장음표시 사용
161쪽
tueo PROBABILIs MUSbus utuntur; sed hoc es falsum : egi erroneum reli improbabile e repugnat scripturae e definitioni Ecclesae: evidenti rationi: caret ratione, vel auin thoritate esseaci: & huiusmodi , ut infra fusius dicetur. Quibus vocibus significantur principia certa , per quae Oppositum improbatur . Nam probabilitas , non nisi certis principiis, praeci
pue positive , destrui potest a) .
3. Atque etiam hinc liquet, opinionem probabilem opinioni probabiliori comparatam non evadere improbabilem , vel falsam, uti Probabilioristae passim venditant. Etenim si hoc esset, primum nulla daretur unquam vera respectiva probabilitas, & probabilioritas, sed omnes sententiae etiam in rebus topicis essent certae conistra hypothesim b) . Deinde Doctores oppositas sententias semper improbarent, & condemnarent
tanquam improbabiles, & falsas; quod non faciunt e . 4. Hinc iterum vel maxime liquet , quod
magnopere animadvertendum , & alta mente retinendum est probabilioritatem non esse a
solutam , & obiectivam , sed subiectivam , &respectivam, cum fere semper ex duobus conis tradictoriis unum uni, alterum alii probabilius videatur. X I. Doctores etiam Sancti complures habent Sententias morales faventes libertati, ideoque minus tutas prae oppositis tutioribus faventibus
' pitet potissimum in D. Thoma , qui
centenas de moribus opiniones libertati faventes contra Antiquos docuit, ac propugnavit.
162쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. I. III. XII. Doctores etiam Sanm in Typicis inter sesedissentiunt , atque multas sententias contradiaestorias de moribus defendunt. Hoc patet in S. S. Raymundo , Antonino, Bonaventura, ac Thoma, in quibus complures hujuscemodi sententiae vicissura reperiuntur, ut peritis notum est . Ne exempla praesertim pro imperitis desint, satis est unum aut alterum i ter multa, ex his duobus postremis Doctoribus,
Itaque D. Thom. tenet pro lege, esse simoniam dare pretium Sacerdoti nolenti sine eo puerum in necessitate baptigare, sive ad emendum Sacramentum, sive etiam ad redimendam vexationem. In q. Sent. Dist. 3. q. a. a. I. ad 5. q. ad 2. Item non dari actus indifferentes in individuo , ideoque saltem virtualem omnium operum relationem in DEUM esse praeceptum aD firmativum. In 2. Sent. Dist. ψO. q. I. a. 3.D. vero Bonav. tenet pro libertate his contradictoria , nempe non esse simoniam dare in casu hujusmodi pretium ad redimendam vexationem. In . Sent. Dist. I. a. a. q. I. ad 6. Item dari actus hujusmodi indifferentes, idemque talem operum omnium relationem esse in consilio, non in praecepto. In a. Dist. 4I. art.
Contra vero D. Thom. tenet pro libertate, peccantem lethaliter sive Laicum, sive Relisi sum non teneri per se ad confitendum statim, data opportunitate. In q. Dist. II. q. 3. a. I. ad Φ q,
163쪽
13a PROBABILIS MUSItem confessionem informem, ex capite alicujus fictionis, non esse sub oligatione, fictione recedente, rei terandam. In Φ. Diit. II. q. 3. a. q. ad I. q. /D. vero Bonav. tenet pro lege his contradictoria , scilicet Laicum mortaliter peccantem teneri per se ad confitendum statim , habita commodiori oportunitate , Religiosum autem statim sine mora , data rationabili occasione . In 4. Diit. II. p. a. a. I. q. 3. Item consessionem hujusmodi, ex quocumque fictionis capite, esse sub peccato iterandam. Inq. Dist. I7. dub. q. Et Dist. 2I. p. f. a. I. q. I.
