장음표시 사용
241쪽
dictis, malum culpae, sive peccatum, sit privatici boni, cognoscitur in ipsa bonitate formae, seu rectitudinis, cujus est Privatio, Confirmatur ex S. Dionysici, qui cap. . de divinis nominibus , asserit, privationes in formis. oppositis contineri, sicut tenebrae in luce continentur; ubi enim docuit, Deum omnia in seipso&in substantia sua, tanquam eorum, causas cognoscere, haec subjicit: donita tamen, ut per propriam eue que speciem , O ideam , in unumquodque sit νntentus; sed ut seeundum unicam causae praestantiam , omnia norit, ct eomineat r qisemad modum lux , secundum ease rationem , rnsei satenebrarum notitiam ante eomplectitur; non aliunde tenebras , quam ex luce cognoscens.
Hinc autem sequitur I. malum a Deo non cognosci directe , sed indirecte tantum . Sequiatur 2. quod licet mala culpae tanquam objecta contineantur in Dei scientia. , quae ab ipso Deo ejusque iubstantia minime differt, non sint tamen in Deo tanquam in subjecto : nec enim comprehenduntur in idea , seu exemplari proprio , sed in idea , & exemplari alieno. Ea illatio est Augustini, qui lib. de natura boni, cap. 28. ait, quod cum audimus omnia ex ipso , Erper ipsum, O in ipse , Omnes utique naturas intelligere debemus quae naturaliter sunt. Neque enim ex ipso sunt peccata , quae naturam non sereant ssed vivant.
Vtrum Deus cognoscat omnes creaturas.
tum existentes. I. N Egarunt, Deo omnia esse eognita Philosophi , qui negarunt illius providentiam ad hocce universum, aut saltem ad minimas quasque rer , sese extendere.
242쪽
DissertIV. De Attributis in specie . 23st
rios. 1. Creaturae habent esse duplex ; emine tiale in Deo, & sormale in seipsis: his pra mis. sis , sit.
CONCLUs Io . Deus cognoscit omnia tum possibilia, tum praeterita, tum existentia . Probatur prior pars. Ea Deus cognoscit, quorum habet ideas: atqui Deus habet ideas ominnium possibilium : ergo eas cognoscit. Major constat: neque enim nos ob aliud dicimur rem aliquam cognoscere , quam quod illius ideam in mente nostra geramus: itaque probatur natu. Sehabet Deus respectu possibilium, sicut artifex respectu eorum, quae Per artem suam potest sacere: Atqui artifex habet ideas eorum, quae Per artem suam potest facere: ergo& Deus possibilium . Augustini est illud argumentum: nam lib. I 2. dg civit. Dei cap. 2o. asserit: In una Dei sapientia ese se immensis quosdam atque Asinitos thesauros rerum intelligibilium , in quibus sunt omnes invi
biles , atque Acommutabiles rationes rerum etiam
visibiliam, O mutabilium , quae per istam factae sunt . Rationem reddit S. Doctor r uuoniam , inquit , Deus non aliquid nesciens fecit , quod nee de quolibet homine artifice recte diei potest. Porro si sciems fecit omnia , ea utique fecit, qua
Probatur tum secunda, tum tertia pars comclusionis. Deus sui mox demonstratum est9 ha bet ideas rerum omnium possibilium: hincque merito conclusum est, eum omnia prorsus nosse possibilia: Atqui valet ea ratio & pro praeteritis, Spro praesentibus: non enim per actualem tum Praesentium, tum Praeteri torum P ductionem, amisit ideas, quas de iis habebat, antequam fi
xent : ergo non minus ab eo cognoscuntur, quam
Cum erant tantum possibilia : Ibi verba sunt Augustin. lib. s. de Trinit. cap. Io. in novit om nia Deus, quae fecit per ipsam c de sapientia arte Da loquitur, quam vocat artem omnipotentis Dei , c ct ideo cum deeedant O succedant tem ' roras
243쪽
pora , non decedit aliquid, vel Reeerit fetentia
