장음표시 사용
241쪽
Ax. 7 23a PROBABILIS MUs invincibiIis continetur e quod in utrisque non est obligatio vitandi errorem, seu culpam materialem, sed sufficit vitare sermalem, in quo sufficiens conscientiae securitas habetur : quod in utrisque dubium, ex aequo oritur, & Intellectus ad unam partem, nempe ad probabili rem necessario determinatur : quod tandem in utrisque potest Voluntas non solum phisice, sed etiam moratii η,. seu prudenter, vel saltem licite dubium deponere, & Intellectum ad par tem quamlibet determinare &c. ; haec, inquam, omnia vide deduc a , inter se collata , & a plicata, tum in Corollariis Supp. I9., tum aliis multis in locis: nam ea refricare superfluum est. Immo in opinativis morum , multo. magiSpoteit Voluntas licite, & prudenter dubium practicum deponere, & Intellectum ad partem quamcumque determinare, quam in opinativisndei , quia multo plures , & graviores rati nes, atque causas nabere potest in illis ab , quam in istis. Ouod si in dubio practico de peccato pars tutior ex praecepto eligenda est b) quae unica inter res fidei, & morum differentia esse potest non absolute, sed conditionale tantum nempe dubitatione permanente minitne ea prudenter deposita, prudenter autem deponi potest c eligenda est d . In summa tam de eredendis, quam de agem dis eadem omnino ratio est. Quocirca sicut non teneris credere , nisi quod est certo de fide ;ita nec adimplere , nisi quod est certo praece
Quinimmo minus adhuc tenemur in moribus, . quam in fide) ; tum quod fidei respectus
242쪽
ΜETH. MATH. DEMONO. P. I. 233 mobilior, quam morum, ac necessitas maior est; tum quod res fidei rebus morum periculosiores fiant a . Q. e. d. per Cor. Hinc praeceptum incertum, seu opina- Sch.-tiyum, ideoque probabile , vel probabilius co scientiam non obligat ; unde non obligat , si inon certo, sed tantum opinative quomodolibet est vel existens, vel promulgatum , quia tam existentia, quam promulgatio certa ad vim praecepti requiritur , . b per
rium Propositionis secundae sub ea colin Iocari poterat , . quia cum praeceptum eius' existentia , ac promulgatione contineatur , si ad Conscientiae obligationem certa exilientia , &promulgatio requiritur, jam patet, certum prae ceptum requiri . Sed quia multimodis demon- .strari terat, ut factum est, seorsim tanquam . Promuitio posita est.
IN Probabilismo desectus existentiae , Legis , vel suffiicientis eius promulgationis reperitur.
SΕNsus est, in iis, in quibus versatur Pr babilismus , vel reipsa non .existere Legem . obligantem, vel si existit, saltem non esse suf
243쪽
234 PROBABILIS MU Stioni locus pateat, de existentia, ac promulga-'tione quomodo explicuimus Cor. 3. Supp Demonstratur . Probabilismus est dumtaxat, de praeceptis virtualibus , & quidem opinaFi-
Cor. a. gatio est incerta b) . Existentia, & lassiciens. n.4. promulgatio Legis obligantis debet esse certa e ). b) pis In Probabilis mo igitur defectus existentiae Le- ior. 3. gis obligantis Q vel ejus sufficientis promulga- ie, . tionis reperitur. Q. e. d. ' i
e per i Prop. a. PROPOSITIO VI. iIN Probabilismo certa libertatis possessio conin itinetur. cIntelligitur quo modo deduximus, & expli- eavimus in Cor. AX. 22. lDemonstratur. Ibi est certa possessio liberta- itis, ubi praecepti certitudo non invenitur, cum c d per illa nonnisi per certum praeceptum auferatur ιι e Prop. 3. in Probabilismo Praecepti certitudo non reperi- e per tur e) . In eo igitur certa possessio libertatio Supp. continetur. Q. e. d. ALITER
. Ubi non adest existentia certa Legis 'ligam iis , eiusque lassiciens promulgatio , ibi certa per possessio libertatis reperitur f). In Probabilismo Cor.M. non est certa existentia, vel saltem promulga-xq. tio lassiciens Legis obligantis . Ergo in il- g per lo adest certa possessio libertatis. Q. e. d. Sch. p. SCHOLIUM.
