장음표시 사용
121쪽
INTELLHῖπUR de actibus virtuosis tum elisis imperatis, qui ut tales sint, debent
in medio consillere. . ,. . 1. I. Est autem mediam duplex, Rei, & Rati Λ .'. ms . I., quod in rebus ipsis reperitur, ideo
α; que sioe rationis ope determinari potest, a. quod .i .R in rebus non invenitur , sed pendet a iuvicio Rationis, , cujus a illo reperitur, & prinseribitur. 2. Sola Justitiai commutativa habet medium Rei, quia circa res exteriores occupatur; Iustiatia vero distributiva, caeteraeque Virtutes Ca dinales cum . suis Partibus, & Speciebus, tam Q r mae moderantur passiones, ideoque proprie v cantur morales, .ut Temperantia, & Fortitudo ,
sam praesertim intellectuales, ut Prudentia , αδ is apia podissimum distributiv4 hrbenis in dium Ratiemis, seu med , quod a. Ratione d terminatur , . & praescribitur . Non enim *ctus aliquis potest esse temperans, fortis, prudens. nisi fiat i quomodo secundum rectam rationem
g. Medium Prudentiae est . rectat Ratio , Pr a) per dentia vero medium caeterarum Virtutum, quia Sch.Def. haec est earum sarma, . & Regula ca): unde ad 8. n. I. eam spectat medium caeteris determinare , ac
b per praescribere; immo spectit ad Rationem rectam Cori I. psam quia .Prudentia, & recta Ratio idem es.. d. sentialiter , t / . Quare , Scotus in o. Dia
122쪽
r4. quasi 2. T In i a Quae Om. disit ;quod actus conformis rectae Rationi est medium
actus virtutis. Et D. Thomas I. a. , & 2. 2. quaest. 66. Rrt.
3. ad 3. M autem finis uni missique vistinis
moralis attingere medium in propria matreta: quod idem medium determinatin secundum nectam M.tionem Prudentiae in a. , 3. Ethirarum cap. 8., ultimo. Et quaest. 6 . art. 3. ait quod idem mmesium, quod es virtutis moralis etiam est osius 'udentia , Hliret ressitudo Rationis , sed P - , q)dentiae quiaem es ista medium , ut regulantis , . . ', , c.
Alb. Mag. Sum. Theol. Par. I. Dact. 26. . I quaest. Io3. Memb. s. omnis virtus medium es , . x sed moralis duarum malitiarum medium es, intel- . H. Iectualis vero Ratis recta. Et Memb. a. ait ex pAristotele T. Ethis. , quod in omnitas victusibus intellect libus , cujusmodi in Prudentia , medium . 'o Rettio recta. Et in 3. Sent. dist. p. art. a. Meuiatim milia . . sophum non omnes virtutes habent unius Rationis
modium. habent quoddam medium', quod est Ratio , Aut istae , quae sunt in Rarime, 'ut 'ud entia, o Iustitia eum suis Partibus. l. ita dist. pD ast. I: Areluctuatis autem irinus,, tis infe dixit c nempe Aristoteles ) , non habo medium Me modo , sed ines , ei Ratio . recta per inedium , sicut 'videntia eum suis , φ- -nt s cuiatim eum Pisonem, Scientia.'Duel entia
123쪽
o omni s ni i determinatio est ex principiis Rationis se omne medium in eo, quod medium in Ratione est.. , Cor G Hinc actus Prudentiae sive elisiti, sive imperati in quacumque ejus parte in medio coninsistunt; ideoque ut ejus Consilium v. g. , & Judicium Uit prudens, debet in medio , secundum quodia .recta Ratione praescribitur , consistere . a. Et iam recta Ratio in medio consistit , hoc est ad uς Rationis rectae in medio consistere debent , quia haec est, quae medium regulat Prudentiae - , & cum ista idem essentialiter est b) . 3. Hinc opinio probabilis est actus Prudentiae, quia est actus rectae Rationi. conformis se , & huiusmodi actus ex Scoto ' supra est medium actus Virtutis d) , hoc est Prudentiae e) .
