장음표시 사용
141쪽
PROBAB rLIOR IsTAE passim negant , Legem, eiusque promulgationem consequentem humanae libertati esse ; proindeque hanc fore incerta possessione; atque hoc fundamento multa contra Probabilistarum sententiam moliuntur. Sed hoc ex sinistra Legis, erisimilae, ac pro-gnustamnis acceptione, Verbo ex idearum involutione, confusione, sequi vocatione oriri manifestum est . Nam quae hoc modo deduximus ,& explicavimus adeo clara, & vera sunt , ut a nemine negari possint . .
SCHOLIUM ILoem de Naturae Lege in Scholio Axiom.
ata diximus, ea etiam in praesenti locum habent. Itaque si ad Legem Naturae late,& extensis pertinent emo a non tantum absolute, sed etiam respectise, quemadmodum ibi. dem liberaliter dedi , de his simili modo hoc loco ratiocina um est. Atque ideo si utraque consona statuantur in lumine ipso Natum con- genita , ea Libellas humana non praecedit, nisi quoad Conclusiones demonstratas , eo modo , quo in Cor. hujusce explicatum est: bene vero praecedit , si statuantur secus , ut consideranti patet. Ouamquam de consionis respes e diversa sane ratio est, cum constet, Libertatem humanam certo certius praecedere eam Naturae Le- a per gem, quae consonis oppositis a ; ideoque non Cor. q. necessariis, sed indifferentibus continetur.
142쪽
Quae de moribus, sive definitiva, sive electi approbatione expresse, & formaliter approbat Ecclesia, ea per se tuta, & licita sunt. XXIV. Quae de moribus utcumque damnat Ecclesia, ea illicita sunt.
a qualitate Censurae , qua sententiae afficiuntur, V. g. cum damnantur tanquam haereticae, falsae, scandalosae, & huiusmodi, uti damnare potis, & solet Ecclesia. Porro nihil damnare solet, nisi per principia certa, quibus repugnat, uti liquet in tot propositionibus confixis . Nullam etenim reperire est , quae alicui principio certo in suo genere
XXV. Ecclesia certum, & cognitum errorem , neque definirisa neque electiis approbatione a probare potest. Cum enim sit infallibilis, & columna, ac fimmamentum veritatis , falsitatem nullo modo adoptare , aut propinare Fidelibus potest. Hoc autem faceret approbando errorem alterutra huiusmodi approbatione . t
143쪽
Ax. 3 13a PROBABILIS MUs minime definitiva , bene vero electiυa approbatione approbare potest .
Nimirum nequit definitive approbare , quod absolute falsum esse potest, quia hoc pacto non soret infallibilis : potest autem elective, quia cum hoc modo eligendo , quod certo falsum non agnoscit, nihil proprie definiat, neque fallitur ipsa, nec alios fallit. Multa reipsa Ecelesiam huiusmodi approbatione approbasse in
Supp. 2I. 22. &c. apparebit. Cor. I. Hinc eleeliυa approbatione approbare
poteit non solum certo Verum, sed etiam Ο-pinativum , nempe probabilissimum , probabilius, probabile, quia nihil horum est certo falsum, sed tantum potest esse falsum a . Quare si quippiam approbat huiusmodi approbatione , conficitur evidenter , illud non posse esse manifeste falsum, sed esse debere, aut verum , aut opinativum hoc est vel probabilis simum, vel probabilius, vel ut minimum probabile . a. Si eadem electiva approbatione approbet aliquid favorabile libertati , tanquam in praxi tutum, fit primo , illud non posse esse manifeste falsum , sed aut verum, aut probabiliss1 mum, aut probabilius , aut saltem probabile ;cum praeter falsum, quod in favorem libertatis tutum esse nequit b) , non detur aliud quidpiam, quod tutum esse possit. Deinde fit , illud esse per se licitum, tum quod quae appro
144쪽
METH. MATI . DEM ONST. P. I. I 33 maliser , sive definitiis , sive electiva' approbatione , eadem approbat etiam virtuaὶiter , 8c implicite quidquid in eo virtute continetur. Scilicet quod ex eo necessaria , & evidenti collectione deducitur . Haec est enim natura implicitae , & virtualis approbationis a . Cor. Hinc etiam quae de moribus alterutro modo approbat Eccles a implicite , & virtualiter, per se pariter licita sunt, cum sint hujusmodi,
quae approbat formaliter, & evruse b . SUPPOSITIONES.
QUAE sequuntur voco Suppositiones, non quod saltem aliqua non egeant demon- . stratione , aut probari non possint , sed quod tanquam certa, vel ex ipsa quaestionis natura, vel ex conventione, vel aliunde .sumenda sint a nobis, & Adversariis. Quoniam Veroearum certitudo Mathematica non est , ideo Suppositiones magis singulares , & peregrinas leviter probabimus, aut illustrabimus, quema modum & in Axiomatis fecimus.
