non discursiva. Sumitur 2. minus late, pro cognitione certa &evidente, sed quae per discursum comparata suerit. Sumitur 3. strictius , pro cognitione certa & evidente , quae non per discursum , sed unico actu habita sit . Sumitur 4. strictissime, pro cognitione, quaelicet non sit discursiva , rem tamen Per ejus causas attingit. CONCLUs Io I. Non est in Deo scientia duplici priore sensu sumpta. Probatur. Quod involvit imperfectionem in suo conceptu , non reperitur in Deo , cum Deus sit ens , quo persectius cogitari non potest: atqui scientia duplici priore sensu sumpta, impersectionem includit. Et quidem . prout accipitur pro qualibet cognitione in communi, quae nimirum abstrahita certitudine aut incertitudine, ab obscuritate aut evidentia: nam quod est in Deo, non abstrahit ab incerto & obscuro , sed illud es.sentialiter excludit. a. Scientia includit quoque imperfectionem, pro ut sumitur pro cognitione discursiva per actus distinctos; quippe in Deo , eum sit ens simplicissimum, actus a se invicem non distinguuntur. CONCLus Io 2. In Deo est scientia, prout sumitur Pro cognitione simplici, certa, & evbdente.
Probatur I. ex Scriptura. Iob cap. 28. haee
habentur: Deus intelligit ram ejus sapientiae)ρο ipse noxis ueum illius ; 'se enim fines mundi intuetur , se omnia quae sub solesunt, respicit. Cap.
ultimo: Seio, quia omnia potes , O nulla te latet cogitatio. Psalm. I 38. Fece Domine tu cognovist. Omnia n issima ct antiqua. Esther. cap. 16. Do mine qui habes omnium scientiam. Idem in novo
testamento saepitia legitur: sed hic satis sit laudam textum I. ad Corinth. r. in quo Dei Filius appellatur, Dei sapientia: nee non ad Colossenses a. ubi in Dei Filio dicuntur ecte omnes thesauri sapie
234쪽
DisserLIV. De Attributis isspecie. a 3 I
sapientiae , Oscientiae Dia. Ea certa ac evidente cognitione,de qua agitur, nituntur ea omnia qua tum in Scripturis, tum in traditione dicuntur de providentia & depra destinatione. Probatur 2. ratione theologica. Omnis persectio simpliciter simplex, c ut superius ostensum est θ reperitur in Deo: Atqui cognitio certa & evidens , est persectio simpliciter simplex , quippe quae nullam in suo formali conceptu imperfectionem involvat. CONCLus Io 3. In Deo est scientia strictissimὸ & maxime proprie sumpta. Probatur contra UasqueZ, aliosque nonnubios scholasti eos. Cognitio certa & evidens rei Per causam, est scientia strictissime & maxime proprie dicta: atqui hujusmodi cognitio reperitur in Deo: ergo, &c. Minor constat ex eo, quδd Deus persecte cognoscat dependentiam, quam estectus habent a suis causis,& vicissim connexionem, quae inter causas, & earum estectus reperitur . Major verd patet ex eo,quod cognitio de qua agitur, ad nullum alium mentis habitum, quam ad habitum scientiae , reserri possit. Objicies r. Ad rationem scientiae maxime proprie sumptae requiritur I. discursus: 2. ut minus notum cognoscatur per notius : atqui duo illa repugnant Dei scientiar, cum maximam involvant impersectionem: ergo,&c. Resp. I. neg. Priorem partem majoris; quippe tantum abest, ut discursus pertineat ad rationem
seu essentiam scientiar, quin potius sit ejus desectus, seu impersectio. Resp. 2. dist. alteram partem maj. Ad rationem scientiae requiritur ex parte rei cognitae, ut minus notum cognoscatur per notius, conc. maj. ex parte cognoscentis,neg. maj. Quamvis Deus non minus clare unum quam aliud cognoscat, ex Pa te tamen rei cognitae unum est notius alio, quia
per se magis cognoscibile est a priori, cum sit illius causa: at hoc satis est ad rationem scientia: obji-
235쪽
2 3a Instit. Theolog. Pars I. Objicies 2. Deus non habet scientiam strictὸ
sumptam , saltem suorum attributorum, cum az- tributa non procedant ab essentia,tanquam a causa : de ratione vero scientiae sit procedere per causam. Resp. ad. I. neg. ant. Ad 2. dist. ant. Attributa divina non procedunt ab essentia, tanquam a causa formali , cone. ant. cum enim quodlibet attributum sit ens a se, non potest habere causam, aqua revera pendeat: tanquam a causa virtuali, neg. ant. Siquidem, unum esse causam virtualem
alterius, nihil aliud est, quam duo sic inter se comparari, ut si intercederet actualis distinctio, unum penderet ab alio; hocque revera in attributis contingeret, si realiter actu distinguerentur ab essentia.
