Tractatio quaestionis, quo iure episcoporum residentia debeatur, per f. Ambrosium Catharinum Politum episcopum Minoriensem

41쪽

dicuntur, sunt ministri spons, exterius cooperates generationi filiorum qiram facit Christus, qui Sc dicuntur sponti inquantum cooperantur uice sponsi qui est Christus. Et ideo Papa qui obtinet uicem in tota ecclesa, uniuersalis ecclesiae sponsus dicitur. Episcopus autem, tuae dioecesis, Presbiteraute, suae parochiae, Unde & dioecesis sponsus Papa est, d parochiae episcopus &c.Vide igitur or dinem bone lector, nec turberis, aliun audis residentiam episcopi particularem non esse praeceptam iure diuino,& cum hoc tanae,absq; causa Papam dispensereno posse:quoniam de iure diuino habet

Papa ut curet oves, contra quam curam

iacit,si circa residentiam dispenset ad Eobitum. Omnis enim d spensitio debet esse cum ratione qua probet Deus, Ra tio autem dictat,ut praesecti ovibus oves curent: & ideo necessarium est Pontifucem id curare, quod in se est, re quod sibi mandauit Deus de immersisti eccle sia,& aliis demandare, & ita modum curae dispensare, ut gregis detrimentu per

incuriam non contingat.

42쪽

Vtrum' aute rationabigiter cum Caroclinatibus, & aliis curialibus, puta, cum Iuditoribus Rotae,siue Cam era aut clearicis Camerae,autVicariis suis,aut gubertiatoribus urbis,aut custodibus arcis san

cti Angeli, & aliis huiusmodi, possit du

spensari,aut cum ratione, siue tacite,siue

expresse dispenset, sicut videmus passim fieri,alia quaestio est,circa quam n diaetabitur in synodo libere thac atq; ingenue dica quod sentio:Nihil eni prohibet incuria multos esse abiistis, qui propter l6gam consuetudinem,& nullam animaduersionem, ac magnam huius seculicet, citatem,non solum fiunt & permittuntur, uerum etiam quod est longe cal, mitosius)iam abusus non reputantur, Videat ergo tandem Deus, & apponat oculum misericordiae suae,ut dc nos recipiamus uisum, dc nemo ausit dicere bo Num malum, dc malum boniit nec ullo praestigio obiicere nobis tenebras pro

luce.

Cillud uero oexigunt assiduam resδε. tiam personalem episcopi in sua dioec si,non habet uanam rationem:quoniam

43쪽

si uelitigiesum latini sacere binaus pa

stor, uix minimum supererit ei tempus, quo uacare possit a citra. Etriihilomin' hoc assidnum,non cum rigore,sed iuxta' humanam aequitatem ac rationem acciupiendum est,&illo utedum prouerbi Ne quid nimis, Et, Oibus in rebus modus.Hic no omittam o Caietani doctrinam hoc in loco non capio. Ipse enim, ut supernas deduximus, iacit hoc praece pium affirmativum gratia materiae obli gare ad semper,ac deinde iniit gratia materiae hoc praeceptum quod obligat ausemper, posse aliquando licite non ser etiari, dc ita sine uiolatisie phaecepi', quod obligat ad semper gratia materiae, posse episcopu n on sem per residere gratia materia .Haec enim sunt eius uerba.Et quinniam obligatio illa ad semper ex parte materiae est, Sc materia ipsa mutabilitati subiem est,idcirco conting tabsq; ut latione praecepti episcopum no semper resdere dcc.haec ille.& post: haec solue do argumenta dixit. Ad primam obitactionem quae erat quod in pluribus casibus licitum est non residere dicitura

44쪽

quia praeceptium hoc est affirmativum nihil obstat,quod in multis casibus contingit licite non residere. Qui potest,in telligat.Mihi enim ista non aliud dicere uidentur,nisi quod hoc praeceptum residentiae etsi si affirmativum, cuius nati ra est ut non obliget ad semper, ratione tamen materiar habet , ut naturam assitimatiui non seruet,ac per hoc obliget ad semper.Et rursum licet ratione materia obliget ad semper, tamen contingit in multis casibus licite non seruari,ium ratione materiae, tum quia praeceptum est affirmatiuum,cuius natura est non obliugare ad semper. LEcce igitur Reuerendissimi Caietani doctrina de praecepto residentiae. Primuo obligat ad semper,quis sit praeceptum

affirmativum, dc hoc ratione materiae. Rursum hoc praeceptum quod ratione materi etiam sit praeceptu affirmatiuu,

obligat ad semper, potest tamen sine sui uiolatione no semper seruari,& hoc ra tione materiae,& quia praeceptia est affirma iuri,ut huc tande sit ueniendit,obligat ad semper, dc non obligat ad senis.

