장음표시 사용
131쪽
& nulla vel moralis hic certitudo reperitur , sed omnia incerta, aequaliter sunt , & nonnisi in his incertis Prudentia aflualis esse potest. Nunc si in hoc constitnu :st semper obliga σeligendi. Iudicium probabilius , hoc egi, quM maioribus rationibu continetur , taxat sit prudens . virxuosum, rectum . honum. ωbudicium vero probabile , seu quod conti Miun ratibnibus magnis, improdens, improbum; malum , iam: in tot3. Prudentiae PQilians tu, & Iudicantis ;Jeu in tota, Rationis rectae;& Virtutis Ditione. norei dabitur visi: unus gradus virtutis, &i consequenter nec actus unus , nec homo lunus Virtuosior , prudentior , melior alio r quod est ipsissimum , quod Stoici assirmabant.& in , quo cunx iis domi PNbabilio-ristae egregie a D. Thoma , & a tota Philoso, phorum , ac Theologorum 'Scsola demonstr hin
t Lex, seu Praeceptumi est & MensuraeX terna, Conscientia :vero interna motalis ope
Scilicet per Legem quid sit faciendum ., rvςlsugiendum innotescit, , i per Conscientiam id
actualiter homini applicatur . r D. Thomas I. a. , & a. a. quaest.. m. de Lς gibus art. I. Dicendum, quod, Lex quaedam,Regula est , mensura actuum , i secundum quam indueitu Ialiquis ad agendum Tel . abi agendo
Cor. i. Hinc Praeceptum debet esse: elarum, determinatum, critum , 'ROR .Οbscurum inceretium. Alioquini quomod0: Regula αἱ ninnsura .l erit,
132쪽
METH M ATH. DEMONST. RΙ. Pax erit Q atque Conscientiam , regulare poteritqUnde Philos Io. Metaph. docet, Mensuram debere esse certissimam : & ex illo Agidius in Sent. P. . aia Dist. 8. qu. I. ar. ait, quod. mensura. debet esse quid certum . Hinc . illud .C., Erit autem 4. Dili. . ex observatione ii .Isidori oErit autem lex manifesa, quo e ne ali quid per obscuritatem in captionem cintineat .s Et illud C. sin. de Constit. Constitutiori Sedis Am Alica, nihil debet obscurum , vel axubigaunm continere Et Glos. q. ambiguum Lex, nullam obscuritatem continere debet, ne. mae o cut m conrittiturionem sin laqueum, incidamus , neminit enim debemus. la queum injicere 27. qu, Iinde tViduis, nec . debet noF inducere Ier legem obseuram , , vel dubiam ad id M' quo nos cohibere debet'. Qualde re videri possunt etiam Glos. C. un. de post.i Prael t. in 6. I. De caetero , Imola , & Abbas: C. in. de Condit.. n. .., A alii Cananime im
- quod autem dicit Aristoteles, Mnsurum 3desere sta certissilai my; id nou. .in tes igitur semet, per in generei sum λ Λ ςX, gr, mathematico . metaphysico &c. ted in genere suo, nempc pro natura rei. Quapropter D. Thomas I. ,Σ.&2.2. qu. 9 I. art. 3. Ortim si aliqua Lex humanaria tertiam rationem, qu* ex Philas. mox asserto obiiciebatur, ς humana -r tistoe nullam .egem procedere posse , quia Lex 4 culmis dictuum Μerisu . ,: &; Regula de tripeta, pertissi, humana. autem. ratio ipceita est ,. it tres': pondet Ad tertium dicendum, quod ratio, pr Rica es circa operabilia, quae sunt singularia, σς'utingentia , duon 'Mem circa necesssaris , scuti
133쪽
possisnt habere iliam in actibilitatem , Τquam h
bene ' demonseratiυa Conclusones Scientiarum 22Vm oporter , quod omnis Mensura 'st Ommmo
infestibilis , certa , nota bene ) sed secum dum quod empossibile in genere' suo . Hoc est certa rabnodemonstrative V sed 'Mactice, hoc est hoc loco morainter , ut tert ipsa agibilium natura Idem docet 2. Σ. qu. 6o; art. 3. ad. I. squem secum attuli supra Ax. I a. tCoritae. Hinc sincit, Praeceptum esse certi mnmratiter ., 'Nam in practicis major certitudo
a per saepe non datur . a Sch Def. H ii . Praeceptum probabile , aut probabis. n. 6. lius, sis quod probabiliter. aut etiam probabilius astruitur, ' non erit Regula , & Mensula certa moralium operationum quia hujusmodi nec xxmnaliser certum, sed dubium, & incestum b) per aequaliter est b ideoque non poterit certo Cor. a. Conseientiain regulare, & obligahe rDef.26. . Hinc liquet in Probabilitate, ae Psbbabilitia et . ritate dari morantiam' insis piaecepti certo regul Utis , i& obligantis', quia 'in his certitudo Legis, nequidem missilere , habe
134쪽
ΜΕ- MATH. IgyDictum est autem in is Di δειν cI HOmana , quia in Lege natural exis tia ipsistet iam promulgatio est , unde ''mulgati e huiusmodi authentica non eget ιτθ li Cor. Hinc existentia praecepti , & promulga intio, ut Conscientiam obliget, clara , & certa esse debet: Nam, & Lex Regulωψ ac Mensura in b) , quae cert1 esse debet ο) ,α quod est authenticam elarum, & certum est d) .
