장음표시 사용
271쪽
262 PROBABILIS MUstatas. Nihil enim aliud per illas contenditur, quam ex multis capitibus demonstrare , hujusmodi praeceptum esse non posse. Quare cum omnes aliae quaestiones his duabus principalibus involvantur , ab iisque pendeant , illae omittendae, litae excutiendae, & resolvendae ulterius sunt. Itaque cum praeceptum sit vel Naturale, vel Divinum, vel Humanum: rursus vel formale, vel virtuale : denique virtuale, vel certo dedu- a ctum , vel opinative a); promulgatio vero sit, GADef. vel authentica, vel non authentica b): illae 43. n. I. duae principales quaestiones in sequentes resolvema. σ3. dae, naeque illis substituendae sunt. b) per r. An sit praeceptum Legis Naturae de sequem Sch. Def. do Probabiliorismo. 6. n. I. a. An sit Divinum. 3. An sit Humanum. - 4. An sit formale, vel virtuale. s. An sit virtuale certum , vel opinativum.
- 6. An sit authentice , vel non authentice promulgatum.
- In quibus quaestionibuς inter Probabilistas, &Probabilioristas de his omnibus certo convenit. r. Non esse Divinum,' Humanum, aut Na-
Supp. 7. - 2. Non esse virtuale certum apud omnes bi . d per 3. Igitur vel esse tantum certum apud plu-Gr.e Ud. res, nempe in hypothesi apud Probabilioriitas , vel esse dumtaxat opinativum. O pre q. Consequenter non esse authentiee , sed ut Sch.Def. summum non authentice promulgatum e .
272쪽
META. MATH. DEMONsT. P. I. Probabilioristas, evidenter patet, etiam oppositum posse esse certum apud Probabilistas nutusemodi enim certitudo esset tantum respectiva α atque ideo aequis iuribus, sicut ab illis assirmatur , ita ab his negari posse i idcirco tota quaestio recidit in praeceptum opinativum . Unde sequentes quaestiones substituendae sunt. I. An praeceptum Divinum tantum opinativum, seu solum opinative existens, vel promulgatum de sequendo Probabiliorismo sit verum praeceptum vim habens obligandi conscientiam. a. An humanum. 3. An Naturale. Quae tres quaestiones simul Propositionibus a. ,& q. , earumque Corollariis negative resolutae
Iam vero quod potissimum ad Legem Naturalem spectat , cum haec principiis practicis , conclusionibus inde demonstratis, & ad haec sive absolute , sive respectiυe consonis contineatur ό : & cum, loquendo de restective cρUonis, nihil exinde contra Probabilismum confici possiit e , erunt subrogandae hae Uaestiones. I. An praeceptum de sequendo Probabiliorismo sit practicum principium . a. An conclusio inde demonstrata. 3. An aliquid absolute consonum his conclusionibus, & principiis. Hae autem tres quaestiones pariter negative Prop. 8. rςsolutae sunt. Denique eum haec Naturae Lex principiis, conclusionibus , A absolute consonis contenta , sit idem ac Ratio recta d ; haec vero idem ac Prudentia praeceptum istud ad rectam Rationem, ac Prudentiam pertinebit; neque pote-
273쪽
264 PROBABILIS MUSrit consistere, nisi in eo, quod Ratio recta, &Prudentia dictet , esse sequenda aeq'alia probabilia, & probabiliora tutiora, seu faventia legi, vel absolute , & simpliciter tanquam aliquid melius , aut turius nam etiam probabilius ip- ) per sum, utpote prudentius sa) , in se, & seorsum Cor. I. acceptum est meliis, aut aliquo modo b) :Ax. IT . vel loquendo de aeque probabilibus tanquam in b) per dubio praefico, quod inter illa potissimum ne- Sch. Def. celsario oritur c) , in quo pars tutior eligena . n. 9. da est d), loquendo vero de probabilioribus ob c per illum probabilitatis excessum se) , a quo menSSch. Ax. suapte natura ita magis ad unam partem im- . pellitur, atque determinatur, ut ad contrariam
