장음표시 사용
201쪽
Iasi huie fides habenda est, vi ολους αλοχρυσους καὶ, M. πολυτιμ ητους describit v. Iup. Tragoed. , T. III. p. m. 4zo). Aureum itidem fudi signum M tris Dindymenae, teste Pausania Arcad. s. l. VIII. e. 44. p. 694. uti et Apollinis , eodem auctore cPhoc.
s. l. X. c. 24. p. 838 r qui praeterea mentionem iniicit duorum Tritonum, ex auro ad pubem usque factorum, ceterum eburneorum Corinth. s. LII. c. r.
p. tia . Quid ' quod Rhodios sederim Deos aureos
formasse memorat Lucianus l. c. p. 4 a a . Praeter Deos illos ficticios, mortales quoque nonnunquam satuis prorsus aureis mactatos esse constat. Ut, de Gorgia Leontino, rhetore longe celeberrimo, trad
Plinius H. N. l. XXXIII. sect. 24. p. 6 I9. . ipsum
omnium hominum primum, et auream statuam, et
solidam, Delphis in templo sibi posuisse: cui tamen
aduersatur Cicero de Orat. l. III. c. ga. et Valerius Max. l. VIII. c. vlt.) eo, quod uterque eam, non tam a semet ipso, quam ab uniuersa Graecia, istlioe in templo collocatam perhibeant; nec minus Paus,nias, qui rhetoris, de qua quaeritur, statuam non nisi inauratam esse confirmat Phoc. s. l. X. c. I ου. extrip. 84a . Tum viri, historiae Rom. satis periti, non ignorant, in Romanorum complurium honorem statuas aureas paratas esse, et dedicatas. Vt, Bocchus, quum, Iugurtha tradito, Populi R. socius declaratus esset, Syllae ut gratificaretur, non solum ανε Θηκροώκονας εν Καπιlωλίω τραπαοφορους, sed etiam, una eum illis, χρυσουν Ιουγουρθαν υφ' α, ἰὼ Συλλα παραδιδοριενον Plutarch. in Sylla, p. m. rss. b. vel quod idem loco alio in Mario, p. m. IAS. R. In
202쪽
ipsius statuam, solido auro, cum titulor CORNELIO
exstitisse, Asconius Paedianus aliquo loco memorauit reui tamen aduersari videtur Appianus, qui, narrato, omnia Syllae acta, rata ex SCto habita esse, addit, εικονα τε αυΤῆ Dτίχρυσον επὶ ἴππου πώο των εμβοήλων ανεΘεσαν , καμ υπέγραψαν ΚOPNHAIOΥ
l. I. sech. 9 T. p. 236. Vol. a. ed. Schi mghaeuser. . Dubium igitur est, Syllae statua, eaque equestris, solidone auro fuerit, an solummodo aurata. Similem Octauiano etiam decreuisse Senatum R. idem te latur l. c. l. III. 3I. p. 466. quam credibile est, pom hae auro solido factain esse. Praeterea Augusti statua aurea, triumphali quidem habitu, quo urbem erat ingressus εχτινίκιος ἐν ριγοροι χρυσεος - - μεὶασχημιαιτος ουπερ εχων δεῆλθε ) in foro R. collocata stetit , teste eodem Appiano l. c. l. v. seel. I 3 o. p. 879 . Similem eius si non statuam. αγαλμα, certe quidem protomen, ἀκονα, in Curia βουλευτηρίου positam fuisse, ex eo palam fit, quod haec ipsa, ετερα δε εκ του βουλευτηρίου , media inter duas alias , ipsius in pompa funebri portabatur Dio Cass. l. LVI. p. m. 39 I): quin Romae, dum eius templum aedificabatur, hanc εἰκονοι χρυσῆν lecto, Martis quidem in aede Dio Cass. ib. p. 6oci.