Lex naturae stricte nonnisi mora-οῦ libus, prine iniis, ta conclusionibus thde necessatario, & evidenter deductis eontinetur. a Scotus in 'q. par. a. dist. I7. quaest. unica; f. In dia docet , quod Hud's verum' de jure naturali . cujus veris, est mire iis terminnis , Ο ta es' ptincipium in lege is urae , scis o in specistabilibus notuis es me terminis , sive quia sequitur evidenter ex tali ves, se noto , Usus baei ies, itanes is practica idems ata . Et ' ου loque o 'nihil uliud es de lege naturae nisi princi fixis c meb rimisso dem sinta. Qi Idem 'repetit dist. 26. quae. unica f. Ad IMuro quaes. Et disti 33. quaest. I. g. Desecundo animis
& 3. : quamuis eius . verba non. asserantur, quia non ita fornialiae, ae praecise , 'sicuti Scotiς si1ht.
IcTu ui est 'im, et 'pro se , quia latius alia etiam de Lege naturae Hesse potant: Quae
135쪽
Quae autςm sint , idem Scotus Uerte docet locis laudatis Nam statim subdit . Sic tamen extendendo , quandoque dicitur illud e se de Lege
. naturae, quod est: verum ρωEbcum conjonum prin- ου cipiis, reconclusonibus Legis naturae, in tantum , qtiod statim notum es omnibust, illud . to e ire tali Legiti Haec . vero consona in . Report.' Paris. c.J-- sa. dist. II. quaest. unica, circa solutionem
..h assirmaς esset duplicis generis, Primi ea , quae multum sunt consona illis principiis, nempe b) illa, quae ab omnibus stat visa multum ratio-i . ..ct n/bi si , - na, & ab ornnibus juste strvanda. Hujusmodi sunt praecepta Decalogi , vel alia similia. Secundi illa, quae sunt quidem iis prin- . e. cipiiS consona, sed ita, ut eorum opposita sine
Itaque ' ut Doctrinam Scoti in summam re digamus Lex naturae dupliciter sumi potest , nempe simpliciter nam & hac voce Scotus u itur) , late , ac extensiis. Primo. modo comprehendit tantum praestica principia, & conclusiones demonstratas intςllige sive prae.
ximas, sive tremotas: nam perinde: est, modo de- monstrentur Sscundo compi ehendit communiter evidenter consona. illis principiis , atque . conclusion lius & peculiariter, consona. Nos Doctrinae causa priora consona, quotate consona secunda revis ei consona, possumus appellare., . , In Adi palpit c posita est: i Lex naturae tantum primi generis, quia id ab omnibus adfmittitur, & certum est . Caeterum liberaliter nunc damus , .n non; solum;practica principia ,& conclusiones demonstratas, seά etiam iis consona,' SC a soluit , turae pertini te is'.