CAPUT ILDe essentia scientiae Dei.
Idi. FTTessentia divinae scientiae explicetur, M satis est,ut hic proponantur varis diseferentiae, quae inter eam, & creatam reperiuntur: eas autem non esse exiguas numero , hisce verbis docet Augustinus lib.a. ad Simplicianum , quaest.2. Longum est percurrere caetera. discrimina scientrae d/vinae ab humana ; Ossunt Anumerabilia , quibus: ostenditur, multa divina iisdem nomia bus adipellara , quibus humanar cilm incomparabili diver Atate sejuncta sint. C 'NCLUs Io . Quae in Deo est scientia, in multis disteri a scientia, quae reperitur in crea
Probatur. Persectissuna est Dei scientia , quip-Pe caret iis omnibus impersectionibus, quae sunt In lcientia , qua creaturae praeditae sunt. Et quidem I. scientia in Deo non est accidens , eu aliquid ipsi adventitium; est enim prorSusidem cum illius egentia, id quidem propteτ
236쪽
Dissert. IV. De Attribui. in sp8cie . a 33
mirabilem illius simplicitatem, ubi, inquit S. A gustinus epist. Io2. non aliud est esse , aliud intellia
Meundo. Non est habitus eo sensu , quod alia quando suo actu privari possit. Quippe cum Deus actus sit purissimus , totus est in actu, ac Proinde omnem omnino Potentialitatem excludita Tertio. Praestantissimum habet objectum; ve satur enim nontantam circa esse , quod creaturae habent in semetipsis, sed etiam, & quidem praecipue, circa esse quod habent in Dei sapientia, quae earum est artisex. Ibi, ait Augustinus lib. 6. de Trinit. cap. Io. dea terna sapientia agens, novit Deus omnia, quae fecit per ipsam: O ideo cum d cedant se succedant tempora , non decedit aliquid , mel Reeedisseientiae Dei. suarto. Non habetur per discursum , sed per unicum,& quidem in instanti, intuitum. Non moisis hominum , inquit Augustinus , quod futurum
est , prospicit, vel quod praesens est , Upicit, mel quod
praeteritum, respicis: neque ejus e tatio , de cogit xione in eo lationem transit , - cujus incorpores intuitu adsunt euncta quae novit, quoniam tempora ita novit nullis suis temporaltatas rationibus, quemadmodum temporalia moxet nullis suis temporalibus motibus.
