장음표시 사용
281쪽
egreSSUS, priuSquam SubSidio ex oppido Veniri posset, deiecto praesidio potitus loco, duas ibi legiones collocavit fossamque duplicem duodenum pedum a maioribus castris ad minora perduXit, ut tuto ab repentino hostium incursu etiam singuli commeare
Dum haec ad Gergoviam geruntur, Convictolita vis 3
Aeduus, cui magistratum adiudicatum a Conspirαω of Caesare demonstravimus, SollicitatuS ab αnd Litavieeus.
Arvernis pecunia cum quibusdam adulescentibus colloquitur, quorum erat princeps LitaViccus atque eius fratres, amplissima familia nati adulescentes. Cum his praemium communicat hortaturque, ut Se aliberos et imperio natos meminerint. Unam esse 3 Aeduorum civitatem, quae certissimam Galliae victoriam detineat; eius auctoritate reliquas contineri; qua traducta locum consistendi Romanis in Gallia non lare. Esse nonnullo se Caesaris beneficio affec- 4tum, sic tamen, ut iuStiSSimam apud eum causam
obtinuerit; sed plus communi libertati tribuere. Cur senim potius Aedui de suo iure et de legibus ad
Caesarem disceptatorem, quam Romani ad Aeduos venianti Celeriter adulescentibus et Oratione magis-6tratus et praemio deductis, cum Se Vel principes eius consilii fore profiterentur, ratio perficiendi quaerebatur, quod civitatem temere ad suscipiendum bollum adduci posse non confidebant. Placuit, ut Litaviccus docem illis milibus, quae Caesari ad bellum mitterentur, praeficeretur atque ea ducenda curaret, fratresque eius ad Caesarem praecurrerent. Reliqua qua ratione regi placeat, con Stituunt.
282쪽
38 Litaviccus accepto exercitu, cum milia pa8Suum circiter XXX ab Gergovia abesset, convocatis subito a militibus lacrimans, Quo proficiscimur,' inquit, militest Omnis noster equitatus, omnis nobilitas interiit; principes civitatis, Eporedorix et Viridomarus, insimulati proditionis, ab Romanis indicta causas intersecti sunt. Haec ab ipsis cognoscite, qui ex ipsa caede fugerunt: nam ego, fratribus atque omnibus meis propinquis interfectis, dolore prohibeor, quae 4 geSta Sunt, pronuntiare. Ρroducuntur hi, quos ille edocuerat, quae dici Vellet, atque eadem, quae Lit 5 Viccus pronuntiaVerat, multitudini exponunt: equites Aeduorum interfectos, quod collocuti cum Arvernis dicerentur; ipsos se inter multitudinem militum 6 occultasse atque ex media caede fugisse. Conclamant Αodui et Litaviccum obsecrant, ut sibi consulat.1 Quasi vero,' inquit ille, consilii sit res, ac non necesse sit nobis Gergoviam contendere et cum 8 Arvernis nosmet coniungere. An dubitamus, quin nefario facinore admisso Romani iam ad nos interficiendos concurrant i Proinde, si quid in nobis animi eSt, perSequamur eorum mortem, qui indignissime interierunt, atque hos latrones interficiamus.
9 Ostendit cives Romanos, qui eius praesidii fiducia
una erant; magnum numerum frumenti commeatusque diripit, ipsos crudeliter excruciatos interficit. 1o Nuntios tota civitate Aeduorum dimittit, eodem mendacio de caede equitum et principum permovet; hortatur, ut simili ratione, atque ipse secerit, suas
iniurias perSequantur.39 Eporedorix Aeduus, summo loco natus adulescens
283쪽
et summae domi pot0ntiae, et una Viridomarus, Pari B. U. late et gratia, Sed genere dispari, quem Caesar ab Divitiaco sibi traditum ex humili loco ad summam dignitatem perduxerat, in
equitum numero convenerant nominatim ab eo evocati.
