장음표시 사용
151쪽
i o PROBABILIS MUS Drmali , loquendo de praeceptis virtualibus per accidens, non obstante existentia, & authentica promulgatione Lesis, v. g. in quaestione de cim cumstantiis notabiliter aggravantibus, non O, stante existentia , ac authentica promulgatione Legis de Confessione. Etenim in his praeceptis supponitur Lex extans , & authentice promuu
r. q. 7. Hinc denique datur securitas Conscientiae ejusae in operatione contraria Legi iam existenti, atque authentice promulgatae, quandoquidem Probabiliorismus huiuscemodi tutus est. Quod quo sensu sit juxta Probabilioristas intelligendum , ex sequenti Scholio patebit.
- S C/H O L I M. PROBABILIORIsTAE tenent , sequentem probabiliora faventia libertati idcirco esse tutum in Conscientia , & immunem a peccato formali, quia prudenter operatur, & ignorat in-.' uincibiliter actionis pravitatem ', operari vero prudenter, S ignorare invincibiliter actionis malitiam , non quia Lex non .sit in se existens, aut non suificienter promulgata; vel quia actio illa non sit vere in se , & coram DEo mala ,
si sorte opinio probabilior sit falsa; sed quia facit quantum potest, eo quod cum , post possi-
bilem de operationis pravitate inquisitionem, , nequeat invenire veritatem, facit quod verius, . . . , ac rationabilius licitum putat : secus vero se-. quentem minus probabilia. Itaque securitas Probabiliorismi libertati faventis oritur ex pruden- . . . tia operationis , & ex ignorantia invincibili , , quae duo essiciuat, ut illum sequenti transgre siO
152쪽
METH. MATH. DEMONST. P. I. I Iso Legis, si forte adest a, parte rei, ad culpam
I. Sed haec esse falsa, vel recidere in eorum caput, manifestum est. Etenim quod operationis prudentiam spectat, primo cum Probabilioritas non sit realis , absoluta, & Objectiva , sed subjectiva tantum, apparens, & respectiva, a a. per an erit prudentis in incertis committere salu- Schol.a. tem animae in manu consilii sui , & relinque- Def. 26. re securitatem , quae in certa obsiervatione Le- 27. n. gis continetur a. Praeterea vel est imprudentia se sponte committere periculo violandae Legis , si forte adest, vel non. Si primum: igitur imprudenter agunt. etiam Probabilioristae, eligendo opinionem probabiliorem libertati faventem, quia hac probabilioritate non obstante , ab hoc periculo non eximuntur, cum haec non efficiat, quin ea Ninio sit absolute incerta, ideoque possit esse falsa. Et prosecto Tutioristae negant, in his casibus ita se gerere , prudentis hominis esse . Si secundum: igitur neque Probabilistae agunt imprudenter , dum per electionem opinionis mi- avis probabilis eidem se aequaliter periculo com- '.
3. Tandem cum etiam in Probabiliorismo supponatur Lex existens, & authentice promul
gata b ): quomodo erit prudentia amplecti opi- b per
nionem ei Legi obsistentem λ an non est mani- Cor. q. seitum peccatum se opponere Legi existenti, ac Stipp. promulgatae se) ὶ immo quommodo probabilior c) per ea opinio esse poteth Ex. ca. in quaestione de Def. II.
