장음표시 사용
331쪽
322 PROBABILI sM Us strative, ne a rigore Mathematico recedamus , etsi idipsum non sit necessarium. Constat enim tum disputationis natura, tum Scholae exemplo,
ac praxi, ad stabiliendam sententiam propriam satis esse , si ea prius , sive probabilius , sive etiam certo probata, Argumenta opposita ratione probabili diluantur. Sed prius Canones , Praemonitiones, & Suppositiones quaedam ponendae sunt.
Auctoritas, aut Ratio probabili responsione solvitur, ea certa non est. Etenim contra certitudinem Probabilitas dari non potest a . 1 I. Auctoritas, quae non est clara, praecisa, so malis, sed obscura , ambigua , incerta , nihil
Ea Auctoritas non clara, & praecisa, sed obscura, & ambigua habenda est , quae diversim intelligi , & explicari rationabiliter potest, &praesertim circa cuius intelligentiam multi magni Interpretes dissentiunt inter se. Res enim hujusmodi ad eorum ius, ac iudicium pertinet b . I V. Cum agitur de mente alicuius classici Doct ris , eX. g. D. Thomae , Scoti , &c. ratio Interpretum potissimum domesticorum habenda est.
332쪽
METH. MATH. DEMONST.P. III. 323 Quamvis enim etiam Extranei mentem Doctoris aeque nosse possint , ideoque 'etiam sint adhibendi, domestici tamen, utpote maiori studio erga illum affecti, atque in defendendis illius sententiis magis exercitati , ejus mentem magis tenere praesumendi sunt.
Quae Licto ipso innotescunt esse falsa, evidenter sine aliena ope confutata sunt. Ut si v. g. aut horitas aliqua asseratur , quae non reperitur, vel mutilata, adaue a , luxata , extra chorum , & in alieno sensu producta ad oculum demonstretur; aliquod historiae faelum per monumenta falsitatis convincatur, &c.
Non ex eo, quod plerique Donores veteres aliquibus in locis affirment aliquid, unde Probabilioris mus inferri posse videatur, V. g. cum asserunt in dubiis, & incertis certa, & secura esse sequenda, versari autem in dubio Intellectum inter opiniones aeque probabiles , inter vero probabiles inaequaliter determinari ad probabiliorem, eamque sequi debere, & his similia : propterea Probabilismum nostrum semper reiecisse dicendi sunt. Etenim omnia huiusmodi loca de dubio practico, eo manente a); de dubio circa ipsius et opinionis probabilitatem b); de dubio potissimum in rebus facti , non iuris e); vel de dubio aliter accepto d); de consilio , non de praece pio e vel in re Sacramentaria, aut alia a Probabilistis iam excepta ) ; de certitudine , atque securitate directa, non reflexa g) ; de X a de-
333쪽
3r PROBABILIS MUS determinatione ex parte Intellectus, non Voluntatis a); de conflictu opinionis minus pr Cor. 8. habilis in alieno sensu acceptae, v. g. in sensu Ax.9. Io. levis credulitatis, & temerariae opinionis b); b per vel non habentis ex una parte rationem expres Def aue. sam c de opinione probabiliore in actu exem
Sch. I. que amplectatur probabiliora e) ; denique in ad Def. alio quopiam sensu ex iis, quos opere toto de- et s. duximus, apte , ac rationabiliter intelligi , & d) per explicari possunt, sicuti ea expendenti, & con- Expin. serenti patebit. quaest. - Cujus ratio est, quod cum quaestio huiusmo-ie Anab- di non fuerit ex professo ab iis agitata , I im n. q. sed ut summum a paucis levissime indicata ,
e) per non ita clare , praecise , circumspecte , & Cu-Sup. IO. mulate de ea locuti sunt. His clavibus Docto- p. p. res antiqui reserari, & his repagulis eorum pla
