장음표시 사용
51쪽
dices S Notarii, conuenire inter se non possenti nullo facto oper pretio, e medio cursu disputationis abierunt. Lepide itaque facis, quod Concilia iam congregatum ignorare te simulas: quod ni faceres ; te Haereseos conuictum, ut Haereticum damnatum, Anathemate percussiim, Sathanae traditum nescire non posses. Fugis videlicet, ut ante diximus , illud audire, quod auditum non posscs damnare. Molesta quippe est lippis oculis, solis clarutas : dura sunt improbis animis,praecepta pietatis. Legeres quoq; in illo ipso Concilio, de ea quam
sceleratHaceras religione Clericoru Societatis Iesu, deq; pio eorum instituto a sanista Sede Apostolica approbato. Sed parcam stultitiae tuae, nec diutius in isto sermonis genere immorabor, ne nobis illud magistri tui occinas: Quid nobis & tibi λ v
nisti huc ante tempus torquere nos. Ais deinde: Iuventutem numerosam habent suis in scholis, quibus artibus ea in colligant , retineant, metuo,
ne sero admodum ani Haduertamus,stium demum verumus et malo remedium adhibere, cum non poterimus.
Non miror quod non videas, quibus artibus iuuentutem& colligant & retineant Iesui . neq; enim prς iracundia, vel ossicij tui, uel periculi, vel pietatis, vel humanitatis, uel veritatis rationem habes vllam. At viderunt viri Dei, illa orbis Christiani lumina, Hosius & Cromerus; quorum alter
52쪽
Societatem primus omnium in Polbniam in trocluxit: alter etiam fouit. Vidit optimus El scopus &Senator Noscouius,qui Pultouiense; Vidit Episcopus Posse aniensis Konarshi, qui Posnaniense ;Vidit Episcopus Valerianus, qui Vilnense Colle. gium, exaedificauit: ut Nobilissima Regni iuuenia tutem , ab his, quin tu odisti , socijs & praecepto ribus regenda & gubernanda su iperunt . Vidi postistos omnes,saeientissimus Rex Stephanus , cuius inuicta virtus lola pietate superata est; qui Polocense, Rigense, Derpatense, Claudiopolitanum, Albaiuliense, Quadinense Collegium
excitauit; in quo iuuenum animos, ad omne OK-
dij munus Societas erudiret. Vidit, & videt Illustrissimus Archiepiscopus Gnegnesis Icaria kouius
qui maximo suo sumptu schola Calis siensem ex citauit. Vidit, & videt Comes Rograrouius Uladibsauiensis Episcopus vigilantisimus, qui talicissma Nouensis Collegij in Pomerania iecit fundamenta.=Vidit, & videt Illustriss Princeps Olicae Dux, Nicol: Christoph: Radetiuilus, qui Niesue-1ense Collegium erexit. Vidit ad extremum is, qui nobis taliciter imperat,Sigismundus tertius Hentitamus Rex. Vidit sapientiss Regni Senatus . Vidit ordo Equestris uniuersus, qui illud ipsum Ie suitarum Niesues ense Collegium, & attributos ills reditus in Regni Comiths publico Senatuscosut '
53쪽
to, approbauit ; esseq; Ielilitis in Regno perpetuos voluit. Hos,si non vidisse, non intellexisse, non animo & cogitatione percetisse,dixeris; quibus amtibus iuuentutem numerosam ad suas scholas colligant Iesultae, quibusq; retineant . dignus pros clo es, qui in eas oras deporteris , ubi vivos hom nes mortui incursant boues. Congruit veritati rudere, ait Tetuli. quia i ta est: de mulis suis ludere; quia secura est. Multa ridendo possunt reuinci,
ne grauitate adorentur. IVis audire quibus artibus iuuentutem numero
sani ad silas scnotas colligant Iesultae 3 Nil in distupulis p ter discipulos amant. Quidquid docent; faciunt. AEstimari autem prcceptoris magnitudo non potest, vita qui docet) Doctos facere disciplialos, sed magis bonos contendunt. Ad usum vita , non ad coniuetutinem scholς loquuntud. Noue multa, sed noua nulla docent. Nil habent melius quod optent, quam ut discipuli Deu & proximum diligant; S: hoc selum auditoribus suis, ex . omniabus quas profitentur litteris proponendum putant, quod virum bonum faciat . Vitae in eo fructum si tuunti, si quotidie studiosi Adolescetes, coelum m gis, mundum minus diligant: si amorem pecurini mentis bona: venenum putent: Si diuitias ibi seruent, ubi perire non possunt. Si honorum sto