collocandam, et omni cultu eo, quo posthac ipsius simulacrum, assiciendam decreuit Senatus, Tiberio auctore et suasore. Tandem statuas etiam minutas, sue sigilla, auro sol ido, eodemque purissimo, semmarunt artifices pristi: cuiusmodi Genium, serto e floribus facto redimitum, videre mihi nuperrime contigit quem Generosistimus de schellersheim, intelligentissimus rerum omnium, antiquitus affabre non minus, quam ingeniose factarum, amator, ex Italia
203쪽
IT 4 redux, in κειμηλι- aliis, secum attulerat, mihique amicillimus, quod gratus praedico, mousirare haud
dedignabatur. At enim vero prisci artifices eximios ingenii intelligentiaeque suae labores et artificia non tantum ex metallo, de quo quaeritur, primo ac principe fabrica.runt, sed complures etiam, alia ex materia, Vt, aere, ebore, marmore, ligno paratos, aureis lamelli e obduxere, siue inaurauere. Quod, uti Lucianum, ιρωΡοι ingeniosisluraum, iam exagitasse reperimus v. Iup. Tragoed. p. qa O. T. III. Opp.), qui Deos, artificum Graecorum inanu formatos, esse ait
tiquis, adlluc luperstitibus , hodieque animaduerti, et discerni posse testantur viri, quibus contigit, ut ea curiosius explorare possent v. Winhelmann. Hist. Art. p. 2O T. ed. Dresd. et p. 428. Vienn.). His ope. ribus adscribatur, necelse est, aurata Bacchi, e maris more Gr. facti statua, in Pompeiorum, oppidi, tu deribus, et in Isidis quidem aede reperta, de qua loco alio verba feci Comment. de Pompeiis, p. I a T. et I6T . Verum ut ne leuis limum quidem huius rationis cum maxime cernatur vestigium; eam tamen tot scriptorum veterum auctoritates Confirmant, ita ut,
qui addubitare postis, non videam. Unus Pausanias memorat similia nioni menta non pauca: vi, Bacchi, seu Liberi Patris, signa duo lignea aurata Corinth. 1 l. II. c. a. p. II ); Dianae, l. c. c. 9. p. 23ῆ ,
204쪽
17sposs. s. l. VI. c. I9. p. 499 ; aliud eiusdem Arcad. i. l. VIII. c. 33. p. Tog ; Mineruae is eae, itidem ligneum, Phidiae opus Boeot. s. l. VIIII. c. q. p. Tικ);eiusdem aliud Ρhoc. s. l. X. c. I s. p. 83 3 ), item Hrynes effigiem auratam l. c.), plures denique huiusmodi statuas Achaic. s. l. VII. p. 374. quas fgillatim recensere non Opus else opinor. ΡΓaeter maiora haec opera, scriptor idem commemorat auΓatos curru ,
alii monimenta alia. Qui mos auratas Deorum lio-minumque statuas dedicandi, ad Romanos quoque transiit: siquidem L. Stertinium, in porticu ad Fortunae et Matutae aedem, signa aurata posuisse, memoriae
prodidit Liuius H. R. l. XXXIII. c. aT ; atque ali- . quamdiu post, M' Acilium Glabrionem, patris in lima0rem, statuam auratam in Pietatis aede collocandam eurasse l. XXXX. c. 34. coli. Val. Max. l. II. c. . 3 ). De vici i marum cornua alii andi caerimonia , vel pueris notissima, copiose ut disseram, nemo, reor, opus esse iudicabit. Ipsum opera qualiacunque auro linendi negotium qua ratione antiquitus peractum sit, coniectura verisimillima duclus , exposuit WinkeLm3nnus l. c. p. 26O. Dreid. et p. s 3 q. T. Vienn. ed.).li tamen Homeri tempore, quo aurum haud dubie hondum ita, ut nostro seri 1olet, malleando tenuare λat poterant, aut volebant, via et ratione longe aliaeXsequutos esse repertinus. Vates eisin, quem dixi Nestoris sacrificium, et ritus tum alios, tum victimae eornua aurandi, ea opportunitate Obseruatos, deis
scripturus Odyss. l. III. v. 43 a. is) , aurificem, ait, cum variis insiluinentio apparatuque necessario accersitum esse, eoque dicto, sic pergit:
205쪽
Ακμονά τε, σφυραν F, ευποίητον τε πυράγρον,
;. e. aduenit faber, arma sabrilia, ossicinae suae instrumenta, manibus gestans, incudem, et malleum, et forcipem affabre factam , quibus aurum aptabateonsilio destinato Nestor suppeditauit aurum, quod ille bouis cornibus circumfudit. Qui apparatus omnis, me quidem iudice, non fuisset necessarius si iam tum lamellas auri tenuissimas, quales nos hodie,