suinto. Dei scientia non est praecisiva, seu, naturam sine disserentiis , ut solent homines snon attingit . Nec mirum; cum enim sit infinita Dei scientia, statim id omne quod est idem cum natura , perspicit: Infinitas itaque numeri , quamvis tam torum numerorum nullus sit numerus: non
est tamen sait Augustin. lib. . de civit. Dei cap. 13. ncomprehensibilis et , cujus intelligentia non numerus . suapropter si quid scientia eomprehenditur , scientis eomprehensione finitur; profect
in Omnis infinitas quodam ineffabili modo Deo se est , quia scientia ipsius ιneomprehensibilis non
237쪽
Sexto. Dei scientia est omnino immutabilis; nee enim capax est, aut incrementi aut decrementi; nec de praeterito ad praesens , nec de praesenti adfuturum transit. Cum enim, ait Augustin. in lib. 2. ad Simplicianum, quaest. 2. dempsero de humana scientia mutabilitatem , O transitus q-
dam a coritatione λ eo Auionem ....... insinuatur mrhi utcunque scientia Des. Verum de ea , non
nullisque aliis scientiae divinae dotibus , occurret sermo in serius, cum de illius immutabilitate, &causalitate dicetur.
CAPUT III. De objecto divinae fcientiae. OBjectum alicujus habitus, ex Iogleis, est id
eirca quod habitus ille versatur: ut igitur divinae scientiae objectum explicetur, dicendum est de iis, circa quae versatur: unde quaerendum est, utrum Deus seipsum; non entia; mala; crea turas possibiles; praeteritas&existentes; demum sutura omnia cognoscat. ARΤICULUS I.
C o N e L u s.Y Eus seipsum cognoscit. Probatur I. ex Scripturis: Haec habentur Luc. Io. IXem cit, quissit Filius , nisi Pater; O quis sit Pater , nisi Filius. Haec quoque leguntur I. ad Corinth. 2. Spiritus De scrutatur omnia, etiam profunda Dei. Deinde : TLemo novit quae sunt Dei , nisi Spiritus Dei. I Probatur 2. ex SS. Patribus. Constans est P.
trum assertio , Deum res omnes creatas videre in
seipso. Nomit omnia Deus Pater in seipso , ait Augustin. lib. I s. de Trinitate cap. 34. novit in Filio , sed in seipso tanquam seipsum , in Fibo tanquam Nembum
238쪽
Disserti N. De Attribui. inspecie. 23y
-n suum , quod est de his omnibus, quae sunt in se D. Omnia similiter novit O Filius; in sese licet tar
quam ea,quae nata sunt de iis,quae Pater noti A seipsor in Patre autem tanquam ea, de quibus nata sunt,
quae ipse Filius novit in seipsi: Ergo Deus seipsum
cognoscit; siquidem ratio caetera cognoscendi, debet saltem in instanti rationis prius cognosci, quam ea quae peream cognoscuntur, juxta illud Logicorum axioma: Propter quod unumquodque tale , S illud magis.' Probatur 3. ratione. Scientia Dei est perfectis sma : ergo debet habere objectum persectissimum: atqui solus Deus est hujusmodi : ergo Deus ut in se est, debet esse objectum, circa quod versatur divina scientia.
NCLusio a. Deus seipsum ita cognoscit , ut persecte comprehendat. Probatur. Ad cognitionem comprehensivam requiritur I. ut percipiantur quaecunque Deus potest facere: requiritur 2. csaltem secundum aliquos scholasticos in ut tanta sit intensive persectio
cognitionis,quanta est intensive perfectio cognoscibilitatis in objecto, seu, tam perspicua,tamque persecta cognitione objectum percipiatur, quam ipsum est perspicuum, ac persectum: Atqui duo illa, Dei respectu, conveniunt divinar scientiae.Et quidem I. cam omnia quae a Deo fieri possunt, in mente divina concipiantur seeundam ideas, ad quas exigi debent,necesse est, uta Deo intelligantur. 2. Dei cognitio est infinita, non extensivὰ tantam, sed etiam intensive , chm sit omnino idem cum essentia divina: ergo tam persecta est intensive, quam ipsemet essentia, quam attributa, quae secundum nostrum concipiendi modum , emanant ab essentia divina.
239쪽
α 3 6 Institi Theolog. pars I.
ARTICUL Us II. Virum , ct qua ratione Deus cognoscat non entia, ct mala omnia .
