장음표시 사용
211쪽
Iae ex his contradictoriis sint ex faventibus Liberetati, simulque ex tantum absolute probabilibus, a) per cum non omnes faveant Legi a , neque sint Stip. I r. absolute probabiliores b) ; ideoque quaelibet b) per ut solum absolute probabilis sumi possit , quia Sch. 2. nescitur, quaenam absolute probabil1or determi- Stip. 26. nate sit e) . In qua hypothesi contradictoriae 28. n. I. ex altera parte sunt neces Trio faventes Legi d c per & vel . aeque probabiles , vel probabiliores sive idem . absolute, sive saltem respee ive, quia unusquis. d. per que suas sententias defendit tanquam probabi-SU. I a. liores se : &contradictoria sive aequaliter, sive e per inaequaliter probabilia simul esse possunt .nD. Io. Sunt autem etiam illae sententiae D. Thomae t per faventes libertati , simulque tantum absolute 3. probabiles comparatae cum his oppositis faventibus Legi, sive aeque probabilibus, sive probabilioribus, vel absolute, vel respective , tutae, quandoquidem omnes, inquam, aequaliter tutar g tutissimae sunt g) . Ergo 3. est tuta probabi- p.23. litas favens Libertati comparata probabilitati faventi Legi ; nec non probabilioritati faventi pariter Legi, . sive absolutae, 3. sive respectivae. Et ut rem adeo subtilem, & implicatam clarius adhuc explicemus, & demonstremus , aliquod exemplum, potissimum iuxta 3. hypothe-
p. II. Constat inter sententias de moribus D. Tho- i) per mae plures esse faventes Legi , plures Liberta-SU. I a. ti h Multas aliis contradictorias i) ; M
p.27. tutas tutissimas ι . Ad haec omnes respective l) per probabiliores m . Ex his omnibus vel nulla est Sup. 23. in se, & absolute probabilior iuxta I., vel plures
212쪽
METH. MATH. DEMONsT. p. I. ΣΗhypothesim ; ita tamen, ut nesciatur, quaenam sint determinate probabiliores a . Sed nos libe- a) peri aliter demus , omnes Omnino esse certo abs - Sch. a. lute probabiliores praeter duas , alteram faven- Sup. 26.tem Legi, alteram Libertati, quae sint tantum 28. n. I. absolute probabiles: sitque haec una favens libertati ea v. g. , quae negat obligationem confitendi circumstantias solum notabiliter aggravantes in eadem specie, quam liquet tenuisse D. Th mam. Quo posito , huic contradictoria favens Legi, seu afferens obligationem confitendi eas circumstantias necessario erit, vel aeque probabilis , vel probabilior absolute, aut respective b . b
Fac esse vel aeque probabilem , vel probabilio- Ax. I. rem, sive absolute, sive respective , ut lubet . Revera enim ista est, vel absolute probabilior, vel hujusmodi multo -pluribus nunc videtur ,
ut notum est, qui propterea eam tuentur veluti probabiliorem . Nunc sic . Ista D. Thomae sententia favet Libertati e : ista est tantum c preabsolute probabilis d) : ejus contradictoria ia- bpoth.
vel Legi ρὶ, & est vel aeque probabilis , t d) per
yel probabilior absolute , aut respective et Opoth. ista cum hac contradictoria comparatur g : e) per ista est in se tuta tutissima h): ista est aequa- bpoth. , liter tuta , ac illa tantum absolute probabilis o p.ra. favens Legi , & reliquae omnes D. Thomae f per sententiae faventes Libertati , & Legi sive ab- bpoth. ., solute , sive respective probabiliores ; quand quidem omnes in se aequaliter tutae tutissimae per approbatae sunt i) . Ergo Probabilitas favens bpoth. Libertati , sive absoluta , sive comparata , Vel h per aequali probabilitati , vel probabilioritati , sive Sup. as. absolutae, sive respectivae faventi Legi tuta, tu- i) pertissima est: immo aequaliter tuta, tutissima, ac eandem.