136쪽
Cor. r. Hinc Lex fricte, &late, primo modo est nota, & communis omnibus, uniformis apud omnes, & in omni statu, & invariabilis, saltem ut in pluribus . Quod additur , ut casus aliquis excipiatur, in quo fortasse aliqua Natio contra hanc Legem aliquid facit, uti loco primo supra laudato exemplificat D. Thomas de Ge
manis , qui olim latrocinium licitum . reput haut . Sed addit, hoc oriri ex depravatione rationis, orta ex passione, seu mala consuerudiane, seu ex mala habitudine naturae. Caeterum communiter hujusmodi Lex naturae nota omnibus, apud omnes uniformis, & invariabilis est. Nam nonnisi huiusmodi' esse possunt , quae vel ex terminis . nota sunt, ut principia, vel evidenter ' eruuntur, ut concluuones demonstratae vel communiter evidenter his sunt consona , ut ex Scoto dictum est. ' , Hoc asseruit D. Thomas locis allegatis, prae ' - .sertim quaestione illa 9 . art. 3. , ubi agit de . 'Legis naturalis immutabilitate. ' Henricus inodi. I a. quaest l. Dico, quod i Dd, quod secundum rectam rationem debet feri; apud omnes aequaliter debet feri, ab omnibus rectam ratio m habentibus debet judicari debem
feri ; nec in hoo dives feari judisia imitoseph
rum, Catholicorum Sicut enim quod verum es apud quosdam, verum est apud omnes, neque es inquid verum fecundum Philosophiam veram, quod non si verum secundum Theologiam, nec e converso ; sic est de eo . quod rectum es , i D , aut faciendum secundum re tam rationem . LBachonus in . disti. 23. quaest. 8. art. Σ. Nam poptima Legum intelligentia es, eum Leges intintiguutur, prout Lex naturae dimi. Nam illa femia
137쪽
per dictat , quod moum..es, natur te, apud omnes, es ,commune omni, nationi , ερο quod ubique infli fia natura, nou institutione, aut humana ratioue primatum tenet: mteri omniat jura , semperque immutabilis permanet o e. t et. Hinc quod muliae Nationes, complurestque ' Sapientes potissimum: . post texactissimum examen, acuti sitimamque discussionena existimant non esse de Lege, naturae , ad eam Legem pr
secto non pe tineis . - β:. okamua in I. dist. 3o. quaest. i. Litt. D, ait: quod illud non est per se notum, quod multi su ritis, exercitast hoc negant., 3. tantum opinative ex practicis Pri i- piis colliguntur , Vel consona iis , . eorumque . Conclusionibus dem nitratis e istimantur , non sunt de Lege maturae , neque IirkZe, neque late primo modo, seu abbolute consiona . Etenim opinativa omi ia inherta, & aequaliter sunt. a 4. Hinci, opposita esse possunt de Lege naturae
late secundo modo. Unde hoc pacto aliquid es se p'eri; de hau Lege, quod assirmatur huiusmodi esse tu pluribus Sapientibus I sitnulque etiam
aliud. huio, contrarium, quod . si aliis Sapientibus affirmatur ad eamdem Legem pertinere . - , ,3. Ad Legem naturae non . spectant Conclusiones. ipsae praeticae demos stratae, antequam dein monstrent qr ,' seu antequam clare cognoscatur 3
ex Principiis evidenter deduci; hoc eit ante Legis non au sentimm promulgationem , qui haec stiam in Lege naturae loeum hiset. b 6. Hines denique liquet , non dari Ignoramitam ph ic' inuimilitem Legis naturae in Principiis , S. absolute, cononis, M vero in Conclusioribus ex utrisque deductis, , si, α donec evi-
138쪽
METH. MATH. DEMONST.RI. . I 27 denter demonstrari non possit, illas ex ipsis d duci ; quia de primis, utpote jam evidentibus, nescientia dari nequit, bene vero de secundis, antequam evidenter deducantur. Unde dari pytest Lex naturae etiam serieis revera existens tu se , seu mater aliter, quae tamen non exiliat in nobis , Drmaliter, seu non obliget d culpam sermalem , .ut Scholio a. Def. 3. innuimus ι Nam hujusmodi sunt Conclusiones practicae demonstratae , si , &- antequam: demonstrari nequeant a . od multo magis verum est s. tantum opinatiis deducantur i quia hae nequidem ad Legem naturae pertinent . .. XXI.
