장음표시 사용
41쪽
CONCLus Io . Nequidem per brevissimum tempus dari potest in aliquo ignorantia invincib,
lis existentiae Dei. Probatur I. Scriptura omnibus omnino hominibus absque ulla exceptione Deum ignorantibus gravimmam poenam minatur : Effunde ram tuam, verba sunt prophetae regii Deum alloquentis psal. 78. ingentes quae te non no erunt, in in relua quae nomen tuum non nvocaverunt eundesie conficitur argumentum. Si in aliquibus hominibus dari posset invincibilis ignorantia Dei, illi homines non essent rei, quod Deum ignorarent. Atqui rei sunt: nam illi sunt rei quibus infligitur poena, cum sub Deo justo nemo miseresse possit, quin id mereatur: sed iis hominibus, docente scriptura, infligitur poena: ergo &c. Paulus ad Rom. I. asi erit, Dei ex istentiam creaturis se manifestari, ut inexcusabiles sint qui eam isnorant: ειν bilia enim i ius a creatura mundi per ea , quae facta sunt , intellecta , eo ficiuntur , sempiterna quoque ejus virtus se divinitas r ita ut ι λμωfabiles. Sed qui sunt inexcusabiles, non laborant ignorantia invincibili, quia ut suo loco dicetur ignoranti a prorsus invincibilis excusat a Peccato. Probatur 2. Patres docuerunt, a nemine, qui ratione utatur, posse ignorari Dei existentiam. Gregorius Magnus lib. II. morat. caP. 3. gXpo
nens illud Iob 36. Omnes homines vident eum, ait: Eo ipso quod rationalis est conditus, debet ex ratione colligere , eum qui se eon die, De m sese r ergo id potest, cum nemo ad impossibile teneatur. S. Ioannes Damascenus lib. . orthodoxae fidei cap. I. sic loquitur: rutilia Dei omnibus a natura est insita , neque id aliquis ratisne utens Ono Fe potest: ergo si revera ignoret, nec invin cibilis , nec inculpabilis est illius ignorantia. Tertullianus tantum abest, ut cum authoribus quos impugnamus, excuset eos qui Dei ignorantia la horant , quin eam ignorantiam summum delicto nun
42쪽
Dissert. I. De Dei Existentia. 39
xum appellet: Et haec est inquit Apolog. cap.r . Fumma delicti nolentium recognoscere, quem gnorare non possimi. Probatur 3. ratione theologica . Si quis invincibiliter & ineulpate Dei existentiam, etiam Perbrevissimum tempus, ignorare Pollet, quantum cunque flagitiosus esset, nullum tamen commi teret Peccatum mortale : nam peccati mortalium alitia petitur ex injuri quae Deo infertur: a qui ille homo flagitiosus Deo nullam injuriam inferret et siquidem nemo censetur iniuriam inferre ei, quem invincibiliter & inculpate igno-xat existere: ergo nullum omnino peccatum mor tale committeret. Confirmatur ea ratio. Romae
ab Alexandro Papa VIII. die a 4. Aug. annis 169o. proscripta est haec thesis, seu, propositio. Peccatum philosophicum seu morati , est actus hin manus d conveniens naturae rationali ct recta rationi: Theuosleum vera se morati, est transegressis liberae Lνinae legis . Philosephicum quantumvis grave, in eo qui Deum vel ignorat , vel de Deo actu non cogitat , es grave peccatum , sed non est Hiiense Dei , neque peccatum mortale LFIDirens amicitiam Dei, neque poena aeterna tagnum . Atqui in adversariorum suppositione ea pro potatio Immerito damnata fuisset ; nam revera dare tur peccata philosophica, quae non essent