Probantur iterum omnes simul conclusionis partes. Deus ut ostensum est supra) seipsum' persectissime comprehendit: ergo cognoscit omnia , ad quae potest se extendere, ae de facto sese extendit divina illius virtus. Atqui potest se e tendere ad omnia possibilia, & de facto extendit sese ad praeterita & praesentia: ergo, &c. Quaeres,niim sit de fide,quod Deus vel minima quaeque distincte noverit λResp. amrmative. Expresse nimirum id tum Scriptura, tum traditio definiunt. Genes. cap. I. dicitur, quod Deus opera sua statim post eorum creationem sigillatim contemplatus si, ac pe acta probaverit: Vidit Deus euncta quae fecerat, O erant valde bona. Haec habentur Iob cap. 28. Ipse enim fines mundi intuetur, O omnia quaesis sole sunt, respieis. Esther cap.2ρ haec leguntur: Domine qui habes omnium I Uentiam. Idem asserit Apostolus ad Hebr. 4. P on est ulla creatura invisi bilis in GVpectu ejus : Omnia vero nuda sunt aperta ocul/s eius. Huc pertinent quae in Evangelio leguntur de cura, quam Deus gerit liliorum agri, volatilium coeli. Hic etiam laudari possunt textus, in quibus ipsae vel occultissimae hominis cogitationes dicuntur notae esse Deo et Imiellexisti euitationes meas de longe . . Patres non minus quam Scripturae expresse id de quo agitur, asserunt. Cyrillus Thesaur. lib. Is . refellit Arianos , contendentes , DeumPatrem Verbum suum produxisse velut instrumentum squo ad res caeteras procreandas uteretur , eo quod cinquiebant) res aliae creatae non Potuerint
serre vim & essicientiam Dei ipsius. Refellit cin- quam 3 ex eo, quod indignum Deo non sit, minutissima quaeque per cognitionem ac ProVide tiam attingere. Ambrosius lib. de interpel. cap. v. impios , qui Psal. 7. dicunt: stuomodoscit De- ,
inflesistemia in excelso i sic refellit'. Iui exisse
244쪽
Dissert.IV. De Attributis in specie. 2 r
mat ab eo qui omnia videt, non videta, ct tenebria eredis commissa lua pust celari , umbram praete dis i sed frustra latere se credit 3 eum oculus D mini Deidior sole , occulta omnia deprehendat , tenebrosa. illuminet , O intimi eordis penetret conscientiam , atque in alta O profunda descenis
Objicies. Hieronym. ad I. cap. Habacue, ex Presse negat, Deum minuta quaeque cognoscere i imo dicit, A bsurdum esse , ad hoc Dei deducere majestatem , ut scio per momenta singula quot noscantur culices , quot e moriantur; quae e micum so pulleum , O muscarum sit in terra muti ludo ;quanti pisces in aqua natent ; ct qui de minoribus , majorum praedae cedere debeant. Resp. dist. ant. Hieronymus negat, Deum minuta quaeque cognoscere ea cognitionis specie quae conjuncta sit cum eodem amore, eadem benevolentist , quibus homini per suam providentiam Prospicit, conc. ant. cognitione simplicia ter sumpta, neg. ant. Petitur ea responsio ex
his verbis ab Hieronymo in objectione laudatis : Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrahimus , in nos ipsos injuriosi simus, eandem rationabilium quam irrationabilium providentiam esse di
CONCLus Io 2. Deus cognoscit, tum esse eminens, quod creaturae habent in illius essentia, tum esse Armale, quod habent in seipsis. Probatur prior pars. Esse eminens, quod cre turae habent in Dei essentia, est idem cum ipsa Dei essentia: Atqui s ut suo loco ostensum est Deus persecte novit tuam essentiam : ergo novit quoque esse eminens , quod ipsae habent in illa. Probatur altera eonfusionis pars.Deus id omne cognoscit, quod est cognoscibile, quia vis cognoscendi in Deo est infinita: Atqui esse formale Creaturarum est cognoscibile, est enim verum alis 2 m. II. L quod
245쪽
quod ens cum sit aliquid reale, ergo, &c. Co firmatur ex eo, quod, si Deus cognosceret solum esse eminens, quod creaturae habent in illo, non cognosceret creaturas , sed tantam suam essentiam, eum ut mox dictum est esse eminens creaturarum non sit aliquid ab ipsa divina esse tia distinctum.