213쪽
aequalis probabilitas favens Legi, nec non provb ilioritas vel absoluta, vel respectiva favens, sive Legi , sive Libertati. Quod erat demo
In Topicis , & Opinativis ad Conscientiae s curitatem Probabilitas satis est a) , cum veritas, & certitudo haberi non possit ό ). Probabilitas debet esse vera, realis, & positiva e): Probabilioritas universe non est realis , obj ctiva, & positiva , sed tantum apparens, subjectiva, ac respectiva d). Ergo dempto hoc excessu tantum apparenti, ac respectivo, remanet sola Probabilitas positiva , ideoque ea sola gein se, & utcumque comparata tuta , & aequaliter tuta est, quippe qua in re, non multiplex , sed una fere semper, eademque est. Q. e. d. AL ITER
Prudens, & prudentius est tutum, & aequa in liter, cum proprie & rigorose sit huiusmodi ι num , ac melius eὶ , & prudens sit idem ac bonum , idem ue prudentius idem ac melius. Probabilitas sive abloluta , sive quomodolibet comparata est prudens , Probabilioritas prudentius g . Igitur est per se tuta, & aequaliter.
pris , & rigo se sitae qualiter tutum, quia melius aliquo modo dici potest tutius to bonum, sicuti laudato Scholio Def. a . u. 9. admonuimus.
214쪽
Ubi etiam notandum cum dicimus bonum& melius proprie Uuali securitate contineri , id intelligi de securitate in genere suo, hoc est de securitate smpliciter , vel secundum quid. Quare bonum & melius certo est proprie, & rigorose aequaliter tutum smpliciter ; bonum , &melius opinative , sicuti est probabile , & probabilius , est proprie aequaliter tutum secundum quies. Unde patet, quo sensu intelligenda sint ea verba Schol. eiusdem n. 9. quod est bonum, aut melius est per se s liciter tutum . Nam non de bonum aut melius opinative, sed de bonum, & m Iius certe intelliguntur. Porro iam liquet ex re ipsa, totam Proposititionem de aequali securitate secundum quid esse intelligendam. Aliis etiam modis Propositio demonstrari potest, uti ea , quae in toto opere antecedenter diximus, expendenti, & conferenti liquet. Sed hae demonstrationes etiam plusquam satis sunt.
T AM vides, opinor, Lector, totam huius Pr positionis vim in hoc consistere, quod Pro Dabilitas positiva sit in se tuta . Hinc enim consequitur, illam sive sit pro Lege , sive pro
Libertate , sive uno, sive alio modo comparetur, semper huiusmodi xsse. Unde tota Propositio sine tot ambagibus brevissime , & facillime demonstrari poterat ope trium tantum Suppositionum, nempe. 23. 27. 28. vel etiam solum. 23. 27., loquendo de sola Doctrina D. Thomae , quibus astruitur , omnes sententiasu Thomae, & D. Bonav. absolute probabiles , R tutas tutissimas esse. Sed ut res tota veluti
215쪽
dicis 'PROBABILI SMUS sub oculos poneretur , simulque omnes probabilioristarum cavillationes, ac evasiones praecluderentur, libuit eam sub omnibus respectibus, quibiis considerari potest, dem0nstrare. Hoc autem sine adminiculo aliorum principiorum , ideoque sine prolixitate , dc obscuritate aliqua fieri non poterat, ut, speculanti patet. Cor. I. Hinc evidenter liquet, nihil conserre ad Conscientiae securitatem, an maior, minorve sit Probabilitas, cum utraque sit aequaliter tuta, tutissima. a. opinativa esse tuta , tutissima , quia Pr babilitas quaecumque semper opinativa est a . 3. Esse tutum in praxi tutissimum, quod exponit periculo materialis peccati; quia sententiae faventes Libertati Sancti Bonav. , & S. Thomae, sive tantum probabiles, sive probabiliores, utpote incertae, & aequaliter b ), huic periculo exponunt .. 4. Omnes sententias D. Thomae , & D. Bonav. universim esse tutas, tutissimas, qua probabiles , non qua probabiliores ; ideoque . qua probabiles tantum ab Ecclesia esse approbatas. s. omnes sententias de Moribus cuiusque Scholae Classicae . esse tutas, tutissimas, quia sunt probabiles e . Et, generatim esse huiusmodi opiniones cuiusque Doctoris , quae vere , & absolute certo sunt probabiles . . o. 6. Esse tutum tutissi naum, quod est verosimile; minus appropinquans veritati ; minus Rationi rectae conforme, prae vero similiori s magis appropinquante veritati; magis rectae Rationi consormi , si ex
Probabilioristarum sententia probabile illo , probabilius isto modo definiatur. Et probabile non posse esse diGrme Rationi rectae, quia cum hujusmodi sit malum d), tutum esse non potest e .