Lex opponitur Libertati, Libertas Legi. . . a) per
Cor. 3 hujus a S C Η O L I U M. , , ,
I NTELLioiTUR de Libertate non eis, sed
morali. Itaque Lex ligat hominem, Rusertque illi moralemi libertatem, ne ad libitum liecite utatur operatione sua: Libertas vero eum ueluti iolvit. Ou re Lex, & Libertas se habent ad instar.Oi positorum. ad instar Aggressoris, &Defensoris , ad instar Actoris , &i Reii: Nam , Le . veluti aggreditur, & accusat Libertatem, .
. Libertas humana. Leras Divinae, & Humanae . . iexilientiam, ac promulgationem minime Vero . G. Legis maturalis fracti sumptae exilientiam . . bene vero pronam alionem o parte praecedat . . l.
139쪽
UT hoc Axioma melius intelligatur expli
Primo igitur dictum-Legis Divinae , remanae . Ubi Lex Disio non sumitur pro aeterna DEt voluntate, aut veritate, ut omnis: honestatis Regula est , undeque omnes aliae Leges emanant. Nam constat , Legem Divinam hoc ' modo acceptam humanam Libertatem praecedere Sed sumitur pro ipsa Legis institutione , quae homini proponenda est.' Sumitur quo modo accipitur v. g. Lex Μosis, aut CHRIsTI, quando i de tacto instituta est: quam Legem, antequam institueretur; Libertas humana proculdubio pra cedebat. Idem intelliae de Lege humana. Secundo dictum est, exisse istam , ac promu gationem, quae verba intelliguntur, ubi existentia diversa a promulgatione est: & de promulgatione authentica, ut in praeceptis formalibus ,& explieisis contingit. Item' intelliguntur etiam de non authentica ', ut accidit in pr. eceptis vim tualibus, & implicitis, si statuatur in his hanc promulgationem hon authentisam diversum ali- a per quid ab illorum. existentia esse a) . . Seh.Def. . .: Diii iam est tertio Legis naturae fricte sumptis 46. nq. exdientiam. Quia cum nujusmodi Lex practicis b per tantum principiis, & conclusionibus demonstra--. 2o. tis contineatur b) , quae congenito naturae lu-
c per mine consistunt te , cum 'ipsa Libertate huma-
Deos. . . . Tandem diistum est : ' bene vero promulgati evin. I. ex parte . Quo conclusiones tantum demonstratae significantur, earumque promulgatio non authera
140쪽
METH. MATH, DEMONsT. P. I. I 29tjea. Cum etenim hae ad Legem naturae Dr liter non pertineant, antequam evidens earum
ex principiis deduo io cognoscatur, & ista deductio promulgatio quaedam non authentica sit a), libertas humana priusquam eas cognoscat, illas praecedit. Id quod aequali, immo potiori iure verum est, si huiusmodi non authentica promulgartio pro existentia ipsa sumatur b), ut liquet. Itaque in praeceptis formalibus Legis Divinae,& Humanae Libertas humana eorum existen tiam, ac promulgationem praecedit: in praeceptis formalibus Legis naturae non praecedit. In praeceptis virtualibus Legis tum Divinae , tum Humanae, tum Naturalis, vel etiam ipsam exi stentiam , vel saltem non authenticam promulgationem praecedit, modo explicato. Cor. Hinc priusquam Lex Divina, & Hum na existat, ac authentice in praeceptis formalibus, non authentice vero in virtualibus Lex autem Naturae in conclusionibus demonstratis , aut existat, aut non authentice promulgetur, Libertas Humana in certa possessione est, seu homo liber. certo est ab omni obligatione, ita ut sibi liceat aetio sua . Nam ad obligationem requiritur Legis existentia, ac promulgatio. c): &Lex hominis aufert moralem Libertatem id . Quare antequam Lex existat, aut promulgetur, homo liber certo erit . Quod multo magis verum est , loquendo de Lege Naturae. , si conclusiones tantum opinatise: promulgentur , hoc est ex principiis . sesum opinative deducantur , cum istae non sint de Lege Naturae, neque striacte, neque late. e): unde obligare non poterunt Libertatem, quae propterea in certa possessione remanebit.