Quod in moribus licite defendi . ac doceri potest , licite etiam per se potest ad praxim seduci. Nam moralis Dod rina traditur propter operationem a) . Additum est per se , quia fieri potest, ut hoc prohibeatur Voto , Iuramento,
Probabilismus non est ab Ecclesia in terminis reprobatus, A condemnatus , neque vetitum, ut doceatur, ac defendatur. I. Haec enim condemnatio , & prohibitio nusquam comparet; cum praestertim, quod secundum spectat Libri hac de re passim edantur, & ab Inquisitoribus approbentur, vel Romae sub ipsos Pontificis oculos: quod si esset vetitum, fieri non posset; & a nemine defenderetur, ac doceretur. Quod Vero primum attinet, sunt quidem damnatae multae propositiones ad .
164쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. I. II 3Probabilis mi usum spectantes , ut omnibus nOtum est , sed in terminis nunquam damnatus
est. licet semel, & iterum fuerit S. Sedi delatus,&accusatus, quemadmodum Moralistae norunt. a. Porro propositiones , quas damnat Ecclesia, sunt in se falis, tametsi antea probabilcsa pluribus habeantur; quia nihil damnat, nisi per principia certa, quibus opponitur a , hoc a perest nisi falsum sti . Cum autem quod habetur probabile, revera habeatur ut probabilius, b pertum quod probabilioritas elt sufestiva, & res Sch. f. pestiva e , tum quod unusquisque suas senten- 3. n. 6.tias tanquam probabiliores habere solet d); hinc c per
propositiones , quas proscribit Ecclesia, apud Cor. 4. Defensores suos antea habentur probabiliores. Supp. Io.Qtiare si ex condemnatione propositionum ad d) per Probabilis mi usum attinentium, Probabilismum eand. ipsum condemnare dicatur , probabiliorismum potius subiectivum, ac respectivum condemnare dicenda est. Sed, ut diximus , & ut inferius magis apparebit, non Probabilismum, sed falsum damnat .
Cor. Hi ne licite in Scholis, & Libris a Doctoribus defendi, ac doceri potest. Licitum est enim, quod nullo praecepto prohibetur se . se per X U. Def. I a. Est aliquando obligatio sequendi probabiliora,
. Hoc patet in Ministro Sacramentorum , &Medico , qui tenentur ad tutiora , & Judice , qui ad probabiliora . Quod etiam de caeteris Officialibus Reipublicae , & Magistris ipsis, &c. verum est, si , & quando vel Contractu, vel Stipendio, vel Lege lata, vel Iu
165쪽
r34 PROBABILI sM Us ramento adstringuntur gerere Rempublicam modo meliore. Immo hoc etiam ad privatos quoscumque pertinet, cum Volo, Praecepto, Iura-
Sive in Speculativis , sive in Practicis , sive ad Fidem , aut Μores spectantibus , sive indifferentibus, quod est aperte falsum, seu error , licite teneri, defendi, ac doceri non potest . D. Thomas in secundo Scripto in A. Sentent.
Lib. a. Dist. 22., quaest. 2. art. Σ. . Error vero
dicit assensum rationis firmatum in aliquid Diasvim , qui si 'matus non fuerit , non dicitur error secundum quosdam , sed salsa opinis sed quia qualiscumque applicatio rationis ad 'lfum habet rationem inconυenientis , o mali , o non solum defectus boni, ideo probabilius dicitur a quia busdam, quod nee error, nec falsa opinis in satis
innocentiae potuit esse. Et in Quaest. Disput. quaest. 3. de Causa peccati art. 7 Error autem in appro-hare salsa pro veris , uni addit actum quemdam super ignorantiam . Potes enim esse ignorantia β- ne hoc, quod aliquis de ignotis sententiam ferat. Et tunc est ignorans, o non errans Sed quando jam falsam sententiam fert de his , qua nescit , dicitur errare , o quia peccatum in acturansiuit , error habet manifeste rationem peccati . Non enim potes esse sne praesumptione, quod alia quis de ignoratis sententiam ferat, maxime inquiibus periculum existit.
aegidius in a. par. 2. Dist. 22. quaest. a. art. 2.
Cones. a. Error ergo semper es peccatum , nam nullo
166쪽
ΜΕΤΗ. ΜΑΤΗ. DEMONs T. P. I. 133 nullo modo possumus asserere falsa pro veris in
quacumque materia. Henricus Quodl. I a. quaest. 23. Error autem omnis es, aut peccatum in errante, aut a proprio peccato errantis causatus.