dium fugianuvel silade petat, ubi nemo indignus
54쪽
honoretur si laudis, si ambition is, si potestatis i m-
modicam cupiditate fugiant:si suos putent omnes, quibus praesunt:si superbos minus curent; minime lint: Si uitam inde petunt, ubi nulla morte finitur. Si salute ibi querunt, ubi partae nil timetur. Si in ortini loco & tempore,in omni uitae genere amicos aut habeant,aut habere laborent ; si inimicitias uitent cautissime,serant quissime;finiant citissime: Si non peccatores sed peccata abominentur: Si opem ferendam indigetibus putent, etiam qui tesserunt, etiam qui ledere uoluerunt: Si falsos doceant ;fallaces caueanti, si bonam metem tota mente quPranti, si tam suis, quam Sociorum studi js progrensum et tranquilitatem optent. Si non tum se Bestos reputent, ctim auri, quod sitiunt, ponderibus abundant; cum luce, quas possident genam rum , delectantur : cum illis in altero seritur, in altero metitur orbe: cum esuriente stomacho, aridisti; faucibus ad fontem abundantem, coenam ins ructam , nivesq; circumpositas reperia unt; cum sue coniugum, siue amicarum corpora pro libito amplexantur ; cum aureS cantu, tibiarumve strepitu oblectant; cum inter rosas δίvnguenta Arabica iaceant; cum intempestiuis ludis de iocis immodesto Ornatu corporis ; cum octo
somno; inertia pigritiaq; abundant. Si cumpr sunt,& vitia vindicant, ne nimium sit, lab
55쪽
rant; ne parum, cum ignoscunt. Summa est, si quod sibi nolunt, alteri ne faciant. Ista illi praecepta in obsequentes animas; quas et . bulis aeterne legis transcribunt: modo non ad pe
des abiecti; quotidie discipulis supplicantes. Si quid nobis amoris , si quid offici j, si quid debetis necessitudinis: si intelligitis, quantum vos diliga
mus ; quanti faciamus; quantum nos cura morum vestroriim exagitet; si nostra studia; nostrae vigiliae nostra ieiunia, nostri vos mouent labores. Si isti quos quotidie in prςlectionibus videtis sudores,& clamores. Si deniq; Deo teste) non mentimur, nil nos optare nobis, plusquam vobis ; referte gratiam, rependite praemium. Si nos Patres, magistros de praeceptores vocare non dubitatis, reddi te mercedem; Boni estote. Ista porro quotidie o cinentes,non contenti sunt viam ad pietatem qua si protenso digito monstrare, manum admouent, ducunt,trahunt, dirigunt, comitantur, adiuuant. Non sicut medici inter agros, quo perambulansi sine ullo assectii venam tangunt; & abeuntes, remedia disponunt; sed sicut amici propria & pecu'liari cura, de studio, dignum discipulum putant. In singulos, tum docent,animum & cogitationem dirigunt; ut quae pro lectione proponuntur,n i quasi in medium proiecta manibus cxcipiant, sed quasi singulis porrecta in animum demittant.Ope
56쪽
ramehim quam prςstant, non tantum ipsis prae stant; sed tanquam ipsis. Nemo potest dicere ; nullam habet cogitationem mei: non in sinu meo ponit ; sed in medium proi jcit verba. In turba enim multorum, prςcipuam de singulis curam habent. non tanquam publici partem , sed tanquam proprium cuiq; dantes beneficium. I aborem in docendo molestum illud tedium , quod oscitantes discipuli pariunt,sine supercilio deuorant: ho tando , bonam indolem eri eunt : laudando, animum addunt ; monendo, desidiam discutiunt: ingenium latens & pigrum niecta manu extrahunt: nolentibus, timorem adhibent. nec idco discipulis prosunt, ut prosint & sibi ; aut eos faciant viilitatis suae instrumenta; sed omne laboris sui premium, in horum, profectu statuunt; ad suspecta tem pora occurrunt : nullum illis ministerium oneri, nullum fastidio est. Profectum discipuli, vitam:
mortem, inertiam putant. Praeceptores profitem tur ; amicos agunt. Et quod in omnibus corum
stud ijs eximium est; cum sesant paucis opus esse ad bonam mentem litteris, omnem simul sapientiam in compendio tradunt; TIMERE DOMINUM.