habuissent. Hic Graecorum mos victimarum cornua auro ornandi, deinde ad Romanos, ut inter omnes
eonstat, transit: quod quum e sexcentis poetarum Lat. locis palam fit, tum ex hoc Livii H. R. l. XXV. e. I a. et Macrobiit Saturnal. l. I. c. tr.) testimonio: datemque viris per SCtu in post coiisultationem conditum praeceptum est, ut Graeco ritu hisce hostis β.ertim faterent, Apollini bove aurato, et capris duaburassis auratis; Latonae boue femina aurata cet. In quo usurpando num Romani eundem, quem Graeci vetustissimi, apparatum, scit. incudes, malleos, ser.eipes cet. adhibuerint δ nec ney nulli bi relatum legi. Interim perquam credibile est, Graecos rerum usu condoceIactos, sensim pervidisse, aurum diu multum. que malleatum, in lamellas tenuissimas subtilissimas. que velut diduci, hisque victimarum cornua celerius et facilius illini posse. Quo non mature animaduerso,
qui statuas marmoreas, aereas, eburneas, ligneas,
Opera alia, aurare potuissenti Quod si viderunt, et huiusmodi lamellas ad hostiarum cornua non minus, quam ad opera alia, auro obducenda adhibuere Grae.
ei ; haec ratio, facillima sane ac commodissima, haud dubie Romanis Diis quibusdam Graeco ritu sacrum faeere iussis, simul est tradita, ut adeo apparatu,
206쪽
Homericis temporibus necessario, in hoc negotio e sequendo haudquaquam indigerent. Tandem prisci artifices, Graeci potissimum, in Deum simulacris aliisque vasis conficiendis, aurum ita usurparunt, ut illorum vestimenta, horum ornamenta, ex auro fabricata, adderent. Quum enim populi illi, quos Graeci barbaros appellare suerant, Deos suos auro solido fabricatos voluissent, quos propterea βαρβαρικους appellat, et in concione, quam lepide fingit, προεhευσειν contendit Lucianus l. c. p. 4 i 9): Graeci contra, eodem irrisore ingenioso et vaserrimo teste, ipsos venustate quidem et gratia plenos, vultu item honesto et liberali, et, qua artificii praestantiam, probe cultos et perpolitos, sed non nisi lapideos, aut aeneoS., summum, eburneos et intus subligneos fabricarunt, ita quidem, ut modicum ab auro, quo illitiet aurati erant, retinerent splendorem. Quod demonstrant duo Graecorum simulacra longe laudatillima, Iouis Olympii et Mineruae Atheniensis, Phidiae Opera praestantissima ex ebore et auro facta, Plin. H. N. l. XXXVI. c. s. p. in. Tas). Quamquam vero bina haec signa fere sola omnium in ore sunt, Graeca
tamen oppida, non pauca, similia, eis fortasse, si artem et praestantiam spectes, nonnihil inferiora habuere rvt, signum Baechi, siue Liberi Parris v. Pausan. in Corinth. s. l. II. c. T. p. Iaz i Aesculapii, eiusdemque imberbis sid. ib. c. I o. p. i 34 opus Calamidis; aliud eiusdem Dei id. ib. c. a T. p. 172. Thrasyinedis opus; Veneris, sedentis habitu id. ib. p. t 34. opus Canachi Sicyonii; Iunonis, in solio sedentis, eximia magnitudine signum sid. ibid. c. i7. p. I 48 Polycletiopui; Hebes, id. ib. Naucydis arte factum; Dianae Laphriae sid. in Ach. s. l. VII. c. 18. p. 369), cuius opifices Menaechmus et Soidas fuerant; Mineruae
207쪽
ib. p. 594 . Complura alia, eademque singula ex
auro et ebore facta, recenset Pausanias Eliac. pr. s. l. V. c. I 6. s. , quae sigillatim nominare nolumus; ι quoniam ex his iam satis apparet, Graecos artifices ad
Deorum Dearumque signa fabricanda quam saepissime aurum et ebur adhibuisse. Quo in negotio adgrediem do perficiendoque, qui vertati sint, effici cogique potest ex Luciani verbis, quae supra transscripsimus; plenius docuit Heynius illustris v. eius Antiquari scheΛussatre, Th. II. n. s. p. 149. C), cuius comment tionem lector quisque, res similes discendi cupidus, adeat, oportet. Quin signa integra ex ebore solo frubricata accepimus: quale fuit, apud Cyzicenos IUGA quem Apollo marmoreus coronabat v. Plin. H. N.