PROBABILIORIsTE tertiam , quintam , &sextam Propositiones tantum abest, ut de
244쪽
METH. MAU. DEMONST. P. I. 233 monstrationes existiment, quin potius puros paralogismos manifestam principii petitionem eo tinentes putent. Aiunt enim, in Probabilismo iam supponi existentem, ac sufficienter promuugatam Legem obligantem I ideoque ablatam possessionem libertatis. Sed haec in vulgari methodo utcumque vera fortassis esse possint, in notira certe non possunt. Nam quomodo Legis existentia , promulgatis , libertatis posse isto, a nobis accipiatur, &ad usum demonstrationis adhibeatur, ex Schol. Def. V., ex Supp. q. Cor. S., ex AX. 22., ejusque Schol. I. , aliisque locis satis liquet . In qua quidem acceptione , etiam Probabilioristas nobiscum convenire, atque propterea nihil esse aequivocationis , aut suppositionis , aut falsit iis , quod ab illis notari, minus contra nos O
tectari possit, ex ibidem dictis manifestum est.
PROPOSITIO VII. NON est Praeceptum per se , & universale
vetans usum opinionis probabilis faventis libertati in conflictu, vel aeque probabilis, vel probabilioris faventis Legi ; verbo vetans Pro dabilismum et neque esse potest.
unλersale, quia per accidens, seu aliunde, & peculiare esse potest, scilicet Voto, Iuramemto , Contractu, Superioris jussu, Dubio practico, Conscientia erronea quamquam haec deponi & . 3 debet, & potest) quemadmodum Cor. I Supp.
245쪽
. PROBAB rLIs M Us Schol. Ax. f., & de usu opinionum D. Bonav. ,& D. Thom. Cor. Supp. 28. , ac de aliis rebus alibi admonuimus.
Demonstratur prima pars tripliciter. I. Non est Praeceptum hujusmodi in speculati- a per vis,&practicis politicis a . Igitur nec in pr Cor. I 6. Ehicis moralibus. Est enim eadem omnino ratio Supp. 9. in utrisque. Nam Intellectus speculativus , &
quidquid convenit per se uni , convenit etiam alteri ; atque ideo quod Ratio per se , dictat , praescribit , exigit ema unum , etiam dictat, e per praescribit , per se exigit erga alterum e) .
SCHOLIUM. NE, Lector , hic a me tardio assiciaris apia plicando singula peculiariter sinsulis, Tu ipse perpende, & applica omnia Corollaria ejus
dem Suppositionis I9. Nam in illis omnes excogitabiles Probabilioristarum responsiones , distinctiones, exceptiones , disserentias , cavillationes, verbo evasiones , quibus Probabilismus astrui potest illicitus in practicis, non vero in
speculativis, eX. aequot praeocupatas demonstrati-Ve, atque praeclusas invenies.
Quinimmo si non adest praeceptum huiusmodi in speculativis; multo major ratio est , cur esse non debeat in practicis . Nam ad habendam veritatem, practicam, seu ad prudenter assentiendum, & operandum in practicis, minor d per persuasio requiritur, quam in speculativis . Cor. p. Quare si in his sussicit electio opinionis minus 17. probabilis , & minus tutae quomodolibet. comparatae, neque ultra Praecipitur ; multo magis
246쪽
Tufficiet haec electio in practicis, neque amplius
a. Si est praeceptum, est vel Naturale vel Divi num, vel Humanum a ); & potissimum Natu- a rate b) . Rursus, vel sermale, & explicitum, Sch.Def.
vel virtuale , & implicitum . Denique Vel cer- qq. n. I. tum, vel opinativum se . Atqui nullum ex D prehis est. Sup. 8. Et quidem primo generatim. Non extat no- c que Naturale, neque Divinum, neque Huma- Seh.Def. num formale, & explicitum d): neque Vir- 43. n. tuale clarum, & certum e); igitur, si extat, σest opinativum . At huiusmodi verum praece- d perptum non est, neque conscientiam obligare po- p. 7-test . Nullum igitur est.