His erat inter se de principatu contentio, et in illa a magistratuum controversia alter pro Convictolitavi, alter pro Coto summis opibus pugnaverant. Ex his 3 Eporedorix cognito Litavicci consilio media fere nocterem ad Caesarem defert; orat, ne patiatur civitatem praris adulescentium consiliis ab amicitia populi Romani deficere, quod futurum provideat, si se tot hominum milia cum hostibus coniunxerint, quorum Salutem neque propinqui neglegere neque civitas levi
Magna assectus sollicitudine hoc nuntio Caesar, quod 40 semper Aeduorum civitati praecipue indulserat, nulla interposita dubitati0Πe Ibri haz 'bia, legiones expeditas quattuor equitatumque omnem ex castris educit, nec fuit spatium tali a tempore ad contrahenda castra, quod res posita in celeritate videbatur; Gaium Fabium legatum cum a legionibus duabus castris praesidio relinquit. Fratres Litavicci cum comprehendi iussisSCt, paulo ante reperit ad hostes fugisse. Adhortatus milites, ne necessario 4 tempore itineris labore permoveantur, cupidissimis
omnibus progressus milia passuum XXV, agmen Aediorum conspicatus, immisso equitatu iter eorum moratur
atque impedit interdicitque omnibus, ne quemquam interficiant. Eporedorigem et Viridomarum, quOssilli interfectos existimabant, inter equites Versari
284쪽
191 CAESAR RETURNS TO GERGOVIA. tvri.
A.II. c. 6 Sl1OSque appellare iubet. His cognitis et Litavicci fraude perspecta Aedui manus tendere, deditionem significare et proiectis armis mortem deprecari in-7 cipiunt. Litaviccus cum suis clientibus, quibus more Gallorum nefas est etiam in extrema fortuna deserere patronos, GergoViam profugit. 1 Caesar nuntiis ad civitatem Aeduorum miSSis, qui Returna to sep benefi0i0 con SerVatOS docerent, quos sonis. interficere potuisset, tribusque
horis snoctis exercitui ad quietem datis castra ada Gergoviam movit. Medio fere itinere equites a Fabio missi, quanto res in periculo fuerit, exponunt. Summis copiis castra oppugnata demonStrant, cum crebro integri defessis succederent nostroque assiduo labore defatigarent, quibus propter magnitudinem castrorum perpetuo esset isdem in Vallo permans endum. Μultitudine sagittarum atque Omnis generis telorum multos vulneratos; ad haec sustinenda 4 magno usui fuisse tormenta. Fabium discessu eorum duabus relictis portis obstruere ceteras pluteosque vallo addere et se in posterum diem similemques caSum apparare. His rebus cognitis Caesar summo studio militum ante ortum solis in castra pervenit.
42 Dum haec ad Gergoviam geruntur, Aedui primis Vistini ob uot Rui3 Rb LitWi000 acceptis nullum sibi
Ofthe Aedui. cognoscendum spatium relinquunt.: Impellit alios avaritia, alios iracundia et temeritas, quae maxime illi hominum generi est innata, ut 3 levem auditionem habeant pro re comperta. Bona civium Romanorum diripiunt, caedes faciunt, in ser- vitutem abstrahunt. Adiuvat rem proclinatam Con-
285쪽
victolitavis plebemque ad furorem impellit, ut facinore B. o. admisso ad sanitatem reverti pudeat. Marcum Aris- stium tribunum militum iter ad legionem facientem fido data ex oppido Cabillono educunt; idem facere cogunt eos, qui negotiandi causa ibi constiterant. Hos continuo in itinere adorti omnibus impedimentis 6 exuunt; repugnantes diem noctemque obsident; multis
utrimque interfectis maiorem multitudinem armatorum concitant. Interim nuntio allato, omnes eorum milites in 43 potestate Caesaris teneri, concurrunt ad They sena desu-
monstrant; quaestionem de bonis direptis decernunt, et Litavicci fratrumque bona publicant, legatos ad Caesarem sui purgandi gratia mittunt. Haec faciunt 3
