Bartholomaei Romulei ... Commentatio seu Repetitio ad Rubr. & L. j. de acqui. vel amit. posses. Qua subtilissima simul, & vtilissima possessionum materia continetur, atque explicatur

111쪽

- AD L.j:ff. DE AC P o So 'magis propter verisimilitudinem, deinde ex ordine scripturae. Et dictum Barioli re

prehendit quoque Ang in I.i j.per illii text.

in verb. oli in riC.de vi bono.rapi. Imola. Cumanus, Aretinus in d. l.ij. I. fi.de duob. reis. Iason in l. non hoc. C. unde cognata. M sic magis communis sententia est contra Barto. Quantum vero addicti im Alexan-

rari, male illum consuluisse eicistipib;qsita verbes m illud enenum, in terminis inquisitionis debet magis intelligi de malo ven 1 no. Et licet vocabulum istud venenum,ex sua proprietate hoc significet H.J.qui venenum . quoniam tamen communis usus t quedi ita fert, ut pro malo venetio accipiatur, ideo com munis iste usus loquendi, debet vocabuli pro prictati praeferri, per t. librorum. I. quod tame Cassius. de leg. iis scin l. Alphenus cum similib. de verbo. signifDD.late in Rub. s.d 'ope. notii nucia. Adeoque hoc est veru m,com mune usum loquendi esse praeferendum, ut etiam in materia odiosa anteferatur. tex.est notab. inst .si uxo. 9.j. de adult. ubi ad puniendam uxorern tanquam adulteram, appellatione in oris V

112쪽

colligitur ex textu nostro a ga-mas,lapillos,&margaritas inlittore maris inuentas,effici inuentoris. Iste tamen teX.quamuis DD pertranseant,reci' pit aliquas declarationes, seu limitationes: Item recipit extensionem. Priina sit declaratio,vt intelligatur textus noster in lapillis, gemmis,alijsque rebus repertis in littore maris, quae alio modo non appar

bant in dominio alicuius fuisse : Exempli gratiae quia absque ulla erant sculptura, prout ipsamet natura ae duxerat. Secus v ro si reperirentur gemmae sculptae,ac in illis appareret artificium hominis . Quia isto casu daretur intelligi,quod olina in dominio alicuius fuissent:quoniam sculptae a natura produci no solent.ita ipse Bar. dc DD. m.l.nam quae nobis J.eod.& ibi alias diximus. Dictum Barioli sequit ut Saly. in.l. si C.si res alte. pig. da sit.Haec regula locuhabet in.l.fin. C.vnde.vi ubi dicitur, auod tuum non esse scis iud care esse alis- s num.' Secunda declaratio secundum So- cynum hic erat,quod non absque mysterio dicebat textus,Di Iutore maris.Nam si gem

i Octauo

113쪽

AD L.j ff. DE Λcinia Pos. IOIgemmae reperirentur in aedibus priuatoru, vel si reperirentur ferar,& animalia,tunc non efficerentur inuenientiu,quia ratione

loci in dominio alterius fuisse existimaretur, quandoquidem gemmae, lapilli &c. non nascuntur in aedibus .Et ista declaratio procedit codem modo secudum Bar. 6 in.l.rem quae nobis. Tertia st declaratio: quod etiam non sine mysterio dicit I. c. In tutore maris.Nam si gemae, & supradicta reperirentur in montibus,prout pleruque nascuntur gemmanvidelicet Smaragdi, Adamantes,& Turcici lapilli,quos aliquando inter saxa nasci vidi,tunc enim n5 efficiutur inuentorum, sed eoru qui essent domini montium: Et hoc si Dominus montium solitus fuisset percipere commodum,& lucrum: & ad hoc est opt.text. in simil.inl.diuortio. I. si vir. Solui. matri. Item te

ius noster licet ponat praedicta exempla

tantum,debet tame extendi ad omnia preciosa,visi inueniantur in littore maris, efficiantur inuentorum, nam exempla non

restringunt regulam .l. damni insecti.cum simil. de dam. in se. Et hoc videtur sentire aperte tex.in , .item lapilli.Insti. de rer.db

114쪽

ui. ybi Imperator dicit, Item lapilli, ma

Ie , propter illud verbum, Et caetera,apparet Imperatorem voluertaliter de omnibus,quae in littore maris reperiuntur sensisse,omniaq;similia isto verbo. cotInentur , Ut Doctores dicunt m l .gallus .in I.3.de lib. M poli liti. αγ . , Ex teX tu secudum Albericu hie γ colligitur, i non solum inuentione acquiri gemmas,lapillos dcc. sed requiritur,ut intercedat naturalis apprehensio:ita dicebat glossa subaudiendo ad textum,in dicto g. item lapilli .adducendo ar- .gumenta, scilicet reXt. qui optime apprintat sententiam, dum in sinc dicit, aut mimus nactus sit eorum possessionem. Et sic apparet solam inuentionem non sufficere,sed naturalem accedere oportet apprehensione Vt rerum magistra experietiaostedit Quod si quis rem procul videt ad circo eius postes sione non nanciscitur, nisi re apprehcdat:Et ad hoc etia facit in simili tex in J.si Barsatora.C.de fideiu ubi teXtus

pros se praesentationem personae promisct sisti in iudicio requirit,ncque sufficit illum inueni ut etiam DD. dicunt anserentes

