De bello Gallico commentarii

251쪽

locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex Occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Ut in eiusmodi dissicultatibus, quantum 7 diligentia provideri p0terat, providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum dotrimento noceretur. Dimittit ad finitimas 8

civitates nuntios CaeSar, Omnes Vocat Spe promised bootyos

praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum Vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numeruS celeriter conVenit. 9Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, 35 diesque appetebat Septimus, quem ad suostribsidiom Caesar ad impedimenta legionem' .hή, 'cie uis que reverti conStituerat. Hic, quantum a in bello fortuna possit et quantos asserat caSus, cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut 3 demonstraVimus, manuS erat nulla, quae parvam modo causam timoris afferret. Trans Rhenum ad 4 Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam eVocari. Cogunt equitum duo smilia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros atque Usipetes supra docuimus. Transeunt Rhenum navibus ratibusque 6 triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum, primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga disper808 eXcipiunt, magno pecoriS numero, cuius Sunt cupidissimi barbari, potiuntur. . ΙΠVitati praeda lon-

252쪽

162 SUGAMBRI ATTACK ADUATUCA. VI.

A. U. C. 7 giUS procedunt. Non hos palus in bello latrociniisquo natos, non SilVae morantur. Quibus in locis sit Caesar, ex captiVis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessi 8Se cognOScunt. 8 Atque unus ex captivis, Quid vos,'' inquit, hanc miseram ac tenuem Sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimis Tribus horis Aduatucam venire potestis; huc Omnes Suas fortuna8 exercitus 9 Romanorum contulit; praesidii tantum est, ut ne murus quidem cingi possit neque quisquam egredi

nacti erant praedam, in occulto relinquunt : ipsi Adua tucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio

36 Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris

Cicero's simἰαnee cum Summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam eXtra

munitionem egredi passus esset, septimo die, dissidens. de numero dierum Caesarem fidem SerVaturum, quod longius progressum audiebat neque ulla de reditua eius fama asserebatur, Simul eorum permotuS Vocibu8, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi caSum exspectan8, quo, noVem Oppositi S legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus, in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proXimas Segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis inter-3 is retared. erat. ComplureS erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convalu rant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna

253쪽

praeterea multitudo calonum, magna ViS iumentorum, B. G.

quae in castris subsederant, facta potestate Sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interve- 37niunt protinusque eodem illo, quo Vene- U

irrumpere conantur, nec priuS Sunt Visi di obiectis ab ea parte silvis, quam ea Stri S appropinquarent, HSque eo, ut qui sub vallo tonderent mercatores, recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re noVa perturbantur, ac ViX 3 primum impetum cohors in statione Sustinet. Cir-

cumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire po8Sent. Aegre portas nostri tuentur; uereliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque aliu8 ex alio causam 6 tumultus quaerit; neque quo Signa ferantur, neque quam in partem quisque c0ΠVeniat, prOVident. Alius 1 castra iam capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore Victores barbaros Venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottae- sque et Titurii calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Τali timore omnibus 9 perterritis, confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum e88e intu8 praeSidium. Perrumpere ionituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant.

Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius 38 Baculus, qui primum pilum ad Caesarem

duxerat, cuius mentionem Superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex a

254쪽

. U. C.

701164 RETURN OF TNE FORA GERS. fvI. tabernaculo prodit; videt, imminere hostes atque in

Summo eSse rem discrimine: capit arma a proximis 3 atque in porta consiStit. Consequuntur hunc centuriones eius cohortis, quae in Statione erat; paulisper 4 una proelium Sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis Vulneribus; aegre per manus tractus 5 servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confimmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. 39 Interim confecta frumentatione milites nostri cla- The Diores ste. Π 0rem e studiunt; Praecurrunt equitos; quanto res sit in periculo, cognOScunt. 2 Hic vero nulla munitio est, quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurioneSque Ora conVertunt;

a quid ab his praecipiatur, exspectant. Nemo est tam 4 fortis, quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt; redisse

primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoVerant; ΡOStea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. 40 Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc αndbpestibi busth Heleriter deiecti Se in Signa manipulosquot, en N, coniciunt; eo magis timidos perterrentu milites. Alii, cuneo facto ut celeriter perrumpant, cenSent, quoniam tam propinqua Sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posses confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem 4 Omnes ferant caSum. Hoc Veteres non probant milites, quos sub VeXillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite

255쪽

IRRIVIL OF CAESAR.

Romano, qui eis erat praepoSitUS, per mediOS hOSteS B. c. perrumpunt incolumesque ad unum omnes in caStra perveniunt. HOS Subsecuti calones equitesque eodem 5

impetu militum Virtute servantur. At ii, qui in iug0 6

constiterant, nullo etiam nunc USU rei eaeeest somefero.

militaris percepto, neque in eo, quod probaVerant, consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eum, quam prodeSSe aliis Vim celeritatemque viderant, imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centurione8, 7 quorum nonnulli eX inferioribus ordinibus reliquarum legionum Virtutis causa in superiores erant Ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars, horum Virtute submotis hostibus, praeter 8spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumenta periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod 41

nostros iam constitisse in munitionibus Phe Germans re- videbant, cum ea praeda, quam in SilViS tinued sαnie. deposuerant, tranS Rhenum SeSe receperunt. Ac et

tantus fuit etiam post discessum hostium terror, ut ea

nocte, cum Gaiu8 Volusenus missus cum equitatu ad castra Veni88et, fidem non faceret, adesse cum incolumi Caesarem eXercitu. Sic omnino animo8 timor prae- 3 occupaVerat, ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepi8Se dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderet. Quem timorem CaeSariS adventus sustulit. 4Reversus ille, eventus belli non ignorans, unum, 42 quod cohortes ex statione et praesidio α sarri L

256쪽

A. U. C.

eSSent emiSSae, queStuS-ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse multum fortunam in rea pentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso Vallo portisque

3 castrorum barbaros avertisSet. Quarum omnium rerum maXime admirandum Videbatur, quod Germani,

qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. 43 Caesar rursus ad VeXandos hostes profectuS magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque

omnia aedificia, quae quisque conSpeXerat, incende-3 bantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non solum a tanta multitudine iumentorium atque hominum consumebantur, Sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant, ut, si qui etiam in praesentia Se Occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum Videretur. Ac saepe in eum locum Ventum est tanto in omnis partis diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse 5 ex conSpectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui Se Summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio Vincerent, Semperque paulum ad Summam 6 folicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones parteSque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus SoliS Vitam suam committere audebat.