t. I. Uturum duplex est a necessarium&I contingens. Prius est illud, quod
habet necessariam connexionem cum sua causa Ise necessario sutura est combustio paleae, cui saxardens admovebitur. Posterius subdividitur in contingens ab extrinseco, & contingens ab intrinseco. Contingens ab extrinseco,est illud,quod licet oriatur a causa intrinseca necessaria , impediri tamen potest ab alia causa extrinseca, ut PDtet in morbis, qui necessarid acciderent, nisi pra
occuparentur medicamentorum virtute . Conin
tingens vero ab intrinseco, est illud, quod oritura causa extrinsece contingente, seu quae indifferens est, ut agat vel non agat hujusmodi sunt sola sutura libera. t. 2. Futura contingentia libera, nonnulla sunt absoluta, nempe quae licet sint a causa libera , absolute tamen seu independenter ab aliqua conditione, habitura sunt existentiam in certa temporis differentia: alia vero sunt conditionata, quae in certa temporis differentia non habitura 1unt existentiam, nisi dependenter ab aliqua co ditione: Ea autem conditio vel nunquam Pon tur, ut miracula Christi apud Tyrios re Sidonios, qui conversi fuissent, si a Christo apud eos , sicut apud Iudaeos,patrata fuissetit; vel ea conditici aliquando ponetur ; sic futurus fuit Petri casus , si ab ancilla tentaretur.
246쪽
Differt. N. De Attribui. in Oetae ..2 3
CONCLus Io I. Deus distinctὸ eog scientura necessaria.
Probatur. Ille distincte cognoscit sutura necessaria , qui distincte cognoscit effectus, qui ex ea sis necessariis emanaturi sunt: Atqui Deus coFnoseit : distincte estectus , qui ex causis necessariis emanaturi sunt: Siquidem ille cognoscit estectus qui ex causis necessariis emanaturi sunt, qui eo I noscit connexionem necessariam , quam cum itiis habent: Sed Deus eam cognoscit : quippes
comprehendit virtutem causarum, ac proinde ea omnia, quae cum illis habent connexionem necessariam: hoc enim est comprehendere. Confirmatur illud argumentum ex S. Patribus , qui docuerunt , hane esse aeternitatis rati nem , ut omnia quodam in sensu, de quo dicetur inserius, sint praesentia, nee quidquam Dei respectu sit praeteritum , aut suturum: Ita ut c ait Augustinus lib. I s. de Trinit. cap. Io. nee ea quae dieuntur fiutura , quasi desint, expectentur , ut veniant; sed se praetorta se futura eum praesentibus sint euncta praesentia. CONCLUs Io 2. Deus distincte cognosciesutura, quae sunt ab extrinseco contingentia. Probatur. Ille cognoscit futura, quae sunt ab extrinseco contingentia, qui distincte cognoscit seriem & ordinem omnium causarum, quae ne cessariae sunt, hoc est, ad unum determinatae: atqui Deus eum ordinem, seriemque cognoscit: ergo, &c. Minor patet, quia ordo & series causarum necessariarum ab ipsomet Deo constituta sunt, eum nihil, illius respectu, casu & fortuito fiat: unde probatur major. Qui cognoscit ordinem & seriem omnium causarum , cognostit se re aliquas, quae impediturae sint estectus, qui per se ex causis necessariis alioquin emanaturi essent; novit quoque , quis suturus sit estectus ex causis,
quae aliarum vim ac virtutem impediturae sunt.