Medium Rationis non est indivisibile. - . D. Thomas in . sent. dist. II. quaest. 3. art. I. ad a. quaestiunculam ad. . I. . Tamen sciendum , quod medium virtutis non consiste in indioisibili, sed habet aliqua. latitudinem, in .virtus fui Uatur, quamυis termini illius, lapitudinis non polymisermone determinari ; θ' ideo qui dimittis , quo licite potest uti, non oportet quod satim a medio virtutis discedat. C i , Et dist. 46. quaest. I. are. a. ad quaestiunculam. Sed tamen, quia in nobis non inrequiritur ad virtutim, ut semper medium attingamus, sed sufficit quandoque juxta medium ele' propter di cultatem ' iumentionis medii , . ut dicitiar a. Ethic. Inde est, quod apud nos unus iustitis alio agere dicitur, secundum quod magis, veli minus accedit ad medium , non perveniente utroque ad ipsum . .
124쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. l. MIEt in Quaest. disput. quaest. unica de Virtutiis bus art. II. ad 26. Suscit enim ad virtutem , quod appropinquet ad medium ut dicituria a. Et Le. , o propter hoc unus asius virtuosior altero
consideratur virtus ex: parte subjecti participantis , Ab eontingit virtutem esse majorem, vel minorem, e secundum diversa tempora in eodem,s fise in ἁλrem hominibus; quia aes attingendum medium misturis , quod est secundum Ratismem. rectam , unus es melius dispositur , quam alius υλ' pter majorem assuetiariem , vel propter meliorem dispositionem naturae, vel propterperspicacius judiarium , aut etiam propter majus gratia donum ....
in εω deficiebant Stoici aesimantes , nullum ess e virtuosum dicendum ni is qui fueris .summe diointus ad virtutem. Non enim misitur ad rationem virtutis, quoia attingat 'resiae Raeianis m Atti . in indivisibili nota bene, Rationem rectam non esse indivisibilem sciat Stoici putabant , sed susscit prope medium ess e , ut in a. Ethie. dicitur . Idem etiam inditissile signum unus propinquius,' promptius attingit , quam 'alius, cui etiam patet in sagittatoribus Dabentibus ad certum signum aptius exemplum aD. Thoma afferri non poterat γ. Et ad a. dicit. Ad secundum dicendum ', quod illud ultimum quod pertinet ad virtutem, potes habere rationem magis , vel minus boni secundum praedictos. modos , cum non si ultimam indisi iis , ut d
Scotus in t 3. dist. 34. quaesto unica Am. z. contra: Henr. Praeterea, inquit , circa terribilia convenis, virtutem humanam recta tenere medium r
125쪽
igitur . rectius, o rectisime. quantum p ibda est tali naturae Et in respons ad Argum ad
2. ait , quod circa, multa contingis errare , o
vittis e agere, sed circa tantum unum nempe inisecie, & in individuo) Icilicet perfecte .eircumflantistratum conti it recte agere, rectisu, ioerr ctissima. Hoc est cisca aliquod in medio Mirtu tis consistens , , quia recta , seu virtuosa 'actio non nisi in mretio consistere , potest sa) . 'Ir ced. , Alia Mag. loco superius . laudato , post ea verba, quae attulimus', statim subdit . In pra dentialibus autem per se pruet . Prudentialia enim omnia consitativa Dut. ., transiliasiva vero omnia per intensionem , oe remissionem ad mediam ve
Et in 4. dist. 33. art. 18. Ad illud dicendum, loquitur de GHa quod. umen. hoc , od latet medium , sincit ese pro'e , medium , quotum eumque quo modo disceditur a medis, sed . an do persecte disce istir ab , ipse in contrarium ... Hic deest aliquid , . quod tamen. a ' Lethoribus , ut sensus constet, iacile suppleri potest , ut consideranti patet.