theologica, seu, quae serent quidem contra rationem, set non contra Deum: ac proinde quibus homo illeCinvincibiliter & inculpate Deum ignorans, noni exeidissetex justitia originali, quam infans consecutus fuisset in baPtisinate, quam vis apud barbaros postea educatus,innumera flagitia coinisisset. Ηue etiam adduci possunt omnia argumentae quibus superius ostensum est,. hanc propositionem Deus est, esse nobis notam quoad nos ἀObiicies r. Id potest inculpate& invincibili ter ignorari, quod demonstrari noli potest: Atqux Dei existentia demonstrari non potest, salter Plurium respectu, qui ita plumbei iant, udvidere
43쪽
non possint connexionem necessariam , quam creaturae habent cum Deo ; imo & doctiorum hominum respectu: ita ratiocinantur Petrus de . Alliaco in I. dis 3. q. 3. Marori q. I. conclusione 2. Casalius lib. I. de quadripartita justitia c. 16. Ergo &c. Resp. r. falsam esse min. propositionem: nec eam laudatorum scriptorum authoritas confirmat, cum eorum sententia& Patribus & Theo- Iogis e diametro opposita sit. ResP. 2. neg. maj. Ratio est quja, ut Dei existentia vincibiliter & culpate ignoretur, satis est ut certa sit certitudine morali: est autem sic certa , cum, fatentibus scriptoribus in argumento, laudatis, ita probabiliter ostendatur, ut contra
rium judicio viri prudentis non sit probabile . Ratio solutionis petitur ex eo, quod certitudo quae satis est, ut sit principium operationis practi cae, satis sit quoque ad tollendam ignorantiam invincibilem ; certitudinem vero moralem sutis Cere ad operationem practicam, demonstrabimus
in tractatu de actibus humanis.
Oblicies et . Plures sunt qui Dei ignorantiam superare non pollunt: ergo Dei existentia potest invincibiliter ignorari. Probatur ant. Dei igno rantia superari non potest nisi per discursum , ex creaturarum scilicet existentia colligendo existentiam Dei. Atqui multi sunt apud barbarosita inculti & agrestes, ut non sint capaces hujus modi discursus, tum propter ingenii tarditatem stum Propter PraVam educationem, tum denique quod eorum anima tota sere sensibus immersa sit, nec aliud cogitet, quam ut animalium more libidines suas expleat: ergo &c. Resp. ad T. neg. ant. ad 2. dico r. maj. esse sal
sam, quippe superius ostensium est , Dei ideam
nobis innatam esse ac ingenitam, ita ut ad illius cognitionem sola terminorum comprehensione opus sit, sola attentione ad conscientiae testimo' nium. Q
44쪽
Differt. I. De Dei Existentia. I
' Dico 1. data majore , negari debere min. Cur
enim nec peccatum originale, nec prava educa
tio, nee vita sesibus dedita plane extinxerint naturalem mentis vim , licet eam debilitarine plurimum, potest mens in agrestioribus &finita quioribus viris eos actus elicere,qui facillimi sunt: ut est revera discursus, quo ex effectis causa colli
Dico 3. quod licet propter corruptos mores IIuidam, ut supponit argumentum, incapaces es ent aut attentionis ad innatam sibi Dei ideam , aut discursus ex creaturis petiti, eorum tamen ignorantia non foret invincibilis e nam quam vis non esset voluntaria in se, esset tamen voluntaria in causa: ac proinde non esset absolute invincibilis re inculpabilis.