Praeterea speciatim . Non extat Naturale . Gr.e usLNam si extaret, ad Legem Naturae vel stricte, p vel late pertineret g). At non primum. Quod Cori p. enim stricte ad Legem Naturae pertinet, pra- Φ.cticis tantum principiis, & conclusionibus de- g) p monstratis continetur h . Quod autem sit il- Sch.-.licitus Probabilismi usus, hoc neque principium zo.
Practicum , neque conclusio demonstrata est. h per Hoc enim omnibus esset notum, & apud omnes . . a nationes commune a ; neque proinde a tot Sa- ejusq.Sch.
pientibus rem potissimum ex proseta discutienti- si perbus, ignoraretur ad Legem Naturae pertinere ). C r. I. Non secundum . Oae enim late ad Legem ejusd- naturae spectant sunt vel absolute, vel etiam res k porpect*e consona practicis principiis , & conclu- C r. 3.sionibus demonstratis l) . Illicitus autem Pro- o Lbabilismi usus neque absiste , neque respective 'rconsonis continetur . Non primis ; quia cum Sch.υέα haec aeque, ac practica principia, & conclusi
247쪽
138 PROBABILIS MU S a per nes demonstratae clara, & evidentia sint a), id Cor. I. omnibus pariter innotesceret , & a Sapientibus 6 d. praesertim ignorari non posset b) . Non secun- per dis; quia cum haec ad Naturae Legem ita per-
Cor. Σ. tineant , ut etiam eorum opposita possint ad
eiusd. eamdem pariter Legem pertinere c , poterit e is tam Probabiliorismi, quam Probabilismi usus se- ipsol.σ cundum naturae Legem licitus esse. ἰ r. q. Non praeceptum sormale , aut virtuale cer- ι6 d. tum, quia illud principiis, istud conclusionibus t
d is demonitratis continetur d) ; quae omnia evi- rphaeisse dentia sunt e , atque ideo a nemine ignor et dem . rentur f) . i e per Non denique virtuale opinativum: tum quod t r. r. huiusmodi Verum praeceptum conscientiam obli- ilesi d. gans non est 0: tum quod ad Legem patu- ο f) per rae non pertinet, quae solum practicis principiis, i Cor. a. conclusionibus demonstratis , & ad haec omnia io d. absolute consionis continetur h . Haec autem i
Cor.Pr dentia sunt ι) , & a nemine propterea igno- i s. q. rantur h). ' i h) per Et ut penitius, ac specialius rem demonstre--. 2O. mus. Si extat praeceptum Legis Naturae, hoc per ad rectam Rationem, seu Prudentiam pertinet, i Sch. e- & consistit in eo, quod est contra Prudentiam , lissae & Rationem rectam , eligere partem proba i) per bilem libertati faventem in noto conflictu , Cor. I. quia Prudentia ipsa, & Ratio reeta dictat, in ejusd. conflictu opinionum aequaliter probabilium, tan- k per quam in dubio practico, partem tutiorem, seu Cor. 2. Lesi favorabilem esse sequendam, ne peccandio ae periculo te committas ; in concursu vero inaequaliter probabilium partem , quae verosimilior , ac veritati propinquior apparet , tum quia
248쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. I. 239 quia maior certitudo haberi non potest a , tum ca) per quia ab ea parte Intellectus magis determina- poth. tur I . Itaque electionem partis probabilis favem o pertis libertati ob has rationes esse difformem Ra- Sch.Coritioni rectat , & imprudentem . Atqui primum,
quod Ratio recta , & Prudentia ita dictet, hoc b) per
non eli neque practicum principium , neque Cor. 7. conclusio demonstrata , neque aliquid his abs Ax.9. IO. lute consentim : alioquin omnibus innotesce- c) perret e , & a Sapientibus praesertim non igno- Cor. I.