216쪽
. 7. Ecclesiam ipsam minualiter , & implicite facto ipso approbasse electiva approbatione licitum usum Probabilis mi . Etenim in approbatione Doctrinae D. Thomae, & D. Bonav. , vel etiam solius D. Thomae , iuxta triplicem hypothesima nobis statutam, & explicatam approbavit, &declaravit tutam , tutissimam Probabilitatem, sive politivam, sive quomodolibet comparatam , ad haec illam ad praxim deduci se velle significavit, atque iniunxit: quo probabilismus evidenter ipsissimus continetur. Sed quid sola minuali , & implicita approbabatione electiva opus est , cum etiam elHi mformalem , & expressam habeamus P Nota est
Epistola Encyclica summi Pontificis felicissime
modo regnantis BENED. XIV. ad Patriarchas ,
orchiepiscopos, Episcopos, & ordinarios Italiae
occasione controversia: e an quidam contractus
ad usuras pertinet malidus judicari debeato I.
Novemb. an. I7 3. emanata. In hac exponens
pontifex, quid in hujusmodi quaestionibus resol-Vendis exectitioni, priusquam resolvantur , d mandari velit , ff. secundo loco haec habet . . . Dis, inquit, privatis opinionibus ne nimis adha-reant , sed priusiquam responseum reddant , plures Scriptores examinent , qui magis intre caeteros praedicentur , deinde eas partes suscipiant , quorum ratione , tum auctoritate plane confirmatas antelligent . Mirum sane , ac valde mirum , quod Pontifex adeo doctus, atque controversiae de Probabilis mo hoc praesertim tempore non solum recrudescentis , verum etiam Probabili iis mi nimium se extollentis, ac pene triumpham iis omnino conscius, oblata maxime omnium
opportunitate, non dixerit, eas partes suscipiant ,
217쪽
2og PROBABILIS Mus quas intelligemi tutiores vel aeque probabiles , vel utcumque probabiliores ; aut etiam minus tutas, sed utcumque probabiliores: vel tutiores
tum ratione tum auctoritate vel aeque, vel magis ;seu etiam minus tutas, confirmatas ; sed
simpliciter dixerit, plane confrmatas . Quod si, pergit, disputatis i urgat, dum contrastas aliquis
in examen adducitur, nulla omnino contumeliae iis
configantur , qui contrariam sententiam sequuntur , neque illam gravibus censuris notandam asserant,s praesertim ratione, ac praefantium virorum te- simoniis minime careat 3cc. Nunc iis verbis, plures Scriptores examinent , qui magis inter caeteros praedicentur: eas partes suscipiant, quas tum ratione , tum auctoritate plane confirmatas intelligem: formalem , & expressam non quidem in terminis, ut aiunt , a per formalibus, sed amui pollentibus a Probabi- Sch.Def. lismi ipsissimi nostri approbationem contineriso. n. s. perspicuum est, quandoquidem iis verbis Probabillimi non solum natura , ac definitio ipsa ,
verum etiam ejusdem cum Probabiliorismo com paratio approbata continetur . Quod tamen ut manifestius adhuc cognoscatur, exemplo aliquo explicandum est. Pro quo duo praemonenda sunt. Alterum , adverbium plane, in quo vis tota
huiusce loci consistit, triplicem apud Latinos , ut Lexicographi advertunt, significationem habere. Usurpatur enim vel pro aperte , manife- ' ; vel pro certo , vel pro penitus , omnino. Alterum , adverbium omnino primo non esse eomparativum, sed absolutum, & positivum , ut liquet, ideoque pro adverbiis comparativisse, magis , minus usurpari nullo modo posse: deinde nominibus qualitaris , aut similis rei, quae t
218쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. I. aost crementum , ac decrementum per se suscipere quomodolibet poteit , applicatum , significare quidem formam in subjecto totam, sed non totaliter, ut Scholae voce utar, ita nempe, ut vel
in aliis subjectis aequastis, vel sive in aliis, sive
in uno eodemque minor semper, aut maior esse non possit. Sic v. g. omnino dulce, aut sanctum, primo non significat comparatise uel aeque,