Sed illi estectus nihil aliud sunt, quam futurumsquod est contingens ab extrinseco : ergo, & L 1 COM
247쪽
CON Lus Io 3. Deus distincte cognoscit
sutura omnia libera absoluta. Probatur I. ex Scripturis.' Danielis I 3. capite Susimna sic Deum alloquitur: Deus aeterne , qDiabsconditorum er cognitor , qui nosti omnia, ant
quam fiant . Intelligitur vero textus ille de liberis hominum actionibus , quippe Susanna alludit ad impium senum in suam castitatem conatum . Psal. I 38. haec ait Propheta Regius: Omnes vias meas praevidisti .... Tu cognovisti omnia , novissima in antiqua. Plures alios similes textus reperire est in utroque Τestamento: nempe multa sunt loca, quibus Deus, vel immediate, vel mediate per Angelos, per Prophetas, per Filium suum
incarnatum humanas actiones Praedixit, V. g. invfidelitatem Iudaeorum, negationem Petri, Proditionem Iudae, conversionem gentium. Probatur a. ex Patribus. Augustinus libro Dde Civit. Dei cap. 9. sic loquitur: Confiter, esse
Des m, O negare praescium futurorum , aper se mainsanias. Asserit ibidem S. Doctor, Ciceronem , qui , ut consuleret humanae libertati negavit, Deum praescium esse futurorum liberorum , dum τult facere liberas , fecise saeritens . Τertullianus vocat Prophetas , qui δe contingemtibus liberis vaticinati sunt, irrefiagabiles divinitatis testes : Tantos c inquit lib. 2. contra Marcionem cap. s. testes Deus habet, quantos fecit Prophetas . Nec immerito , cum apud Isaiam Dominus ipse demonstret,gentilium Deos falsa esse numina, quod sutura libera praedicere non valeant : Accedant f ait cap. 4I. 9 se numtient nobis quaecumque ventura sunt. Annuntiate
quae ventura sunt in futurum , O Memus , quia Dii
Probatur 3. rationibus Theologicis. I. Si Deus sutura, de quibus agitur, non noverit, illius providentia tolli debet de medio:2.Deus seipsum non comprehenderet: 3. non haberet persectissimam cognitionem, nempe eum plurima iuge
248쪽
Dissert.IV. De Attributis in specie . a s
vent: φ non erit Deus: Aut enim ait August, nus, contra Ciceronem agens in Deum esse negat να- si eonfitetur esse Deum , quem negat praescium-turorum , etiamsi dicit nihil aliud , quam quod ille dixit insipiens in eorde suo: on est Deus: qui enim non est praescius futurorum , non est utique
Obj icies r. Id non praescitur, quod non habet
determinatam veritatem : atqui futura contingentia libera non habent determinatam veritatem : ergo , &c. Major constat, quia modus cognitionis sequitur modum objecti: ac proinde quod non est in se determinate verum, non Po test determinate praesciri . Unde probatur minor: Quod est indifferens ad esse & ad non esse, non habet determinatam veritatem: atqui sutura contingentia libera sunt hujusmodi; sic enim a Phi-lqsophis definiuntur: ergo , &c. - Resp. ad I. neg. min. Ad a. dist. maj. Quod est indifferens ad esse, & ad non esse pro quolibet
tempore, non habet determinatam veritatem , Conc. maj. Pro aliquo tantum tempore , neg.
maj. Distinguo pariter min. Futura contingentia libera sunt indifferentia ad esse & ad non esse pro
aliquo tantum tempore, praesenti nimirum,conc. min. pro quolibet tempore , neg. min. sunt enim determinata ad esse aut ad non esse pro tempore suturo , pro quo sutura aut non sutura a Deo praevidentur. Instabis. Futura eontingentia non habent ca sim determinatam: ergo sunt omnino indetermitanata pro quolibet tempore; neque enim estectus potest ab alio, quam a causa, habere suam determinationem . Probatur ant. Causa futurorum contingentium, v. g. Proditionis Iudae, aut poenitentiae Petri, nondum existit eo tempore, quo sutura illa supponuntur cognosci a Deo: cognoscuntur nimirum ab aeterno, cum tamen eorum causa, nempe creata voluntas, in tempore tan tum creata fuerit.