Quaestio de Probabilismo, & Probabiliorismo
Nam inquiritur . An liceat Probabilitas favens libertati aequali probabilitati , vel probabilioritati faventi Legi comparata. Haec autem reflexa est , quia supra probabilitatem ipsam reflectit. e Cor. Hinc reflexis principiis potissimum tractanda, atque definienda est, cum omnis quaestio propriis , debeat principiis determinari d. . 1 3 Et a per Sch. f.
145쪽
r34 PROBABILIS MUSEt sane tum a nobis , tum a Probabilioris is ita pertractatur, nec aliter potest, ut quaesti nis argumenta consideranti liquet. Ex quo patet, quam immerito ii improbare in nobis si leant plures reflexiones Intellectus, quarum ita hac quaestione usus est, cum sine istis neque a nobis, neque ab illis apte determinari possit. II.
In quaestionibus moralibus de licito, vel illicito nihil aliud inquiritur , quam obligatio , vel non obligatio praecepti. Hoc est ejus existentia, vel non existentia,& sufficiens , vel non sussiciens promulgatio. Etenim licitum est, quod nullo a ; illicitum, quod aliquo praecepto prohibetur b) : & ad Conscientiae obligationem requiritur Legis extin
Contra certitudinem non datur probabilitas, neque contra probabilitatem certitudo.
& quamdiu permanet probabilitas , & cerintitudo : & potissimum de certitudine orta ex principio sive intrinseco, sive extrinseco, quando id constat, ut contingit in certitudine Me- ω Uca, Mathematica, Physica, Fidei , Theologica, & Morali perfecta; minime vero de certitudine orta tantum ex principio extrinseco , V. g. ex Sapientum existimatione ; vel etiam de certitudine orta ex principio intrinseco , tum
146쪽
METH. MATH. DEMONST. P. I. I 33 nempe, cum ex una parte adsunt multae rationes magnae , licet nulla earum cogens sit , ex alia vero parte nulla gravis ratio reperitur
quae ad moralem imperfectam pertinet ca) . Lie- a pernim contra primam dari nequit probabilitas , Sch.Def.
bene vero contra secundam , utroque modo , 3. n. 6.
quia fieri potest , quod contra existimationem
Sapientum , vel contra rationes magnas unius partis ab aliis Sapientibus inveniantur aliquae rationes probabiles pro altera parte, quae eo ipso rem deturbent ab eo gradu certitudinis, in quo habebatur. Similiter fieri potest, ut contra rationes probabiles, detegatur, aut accedat aliquod principium certum, v. g. Ecclesiae declaratio, novum praeceptum &c. , quo eae destruantur, atque ideo probabilitas auferatur , Itaque in sensu composito, ut aiunt Scholae . somtra certitudinem quamvis nullo modo datur probabilitas, neque contra probabilitatem certitudo, ex. ea. si datur praeceptum cerium, pars opposita non est probabilis , & si ex una parte datur iprobabilitas , ex alia non datur praecepti sertitudo, quia unum alterum tollit, ali dari potest in sensu diviso, modo S: casu explicato. Cor. Hinc probabilitas nonnisi argumentis certis destrui Uteit , certitudo vero etiam argumentis probabilibus ἱ unde qui vult impugna
re probabilitatem, intellige positive , debet
principia certa adhibere: nam negotiis lassicit ostendere, destitui eam fundamento gravi ) ; qui vero certitudinem, satis est, ut afferat priacipi tantum probabilia. Ex quo rursus liquet, prO . . babilitatem per probabilioritatem non elidi, ac enervari, ut Probabilioriitae putant.