45쪽

Et ite,ratione materiae obluat ad semλα ratione materiae iasi obligat ad senap. Et ite licet sit aff rmat uti obligat ad semperi& quia est affirmatiuum,no obligat ad lamp. Profecto haec doctrina ex eius uerbis elicitur. Et ideo non imerito piato me dixisse, Qui potest intelligat: qunon dubito facile inueniri posse,qui euasic dicentem uelint defendere,nec de re illis subtilissimas aliquas gloses,quasta me,si bene perpwderent,nec ipsi pro

barent. Desendant ergo qui uelint,non censebo operaepretium cotendere, cum aion de re,sed de hominis errore agatur:

quem in plerisi aberrasse,non est qui, saluo pudore ualeat insiciari.M illii autenilud semper probatissimus fui quod ait Miptura,

. - Doctrina pnidetu tum facilis.

46쪽

ίCE NSVRA F. AMB ROS II CATHArini Politi episcopi Idisoriensis in libellum quendam inscriptum, coiitrouersiade neceseria residentia episcoporum . AD REVERENDUM DOMINUM er in Christo magnopere obseruandum Cr colendum patrem D. Franciscum de Nauarra episcoαpum ecclesi Pacer h. F. Ambrq ius castari αnus episcopus Desinorientis. S.

rende Domine ac pater in cisiito multa veneratione colende, illud nunc mihi contingere, quod aiunt indifferenter optasse Socratem, delicet,hominu pectora esse fenestrata,ut quod in cordibus lateret plane in hiciposset.Si enim hoc pacto posses intima mei cordis tuae metis oculis penetrare, e perspicue conreplar videres profecto deres ii , CUncero erga omnemfratre me esse animo,nec sola ex ueritate me loqui quod eloquar veru etiam ex charitate. At quonia id feri non potestini occulta mei cordis tibi nunc puteant, eo recreor, quod non comittam, quatam'et humana fragilitas,ut per meum aliquod

ne dictum siue factum μ*q ualeat aliud de me in rito suspicari. bds qui aliter censuerint,cosolabor

47쪽

me ipsium a uerbo magni Apostoli, dientis. Mihi proniimiam dZ ut uobis iudicer,adit ab huniano die: Diiudicut me dominus esZ. Et illius praemollitione fretus, hortabor ne quis uelit ante diem iudicare,quu uenerit Dominus illuminans abscondita tenebraruἀπ manifestos consilia cordiuini quis ab inopro meritis referat Iaude suum. Dices,quorsum haec tu ad me Accipe. Aedidit libellum stater Bartholomeus carraneam de mirada familiaris tuus tibi ut scio charisimus,cuius libelli titulas hic est. Controuersia de necessariare sdentia personesi episcoporu agrorum Inferiorum pastorum Tridenti explicata per statrem Bartholori meum G c. Ipsum amplitudini tuae inscripsit. Is in eo apud multos Cr pios er graues uiros, CT apud omnes Patres reigestaegna rassummopere ac uehementer offendit.Quare inuitus cr dolem coactus sum censurant iuper illum Aponere, eν eum itidem dicare tibi 'onalis animo,1 ut praedixi ncero, ex proculdubiciscerneres,certoscires acharitate moueri Quod auteer a ueriture,existimo nemine negaturum,quamcunq;

erga illa beneuolentia afficiatur, modo talem se mihi praeste quarem non solum Apostolica sentetinuerum etiam philosophica amonitis postulat. Apsolus ait.