circumstantiis notabiliter aggravantibus : quo- Ax. modo prudenter operabitur , qui eas non con I9.fiteatur, ductus opinione . probabiliore, quod ad illas
153쪽
142 Ρ R OBABILI sM Us illas non tenetur, si supponitur existens, atque authentice promulgatum universale praeceptum
Confessionis i immo quomodo de hoc opinio probabilis , nedum probabilior , dari potest Nam vel Lex hujusmodi existens , & promulgata extenditur etiam ad illas circumstantias , . vel non. Si primum: quomodo ergo illae probabilius confitendae non sunt, si obligatio eas confitendi certa supponitur per Legis existe tiam , ac promulgationem λ & quomodo istud probabilius dari potest y hoc enim pacto esset , di non esset obligatio eas aperiendi , quae contradictoria sunt. Si secundum: igitur prudenter agent etiam Ρrobabilistat, si eas non confiteantur , dum opinione minus probabili , contra Legem jam existentem, & promulgatam. Quare vel utrobique Lex non est exiliens, & sufficienter promulgata quoad eas circumstantias, ideoque utrobique non obligat, & proinde utraque electio prudens est; vel si est existens , &promulgata utrinque, ideoque utrinque obligat, utraque electio imprudens est. . Ad Ignorantiam porro inυincibilem quod a per attinet, quoniam ista est praeessa & haec Cor. 3. uno ex his tribus modis vinci debeat , nempe Supp. q. vel per inquisitionem veritatis , vel per reductionem ad dubium practicum, ideoque electi . nem partis tutioris, vel lyr eleetionem opini
Sch.1 f. modo vinci nequeat, eo quod veritas absolute ψ . n. q. haberi non potest e): ut electione partis minus
c) per probabilis raventis libertati sine culpa vinci non App. . possit , debet esse obligatio vincendi ignorantiam per electionem partis oppositae faventis Legi , vel ut liuioris , vel ut probabilioris: quod
154쪽
ΜsTH. MATHIDE a Nsc p. I. r 3 quod est idem ac dicere obligatio eligendi me. I , aut tutius. At haec obligatio per se neque est, neque esse potest sa) . . I. Deinde, ut possit haec ignorantia sine peccato vici ci per electicinem partis probabilioris faventis libertati, non debet esse obligatio vin-eendi per reductionem ad dubium practicum , ideoque per electionem partis tutioris. At hujusmodi obligatio, vel utrinque est, vel utrinque non est.' Nam primo. Quomodo non est obligatio, si Lex utrinque supponitur existens , & promulgata b ' Et quomodo est, si non supponitur, modo supra explicato o. . Deinde ves est culpa formalis . se sponte Committere periculo violanda: Legis , si Brte adest, quando hoc periculum facile vitari potest electione partis tutioris, vel non est culpa δε
malis . Si primn m : igitur peccant formaliter etiam Probabilio istae, ignorantiam, vincendo per electionem partis probabilioris , cum haec pariter non sit immunis ab eo periculo; '& ideo neque illorum ignorantia est omnino in Vincitalis , eos eximens a peccato formati . Si secundum et igitur neque Probabilistae peccant Νω Iiter, ignorantiam vincendo per electionem partis minus probabilis', quae aequaliter continet id periculum, ac proinde etiam horum ignorantia est. omnino invincibilis, eos pariter eximens a peccato formati . Quocirca vel utrique obligantur se reducere ad dubium practicum , & ita eligere partem tutiorem, vel neutri & sic utrique sine peccato se possunt ad partem , vel minus probabilem , vel probabiliorem libertati
155쪽
244 . PROBABILI sM Us Ex quo patet evidenter, omnia utrinque communia esse; seu utrosque idem sentire cir-- ca Legis existentiam , ac promulgationem, neutram opinionem esse securam , vel utramque denique vel neutros facere huantum possunt, vel utrosque quantum satis ad vitandum peccatum formale , ideoque ad Conscientiae secu
Non est praeceptum neque Naturale, neque Divinum, neque Humanum formale, & explici- tum de sequendis teque probabilibus vel pro- . : habilioribus faventibus Legi. Hoc est cujusmodi illa sunt; Non furaberis :Non dices, falsum testimonium : Diligite inimicos vestros &c. . Nam si adesset, Doctoribus omnibus esset notum, neque propterea amplius haberetur tam acris disputatio de eo. i Cor. Hinc, si adest, non potest esse nili vim tuale, oe implicitum , cujusmodi sunt quae per a per collectionem deducuntur ta . Cumque quae Sch. f. deducuntur, vel eυidenter, vel opinative deduci 63. n. . possint quae colliguntur evidenter, clara, b per & certa sint b), atque ideo omnibus Doctori- idemn. 3. bus nota o), sequitur, si adest, esse tantum vel c) per certum respestive, nempe apud multos, hoc est Cor. i. in hypothosi apud Probabilioristas , non apud
Ax. ΣΟ. Omnes, cum certitudo moralis praesertim inspem
d) por fecta possit esse solum respectiva d)r vel omni-
Sch.Def. ns opinativum . Quamquam respective certum. s. n. 6. non est in se , nisi purum putum opinatia
e per vum e) . Et profecto res Probabilis mi adhuc idem . in opinione , & sub Iudice posita est.