147쪽
Quaestio de Probabilismo, & Probabi liori iso
locum habet tantum in Topicis, & opinativis , in quibus nulla certitudo reperitur , &quamdiu non reperitur. Hoc est nulla certitudo etiam moralis vel imperfecta. Nam si contra aliqua adsit certitudo, iam de hac quaestione actum est, cum adversus certitudinem quamcumque non detur vera, & realis probabilitas a) . Cor. I. Hinc evidenter etiam ex hoc liquet, praeclare hallucinari Probabilior istas, dum amrmant , probabiliorem opinionem in conflictu minus probabilis habendam tanquam veram, &certam. In quo, & se non intelligere quaestionem ipsam ostendunt, & peccare contra dialecticas regulas b , nec non contra communem de quaestionis ipsius natura Suppositionem . Nam si ex una parte sit certitudo, ex alia Vera probabilitas non est e) : atque ideo nulla amplius quaestio est.' a. Hinc in quaestionibus, in quibus versatur Probabilismus, & Probabi liorismus nullum eri P estium, & formale praeceptum reperitur, sicuti neque virtuale, & implicitum evidenti , & neces Iaria consecutione deductum : verbo nullum adest clarum , & certum praeceptum , nempe quoad eos casus probabiliter, de probabilius controversos. Si enim hoc adesset, operatio contraria esset certo illicita d proindeque nulla probabilitas de ejus honestate esse posset , cum haec non detur contra certitudinem e) : unde quaestio locum amplius non haberet. Itaque Controversia versatur in praeceptis tan
148쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. I. I 37 tum virtualibus opinativis, hoc est in rebus incertis , ac difficilibus , &, uti dici solet , in apicibus Juris. 3. Hinc tam in Probabilismo, quam in Probabiliorismo favente libertati datur incertitudo praecepti obligantis , & consequenter incertitudo ejus existentiae, aut sufficientis promulgatio nis, quia praecepti obligatio eius existentia, ac promulgatione continetur a) . Et ideo etiam eius ignorantia inmincibilis' pissice , sed praevisa. Phisce, quia praeceptum certo non invenitur, neque in hypothesi absolute inveniri poteti. Praeυisa, quia malitia operationis utrinque timetur, licet magis, & minus, nempe hinc probabilius, tu Iinc probabili xer. q. Hinc cum praecepta virtualia per accidens supponant Legem iam existentem , & authentice promulgatam b) , tam in Probabilis mo, quam in Probabiliorismo hujusmodi, loquendo de iisdem praeceptis, supponitur Lex reipsa existens,& authentice promulgata . U. G. in quaestione de circumstantiis notabiliter aggravantibus, suprnitur existens, & authentice promulgatum uni versale praeceptum Confessionis. Quapropter in quaestione hujusmodi datur incertitudo praecepti ligantis ad confitendas eas circumstantias, ejusque ignorantia invincibilis physice praevisa, non obstante existentia, ac authentica promulgatione Legis de Confessione. 3. Hinc denique patet, quid intelligant Pr babilitiae, cum asserunt in Probabilismo, Legem
set non existere, vel non eise sufficienter promulgatam, & hoc argumento ad licitum ejus usum demonstrandum utuntur. Nam loquendo
de praeceptis virtualitas per se , intelligunt de
149쪽
r38 .P R o B Α Β r L 1 1 M. V sexistentia , & promulgatione utcumque , quia huiusmodi praecepta clare neque existunt , ne inque promulgantur : loquendo vero de virtualiissus per accidens , intelligunt de existentia , ac promulgatione quoad eos 'casus. Itaque intelligunt , Legem, quamvis universim exillat, & sui fiesenter sit promulgata , tamen peculiariter non esse pro iis casibus . Quod si in illis existentia,& promulgatio pro eodem sumatur, multo magis Probabilistarum assertio vera est , ut conis sideranti patet . Atque inde est, quod quocumque modo istorum notitia sumatur, assirmant, quoad hos casus Legem esse materiatim , conse- a. per quentem, per accidens &c. a) ; ideoque ad cui Sch. a. pam non obligare, seu eius tran4ressionem non Def. 43. imputari ad peccatum formale . Idem autem ipsum assi are etiam Probabilioristas mox ap-
Certo sequi potest probabilitas absoluta, vel probabilioritas favens libertati in conflictu min ris probabilitatis faventis Legi.
In Probabiliorismo favente libertati Ignorantia omnino invincibilis excusans a peccato si Mali continetur.
Hoc est invincibilis tum physice, tum
Pissce, quia a lute vinci nequit per inve tionem certi praecepti, quod, non obstante qua
150쪽
META. MATH. DEMONST. P. I. 23' eumque inquisitione, absolute inveniri non po
maliter, quia non est obligatio eam vincendi per reduAionem ad dubium practicum, ideoque per xlectionem opinionis minus probabilis tutioris, vincitur sine culpa per electionem opinionis pro libertate probabilioris.
6. Supposit. r. TINC sive Probabilitas absoluta , sive L 1 Probabilioritas huiusmodi est tuta, quia quod non est tutum in moribus faventibus liabertati sequi non potest b) .
a. Securitas in . opinione probabiliore huiusmodi non oritur ex parte favoris Legis , quia illa pro libertate contra Legem est. 3. Ρrobabilioritas hujuscemodi non est tuta simpliciter , sed tantum secundum quid , quia Opinativa nonnisi hoc modo tuta esse posisunt e) : ideo securitas tantum secundam quid in incertis, & opinativis sufficit ad Conscientiae securitatem. . Etiam minor probabilitas favens libertati probabilioritati hujusmodi comparata poterit esese tuta secundum quid, hoc est aequaliter tuta, ac ipsa probabilioritas, quia est Opinativa aequaliter, ac illa d) . 3. Hinc dari potest ignorantia , & ph ice ,& moraliter invincibilis excusans a peccato se mali , licet praevisa. Nam quae Probabiliorismo favente libertati continetur, huiusmodi est e . 6. Hinc in hoc Probabiliorismo datur ignorantia invincibilis omnino excusans a peccato