Et S. Cyprianus apud S. Antoninum Par. I. Summae Tit. Io. cap. Io. Qui put veritatem manifestam perseverat prudens , o sciens , scilicet
in errore de aliqua materia , jam non in veniatonorantiae peccat. Praesiumptione enim, atque ob- sinatione quadam nititur , cum a ratione supe
XUII. In Practicis non solum errari potest sicut in
Speculativis, sed etiam magis. aegidius in a. Par. a. Diit. 39. quaest. 3. art. 2 Ideo omnibus modis , quibus possumus errare in spe labilibus , se in agibilibus ; adfuc magis quia materia moralis, o ag bilis, o conscientialis es minus certa, o magis variabilis, quam speculabilis. Et ideo viat Phil sophus 3. Et hic. quod de talibus oportet grosse , o muralitem veritatem ostendere. Cor. Hinc in practicis minor certitudo, seu persuasio sussicit ad Intellectum persuadendum de veritate honestae operationis, quam in speculativis de rei veritate . Et mUis proprie ,& accomodate contingit grasse , o figuraliter veritatem ostendere , seu persuadere in illis, quam in istis. XVIII. Doctores non solum in Practicis, sed etiam in Speculativis sive iis, quae possunt ad Fidem
167쪽
iues PROBABILIs M Us pertinere, sive indifferentibus, verbis securum ,& secιmus usi sunt. Quod praelica spectat res notissima est; quod
speculativa non ita nota . Sunt tamen plura exempla penes Scholarum Principes D. Thom ., D. Bonav. , aegidium , Baccho num , nec non Alb. Magn. , ac Alex. Alensem . Ne taedio Lectores afficiantur , nonnullis tantum ex D. Thoma, & D. Bonav. contenti erunt. D. Thom. in a. Scripto super 4. Sentent. in q. Diit. 3. quatit. unica art. 3. asserens duas sententias in quaeitione: Au potegias creandi Creaturis communicari possit : de negante ait . Sed prima vinis securior est , o communius tenetur. Quodl. 9. art. 2. . Respondeo dicendum , quod secundum opinionem secundam , quam in 3. diu. 6. Magister ponit, quae es commiauis opinio modernorum , m aliis multo verior , securior.
Eit autem quaestio : An in Chriso sint pluresbputa es: quam patet ad Fidem posse propiuSpertinere. Conclusio est negativa. In . Sent. dist. ψῖ. quaeli. I. art. q. ad I. quaestiunculam. Tamen haec es securior communior opinio , quod omnes morientur , ex mortuis resurgent. Ex verbis ipsis liquet , quaenam sit quiestio, & quomodo ad Fidem spectare possit. S. Bonavent. in I. dist. 26. art. I. quaest. Σ. Hanc autem positionem praeserendam credo priori , tum quia securior, tum quia etiam rationabilior.
Quaestio est: An quod in issi atione infunditur ,
sit aliquid creatum, vel increatum. Conclusio est affirmativa , nempe infundi utrumque , scilicet Spiritum Sanctum, ejusque gratiam . Et dist. a. qu. 3. art. I. Tanquam rationabilius ,
168쪽
METH. MATH. DEiMONsT. P. I. III se rius dicendum es cum Sanctis , quod DE Ae eo, quod fuit, non potes facere, quod non fuerit. Quaestio eil: An DEUS possit quaecumque agenti creato impossibilia sunt. Conclusio est negativa. Et in . Par. I. dist. I 2. art. a. quaeit. I. Hunc autem modum dicendi credo probabilem, securum. Quaestio cli: An accidentia Eucharisiae converti possint in alimentum . Conclutio eit assir
X I X. In Topicis speculativis , & practicis politicis
opinio probabilis in conflictu vel aeque probabilis , vel probabilioris etiam turioris : verbo Probabilis mus licite, & sine peccato teneri, &eligi potest. Additum est tutioris, quia etiam in speculativis hujus rei, ac vocis usus reperitur a .
tim quod attinet speculativa , omniumque Doctorum calculo, atque usu comprobatur.