249쪽
Resp. dist. ant. Futura contingentia non hahent determinatam veritatem pro aeterno 1 concisant. Pro tempore, quo futura praevidentur , neg.
ant. Futura libera non praevidentur futura inde- Pendenter a suis causis; ac proinde Deus videt determinationem causarum futuram eo tempore, Pro quo earum effectus praesciuntur futuri. In quo autem medio, an in ipsis causis, an in Dei de- aereio,videatur ea causarum suturaldeterminatio , dicetur in serius. Objicies 2. Praescientia futurorum stare non potest cum libertate creata: ergo, &c. Probaturant. Illud stare non potest cum libertate creata, quo posito, res praescita necessario debet evenire:
atqui posita Dei praescientia, res praevisa debet
necessario evenire: siquidem non potest non everi ire : quippe si posset non evenire,posi et supponi quod revera non eveniret, quia possibili posito in actu, nulla sequitur implicantia: ac proinde falli posset Dei praescientia ; quod est absum
Resp. ad I. neg. ant. Ad 2. neg. min. Ad 3. concedo,quod res praevisa possit non evenire, sed nego posse supponi,quod revera non eveniet. Ratio est, quia rei suturitio praesupponitur praevissioni: ideo nimirum praevidetur, quod sit futura.
Hieronymi est illa solutio: nam in haec Dei ve ha apud Ezechielem cap. 2: Si sene 'el ipsi amdiant , sic loquitur: Non enim , quia illa ventura cognoscit , nec se est facere quod ille praescivit, sed quod nos propria voluntate sumus facturi , ille novis
futurum quasi Deus. CONCLus Io 3. Deus determinate praevidet sutura omnia conditionata, sive conditio aliquando poni debeat, sive non debeat poni. Probatur I. ex Scriptura. Id Deus determinute praevidet, quod praedixit suturum: atqui Deus praedixit sutura libera conditionata , ea etiam quorum conditio nusquam poni debet. Nam priami Regum cap. 23. Praedicitur futura Davidis Per
250쪽
DisserLIV. De Ait ributis inspecie. 2 7
per Ceilitas proditio , fi in eorum urbe remansDrus suisset: nempe roganti , Si descendet Saul , Fcut audivit servus tuus e a Deo ipso responsum est , Desemdet . Roganti iterum , Si tradent me viri cella, O viros qui sunt mecum , in mamus Saul ρ responsum est, Tradent: quo audito res. Ponso: Surrexit David, se viri eius qua exeensi , O egres de cella, hue atque iliae vagabantur neerti. Matth. xi. Christus praedixit futuram Τyriorum & Sidoniorum poenitentiam, si ipse apud eos eadem , quae in Galilaea, miracula patrasset : Ha tibi coronasm, vae .libi Bethsaida ,
quia si in Tγra O Sidone factae esent virtutes , quae factae sunt A vobis , olim in edicio se einere poenia
sentiam egissent. Probatur 2. ex s. Patribus. Id Deus certo a determinate novit, ad quod ipse exigit suam agendi rationem: atqui Deus ad sutura eonditio nata , ea etiam, quorum conditio nusquam poni debet, exigit suam agendi rationem: ergo, &c. Probatur minor. Primo , Augustinus libro doecorreptione & gratia cap. 8. asterit, quod ejusmodi suturorum praevisione nitatur agendi modus , quem Deus servat in aliquos, qui sunt ex electorum numero; scilicet rapit eos ex hoe mundo,
quod praevi deat eos lapsuros esse in crimina, si
vitam ad provectam usque aetatem ducere Per mitterentur: Sicut ergo inquit, postquam la davit haec Sapientiae verba: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam illius' e uni r Pelagiani fateri,Dei esese ut finiat homo vitam sami, antequam ex bono mute tur in malum . Idem S. Doctor lib. de dono persever. cap. XI. docet, Deum noluisse, ut miracula patrarentur coram nonnullis gentibus, quas
tamen, si patrata suissent, praevidebat creditu
ras: His c inquit P quos praevidit , si apud eos fa
cta esent, suis miraculis eredituros , quibus noluit
subvenire , non suboenisse: de quibus in sua pra destinatione ore te quidem , sed juste aIiud jud