OMNi A sere Argumenta non solum a ratione, Verum etiam ab auctoritate , quae a Probabilioristis contra Probabilis mum afferun-' tur , etiam adversus Probabiliorismum ipsum libertati faventem ex aequo retorqueri possunt. Quidquid enim affirmari, aut negari debet, aut potest de opinione minus probabili favente libertati in conflictu probabilioris faventis Legi, excepto uno attributo majoris apparentiae de Veritate , ac permotionis , etiam de opinione
Cor. 8. probabilis faventis Legi affirmari , aut negari Def. 26. debet, ac potest g . Hoc verissimum esse, sin
334쪽
METH. MATH. DEMONST. P. III. 323 Eulorum Argumentorum consideratione, & collatione Lector ipse experimento cognoscet : &nos in prima Parte de pluribus pro re nata iam ostendimus , atque de aliquibus praesertim auctoritatibus D. Thom. infra peculiariter ostendemus. Quae causa est, cur Tutioristae ad labefactandum non minus Probabilismum , quam Probabiliorismum iisdem omnino argumentis
ONNEs probabilioristarum responsiones, &oppositiones tum ab authoritate , tum a ratione petitae , quae quidem in medium sunt hactenus allatae , a Probabilistis vel certa, vel
saltem probabili, & quidem multiplici solutione dilutae sunt. Et quidem quod ad certitudinem attinet, patet vel ex solo opere nostro, in quo omnes demonstrative solutae sunt. Quod vero ad probabilitatem , patet praesertim ex Doctoribus sive antiquis, sive modernis , qui quaestionem hanc ex professo pertractarunt. Nam ab illis haec omnia vitra satis abunde fracta sunt. Consule , si libet, praecipue Recentissimos, qui occasione huiusce controversiae hoc tempore acrius excitatae, scripserunt. In his enim omnes Probabilioristarum hallucinationes , sive ad rationem , sive ad auctoritatem, sive ad historiam quomodolibet pertinentes , multipliciter confutatas ,& explosas invenies . Nam ego , ut in prima Parte dixi , non Criticus, aut Scholasticus in hoc opere, sed Mathematicus sum.
335쪽
326 PROBABILIS MUSI I. In Doe oribus classiicis sunt nonnulla loca ambigua, &obscura, de quorum intelligentia Interpretes etiam domestici dissentiunt inter se. Hoc liquet potissimum in Schola D. Thomae,
& Scoti , in qua eorum sequaces non conVeniunt aliquando circa illorum mentem , unde in varias opiniones distrahuntur. Sit exemplo locus D. Thomae Quod lib. 8. art. I 3. Nam plures, & magni Doctores etiam Tho-mistae hunc uno modo, plures, & magni alii, quos inter etiam S. Antoninus, alio modo in terpretantur. Vide Auctores hac de re pertractantes . Nam haec afferre , & peculiariter ad crissim revocare in nostra methodo nihil refert. Cor. Hinc loca hujusmodi non clara, certa,& praecisa, sed ambigua , obscura , & incerta sunt , quandoquidem id , de cuius intellecta plures , & magni Interpretes dissentiunt , hu-
NUNc innumera sunt Argumenta , quae a
Probabilioristis tum antiquis, tum recentioribus afferuntur : his enim ingentia Volumina plena sunt. Omnia vero ad duo suprema capita reducuntur, nempe ad Auctoritatem, & ad Rationem. Nos non singula, quod omnino supervacaneum est, sed singulorum summa capita proseremus.
Incipiamus a Ratione. Et quidem quod ad hoc caput spectat , cum ii contraria rationibus nostris statuant, sicuti in Analysi diximus, eorum
argumenta ex his locis eruuntur.