vel magis, vel minus dulce, aut fandium, seu aliquem vel aequalem , vel majorem , vel min rem in subiecto gradum dulcedinis, aut sanctitudinis, sed solum avolate , & positive dulce , aut sanctum : deinde significat quiὸem dulcedinem , aut sanctitatem totam in subiecto , sed non totaliter, ita scilicet, ut vel aequalis in aliis subiectis, vel sive in aliis, sive in uno, eodemque dulcedo , aut sanctitas major , aut minor esse non possit. Unde omnino dulce, aut sanctum de omnibus tam aequalibus , quam quomodocumque inaequalibus dulcibus , aut sanctis invicem comparatis , sicuti de uno , eodemque in quolibet dulcedinis, aut sanctitudinis gradu du .ci, aut sancito aeque vere, & recte dici potest. Quae dodtrina in re probabilitatis potiori adhuc ratione locum habet. Tum quod probabilioritas universe non realis, & absoluta, sed apparens, & respectiva est a): tum quod nullum ρὸν per se determinatum, ac fixum statum habet , Seh. a. sed major semper, ac major ad usque certitu' Def. 26.dinem esse potest b). Ita3ue omnino probabile, et . n. multo magis primo non significat comparative, b peraeque, vel magis, vel minus probabile, seu aliquem idens. relativum vel aequalem, vel maiorem, vel minorem probabilitatis gradum, seὸ solum absol te, postiis probabile . tum significat quidemo pro-
219쪽
probabilitatem totam in subiecto, sed non tot titer, ita nimirum, ut vel aequalis in aliis subiectis, vel sive in aliis, sive in uno , eodemquem asor, aut minor esse non possit . Quapropter omnino probabile, multo magis de omnibus tam amualibus, quam quomodolibet inaequalibus probabilibus invicem comparatis , s ruti de uno , eodemque in quovis probabilitat li gradu probabili, aeque vere, ae recte dici potest. Sit igitur ex. c. Stesichoro Confessario proposita quaestio: num poena conυentionalis si justis titulus ab usurae labe eximens mutuantem r& ipse privatim iustiim, licitumque putet . Sintque plures Scriptores , qui magis inter capreos praedicentur , ut veteres V. g. D. Thom. Bonav. Raym. Antonin. Scotum nunc omittam,
& pro nostri temporis, quo etiam loquitur Pontifex , more agam, Genetius , Natal. Alex. , Gonet &c., Sancheet, Laym. , Nauar. , Bonac.&c. Hi enim procul dubio tum a Probabili ritiis , tum a Probabili ilis promiscue magis im
Sint itidem eorum sententiar, praecipue circa quaeitionem, qua de loquimur, tum ratione, tum a Ioritate plane hoc ei certo i aperte , omnino, seu absilute, & positiυe a confirmatae. Profecto enim magnorum Doctorum opiniones hujusmodi sunt b). Hae erunt , & intrinsece ,& extrinsece piame hoc est certo ; aperte ; omniano, seu absolute, & postiet e) probabiles. Nam esse tum ratione, tum auctoritate plane hoc stcerto ; manifese; omnino, seu absiolute, & post - confirmatum: & esse tum intrinsece , tum extrinsece plane hoc est certo , aperte , omnino,
sea absolute , & positive probabile idem eii,
220쪽
cum ista sit definitio ipsa huiuscemodi probabi . iitatis a ; & definitio, ac definitum conver- a per η tantur, idemque omnino essentialiter sint b . Sch.Def. Ad haee sint hi Doctores dissentientes in hac 29. n. I. quaestione inter se se, hoc est alii quidem pro b peribertate eam poenam iustam , ac licitam, alii Can. 8. vero pro lege iniustam , ct illicitam faciant . Sane enim Doctores etiam magni contradidi rias de moribus opiniones habent c) . c per Sit denique sententia pro lege vel tantum Sup. I a.
tum ratione , tum auctoritate aeque confirmata ,
hoc est & intrinsece, & extrinsece aeque pr babilis d , ac opposita pro libertate; vel etiam d per sive respestive, sive absolute magis confrmata, Sch. f. hoc est sive respective , uti Uud singulos Opim . 29. n. I. niones iam esse solent e) , uve etiam in se , e) per& absolute probabilior f) . Stip. IO. His suppositis, quid Stesichoro, priusquam in f) per
hac quaestione responsum reddat, fieri , ut recte Sch. Mesagat, demandat Ponti sex' Primum suae privatα 29. n. I. opinioni ne nimis adhaereat. Tum ut hos plures Scriptores examinet. Ut igitur Stesichorus summo Antistiti obsequatur , privatae opinioni suae , qua eam poenam iustam putat, non nimis adhaeret, sed hos omnes Seraptores diligenter evolvens examinat . At cum inter se dissentientes inveniat g , quid ei demandat Num ut quae- g pernam partes sint tum ratione , tum auctoritate bpoth. Vel aeque , vel magis confirmatae , hoc est vel aeque probabiles , vel probabiliores h , -- h per telligat minime Num ut in dubio rema- Sch. f. neat , si ambas partes tum ratione, tum ausis rL 29. n. I. late triue confirmatas, hoc est aeque probabiles i) i) per intelliget: vel dubium deponat s eipiendo tutio- idia n. res, hoc est legi faventes nequaquam . Num eod. Ο a ut i