- Objicies 3. Puer educatus in Jlvis , Postquam adeptus est usum rationis , indiget aliquo temporis intervallo, ut ex creaturis concludat existen tiam Dei : ergo illo saltem brevi tempore eam invincibiliter & inculpate ignorabit. Confirmatur argumentum,ex eo quod illi puero,cum discurrere incipiet, o Terent se dubia, occurrent pravae educationis praejudicia: illa vero tum dubia, tum praejudicia puer ille unico momento eXPugnare non poterit, praesertim si hebes sit ingenio. Resp. neg. ant. puncto scilicee temporis,si puer ille ad seipsum aut ad alias creaturas attendat, Dei eognitionem comparabit. Ratio est, quia tam clarum est conscientiae de Deo testimonium ,
tam evidens creaturarum cum creatore conne
xio , ut is, qui ut par est attenderit, ne momento quidem temporis este queat sine cognitione Dei , si non plane demonstrativa, saltem maxime Probabili, &moraliter certa. Monendus est hic lector, quod licet tantam imvidiam prae se ferre aliquibus non videatur OPsenio, quae docet, brevi saltem tempore Dei existe
tiam inculpate RInvincibiliter ignorari possies
45쪽
quantam fert ea quae asserit, plurimo tempore poste sic ignorari ; iisdem tamen absurdis realiter obnoxia sit. Et sane homo ille qui in vincibili Dei ignorantia brevi tempore laborare supponitur ab adversariis, poterit eodem brevi tempore innumeris flagitiis consensum praebere; ac Proin de illa flagitia , pro eo saltem brevi tempore , non erunt peccata mortalia, nec theologica, nee dissolvent Dei amicitiam,quam idem homo sui supponitur) ab aliquo adhuc infans bapti Eatus, consecutus sui siet. Objicies Quod propriis viribus superari non potest, dicitur in vincibile & inculpatum: atqui Plerique homines propriis viribus non possunt superare ignorantiam Dei: ut enim superetur , necessarium est auxilium gratiae ; sine eo nimirum mcn, non potest attendere ad innatamsbi Dei ideam, & ad connexionem quam creat rae habent cum Deo. Confirmatur argumentum ex eo, quod saltem in schola Τhom istarum plures barbari ac gentiles non recipiant illud, alioquin necessarium, gratiae auxilium: ergo in iis saltem hominibus inculpata ae in vincibilis est Dei ignorantia. Resp. I. neg. maj. Propositionem. Et sane ,s admitteretur illa malor, invincibilis esset ac inculpatus consensus, quem quis, etiam ex deliberata ratione, Praeberet concupiscentiae motibus: neque enim sine gratiae auxilio illi motus superari possunt, ut docent Theologi in tractatu de ratia. Ut igitur in vincibiles sint aut ignorantia, aut motus aliquis, sic invincibile definiri debet: μν-eibile est id quod homo, nee propriis viribus , nec or dinariis gratiae auxiliis superare potest. Resp. 2. data maj. neg. min. Ratio est, quias ut docet S. Thomas , cui subscribunt omnes Theologi ) homo, etiam in statu natiarae lapsae, licet nullum bonum, sicut oportet, operari possits ne gratia; potest tamen propriis viribtis aliquod verum cognoscere, eo quod intellectus non tan
46쪽
Dimen. I. De Dei Existentia. 3
tam per peccatum originale debilitatem con-rraxerit , quantam voluntas : si autem mens verum aliquod per se intelligere possit , maxime Dei existentiam, cum qua tantam habet & proportionem S connexionem. Ad confirmationem , admisso antecedente squod tamen expendemus agentes de gratia, neg. eon seq. Ratio est, quia in iis hominibus, secundum Thomistarum principia, privatio gratiae est voluntaria, saltem in causa; in peccatis nimirum quorum illi barbari ac gentiles voluntarie rei sa- sunt a
Nota. I. TY Nitatem Dei impugnarunt r. Genis I tiles , a quibus Deorum plura litas inventa est : unde priores religionis Chrisianae apologistae contra eos agentes, non tam
agressi sunt atheisinum, quam politeismum: id videre est in Athenagora, Iustino, Minutio Felice , & Tertulliano. Impugnarunt 2. Marcionitae, Deum veteris testamenti opponentes Deo novi testamenti. Impugnarunt 3. Manichaei, duos Diuentes prima principia, unum a quo esset ominne malum, aliud a quo esset omne bonum. Im- Pugnarunt A. Tritharistae, qui persuasi tres esse personas in SS. Trinitate , docuerunt, tres illas personas esse tres Deos, non Personalitate tam tum , sed etiam natura distinctos. CONGLUs Io . Deus unus est. Probatur contra gentiles. Rationes quibus se- perius usi sumus ad demonstrandam Dei existentiam , demonstrant quoque illius unitatem. Primo . Uti possumus conscientiae testimonio quo, docemur hominem etiam vanis superstitionibuSi