Charitas cogaudet ueritat Philosophus inqui Decet amatorem sapiention gratiam ueritatis etia propria destruere:nam cum ueritus er Plato amicisint ambo, sanctius e st honorificare ueritatem, Vale mi Domine

summopere inibi honorande ut, colende. Praefatio

48쪽

PRAEFATIO AD a

ire r

o M AB:R E, nec absis magna errasidua nece tam te edoctus a uerbo c H n Iras T I rmagnus ille Aposto

Ius ius stater Iacobus praecipit. Nolite plures magiastriferi statres me ciet tes quod nidius iudicum sunritis. Sciebat enim in hominis conditione in rationmagnum ad errandum procliuitatem, er ingentem nihilominus ad docendum alios cupiditatem quo ma πlo uix ustum peruersus,ivide sapienter adiecit. In multis enim offendimus omnes. Si quis autem in uerbo

non offendit, hic perfectus est cui s hac parte ori temperatum fuisset, profecto non tam magnum ma gistrorum prouentum nobis nostra haec infoelix aetas attulisse nec per eos uniuersum scindi orbem in diis uersas partes conspiceremus,sed sua pace frueretur oclem. Hoc uero non propter eos dixerim,qui manifeste sunt hostes eccles de quorum resipiscentia uix umspes ed propter nos ipsos qui gratia Deo permonemus unarames in eius domo, ne quis nostTum praenimia huius magisterii auiditat aut arrogantia in provide offendat aut excida: Auis quis iam se I G

49쪽

bentem, sit lapsum sentiat, conti ea cr erigat se. Vix enim ego opusculum de episcoporum residentia quorundam praecibus adducitus scripseriam, ubi, qua tenus, T quo iure illa exigarur,pro mea quocuns facultate disserui etsi nondum in lucem prodierat, er quia morabatur iudicium doctorum) quum per uenit ad me nouus cuiusdam magistri libellus eiusdefere argument quo perlecto,cum mihist ille amicus Crfrater in domino vehementer dola quὸd pes xerim illum in hoc Apsesi praeceptum miserabilia ter commisisse,ut qui in multis vehementer offende rit. Offendit enim sitis in titulo: offendit o in epta stola nuncupatoria plus satis:denique Cr in toto ipso tractatu plurimum er pasim o fetia Admonui iuvero de hoc hominem amice, ex iuxta ordinem fra temae charitatis ad aurem , si res integra esset, hoc est, si factum non esset publicum, Cr tale per quod imperiti inc rerum ituris,ad fandaeum ac seditionnem facile posit imponi. Malignis autem etiam praeberi materiam oblatrandi serendis calumnius in dori mum Deι ac S. Unodum. Quaobrem non studio contentionis, neque causa densionis aenici ac fratris,

quem diligo in ueritate , sed of si gratia quod cristi, I omni populo, ac praesertis mctae unodo, me debere intelligo de hoc libello quid sentionan mo dum censurae libuit paucis quatum feri poteris e stringere. Audi ergo benigne lector er christiana

pacis amator.

50쪽

clii

calci

c E N S V R A. RIMUM Exibunc hominem offendiδὶ in istud ut huiusmodi est. controueinia de necessuria rementispersonali epsoporumin ai rum inferiorum pήlaruin,Tridenti explicit per starem Barib

his uerbis tituli munisisti e indicetur c trover sim fuisse in sancta onodo, utrum necessaria fiat episeoporum residentia in suis ecclesis, Cr hoc omninosi sebum, quid esse dixerim hoc aliud s fio. uerbo

explicandast res) quam palam calimniari, iniuαria Unodum infamare cum reuera tantum affueurit ut ulla ibi de hoc orta fuerit controuersa, ut econtrario uniuers Patras semper ex uno ore, nurulo prorsus excepto, necesserium esse personalem reasdentiam cummi fuerint,eT hoc ipsum nouo De erem confirmau in ta novis etiam poenas, ut semvafetur,adiecerint Nam quomodo poterat hoc incolis trouersum deduci, quod iam per plurimorum pol tificum canonibus. Cr conciliorum statutis sancitum erat prius Nec ueso mihi restondeat, dicens controuersum fuisse in Smodo an refidentia haec praecepta esset ture riuino. Primum quia neque hoc est verum, cμm ReuerendisimiD.'. dentes banc quaestionem proa