Et in dist. 23. art. a. ait a quod Cardinales dicuntur rectσ ex actu. , vel appropinquiatιone ad medium oc. . ri: Agidius in I. dist. . II. Par. a. quaest. 2. .ada. docet et quod unus es virtuosior alio unavimus major alia, ideoque actus unus melior alio. Et in z. Par. a. diit. 2I. quaest. I. art. q. , post quam . docuit, vitium in extremo. versari, subjdit . Quantum ergo ese debeat dia declinatio a medio, vel ad alterum extremum nori midii secundum: quanti tis qualitatem 'humi, sed . secun dum aequalitatem rationis, ut ili , . quod , sapiens
126쪽
METH. MATH. DEMONST. P. I. IIIJudicabit in hae parte , si pro rettila , er pro aequalitate . . . . ouia est valde disscile , σforte impossibile tenere punctualiter medium . . . . melius es declinare ad illud vitium, quod virtuti minus . opponitur m. Punctuale igitur, & indivisibile medium non est . :
divisibilitate, advertat Lector, non idcirco, quod Rationis mediam statutum est divisibile , inferri propterea oportere , Rei medium semper indivisibile esse. Nam hoc falsum est. Jultitia enirn ipsa commutativa , quae sola hujusmodi medium habet ca , non femper illud attingit indivisibiliter , ut patet exemplo triplicis pre iii, summi nempe, medii, & .infimi, quod incertis mercibus locum habet, quorum quolibet servatur iustitia ad aequalitatem. Itaque medium ipsum Rei aliquando indiossibile, aliquandoisbile est, Indivisibile , cum ex rei ipsius natura indivisibiliter notum est; δι determicato as sigriari potest. Sic qui mutuatur, vel paciscitur pro opere dare centum , tenetur accis pere a mutuatario , vel operario tribuere centum, non plus, minusve. Divisibile vero, cum non est notum indivisibiliter , neque determinate assignari potest , ut superi r pretii tripli cis exemplo liquet. Medium Rationis
semper divisibile est . . i. i. a: 'Cor. I. Hinc medium Prudentiae non est , indivisibile, quandoquidem eis Rationis b): atque ideo continget prudenter, prudentius, & prudentissime agere in omnibus Juis Partibus , ut in ii Ha Con-
127쪽
Consiliativa, seu Eubiaia , & Judieativa , seu Θnes , & Gnome. a. Etiam Ratio non consistit in indivisibili , sicuti quarto loco supra allegato supponit D. Thomas ubi Lectorem admonuimus . Unde non contingit tantum uno modo bene ,& virtuose agere in unaquaque Virtute secundum rationem rectam, sed pluribus modis, videlicet magis , & minus agere juxta rationem rectam. Nam ad eam spectat medium Uirtutis determinare , & praescribere , ipsaque medium a per virtutis est a) . Hinc actus virtutis in eadem S .Ax. specie , & individuo persecte circumstantion praeced. tus potest esse rectus , rectior, rectissimus , ut
n. a. aiebat Scotus., 3. Illud est medium secundum rationem rectam , quod Sapiens hujusmodi esse iudicabit, b pre ut supra dicit rugid. , & ex definitione viri Def. s. tis patet b . . suam explicans D. Thomas a.
Ethicae Leeh. 7. quoad ea verba determinata ratione, prout Sapiens determinabit subdit; ad hoc inquit, explicandum subdit nempe Aristoteles , ut utique Sapiens determinabit , &c. , s licet medium. Qui enim secundum rationem rectam iudicat, profecto Sapiens est, neque Sapiens esse porest , nisi iudicet iuxta rectam ra
4. Hinc in Parte Prudentiae Consiliativa, &Judicativa erit prudenter agere Constiara, & Judicare esse agendum ex rationibus magnis, pru- c per dentius ex maioribus, prudentissime ex maximis S .Cor. Cum enim Prudentia actualis sit in parte ani-2.I ef 8. mae non scientifica, sed opinativa, in qua cem Coria. titudo non reperitur c): & praeter rationes ce ei d. . tas, necessarias, & cogentes, quibus certitudo
128쪽
METH. MATH. DENONsT. P. I. II 7 in suo genere continetur ca , non dentur nisi, rationes aut magnae, aut maiores, aut maximae , conficitur, non posse esse in Parte Consiliati & Iudicativa prudentem , prudentiorem , .prum dentissimam operationem , nisii quae magnis , .majoribus, maximis rationibus continetuD. . s. Hinc igitur probabile esse idem, ac prudens , probabilius , ac prudentius , probabili'ssimum , ac prudentissimum e atque ideo probabiliter agere, essi: agere quidem minus , sed tamen secundum Rationem rectam, probabilius niagis, probabilisse. sime maxime agere secundum Rationem rectam . cum probabile rationibus imagnis , probabilius majoribus , probabili fimum maximis contine
tur b) : & prudens nonnisi secundum Rationem rectam esse possit e , quae in indivisibili inon .consistit sid) . Atque ecce iterum demonstratum Cor. Def. I 8. I9. 2o. , ut in Scholio earumdem promissimus. , 6. Hinc probabile est absolute conforme rectae: Rationi, immo aeque consorme, ac probabilius.