257쪽

UINTER QUAR PERS

Τali modo Vastatis regi0nibus exercitum Caesar li

duarum cohortium damno Durocortorum coemt distributes . his forces for the Nemorum reducΙt, conc1lloque In eum Uinter.

locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consilii fuerat, graViOre Sententia a pronuntiata more maiorum Supplicium SumpSit. Nonnulli iudicium veriti profugerunt. QuibuS cum aqua 3 atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Tre-Verorum, duas in Lingonibus, seX reliquas in Senonum finibus Agodinei in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut instituerat, in Italiam ad con- Ventus agendoS profectuS eSt.

258쪽

C. IULI CAESARIS DE BELLO GALLICO

1 QUIETA Gallia, Caesar, ut constituerat, in Italiam

A μω ri,in1 00Π Παλλη gendos pr0ficiscitur. Ibiptoriness, cognoscit de Clodii caede, de senatusque consulto certior factus, ut omnes iuniores Italiae coniurarent, delectum tota provincia habere instituit. et Eae res in Galliam Transalpinam celeriter perferuntur. Addunt ipsi et aiungunt rumoribus Galli, quod res poscere videbatur, retineri urbano motu Caesarem nequo in tantis dissensionibus ad exercitum Venire 3 posse. Hac impulsi occasione, qui iam ante se populi Romani imperio subiectos dolerent, liberius atque audacius de bello consilia inire incipiunt. Indictis inter se principes Galliae conciliis, silvestribus ac remotis locis queruntur de Acconis morte; p0SSes hunc casum ad ipsos recidere demonstrant; miserantur communem Galliae fortunam; omnibus pollicitationibus ac praemiis deposcunt, qui belli initium

259쪽

faciant et sui capitis periculo Galliam in libertatem vindicent. Imprimis rationem esse habendam dicunt, 6 priusquam eorum clandestina con Silia esserantur, ut Caesar ab exercitu intercludatur. Id esse facile, quod neque legiones audeant absente imperatore exhibernis egredi, neque imperator sine praesidio ad legiones pervenire possit. Postremo in acie praestare Sinterfici, quam non veterem belli gloriam libertatemque, quam a maioribUS acceperint, recuperare. His rebus agitatis profitentur Carnutes, se nullum 2 poriculum communiS SalutiS causa recu pautes 8are, principeSque ex omnibus bellum o r to bestin v. facturos pollicentur et, quoniam in praesentia obsidi- abus cavere inter Se non pOSSint, ne re8 esseratur, ut iureiurando ac fide sanciatur, petunt, collatis militaribu8 Signis, quo more eorum graVisSima caerimonia

continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur. Tum collaudatis Carnutibus, dato iureiurando ab somnibus, qui aderant, tempore eius rei constituto ab concilio disceditur. Ubi ea dies venit, Carnutes Gutruato et Conconne- 3todumno ducibus, desperatis hominibUS, They mαasacre

Romanos, qui negotiandi causa ibi constiterant, in his Gaium Fufium Citam, honestum equitem Romanum, qui rei frumentariae iussu CaeSaris praeerat, interficiunt bonaque eorum diripiunt. Celeriter ad omnes a Galliae civitates fama perfertur. Nam ubicumque maior atque illustrior incidit res, clamore per agroS regionesque Significant; hunc alii deinceps excipiunt et proximis tradunt, ut tum accidit. Nam quae 3

260쪽

VERCINGEPORIX.

VII.

702Conabi oriente sole ge8ta essent, ante primam consuetam vigiliam in finibus Arvenorum audita sunt, quod spatium est milium passuum circiter CLX.

'φη - cuius pater priueipatum Galliae t0tius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum appetebat, ab civitate erat interfectus, convocatis Suis clientibus a facito incendit. Cognito eius consilio ad arma concurritur. Ρrohibetur ab Gobannitione, patruo Suo, reliquisque principibus, qui hanc temptandam fomtunam non eXistimabant, eXpellitur eX oppido Ger-3 govia; non destitit tamen atque in agris habet delectum egentium ac perditorum. Hac coacta manu, quoscumque adit eX civitate, ad Suam Sententiam 4 perducit; hortatur, ut communis libertatis causa arma capiant, magni8que coacti8 copiis adversarios Suos, a quibUS paulo ante erat eiectus, expellit ex 5 civitate. Rex ab suis appellatur. Dimittit quoque versus legationes; obtestatur, ut in fide maneant. 6 Coleritor sibi Senones, PariSi OS, Ρictones, CadurcOS, Turonos, AulercOS, LemoVices, Andos reliquosque omnes, qui Oceanum attingunt, adiungit; omnium Ala es, Mint ζ ΠηQΠSu ad eum defertur imperium. Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides imperat, certum numerum militum ad 8 se celeriter adduci iubet, armorum quantum quaeque civitas domi quodque ante tempus esticiat, constituit; 9 imprimis equitatui studet. Summae diligentiae summam imperii severitatum addit; magnitudine supplicii