47쪽
nibus, ac publicis erroribus occupatum, si in angustiis, si in periculis constitutus sit, non modo Deum invocare, sed unum Deum. Observat Te tullianus, ipsos etiam gentiles passim ita loqui solitos fuisse: suod Dem dederit ; Sr Deus volue
vis; item , Deus bonus est: Deus benefacit r Bene dicat te Deus r tum , Deus Ῥidet omn/a r Deo commendo e Deus reddet et Deus inter nos judicabis rex iis vero loquendi sormulis sic exclamat Te tullianus Apolog. cap. II. O testimonium animae naturaliter Christianae t Ex iurandi formula quae apud antiquos Romanos erat in usu , sic a gumentatur Lactantius lib. 2. Institutionum cap. I. Nam ct eum jurant, O cum optant , O enm gratias agunt , non D em , a- multos Deos , sed
Secundo. Possumus se argumentari ex mundi productione & gubernatione. Vel unus Deus f tis fuit ad productionem & administrationem mundi: vel non fuit satis. Si primum, inutilis suit &est nunc alterius Dei opera, ac proinde
Deus non est, cum ab eo mundus existere potuerit , & de facto existat sine ulla ab ipso dependentia : Si secundum, Deus ille non fuit omnipotens quippe qui indiguerit ad mundi productionem alterius auxilio : uuid enim multis opus est inquit Lactantius lib. I. Institutionum cap. 3.) ad mundi νegimen sustinendum s nisi forte arbitremur , si plures sint , minus habere singvios nemorum s atqMe
Probatur iterum eonclusio contra Marcionitas& Manicharos. Deus bonus debet esse summe bonus, eo quod ait Augustinus de doctrin. Christ. lib. I. cap. 7. Deo nihil melius sit atque sublimius . E contra Deus malus debet.esie summe malus, eo quod nullum malum fingi possit, cujus non sit causa. Atqui Deus summe malus implicat: quod quidem sic ostenditur. Vel vi vere e ille Deus summe malus, vel non viveret: si Primum , non esset summe malus: haberet enim vitam x
48쪽
Dissert. I. De Dei Exsentia. s
tam, quae non leve est bonum: si secundum, nulli
nocere posset; nam careret cogn itione, proinde que nec eum, cui malum inferret, nec ipsum malum , quod inferret , posset agnoscere. Probatur iterum tum contra gentes, tum contra Manichaeos, tum contra Ualentinianos. Dei
nomine, Augustino teste, id intelligitur, Quo mel cogitari non potest, aut ut ait Tertullianus, Summum magnum. Atqui id quo melius excogitari non potest , summum magnum, est unum, noumultiplex: si quidem id quo melius excogitari non potest, & id quod summum magnum est, alterius Consortium excludit a nam longe melius atque persectius est non habere aequalem, quam habere.
Summum magnum non est, quod omne magnum non habet: certe sinquit Tertullianus arcionem urgens lib. I. cap. 3. ) qnemcunque alium Deum in duxeris, non alia eum poteris forma tueri Deum ,
quam ut illi proprium divinitatis adscripseris , siaut
aeterntim, δεα se 'mmum magnum : duo ergo summa magna quomodo consistent, cum hoc sit summum magnum par non haberer par autem non habere uni competat, in duobus esse nullo modo post - Confirmatur argumentum ex idea Dei, qua monemur,ipsum esse ens perfectissimum: At non foret hujusmodi si esset multiplex, quia vel iiDii plures a se anuicem Penderent , vel non Penderent: si primum, neuter esset Deus, cum dePeuodentia sit magna imperfectio: si non penderent , neuter esset eris Perfectissimum, eo quod sanxina perfectici importet authoritatem & principatum
in id omne, quod ab eo natura distinctum
Confirmatur iterum ratione S. Thomae, quae Petitur quoque ex Dei idea, seu notione. Deus
est id, quod necesse est esse : igitur si duo sint
Dii, in eo convenient, quod ambos esse necesse, sit : ergo non differrent quoad illam nece talem, estendi, sed secundiim aliquid aliud ab ea necessi tale estendi distinctum. Illud autem: vel requi ritur
49쪽
ritur ad complendam illam essendi necessitatem ,
vel non requiritur: si primum, neuter completam habebit essendi necessitatem , Proindeque neuter erit Deus: si non requiritur, aut profluat ab essendi necessitate, aut non profluat, erit in utroque, sicque nihil erit in uno Deo, quod non sit in alio: si non profluat, orietur a causa ex trinseca , proindeque disterentia unius ab alio sumetur a causa extrinseca; atque ita uterque ille Deus , quoad disterentiam sui constitutivam , pendebit ab aliquo, quod non est Deus: quod repugnat divinae notioni. Objicies I. Τres sunt personae in SS. Τrinitate: ergo sunt tres dii, cum quaelibet sit Deus.