reciperandorum Suorum causa; Sed contaminati facinore et capti compendio ex direptis bonis, quod ea res ad multos pertinebat, et timore poenae exterriti consilia elam de bello inire incipiunt civitatesque reliquas legationibus sollicitant. Quae tametsi Caesar intelle- gebat, tamen, quam mitissime potest, legatos appellat: nihil se propter inscientiam levitatemque vulgi gravius de civitate iudicare neque de sua in Aeduos benevolentia
deminuere. Ipse maiorem Galliae motum eXSpectans, 5 ne ab omnibus civitatibus circumsisteretur, consilia inibat, quemadmodum a GergoVia discederet ac rursus omnem eXercitum contraheret, ne profectio nata ab timore defectionis similis fugae videretur. 44-53-SIEGE OF GERGOVIA. Haec cogitanti accidere visa est facultas bono rei 44
286쪽
gerendae. Nam cum in minora caStra operi S pe spiciendi causa venisset, animadvertit collem, qui ab hostibus tenebatur, nudatum hominibus, qui Superioria bus diebus vix prae multitudine cerni poterat. Miratus quaerit ex perfugis causam, quorum magnuS ad eum 3 cotidie numerus confluebat. Constabat inter Omnes, quod iam ipse Caesar per exploratoreS cognoVerat, dorsum esse eius iugi prope aequum, sed hunc sit VeStrem et angustum, qua esset aditus ad alteram 4 partem oppidi; vehementer huic illos loco timere, nec iam aliter sentire, uno colle ab Romanis occupato, si alterum amisisSent, quin paene circumvallati atques omni exitu et pabulatione interclusi viderentur: ad hunc muniendum omnes a Vercingetorige eVocatos. 46 Hae re cognita Caesar mittit complures equitum turmas; eis de media nocte imperat, ut paulo tumula tuosius omnibus locis Vagentur. Prima luce magnum numerum impedimentorum ex caStris mulorumque produci deque his stramenta detrahi mulionesque cum cassidibus equitum specie ac simulatione collibus 3 circumvehi iubet. His paucos addit equites, qui latius ostentationis causa Vagarentur. Longo circuitu 4 easdem omnes iubet petere regiones. Haec procul ex oppido videbantur, ut erat a Gergovia despectus in castra, neque tanto Spatio, certi quid esset, exploraris poterat. Legionem unam eodem iugo mittit et paulum progressam inferiore constituit loco silvisquo 6 occultat. Augetur Gallis suspicio atque omnes illo ad munitionem copiae traducuntur. Vacua castra hostium Caesar conspicatus tectis insignibus suorum occultatisque signis militaribus raros milites, ne ex
287쪽
Oppido animadverterentur, ex maioribus castris in B.c.
minora traducit legatisque, quos singulis legionibus praefecerat, quid fieri Velit, ostendit; imprimis monet, Sut contineant milites, ne studio pugnandi aut spe praedae longius progrediantur; quid iniquitas loci shabeat incommodi, proponit; hoc una celeritate posse
mutari; occa8ionis esse rem, non proelii. His rebus IO expositis signum dat et ab dextra parte alio ascensu eodem tempore Aeduos mittit.
Oppidi murus ab planicio atque initio ascensus 46
recta regione, si nullus amfractus intercederet, mille ducentos passus aberat; quidquid huc circuitus ad amolliendum clivum accesserat, id spatium itineris augebat. Α medio fere colle in longitudinem, ut 3 natura montis serebat, ex grandibus Saxis sex pedum murum, qui nostrorum impetum tardaret, praeduxerant Galli atque inferiore omni spatio vacuo relicto superiorem partem collis usque ad murum oppidi densissimis castris compleverant. Milites dato signo celeriter ad munitionem perVeniunt eamque tran gressi trinis castris potiuntur; ac tanta fuit in castris scapiendis celeritas, ut Teutomatus, rex Nitiobrogum, subito in tabernaculo oppressus, ut meridie conquieverat, superiore corporis parte nudata, Vulnerato equo vix se ex manibus praedantium militum eriperet. Consecutus id, quod animo proposuerat, Caesar ετ receptui cani iussit, legionisque decimae, quacum erat, continuo signa con Stituit. At reliquarum legionum a milites non exaudito sono tubae, quod satis magna valles intercedebat, tamen ab tribunis militum legatisque, ut erat a Caesare praeceptum, retinebantur; sed a