Illud quotidie sine modo,& sine fine discipulis o
Finentes , in quo uno omnes disputationeS, Omnes litteras quorumlibet Philosophorum: omnes leges quarumlibet ciuitatum:omnia precepta Mo-
57쪽
ssis & Prophetarum tomniumq; diuinarum & humanarum disciplinarum summam contineri, dicit Aligustinus; diliges Dominum Deum tuum,ex
toto corde tuo, ex tota mente tua, de proximum ut teipsum . Huc Grammaticam dirigunt: osten
detes minus ridedos, minusq; reprehendedos discipulos,cum hominis Vocabulu, cotra precepta Cr matices sine aspiratione scripsissent: quam cum hominem contra Dei prccepta sine cessatione odio sent. Vel cum per linguς errorem dicerent, inter hominibus quam per mentis furore,hominem tol lerent ex hominibus Huc Phiscam dirigunt; quoniam omnes omnium naturarum causis in Deo
creatore sunt. Huc Ethicam; quoniam vita bona &honesta, non aliunde formatur, quam cum ea qinae
diligenda sunt, quemadmodum diligeda sunt, diliguntur; hoc est Deus,&proximus. Huc Logicam, quoniam veritas lumenq; animae rationalis, non
nisi Deus est. Huc Poeticam; huc ipsas illius fabulas conferunt;quibus antiquitati sublimioraquςq; ingenia delicatissime ingeniosissimeq; mentiebantur, ostendentes; sui unum salte exemptu;etiam ab Augummo notatum asseramus in in foedis Pyrami &Ty sbes amoribus quata sit vis puri synceriq; am ris;quo animς disciplinis dotat ,virtuteq; formos copulantur intellectui, per Philosbphiain ; docentem esse vana omnia,quae sub isto tole videntur, de
58쪽
4T noxia, cum amantur; ita ut non solum mortem pro Christo & veritate non timeant, sed & optent. In laboribus etiam Herculis docentes, & olledentes, fortes quosq; viros laborem, sudorem, sanguinem virum,militiam, olere: eoq; ire debere; ubi celsa
magni sui Boetius loquitur in ducit exempli via. superata quippe fortiter tellus, sydera donat. In Fabula quoq; Circes, virum fortem & 1labialem, etiam lacerato, etiam mutato corpore, sui esse debere similem,ostendunt; levemq; esse nimia
umquamlibet magni hominiS manum . . . Nec potentia gramna I embra quae valeant licet Corda vertere non Ῥalent Intus est hominum Plore ce conditus abdita.
Ita Nimphas, ita Syrenes , ita Vulcani retia, jta Martis dolia, ita Parcas, Gorgonas, Prome theos, Gigis annulos , ita quandoq; istius modi fabulas, proponunt; ut auditores mos etiam per ficta exempla noxia detestari; & salutaria consselia suscipere; vel, ut melius nostrae scripturae loquuntur, diuertere a malo & facere bonum, doceant. Non enim in eo discipuli profectum si tuunt, quod certe nostri olim praeceptores virgis armati laborabant, ut Deorum Genealogias memoriter recitent; aut Herculis labores in di
59쪽
numere iat; aut Ar onautas recthseant: aut Parcar Vi 'Nereidum nomina statim edant; 'aut errores A ncae cantitet; aut Didonis morte deplorent; alit quam manu Veneris Dyomedes sauciauerit,exp litent; aut sitim Tantali; aut iecur TLiij ; aut quam recte Roscius Haecubam in scena repraesentaverit, aut quam recte Pamplailus Heri sui libidini ancillaverit, illicd recitent. Aut utrum P
lamedes litterarum & numerorum, utrum semen-t1s Triptolemus, utrum Apiarij Corax primus auathor & inuentor fuerit. aut AE gyptibrum Debs aliguipedes, canicipites, serpenticipites, Asinicipiates, aut ipsum Iouem Ammonem vervecino capite , vitellatur Athanasius, vel cantent memoriter,
vel estingant describantq; dulciter. A ut' illos AEgypti otiim; illos fuisse Phaenicum Deos . Ista Pers, Tum, illa Syrorum; ista Indorum, illa fuisse Ar bum numina recenseant; Istis canes, illis homines; illis pecudes, istis serpetes; Thura illis, istis mola salsa,litata immolataq; extitisse.Quod tame si pri ris s*culi prcceptores in patria docuertit; si & ijsi adhuc doceret,ausim dicere: minus reputari posse nocentes Poetarum fabulas, de Daedalo volante, de Aiace furente, de Parca fila ducente, de Tantalo sitiente, quam Euangelicorum ministrorum Dei Verbo cerussiatas phaleratasq; conciones; te sola Gde iustifican te, de una Eucharistiae speciς, homia
60쪽
idololatriam redolente.& id genus, quae blaterant. Huc etiam Rempub. referunt. Neq; enim condi tur'custoditur optima ciuitas, niti fundamento& vinculo fidei , firmςq; concordiae. cum bonum commune diligitur, quod summu ac verissimum
Deus est, atq; in illo inuicem syncerissime se diligunt homines;c um propter illum se diligunt; cui
quo animo diligant, occultare non possunt. Ad quem certe finem nisi omnis omnium artium &disciplinarum, omnium Doctorum. Sc Prae cepi rum cursus dirigatur; scientia qua Ti potest, inueniri non potest . . Hae sunt artes, o bone in quibus animos capiunt. Hec vestigia, quibus incedunt. Haec ossa, quam obi jciunt. Hi Iunt hami, quos inserunt. Hic viscus, cui discipuli inli rescunt. Tales se plane Doctores isti noui de Ps qceptores , Iesultae, exibent, quales este iubet doctissimus Lirinensis cum ait; O sacerdos, o tractator, o doctor, Si te diuinum munus idoneum fecerit, ingenio: cxercitatione, doctrina; esto spiritualis taberna
culi Beseleel: pretiosas diuini dogmatis gemmas exsculpe, fideliter coapta, adorna sapienter, adi jce
splendorem, gratiam, venustatem. Intelligatur te exponente illustrius, quod antea obscurit s credebatur . Per te polleritas intellectum gratuletur, quod ante vetustas non intellectum gratulabatur: G eadem