l. XXXVI. c. I s. p. 74i , ac Dei eiusdem, Pasitelis opus, quod Romae dedicatum erat in aede Metelli Macedonici Plin. ib. c. s. p. 73i ; tum Heneris signum, idque vetustissimum Ρaus. in Attic. s. l. I. c. 43. p. Ios); item Minervae Aleae, opus Endii, totumque ex ebore fabricatum; quod Augustum insori aditu dedicasse scribit Pausanias Arcad. s. l. VIII.
c. 46. p. 694 . Omitto Iouem Terminalem, in Cat cumbis Roma vulgo dictis, seu cuniculis et meatibus sub terram actis, repertum v. Caylus Remeit Tom. III. p. Is 6); Puerum, in collectione Hamiltoniana asserivatum; alia minora opera, ut, tesseras, bullas, cet. item anaglypha ' , quorum permulta, non minus affabre Memorare hic placet non
nisi unum opus eX ebore Caelatum, paucis abhinc annis in agro Cortonensi, vel verius Clusino, effossam; quod, si genuinum
magnitudine sere ea, qua numi maximi, qui dicuntur, moduli eue solent. Cernitur in eo caput barbatum galeaque tectum, cum titulo, a dextra sin, stram versus, ac litteris
208쪽
affabre caelata, quam ingeniose cogitata, in medium protulit V. Celeb. Philippus Buonarotti offervagionisopra alcuni frammenti ci vetri antichi, pluribus locis , quoniam haec, si quidem velim ac per instituti ratio. nem liceat, opportuniore loco persequi possum. Unda
non nisi unum hic adhuc tangam. Nimirum non paucos, qui Phidiain et alios Graeciae artifices immoratales, Deorum signa ex ebore et auro fabricasse norant, rem demiratos esse, atque opinatos, signorum
smilium saciem non potuisse non spectantibus iniucundam, molestam et paene fastidiosam videri, eo quod eboris candori sauedo auri dispar et discolor sit, nec satis congruat, adeoque oculos offendat: verbo, materiarum tam dissimilium , tam discolorum comiunctionem prodere saporem, seu gustum venia sit vo cabulis prorsus deprauatum, minimeque probandum et imitandum. Sed quamquam varia, quae hic respondere possim, habeo: tamen duo tantummodo, non ad viuum resecare, sed attingere paucissimis placet. Ac primum quidem satis inter omnes constat, non omnia omni et populo, et homini, nec omni tempore simul placere, eo ue nomine pulcra, ven sta, gratiosa videri. Sunt, quae cum maxime lucumda sint plerisque, et tantum noli omnes delectent rbreui post non item. Id quod in utensilibus, vestia mentis, musicis, institutis publicis, quin disciplina. rum placitis, verum esse, testatissimum est. Vnde et Proverbium, communi sermone tritum, de gusitat M a diov.