Nam eorum opera exemplis huiuscemodi plena sunt, ubi Lectoribus optionem dant sequendi,& eligendi opinionem, quam maluerint , sive ex aequaliter , sive ex inaequaliter probabilibus inter se comparatis . Quamquam id sit super- Vacaneum, tamen ne exempla ad imperitorum instructioilem etiam in hanc rem desint , aliquot ex D. Thoma, & D. Bonaventura afferenda sunt; potissimum quod inaequaliter probabilia spectat. Quod etenim aeque probabilia pertinet , id etiam vel ex eo liquet , quod cum in
169쪽
in eo casu Doctores sint probi ematici, utramque partem defendunt, ideoque etiam posse sequi permittunt a . I. D. Thomas in Quaest. disput. quaest. 3. de
Creatione art. I 8. in quaeitione: Utrum Angelisnt creati ante Mundum visibilem : ponit duas opiniones cum suis rationibus, alteram Augustini asserentem simul cum Mundo corporeo , alteram Basilii &c. , assirmantem ante mundum fuisse creatos . Post subdit . Haec autem opinio cum fuerit Magnorum Do florum , scilicet Basilii, Greeor. Naziane. , oe quorumdam aliarum, non est tanquam erranea reprobanda. Sed sdiligenter consideretur alia opinio, quae est Augustini, o aliorum Doctorum, quae etiam modo communiter tenetur, rationabilior invenitur. Unde dicendum, quod Angeli simul cum Creatura corporali sunt creati , hanc sequitur de more tanquam probabiliorem tamen sne alterius sententiae praejudicio. Idem repetit I. Par. Summae quaest. 6 I. art. 3. Dicendum, quod circa hoc inυenistir duplex Sanctorum Dosiorum sententia , illa tamen probabilior videtur, quod Angeli smul cum Creatura corpora ii sunt creati quamvis contrarium non sit reputandum erroneum, praecipue propter sententiam Gregorii metiandiui, cujus tanta es in Doctrina Christiana authoritas , ut nullus unquam ejus diactis calumniam inferre praesumpserit , scut Athanasi documentis , ut Hieronymus aicit. Ut autem ostendat , non obstante Augustinianae sententiae probabilioritate , contrariam teneri possie , in responsione ad tertium argumentum aperte ait. Si vero contrarium teneatur ora. In
170쪽
METH. ΜΑΤΗ. DEMONST.P.I. I 39 In 2. Sent. dist. q. quaest. I. art. 3. Utrum geli fuerint errati in gratia : haec nabet. Dicendum, quod circa hoc est duplex opinis . Quidam enim dicunt , quod Angeli non in gratia , sed in
naturalibus tantum creati sunt e T hae opinio est communior. Alii vero dicunt, Angelos in gratia creatos esse . Harum autem opinionum quavera sit, non potes oecata ratione deprehendi ramen secundum conυenientiam ad alia eius opera
potes una pars alia probabilius fustineri . Haec autem pars probabilior est opinio secunda , de qua ait . Quae opinio mihi magis placet ab quealterius partis praejudicis , quia huic positioni ,
praecisue quantum ad gratiam Angelorum, plures
Sanctorum authoritates consonare Videntur.
Ut autem indicet , oppositam nihilominus partem sustineri posse, in responsione ad quintum Argumentum ait . Qui autem aliam Unnionem Iustinent, respondent ad authoritates oec. a. D. Bonavent. in I. Dist. 7. art. I. quaest.
I. , quae est: An posse generare in divinis dicat quid, vel ad aliquid: hoc est an sit aliquid a solutum, vel relativum ponit tres sententias. De secunda , quae est Μagistri , & assirmat , generare esse aliquid absolutum simul, & rei
tivum, ait. Et dia positis satis est probabilis , σsatis bene videtur susineri posse. De tertia vero , quae asserit, senerare esse aliquid tantum respectivum , dicit . Et postis sa sine praejudicis videtur probabiliore quam propterea de more se quitur. Subdit enim. Hanc ergo positiorum sustinendo m. Ut autem ostendat , Magistri nihilo secius sententiam teneri posse , in respons. ad A. argument. inquit . Si quis autem vult sustinera po