156쪽
VIII. Si adest praeceptum de Probabiliorismo , illud ad Naturae Legem potissimum pertinet. SCHOLIUM. CUM autem Lex Naturae , & Ratio recta idem sit a), Ratio vero recta idem ac Prudentia b) ; si praeceptum ad Legem Naturae pertinet, ad Rationem rectam , seu Prudentiam pertinet. r. Itaque quod Probabilioritatem spectat , si adest praeceptum naturale eam sequendi, maxime in hoc consistit, quod Ratio recta, seu Prudentia dictat , ut sequamur in praxi id , quo rationabilius putamus nos obligari , elli rationabiliter etiam putemus non oblisari , seu ut sequamur Legem rationabilius obligantem , licet etiam rationabiliter non obligantem. Nam cum in Probabiliorismo favente Legi duo tantum inveniantur c) , unde obligatio eum sequendi oriri potest, nempe Legis favor, ubi securitas peccati tum formalis, tum 1 terialis d),& ipsa Probabilioritas, ubi securitas solum peccati reperitur e) , & ad tutiora, seu Legis faventia per se non teneamur f), atque etiam Probabilioritas favens libertati tuta sit g), conficitur, si Lege Naturae ad probabiliora tenemur, teneri idcirco, quod prudentia dictat, nos ad id, quo teneri probabilius existimamus, obligari . Itaque hoc uno sensu praeceptum hujusmodi, si adest , ad Naturae Legem pertinebit . a. Quod vero spectat probabilitatem sequa-Κ ' lem,
157쪽
lem , illud non nisi ad obligationem sequendi tutiora in dubio practico reduci potest , quam non nisi a recta Ratione proficisci perspicuum est. Nam haec ipsa clare dictat, in practico dubio , in quo Intellectus necessario constituitur a per inter oppositas opiniones aeque probabiles a ,
Cor. 8. tutiorem partem esse eligendum, ne animus di- Ax.9. Io. scrimini peccandi se committat b . b per Quapropter si demonstretur rectam Rati nem, seu Prudentiam non obesse, quin in utroque casu opinio probabilis favens libertati licite eligi possit, iam corruet hujusmodi praeceptume Naturae Lege mutuatum.
I X. Multae sententiae probabiles evadunt probabiliores , & contra : quin immo & probabiles,& probabiliores evadunt vel verat, vel falsae.
NEMPE detectis, vel ad inventis maioribus,
aut certis fundamentis , quibus earum probabilioritas, vel veritas, aut falsitas innotescit: quarum exempla obvia sunt. Hoc autem non intelligitur de mutatione vera , reali, &objectiva , quasi quae opinio in se , & coram DEo est probabilis, aut probabilior, evadat in se , & coram DEo vel vera , vel falsa , cum haec Metamorphosis, ut liquet , dari non posse sit , sed de putativa , & subiectiva . Itaque quod nunc Doctoribus habetur probabile, post fit ipsis probabilius, & contra; vel etiam verum, aut falsum, quando certa veritas, aut falsitas per certa principia iis innotescit.
158쪽
METH. MAU. DEMONsT. P. I. 147 Cor. Hinc vel maxime liquet, maiorem v rosimilitudinem, appropinquationem ad veritatem , atque consormitatem ad rectam Rationem , quae iuxta Probabilioristas in opinione probabiliore prae minus probabili continetur , non posse esse realem, & objectivam , sed tantum subiectivam, & apparentem. Nam Veritas realis , & ree a Ratio in se mutari , aut omnino etiam deperdi non potest.