Res . neg. conseq. Ratio est, quia ut essent tres dii, deberent este tres naturae divinae: non reperiuntur vero in SS. Trinitate, ut suo loco dicetur.
Instabis. In humanis ubi sunt plures personala sunt etiam plures naturae, numero S individuo distinctae: ergo & in divinis. Resp. neg. conseq. Ratio disparitatis est, quia inhumanis quaelibet natura est finita, proindeque tota exhauritur per unam personalitatem: econtra divina natura propter infinitatem pluribus Personis terminari potest.
Objicies a. Probari non potest Dei unitas ,
quin Personarum trinitas evertatur et ergo aut
plures sunt dii,aut una tantum persona. Probaturant. Dei unitas demonstratur ex mundi productione & gubernatione ; demonstratur quoque ex e flentia Dei in eo posita, quod Deus sit enspersectissimum, summum, magnum: atqui ea duo momenta destruunt personarum trinitatem, si destruant dei unitatem: Et quidem I. vel una Per
sona s ut superius dicebatur de natura) satis est ad mundi productionem & gubernationem, vel
non est satis. Si primum, aliarum consortium excludit: si secundum, quaelibet persona non erit omnipotens. Σ. Quaelibet persona ut etiam
dictum est de natura vel est id, quo melius cogi
50쪽
Differt. I. De Dei Existentia.
tari non potest, vel non. Si primum, quaelibet persona debet includere omnes omnino pers ctiones, ac proinde paternitas debebit includere
filiationem, si filiatio sit pesiectio : si secundum , qua libet persona non erit Deus, proindeque salae erunt hae propositiones: Pater est Deus, Filius est Deus, Spiritus sanctus est Deus.
Resp. ad I. neg. ant. Ad 2. conc. maj. ne min. Ad 3. dico, argumentum esse de non supponente, nempe supponit,personas olim produxisse& nunc administrare mundum, quatenus Personae
sunt, quod est salsum; sed produxerunt & administrant, quatenus sunt natura divina : ergo cum eadem natura divina reperiatur in tribus personis, & illae personae licet non sint idem inter se, sunt tamen idem cum natura divina, una Persona non potuit in mundi productione & g bernatione , aliarum personarum consortium excludere, ut revera una natura divina exclussset aliam naturam divinam, eo quδd in pluribus diis non fuisset eadem, sed multiplex natura. Ad 4. dist. ant. Paternitas debebit includere filiationem mediate, conc. ant. includit .enim naturam divinam, quae actu est idem cum filiatione: immedi re, nego ant. quippe eam non includit, nisi quatenus includit naturam divinam, quae est actu & re liter idem cum filiatione. . Quaeres, num eadem fuerit antiquitus tum p Pulorum , tum philosophorum senteatia de deorum pluralitate.
Resp. negative . Ratio est, quia licet philosophi exterius, quod plebem timerent, sese intemplis gesserint, quasi plures Deos colerent a privatim tamen in suis scholis unum tantum admisere.Id videre est in Iustino Martyre, Athen, ora , Minutio Felice, caeterisque religionis Christianae prioribus apologistis : ipsi etiam populi cum argumentis urgebantur, solebant respondere Orosio teste lib. 6. hist. cap. I. )Nonse ρω res deor sequi , sed sub uno Deo magno pi επε