M. T. fas neque Intellectum in utrosue casu opinioni se per vel aeque, vel min*s probabili minus tutae, seu Cor. 8. faventi libertati assentire , neque Voluntatem Def. 26. hanc eligere posse. 27. Quapropter hae quaestiones erunt substituendae. f) per An sit praeceptum a natura eligendi abso- Cor. 8. lute, & per se meliora, aut tutiora. Ax.9. IO. 2. An in aequalibus praesertim probabilibus Intellectus ita necessario conitituatur in dubio practico , ut non possit ad partem quamlibet
An in inaequalibus probabilibus ita necessario determinetur ad partem probabiliorem, ut nequeat ad partis minus probabilis assensum determinari. Quod est idem ac dicere, num iste probabilitatis excessus sive realis, & absolutus, Iive respectivus, & apparens Intellectum cogat
ad eam partem. Ex his autem quaestionibus I. Ax. 8. iam o
gative resoluta est. Quod est ad reliquas, illud
274쪽
convenit , Intellectum in priori conflictu per se quidem manere necessario in dubio practico, in posteriori vero impelli ad partem probabiliorem a) , non tamen ita absolute, & omnino ad haec cogi , quin possit saltem a Voluntate physice in partem quamcumque determinari b. Quare restat videre ι si id fieri possit etiam moraliter, seu prudenter, vel saltem licite, seu
Unde haec quaestio substituenda est. An in utroque conflictu possit Voluntas Imeellectum ad partem tantum probabilem libertati faventem moraliter, seu prudenter, Vel saltem licite , & non imprudenter determinare , eamque propterea sine peccato ςligere . od idem est ae quaerere, num hoc facere sit iuxta , vel contra Rationem reetam , ac Pr
Haec autem quaestio ab ea pendet , an haec determinatio, & electio in utroque conflictu sit alicuius, quod sit difforme prudentiae , & Rationi rectae, seu irrationabile, vel potius rationabile & conforme. Quare cum id , quod in hypothesi eligitur, sit opinio probabilis, vide dum est, num haec in utroque conflictu sit co formis Rationi rectar, seu Prudentiae, ac rati nabilis, vel potius ditarmis, & irrationabilis . Si enim hoc statuatur, profecto licite, & sine crimine eligi poterit . Unde haec postrema quaestio substituenda est. An opinio probabilis favens libertati in conflictu tam aeque probabilis, quam probabilioris faventis Legi, sit Rationi rectae, & Prudentiae consormis, ac rationabilis, an potius ditarmis,& irrationabilis.
275쪽
166 PROBARI LISMUS Haec autem quaestio, praeterquam quod vel eri ipsa opinionis probabilis definitione , & Quaestionis ipsius Supp. 29. evidenter soluta manet, a per demonstrative multipliciter resoluta est a , Cor. 5.6. simulque propterea superior quaestio resoluta, Def. 26. nempe posse Voluntatem in noto conflictu non 27. , solum licite, sed etiam prudenter Intellectum Cor. 3.6. ad partem libertati faventem determinare, eam--. 17. que eligere b) . Itaque tota quaestio resoluta est. b per Unde apparet, quo tandem recidat adeo fa- Prop. 9. mosa Controversia quae fortasse ex parte Probabilioristarum de puro nomine est , & quod sit purum, putumque filum contentionis. Nam si loquamur de prima Probabilis mi parte est :an in eo casu Homo necessario constituatur in dubio practico, ideoque ad partem tutiorem teneatur . Si vero de secunda parte : an in eo casu ex vi illius excessus probabilitatis tenea tur ad eam partem probabiliorem: seu an ille excessus habeat vim praecepti naturalis orti a Ratione recta, seu Prudentia Hominem obligantis adi eam partem rationabiliorem : seu etiam , an ille solus excessus rationabilior ita sit rectus, ac prudens, ut opposita minor pro' habilitas sit temeraria, & imprudens. Quae cum omnia iam demonstrative resoluta sint , etiam Controversia ipsa demonstrative consecta est . . I. Ex hac quaestionis Analysi manifeste liquet primo, quo tandem fundamento a Ratione desumpto nitatur adeo celebrata Probabilioristarum sententia. Nam quod ad primam probabilis mi partem attinet , tota ratio nititur puro aequi- voco; quod Vero ad secundam , pura suppositione falsa. Nititur in primo casu puro aequi-Voco, quod consistit in eo , quod ipsi non du