Est conforme, tum quod illud est huiusmodi , quod tale, esse Sapiens iudicabit ce) : Prolabile autem est , quod Sapientem ad assensum inducere potest et tum quod est idem, ac trudens, g Prudens autem non nisi cohso ime Rationi rectae esse potest h . Iam vero est etiam aequaliter conforme , ac probabilius νquia cons0rmitas haec in indivisibili consistit i .. S C Η Ο, L IUM . .
EX hoc patet, quantimi a veritate distent Probabilior istae , dum asserunt , probabile, vel non esse absolute conforme Rationi rectae,
129쪽
H8. P R o B A B r L I S M u svel minus conformσ, quam probabilius . Etenim si non esset conforme , esset difforme , proindeque non prudens, & rectum, sed imprudens, ac malum, cum difformitas in negatione a per conformitatis malum vero in conformita-Def. 2. iis , seu rectitudinis negatione consistat b . bὶ per Et si esset minus conserme, contarmitas in in-Def. 13. divisibili non consisteret . Aliud est notet bene Lector) actus magis, vel minus, seu maior , aut minor secundum Rationem rectam , aliud actus magis, vel minus conformis Rationi. re nae . Illud esse hotest, quia Ratio recta non
e per consistit in indivisibili e) , istuc non potest ,
Cor. a. quia contarmitas in indivisibili consistit d). hujus. Caeterum si Probabilioristae hoc magis, vel mi-
d per nus conforme intelligant non realiter sed apis Cori .2. 8arenter, ultro, quod cupiunt, concedemus, ut Def. II.. in Scholio Def. II. tetigimus. Id enim nihila obest. Tantum , ut minus conforme hoc sensu, i seu probabile sit ' prudens, magis conforme, seu, probabilius prudentius, ut superiori Cori s. de- duximus. Hoc contenti sumus . .
7. Hic tandem liquet, posse Voluntatem pru- ὶ denter imperare rintellectui , ut assentiat in sensu composito opinioni probabili faventi Libertati in conflictu oppositae faventis Legi , . sive aeque probabilis , sive probabilioris , eam' que in hoc conflictu prudenter eligere, etiam ablata. alia quacumque causa ex parte Volun- . tatis ipsius ; quia illa Opinio etiam in hoc conflictu , seu in sensu composito actus Pruden-. ' tiae, Virtutis, & rectae Rationis est : quod
130쪽
is tur , Probabilioritas in Paestione praesenti, egregie Stoicos imitari . Hi enim putabant , non esse actum. virtutisi i nisi sui attingeret Ratiostig rectae summum ι' seu ejus medium in.
indivisibili ; ideoque Rationem rectam , Ρrudentiara , Uirtutem nonsilere 3 in indivisibili oIdem prorsus amemine Probabiliori liae. Etenim eum ad Prudentiam spectet videre , ac iudica re δε ilicito, vel irilicito, bono, vel malo a a ter& in hae quaestione de probabilis mis , hoc ei b Sch.Def.
de opinativo in quo : Prudentia dum,. 48. n. I.
taxat lociis habere pote' b), non habeantur b per
nisi rationes magnae , aut: majores , 'quibus lia Sch.Cor.
cifum , aut illicitum i:1udi atur e)- , nihilque a. bura. certi ullo certitudinis genere constitui possit d): c per affirmare, non esse ipsud a Consilium, & Iu- his. σdicium , quod probabili opinione continetur , per Def. sis solum , quod probabiliore, atque ideo iam 26. 27. opinionem, in , noto eonflictui prudonter, eligi d) per non posse, est idem , ac affirmare , actum pru- Cor. Σ. dentem i, nonnisi in indisi bili postum esse , earund. proimeque de medios tollere Prudentiae, Uirtutis, rectae Rationis a philosopho, a D. Pho .mal, Meterisquem tum , Philosopbis, tum Theol
giς omnibus assertam divitibilitatem . - Nam iterum dico . In re, de qua quaeritur noriniurduo actus , seu gradus Prudentiae , Uirtutis , rectae Rationis esse possunt, nempe Judicium nixum ' lationibus magnis; &' nixu ni majoribus ex paris Intellectus , &, hinc - cons equens ela