raretur d) Deinde Probabilismi electio non dis- Ax.2o. formis reliae Rationi, & imprudens , & exposi- d perta periculo peccandi sormaliter, sed conformis, Cor. Σ.& prudens , & secura est ; quia opinio probabi- e periis favens libertati in utroque conflictu, & re- Cor. 3. Rationi conformis e ), & prudens f ,& t f.26. 27. ta, tutissima est g) . Tandem non obliante Pr f per
habilioritatis excessu , quo Intellectus magis ad Cor. 6. unam partem deteminatur, prudenter, & licite earumae ad oppositam a Voluntate determinari potest fi . fg per Prohibitio igitur huius electionis non potest uti Prop. I. lo modo ad Legem Naturae pertinere. h per Atque vel ex hoc solo de Probabilioristarum Cor. 7. causa actum es Nam inter nos, & illos con- SU. I9. venit, praeceptum aliquod, si extat, de vitando oPro. Probabilis mo, illud de Lege Naturae esse, ut Sup. 9. infra 8. determinatum est. Uerend. ALI T E R . 1 per 3. In Probabiliorismo favente Legi duo tan- bpoth. tum continentur, nempe tutius ex parte Legis, k pre& probabilius ex parte opinionis ι . Probabi- Cor. I. lius autem est idem, ac prudentius ih , pru- Ax. I . . lentius idem ac melius cl) . Atqui non est l) per praeceptum universale , & per se sequendi tu- Def. 16.tius, aut melius m) . Ergo non est praeceptum cm prese- Ax. 8
249쪽
a o PROBABILI s M Ussequendi Probabiliorismum, seu vitandi Prob bilismum Demonstr. 2. pars . Impossibile est , extare praeceptum universale vetans usum illius, quod a per est tutum a , quod prudens, ac bonum b), Cor.M. iniungens vero usum eius, quia est tutius e , 3. quod prudentius, ac melius d . Probabilis mi b per usus eii tutus e , prudens, ac bonus ); Pro Cox. a. babiliorismi autem suo sensu tutior g , pruin Def. I 6. dentior, ac melior h) . Ergo praeceptum uni- c per versale iniungens Probabiliorismum, & vetana Cor.M. Probabilismum esse non potest. Q. e. d.
ce per C I extat praeceptum, non est sufficienter pr Prop. I. o mulgatum.
Cor. 6. SCHOLI M. Def.26.a7. CENsus est, quod si etiam reipsa esset prin
Sch. f. Divinum, sive Humanum, non est tamen no-a .n. 9. bis ita intimatum , ut sufficienter innotescat, h) per habeatque vim obligandi . Intelligitur autem Cor. 3. Propositio de promulgatione sive authentica , Ax. II. sive non authentica ubi locum habet, & tune cum promulgatio tanquam aliquid diversum ab existentia sumi potest. Cum autem authentica non habeat locum nisi in Lege Divina, & Humana, atque in solis praeceptis formalibus ; non authentica vero etiam
1 is in Lege Naturae, & in omnibus cuiusque Legis Sch.Def. praeceptis virtualibus ιγ ; idcirco de omnibus M. n Propositio demonstranda est.
250쪽
METH. MATH. DEMONST. P. I. 24 IEt quidem de praeceptis formalibus Divinae,& Humanae Legis patet ex AX. I9. , eiusque Corollario. Nam cum in his promulgatio authentica sit, ideoque clara, A manifessa, ea ab omnibus cognosceretur ψ unde a tot Sapientibus, qui praesertim ex prosesso de ea inquirunt,i3norari non posset a) , quae tamen hachenus ab iis ignoratur b). Demonst. de non authentica in Lege Naturae,& de praeceptis virtualibus. Praecepta huiusmodi in hac Lege esse non possunt, nisi conclusiones praeficae, vel demonstrative , vel opinative deductae c). Sed conclusiones
demonstratae , primum antequam evidenter deducantur , seu antequam evidens earum connexio Cum principiis cognoscatur, promulgatae non
sunt d): deinde cum sunt deductae, iam clarae,& evidentes sunt e); atque ideo necesse est omnibus, & praesertim Sapientibus innotescere ): quod tamen in hypothesi non contingit, cum a pluribus Sapientibus ignorentur g). Conclusones vero opinative deductae obscurae , & incertae sunt li , ac proinde non sufficienter promulgatae, quia sussiciens promulgatio certa, &clara esse debet i) . Immo neque de Lege Naturae sunt k . De monito denique de non authentica in omnibus praeceptis virtualibus Legis sive Divinae,
Hujusmodi praecepta in utraque Lege sunt, quae vel scientifice , vel opinative deducuntur i) . Neutra autem lassicienter promulgantur. Non prima, quia si scientifice deducerentur, omnibus innotescerent m , neque a pluribus Sapientibus ignorarentur n) : quod tamen in re praesenti