i. Ab Existentia , & sussicienti Promulgatio
336쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. III. 327 ne Legis, ideoque a Certitudine praecepti, qua in Probabilis mo actio illicita continetur. a. Ab Exiitentia, ac Promulgatione Legis, si ve Divinae, sive Humanae, sive potismimum Naturalis praecipientis usum Probabiliorismi. 3. A Carentia securitatis requisitae ad Conscientiam. . A Desectu Ignorantiae invincibilis. 3. A Defectu possessionis Libertatis. 6. Ab Imprudentia operationis. . A Doctrinae Novitate. Aiunt enim, Pr babilismum antiquitus incognitum fuisse, quippe qui solum anno I 377. ortus est. Novitas autem ipsa sola in rebus Fidei, & morum indicium falsi talis est. 8. A Probabilistici systematis pernicie . Pr
babili simus enim inquiunt ipsi ) est origo , &fons omnium laxitatum : omnia scelera licita facit ; cuilibet Sectae viam aperit , eique securitatem inducit : Pontificiae etiam , & Civili Potestati bellum indicit. 9. Ab Absurdis. Plura proseruntur. Quia vero multa minoris momenti sunt, & omnia in argumentis ipsis, vel a Ratione, vel ab Auctoritate petitis involvuntur , atque ex iis colliguntur , ea proferre superfluum est . Nam in
Demonii rationibus contrariis nostris satis abunde manent confutata . Unum inter Omnia rationabilius, & ad rem propius est. Igitur Io. Ab Inutilitate Scientiae Moralis. Aiunt enim , si Probabilis mus foret licitus , hujus zeScientiae studium superfluum futurum. Nam nihil aliud a Doctoribus fit in Scientia Morali, nisi discussio opinionum ad hoc, ut cognoscatur in unaquaque re veritas, seu certituta, vel X pr
337쪽
probabilioritas, &inde sententiae, vel certae , Vel saltem probabiliores statuantur , quae propterea a per iam cognitae a Doctoribus defenduntur a . Si au- Stip. io. tem has ad praxim deduci non oportet, ut quid ope- pari. I. ra hujusmodi, ac tam difficilis labor sumendus est
Quod vero ad alterum ab Auctoritate caput attinet, haec proferuntur. II. Plura Scripturarum loca inculcantia prudentiam operandi, conscientiae securitatem in
rebus incertis, salutis difficultatem , morum lubricitatem, & laxitatem, ac similia. I 2. Plura aliquorum Patrum testimonia in eumdem , similemve sensum. II. Plura Iuris Canonici loca , & exempla , ubi in dubiis, & incertis eligitur, vel praecipitur via securior, aut probabilior. I 4. Plurium antiquorum Theologorum testimonia. Putant enim, antiquitatem totam Probabilis mum exhorruisse . Ex his autem sunt etiam Alb. Magn. , Alex. Alens. , D. BonaV., &Scotus, quos idcirco speciatim commemoro, &quod ex iis Doetoribus lint, quos probabilismo favere , tum ex communibus eorum principiis Parte prima, tum etiam peculiaribus exemplis secunda Parte adductis demoni travi , & ut videas, Lector, me in hoc opere nihil ingenue dissimulare. Ne autem frustra onereris, satis est horum plura loca universim indigitare. Etenim ea per extensum videre licet apud Auctores hac de re pertractantes. Nisi quod facere non possum, quin ad verbum afferam unum locum Alb. Magn., quia celebrior est, & duos Scoti, potissimum ut cognoscas quorumdam Probabilioristarum in allegandis testimoniis exactitudinem, atque fidelitatem.
338쪽
METH. MATH. DEMONST. P.III. 329 Alex. Alens. in Sum. p. a. qu. II Z. memb. 6. Casu 3. D. sonav. opust. de Processu Religionis Process. 3. cap. 3. In editione Romana opusc. de Profectu Religios. Lib. a. cap. I 2. Dubia interpretatio m. Et Process. 6. cap. I. Cum Deo autem oec. Et in a. Sent. Disi. 22. art. a. qu. 3. Quod quoties quis m. Et Diit. 30. art. I. qu. 3. Et in . Dist. 38. art. a. qu. 3. Alb. Magn. Sum. de Creaturis, de Homine Tract. I. q. 7o. a. a. q. a. Quaeritur hic de regula
quorumdam dicentium, quod si aliquis es dubius de aliquo, an si mortale peccatum, o 1acit illud
peccatum , mortaliter peccat propter contemptum .