288쪽
198 ALARM OF GARRISONI REACTION. fuit.
A. U. o. elati spe celeris Victoriae et hostium fuga et superiorum temporum secundis proeliis nihil adeo arduum sibi esse existimaverunt, quod non Virtute consequi possent, neque finem prius sequendi fecerunt, quam 4 muro oppidi portisque appropinquarunt. Tum Vero ex omnibus urbis paruibus orto clamore, qui longius aberant, repentino tumultu perterriti, cum hostem intra portas e8Se existimarent, SeSe ex Oppido eiece-5 runt. Μatresfamiliae de muro Vestem argentumque iactabant et pectore nudo prominentes pa8Sis manibus obtestabantur Romanos, ut sibi parcerent neu, Sicut Avarici fecissent, ne a mulieribus quidem atque in-6 fantibus abstinerent; nonnullae de muris per manuS 7 demissae sese militibus tradebant. L. Fabius, centurio legionis VIII, quem inter suos eo die dixisse constabat, eXcitari se Avaricensibus praemiis neque
commissurum, ut prius qui Squam murum aScenderet, treS SUOS nactuS manipulares atque ab iis sublevatus murum ascendit; hos ipse rursus Singulos exceptans in murum extulit.
48 Interim ii, qui ad alteram partem oppidi, ut Supra
demonstraVimus, munitioniS cau8a conVenerant, primo
eXaudito clamore, inde etiam crebris nuntiis incitati, oppidum a Romanis teneri, praemissis equitibus magno
a concursu eo contenderunt. Eorum ut quisque primus Venerat, Sub muro consistebat Suorumque pugnantium 3 numerum augebat. Quorum cum magna multitudo conVeniSSet, matreSfamiliae, quae paulo ante Romanis de muro manus tendebant, suos obtestari et more Gallico passum capillum Ostentare liberosque in con-4 Spectum proferre coeperunt. Erat Romanis nec loco
289쪽
v11.J VALO UR OF L. FABIVS, CENTURION. 199
nec numero aequa contentio; simul et cursu et s. spatio pugnae fatigati non facile recentes atque inte- βgros SuStinebant. Caesar cum iniquo loco pugnari hostiumque augeri Ascopias Videret, praemetuens suis ad Titum Sextium legatum, quem minoribus castris praesidio reliquerat, mi Sit, ut cohortes eX castris celeriter educeret et sub infimo colle ab dextro latere hostium con Stitueret, ut, si nostros loco depulsos vidisset, quo minus libere aliostes insequerentur, terreret. ΙΡSe paulum ex eo 3 loco cum legione progressus, ubi constiterat, eventum pugnae eXSpectabat. Cum acerrime comminus pugnaretur, hostes loco 60 et numero, nostri Virtute confiderent, subito sunt Asidui visi ab latere nostris aperto, quos CaeSar ab dextra parte alio ascensu manus distinendae causa miserat. Hi similitudine armorum Vehementer ΠOStros aperterruerunt, ac tametsi dextris umeris exsertis animadvertebantur, quod inSigne pacatorum eSSe comsuerat, tamen id ipsum sui fallendi causa milites ab hostibus factum existimabant. Eodem tempore Lucius 3 Fabius centurio, quique una murum RScenderant, circumventi atque interfecti muro praecipitabantur. Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum 4 portas excidere conatu S esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans, multis iam Vulneribus acceptis, manipularibus suis, qui illum Secuti erant, Quoniam,' inquit, me una VobiScum SerVare non POSSum, vestrae quidem certe Vitae proSpiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi. Vos data facultate vobis consulite.' Simul in medios hostis s
290쪽
200 CAESAR REB ES HIS TROOPS. sviI.ε. U. c. irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum 6 Summovit. Conantibus auxiliari suis Frustra ' inquit, meae vitae si Venire conamini, quem iam sanguis Viresque deficiunt. Proinde abite, dum est facultas, Vosque ad legionem recipite. Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit. οὶ Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardaVit, quae pro
a subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc rursuS XIII legionis cohortes exceperunt, quae eX caStriSminoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperant 3 locum superiorem. Legiones, ubi primum Planiciem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. 4 Vercingetorix ab radicibus collis suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt paulo minus
septingenti desiderati. 52 Ρ0stero die Caesar contione advocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicaVissent, quo procedendum aut quid agendum Videretur, neque signo recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuisa sent. Exposuit, quid iniquitas loci posset, quod ipse
ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam victoriam dimisisset, ne parvum modo detrimentum in contentione proptera iniquitatem loci accideret. Quanto opere eorum animi magnitudinem admiraretur, quo8 non caStrorum munitiones, non altitudo montis, non murus oppidi tardare potuisset, tanto opere licentiam arrogantiamque reprehendere, quod plus se quam imperatorem