Unaquaeque Schola , & unusquisque Doctor in opinativis, sive speculativis, sive practicis defendit suas sententias de modo probabilius .
r. T T OC constat ex Authorum usu, ac pra Lx xi, ut periti sciunt . Unde est , quod passim reperitur usurpata ea vox probabilius esseque apud illos, qui partem assirmantem , ac qui negantem defendunt. Et ubi non est, iam ex rei natura intelligitur . Quod si aliquando reflexe defendunt alicujus proPositionis probabilitatem , vel absolutam , vel aequalem , Vel majorem probabilitate sententiae oppositae, id quoque faciunt, vel de modo certum , vel de modo probabilius . Perinde enim tunc est , ac reflexe dicere: certum, vel probabilius est, hanc sententiam esse absolute probabilem, vel aeque probabilem, vel probabiliorem opposita. a. Intelligitur autem Suppositio , cum Authores mentem suam depromunt circa aliquam materiam; ac sententiam determinate edicunt,
minime Vero , cum circa illam problematici Κ a sunt.
159쪽
Supp. q. IV . PROBABILIS MUS sunt . Nam in hoc casu utramque partem defendunt, ac defendi pol se permittunt; unde non assumunt onus alterutram determinate defendendi, sicuti contingit, cum unam partem determinatam tuentur. Etenim qui aliquam se tentiam absolute defendit veluti probabiliorem, assumit onus firmiter sustinendi eam propositionem , & ideo tunc sententiam mutare non potest. 3. Id vero oritur ex natura disputationis,& Intellectus ipsius. Cum enim hujus obiectumst verum, potissimum reale, a , in disputando illud quaerit, & persequitur quantum potest, cumque in opinativis certo cognosci, seu inveniri non potui b , ad illud nititur quantum potest , ideoque nititur probabilius , quia inter
modos quaerendi in opinabilibus veritatem maior esse non potest. q. An autem Doctores, & Magistri, sicut intendunt, ac solent semper defendere, ac docere probabiliora, ita etiam sub culpa teneantur, non adeo certum est. Nonnulli enim amrmant, nonnulli inficiantur. Et quidem quod universim non obligentur, patet. Constat enim eorum eXemplo , & praxi ita solere defendere , ac tradere opiniones probabiliores, ut tamen passim amrment , etiam oppositas minus probabiles sustineri posse, uti praesertim Suppositione I9. apparebit . Quamquam & istud stisineri pose defendi soleat de modo probabilius , sicuti supra tetigimus. Itaque Doctores , & Magistri generatim tenentur quidem , ctiam in speculativis indifferentibus, semper tradere sententias aptiores, & securiores ad explicandam, ac defenderi-dam Doctrinam Fidei, ne periculo erroris ex-
160쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. I. Igyponatur, non Vero probabiliores; speciatim autem tum sbium, cum Vel Praecepto , Contractu, Conventione, Voto, Iuramento, aut alio vinculo altringuntur , vel cum communicare volunt, quod apud se determinate detendunt . Nam cum definite teneant probabiliora , ea ipsa etiam aliis debere tradere, ne eorum opus
menti difformetur, ideoque sit mendax , perspicuum est . Unde fit, ut Doctores, Lectores, Magi liri, Consultores cum propriam mentem super re qualibet aperiunt , probabiliora temper , immo tk securiora saepissime amplectantur. Caeterum si Probabilioristae velint , hos omnes in docendo, respondendo, consulendo teneri semper sub culpa quovis titulo ad probabiliora , vel tutiora, etiam istud libenter dabimus, nam nullo modo nobis insellum est. Cor. I. Hinc ex duabus opinionibus probabilibus contradictoriis quaelibet eit probabilior apud eos, qui illam defendunt. Σ. Hinc in opinativis unusquisque impugnat
contrariae sententiae probabilioritatem, non vero
probabilitatem , quia nemo impugnare potest in Adversario, nisi quod ipse defendit a . Ex quo fit, ut Doctores in impugnandis aliorum sententiis de
rebus opinativis utantur his locutionibus: hoe non videtur: non conυincit: non coeis: sne praejudicis: Rc melius , verius , rationabilius , conυenientiM , probabilius dicitur: me , ut exercitatis notum
est. Quibus verbis nihil aliud significare volunt,
quam se oppositam sententiam, eiusque probabilitatem nolle improbare, reiicere, condemna re , sed solum eam non esse probabiliorem ostendere. Nam cum aliquid tanquam improbabile rejicere, ac reprobare volunt, his contra voci-