Ponamus enim quod dubitet , o habet probab ι es rationes ad oppositum, sed tamen non susscientes , tunc enim non videtur contemnere , eo quod
sequitur maris probabile. Huic quaestioni respondens ait. Duplex est dubitans , scilicet dubitans supponens aliquid magis esse , quam non e sse, Ae tali intelligitur regula , es dubitans nihil supponens, hoc non es verum. Ecce per Albertum dubitans per rationes probabiles magis esse peccatum , quam non este , si operatur,
mortaliter peccat propter contemptum. Scotus in I. Sent. q. a. Prolog. ff. Habito igntur ad 3. Et in 3. Dist. 23. q. I. T. Sed est ne necessarium
Et in . Dist. II. q. 6. ff. Sed hic est dubium. Et in Repori. Parisiens. Lib. 3. Dist. 23. qu. unica ad I., & 2. Porro secundus , & tertius locus insigniores
339쪽
33o PROBABILIS MUssunt , & his verbis concepti a Probabilioristarum nonnullis afferuntur. SecunduS . . . . Sicut in moralibus , quando sunt
altercationes de aliquo peccato , quando primo es mortale , ut si unus peritus in mentia dicat, quod non licet sic mercari , re alius dicat quod licet: tutius es non procedere sic , nec sic , sed expectare quou que Veritas pateat aliunde. Si enim ita esset, quod unus Dodior diceret, aliquem peccare mort liter nisi se faceret, σ alius, quod pecearet, sm faceret, tunc simplex foret perplexus. Ideo sene videndum est in moralibus antequam aliquid asseratur . Quia videlicet cum habens duas opiniones contrarias perplexus sit, periculose se determinaret ad unam, nis re diligenter inspecta, illam probabiliorem agnosceret. Tertius . . . . Cum multis sit probabilior pars negativa , non sine peccato aliquis se exponit dubio sequendo virmativam minus probabilem. Potuit ne Scotus clarius Probabilismum reiecisse λ Et quomodo Scotista aliquis hunc amplius defendere, ac tenere poterit lue. Plures praesertim Auctoritates D. Thomae. Praeter autem illas , quas operis decursu pro Probabilior istis attuli, & minime iis favere pro re nata demonstravi. tres sunt insigniores. Sunt autem art. IO. Quoal. ῖ. , &art. II. Quod l. 9.,& potissimum art. I 3. Quodl. 8. Hunc locum rei sedem ipsam putant , ideoque hic quaesti nem a S. Doctore pro se evidenter determin tam . Cum haec loca alioquin prolixa cognoscere sit Lectoribus necessarium, ne istarum obiectionum cursus iterrumpatur, in calce ad ver bum integra dabimus. His addi potest quartus brevior locus a Pr babi-
340쪽
METH. MATH. DEMONsT. P. III. 33ιbabilioristarum nemine adhuc tactus an ob causam infra in respons. afferendam , an ob aliam Τ ) qui me iudice, iis magis favet , quam caeteri omnes, quos ipli afferunt, etiam ex iis, quos insigniores , ut dixi , aut rei sedem ipsam putant. Habetur autem opus c. 72. in fine Pr
logi , elique hujusmodi . Cum ibi proposuisset
concordare diversas opiniones, quas in suis operibus docuerat, quae videbantur oppositae, postquam dixit , se hoc perfecisse quoad eas , quae sibi venerunt in mentem, subdit . Supplicantes s ytiid aliquis inυenerit a nobis non concordatum,s ei non sit magna causa dicendi, ex qua secundum Hilarium aecipienda eis intelligentia dies rum, discretum, magis exercitatum confutat , se vero non fuerit inυentum , quod simul utrumque sare posit, id illorum eligat, quod magis veritati consionum judicaυerit , nota haec verba , quibus Probabilis mi rejectio clare continetur alterum vero reυocaremus, s talis nobis discordia
16. Henrici Scholae Serviticae Principis auctoritas. Nam is unus ex Scholarum Principibus quaeilionem tractavit, & Probabiliorismum clare tutatus est. Hoc arsumentum addo ego , ut cognoscat Leefor, me nihil dissimulare. Etiam locus iste ad Lectorum commoditatem in calce integer dabitur. I 7. Praesertim S. Raymundus , & S. Antoninus. Putant enim, hos Sanctos Probabilis mum aperte rejecisse . Nam hi frequentissime affirmant, inter opiniones, praesertim aeque probabiles , esse dubium practicum ; ideoque in his incertis semper securiorem partem esse eligendam . Potissimum vero S. Anton. clare asserit obli-