2ULI. YT Ic non entium nomine,non intelligi-I 1 mus, i. quae vere possibilia sunt; de iis enim articulo sequente dicemus ; sed quae sunt omnino impossibilia, ut quod homo sit lapis. Intelligimus h. entia ficta, seu chimeras, aut, ut loquuntur , mera entia rationis. Ut. 2. Malum triplex est; naturae , ut sunt monstra: Poenae, ut calamitates, quas nonnunquam homines Patiuntur 3 culpae, ut sunt pec
CONCLUs Io I. Deus eognoscit impossib, Ita, & entia rationis. Probatur argumento S. Thomae. Deus cognoscit,quaecunque cadere possunt in creatam cogit tionem: atqui tam impossibilia, quam entia r tionis, cadunt nonnunquam in creatam cogit tionem: homo nimirum multa fingi quae realiter esse non possunt, & quae non habent aliud esse, quam in intellectu creaturae cognoscentis. Objicies i. Si Deus eognosceret entia rationis, ipse ea faceret, sicut facit creatura; siquidem sacere ens rationis, est illud cognoscere, cum non
alibi habeat existentiam, quam in intellectu cogi
Resp. ad I. neg. ant. Ad a. dist. ant. Facere ens rationis, est illud cognoscere per modum entis realis, conc. ant. Per modum impossibilis , neg. ant. Deus hoc, non autem illo modo cognoscitentia rationis,cum omnia cognoscat,ut sunt realiter ; entia vero rationis sunt realiter impossibilia.
CONO LUSIO 2. Deus cognoscit mala omnia Probatur enumeratione. Prisno quidem cognoscit mala naturae, seu monstra; nam ea cogno
240쪽
Differt. IV. De Attribui. inspecie. 237
scit,quae ipse producit:atqui Deus producit monstra, cum sint entia vera, &realia: quodlibet autem ens verum & reale sit a Deo . Secundo. Deus cognoscit mala poenae: siquidem, ut mox dictum est in ea cognoscit Deus quae vere ab ipso sunt: atqui mala poenae vere sunt a Deo: Si erit malum in civitate , inquit Scriptura Amos 3. quod non fecerit Dominus. Praeterea quae media sunt,quibus sua consilia Deus exequbtur, ab ipso cognoscuntur. Sed mala poenae sunt media,quibus exequitur sua consilia: iis nimirum utitur, ut suos electos probet ,ut reprobos imp diat a quibusdam exterioribus actibus, quibus ipsa Ecclesia landitus everteretur. Tertio. Deus novit mala culpae . Nam id Deus novit, quod castigat: atqui castigat mala culpar; nonnunquam quidem in hoc saeculo variis cala- gmitatibus,quibus peceatores lacessit;in altero vero cruciatibus, quibus ii torquentur, quos scelerum in hac viti non poenituit. Praeterea id cognoscit, quod permittit, ut inde bona quamplurimae colligat: atqui Deus permittit Peccata, ut plurima ex iis bona colligat, ut dicetur in tractatu de Praedestinatione. Melius, inquit Augustinus in Enchiridio ad Laurent. judicavit de malis benes
eere , quam mala nulla esse permittere. CONCLUSIO 3. Deus non cognoscit peccatum in ipso peccato, sed in rectitudine illi opin
Probatur prior pars. Deus non cognoscit aliquid in eo, quod non habet esse positivum; atqui Peccatum, nullum habet esse postivum: nempe consistit in mera boni privatione, cui intractatu de actibus humanis dicetur ex principiis Augustini, cujus satis sit hic unam laudare sententiam. suidost, inquit in Enchiridio ad Laurentium, aliud quod malum dieitur , nisi primatis boni qProbatur altera pars. Privatio cognoscitur iaforma, quae illi est opposita; sc tenebrae cogno scuntur in lucricujus sunt privatio: ergo, cam, eκ