LARA Pvus NA escit, adeoque vultum regis moenae in eo apparere
Credit anaglyphi posse si Ludovicus Coit illinus. Eius picturam linearem Una cum possessoria epi stola ad Celeb. Abb. Domi ni cum Sestinium scripta, promulgauit Guattanius in Νotiato ille Antichit e belle Arti di Roma, perii Febraro deli anno 3787.
209쪽
I8o disputare vetat. Qui igitur Graeciae populum, orrmis
vere pulcri, et venusi arbitrum et quasi creatorem, nostra regula et norma, nostroque sensu metiri audeamus y idque in 'colorum delectu et consociatione,
quae natura tam varia, tam mutabilis et inconstans est,
ut eorum quidam non nisi singulos dies nobis arrid ant, et veris sine pariter ac significantissime Cotiletiradu jour a Franco- gallis appellentur. Accedit, quod
signorum membris, ex ebore sabricatis et politis, auri appositi radiis maiorem splendorem ac claritatem conis ciliare, eoque Deum simulacra augustiora et vener tione maiori digna reddere voluisse videntur. Quod
enim opuS, aut ornamentum qualecunque, eburneum, Beneum, argenteum, marmoreum, auro vel undiqua.
que inclusum, vel hic, illic, quasi illitum opem tuinue, ex jpsius splendore mutuari credidextat nitorem magis radiantem, intelligi potest ex lus Virgilii
versibus: Quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo Argentum Pariusve lapis circumdatur auro, Aen. l. I. v. 393. s. coli. Hemii noti. ad h. l. . Quae si ipsorum fuit opinio, tantum abest, ut hanc rationem, a moribus nostris alienam, vituperare possis, ut potius laudare debeas. Tum eximia et incredibilis Graeco.
rum veterum aduersus Deos pietas et reuereulia multum momenti habuisse videtur ad hanc rationem in ipsorum signis fabricandis usurpandam. Norant nimirum, plerosque populos barbaros, auro in primis locupletes, aurea Deorum signa habere et venerari. Ipsi, lapidibus truncisque deformibus, quos ut Deos Venerati erant maiores, quasi sepositis, quum simulacra venustiora et ingeniosius elaborata, publico omnium cultui et venerationi destinanda censerent ue fas et, qua erant, Pieta. praecipiebant, ut ea ex materiis tam
210쪽
rarissimis, quam carissimis, fabricata vellent. In
quibus quoniam aurum et ebur raritate maxime emi.
nebant; Dii cuiusque loci maximi, et quasi Penates, Praesidesue, digni sunt visi artificibus, quos ex illis suilama, qua seri poterat, intelligentia, dexteritate,
arte formarent. De auri raritate apud Graecos nemo
facile dubitabit: is in primis omnium minime, qui, quae Phidiae, Mineruae Atheniensis opifici, aliquamdiu post, quam fabricata erat, hominum nonnullorum inuidia acciderint', et quam facile calumniatores suos refellerit. haud ignorat. Eboris vero in Graecia raritas, et inde pendens caritas, non poterat non pe magna esse, eo quod elephantes ibi reperiebantur nulli , et horum dentes in regionibus longe remotissimis quaerendi erant, emendi et in Graeciam deuehendi. Qua in sententia Pausaniam quoque fuisse, atque ex eboris usu, de quo quaeritur, Graecorum pietatem studiumque erga Deos itidem effecisse video. Ita enim de iis iudicat Eliac. pr. s. l. V. c. I a. p. 4 Os e φιλοτιuοι δε ες τοι μιοι ηοή ες τιμην, Ου φεισωλοὶ χρηματο- γενωΘα Οοκοῖσιν οἱ Ελληνες, οἶς γε παρα Iνσων Vνετο Λιθιοπίας ελεφας ες ποίηθιν αγαλματων. Quae quum ita sint, Graecos hoc nomine adeo non reprehensos, et saporis peruersi deprauatique accusatos velim, ut summa potius laude
digitisIunos existimem. Atque haec quidem de hoe loco, et de metallo omnium primo atque pretiosissimo.