276쪽
METH. Μ ΑΥΗ. DEMONIT. P. I. ast singuunt dubium ab assensu , seu opinione, &assensum, seu iudicium directum a reflexo. Cum .enim menti inter aequales opiniones probabiles constitutae oriatur dubium practicum , putant eam debere in hoc dubio necessario permanere, ne ue propterea illud prudenter deponere posse. In quo insigniter decipiuntur, cum per iudicia reflexa Intellectus certissime cognoscens b) utramque partem aeque rationabilem, Per electionem alterutrius, ex imperio Voluntatis, dubium prudenter deponere possit. Nititur in secundo casu suppositione falsa, quia existimant , probabilem opinionem probabiliori comparatam imprudentem esse. Dixi exiuimant, quia hoc nunquam a ratione est ab illis probatum , nunquam probabitur , quodque amplius est, probari non poteli, cum contradictionem includat, imprudens esse, quod rationabile est. Unde ex sola probabilitatis definitione, limul-Τue Suppositione 29. , sine aliis argumentis, ut upra dixi, demonstrative convincuntur. - 2. Eos quaestionem , si Superis placet , non
intelligere , & nunquam intellexisse. 3. Non Probabili itas , sed eos petere semper principium. Nam cum uaestio haec inquirat delicito, vel illicito se); & illicitum sit quod aliquo praecepto prohibetur d); atque Probabilioristis, utpote Aggrestaribus hujus probatio incumbat e): cumque a Probabilistis saltem multis gravibus illud rationibus negetur , quae nisi certitudine auferri non possunt ), tenen tur illi afferre omnino certum de sectando Probabiliorismo praeceptum h . Nunc non afferunt, nisi vel tantum opinativum, vel ut summum respective, seu sibi certum hoc est denique
277쪽
a per que purum, putum opinativum a , ideoque
Sch. f. nihil afferunt , quod Probabilistas convincere 3. n. 6. possit , qui & oppositum sibi certum putant Unde non solum aequa, sed potiori ratione, &conscientiae securitate possunt isti in suo sensu abundare. Ex quo sequitur, omnem Probabilioristarum vim hac denique ratiocinatione concludi. Est praeceptum , quia est praeceptum nam hoc non probant, quia non probant praeceptum absolute certum, uti dixi, sicuti tenentur, sed ut summum respective, seu opinativum, quod in casu non sufficit): qua putida manifesta principii petitio continetur. Λ TRUE ex his omnibus universim , & sigilla- Lx tim fuse demonstratis, expeditus tandem putet aditus ad singulas demonstrationes, quibus Probabilistarum Sententia stricte, & presse demonstratur. Ubi admonendum est, singulis quidem rem demonstrative totam constare , omnibus vero simul omnino invincibilem esse. Item demonstrationes I., & a. , licet extrinsecas, nec non . , & 8. , intrinsecas potiores esse. Unde Probabilis mus vel his quattuor solis demonstrationibus , vel etiam earum singulis , , sed praesertim I., & a. invictissime a nobis satis abunde demonstrari poterat . Id quod paucis tantum paginis , atque ideo opere multo breviore absolutum fuisset , ut consideranti liquet. Sed ut quaestio tota ex professo ad omnium, sed potissimum minus peritorum commoditatem
Sapientibus enim , & Insipientibuς debitores
sumus tractaretur, atque omnino exhauriretur, simulque quam certa Probabilistarum Sententia sit, prorsus demonstraretur, utque etiam omnia, Asin-
278쪽
ΜETH: MAU. DEMONsT. R I. 269& singula eorum Argumenta ad iustam , sicuti initio diximus , demonstrationem' promoverentur , omnibus aliis demonstrationibus demonstratus est. Hoc autem in tanta quaestionis ipsius celebritate, atque dissicultate , in tanta rerum copia, atque diversitate, non nisi pluribus paginis a nobis,' ideoque prolixiori opere fieri pro dignitate potuisse, manifestum est.
approbatione sive formaliter , sive virtualites' approbat Ecesesita, per se li
. , Ecclesia eisEctiva approbatione δ. mireaaliter ,& formalisei approbavit Probabilis mum b). Igitur Probabilis mus per 'se licitus est. Q. e. d.
DEMONSTRATIO II. 'LIciτε possunt ad praxim per se deduci omnes
sententiae morales faventes libertati D. Bonav. , & D. Thomae c . iIn hac praxi Probabilismus per se continetur, M. Ergo per se licitus est. Q. e. d. FALITER Ex AB SURDo.
. Si Probabilismus non esset' per se licitus, non possent ab omnibus, & per se ad praxim deduci sententiae faventes libertati l D. , Bonav. , &D. Thomae; sed ab iis solum, quibus videntur , vel tum solum, cum videntur, vel illae solum, quae sunt aut videntur probabiliores e . . Hoc est absurdum f).. Ergo Probabilis mus per se licitus est. Q. e. d. SCHO-
279쪽
ADvERTAT Lector , has Demonstrationes locum habere, etiam in hypothesi approbationis solius Doctrinae D. Thomae, ut suo loco demonstravimus; simulque ex his solis rem aeternum, ut supra diximus , omnino confici , etiamsi caeterae omnes deficerent . Nos enim Ecclesiae iudicium secuti , Probabilismum licitum sine religione reputabimus , quousque eadem illud retractaverit , nosque admonuerit , non esse in praxi tutas sententias faventes libertati D. Bonav. , &D. Thomae. Quod num, quando contingere possit, Lector idem iudicabit.
OUon est tutum est per se licitum a .
Probabilis mus est tutus Ergo est per se licitus. Q. e. d.
DEMONSTRATIO IV. inon est rectum, rationi consorme, & pru
dens, vel saltem non malum, & imprudens
Probabilismus est rectus, rationi consormis, prudens, vel saltem non malus, & imprudens d . Ergo licitus est. Q. e. d. ALITER Qui operatur recte, & prudenter, vel saltem non temere, & imprudenter, licite operatur se . . Qui sequitur Probabilismum, operatur recte,
280쪽
META. MAT H. DEMONsT. P. I. 27 I& prudenter, vel saltem non temere, & imprudenter a . Ergo licite operatur ; ideoque Probabilismus licitus est. Q. e. d.
ΝΟΝ tenemur ad melius, aut tutius h . Probabilioris mus est melius, aut tutius o. Ergo non tenemur ad Probabiliorismum, idemque Probabilismus licitus est. Q. e. d.
OUANDO praeceptum est incertum , non Ο-
In Probabilismo praeceptum est incertum e . Igitur non obligat: ac propterea ille licitus est. 4e. d. ALITER Cum Lex non existit, vel saltem non est sus-ficienter promulgata, non obligat D. In Probabilismo Lex non existit, vel saltem non est sufficienter promulsata s . Ergo in eo Lex non obligat ; ideoque lieitus est. Q. e. d.
DEMONSTRATIO VILO Uou nullo praecepto prohibetur licitum
est sh . . cProbabilismus nullo praecepto prohibetur ι .Ergo licitus est. Q. e. d. , Haec. est Demonstratio principalis, qua res tota