115쪽

8 de nocte puniat. t Nam si dicat statutu, si

quis inuentus fuerit cum armis,de ad hoc ut ille puniatur, debet etiam apprehendi, ut de hac quaestione j dicemus. Et propterea per textum nostrum euertitur sententia Porci in j.thesaurus. Instit. de Per. diu inquantum tenebat contra gl.in d. f. item lapilli & ponderabat tex .ibi, dum dicebat, Inventoris fiunt. Quamuis enim ille text. loquatur per verbii in uetoris, debet tamedeclarari secundu textu nostrum fiunt invertoris,M apprehendetis, prout expresse tex.noster hic,quem illii no vidisse miror.

quod incipit tractre circa ultimam glos partem. Ex dict.glos.colligitur, posseisione improprie Iocum habere iis mobilibus, α hoc propter allusionem vocabuli,chm

s possessio dicta sit a pedibus. t Ista Glossa c5

muniter reprehenditur, Ut patet hic peri Bar. post Dynia maeuius sententiam sequu- inr hic Alex.Iason,& alii indifferenter omines. Ac mouetur Bart. hic per plura utra.

quae ipsemet hic addWcit , praesertim per

116쪽

textum nostrum in duobus locis, in vers.in his quae coelo, terra, marique Sc in quib. locis bona mobilia capiuntur , dc possidentur: Item in ratione ibi, a Diae naturaliter, &c. Adducit etiam tex. in l.j.j.vimbi. Licet Accursus ab omnibus redarguatur, credo tamen quod eundem sensum habuerit,prout ipsemet Dynus fatebatur, quod

bona immobilia possiderentur quidem,sed

improprie,& non aeque pariter, quoniam negari non potest, i non ita pariter possi deantur proprie mobilia, sicut immobilia. probatur in d. l.jJ.utrobi. Vbi tex. sensit expresse,bona mobilia non ita ςque possideri. Secundo probatur per tex. in d .l. lij. 9.Nerua.ubi apparet debiliorem esse possessione in rebus mobilibus, quam in immobilibus. Item facit, quia res mobilis est vilis. l. rems o quae nobis.j.eo. titu. Sed si tenemus lecturam ad textum nostrum, secundum Pandectas Florentinas, cum textus dicat, possessio dicta est a sedibus, quasi positio, adiungendo postea rationem I c. apparet istam

disputationesta cessare, quia verbum,posa tio,iuncta ratione locum habet, tam in m

bilibus,quam in immobilibus. Si vero leges

retur

117쪽

militat adhuc disputatio. Et ex dictis D D. hic,ut per Alexan. inserebatur ad quaestiosi nem, i quod si testator legassa possessi

nes suas,vel possessionem rerum suarum, an viderentur contineri mobilia Secudum praedictam communem sententiam contianerentur:quoniam possessio cadit tam pro-

2 prie in res mobiles,sicut in immobiles. C5trarium autem Cynus post Petr.decidebatini.fin.&ibi Bald.C.de compen. Quorum sententiam est imitatus Bart.in l.Uxorem. g. legauerat. in fin.de legat. ii). Estq; illorum fundamentum,quia iuxta comunem usum loquendi in Italico idiomate verbum, possessionis , non recipit bona mobilia, qui usus semper attendi debet, & praeferri utilitati,& proprietati vocabuli.l.librorum. g. quod tamen Cassius de legat.iij.l. Labeo. de supelle.lega.l.quod de lanionis. g. asina de fund. instr. Eodemque modo Alex.hic

tenebat. Ego autem existimauerim praedictam sententiam veram esse, non solum excommuni usu loquendi, verum etiam ex proprietate vocabuli. Nam comunis usus

loquendi idem fgnificat,quod proprietas

118쪽

vocabuli. Appellatione cnim posIessionis non continentur mobilia. tex. est In i. ij. C. deprob.l. interdum .de ver b. significa. Vbi ctia textus ponit exemplum nostrae quaestionis, si testator legasset possessiones tuas. Facit etiam pro hac sententia: quia verbum istud, possessiones,in testamento, non potest intelligi de possessione naturali,&. ciuili in persona Domini, quia testator non potest relinquere possessionem nec ciuilem , ncque naturalem ciuilis enim desinit animo post mortem. naturalis quoque non transmittitur:eo quia est facti, & i acta non transmittuntur in haeredes. I. c.dicit in l. cum haere des in princ.j. cod. tex. dicit, Adita haereaeratare omnia iura transmutantur 'osse H no, quia est at C c. Ideo cum verbiam istud, posses,ionis,non possit referri ad utramque possessionem merito e in titile sit legat .de immobilibus intelligi debet. In uno tamen recedo a DD. in quo squiparant istos duos casus ,cu testator vel dicat, Lege possessiones meas,vel possessionem rerum mearum. Imo dixerim in secundo casu contineri bona mobilia,propter verbum rerum mea-xum: quod generale est, v c appellatio-

119쪽

AD L .j. F. DE Ac t. os. IOZne rerum mobili 1,vel immobilia contineantur. l. rei appellatione . de verbor. signasi.

In glossa ibi . oriri. olliguntur tres

definitiones possessionis, ut Bar.quoque in suis com mcntarijs late dicit. Ex dicta glos. 5: Bart. retultat difficillima quaestio, antequam ad possessionis defiititionem descen- 3 damus.t An possessio sit iuris,vel facti. S

per hac quaestione,tres principales reperiu-tur sententiae, prima,quod sit iuris ut volebat Ioan . quam Barto. SI DD. communiter sequuntur. Secunda,quod sit facti,quae opinio fuit A Zonis de Accursij hic,quoru sententia a pluribus recipitur. Tertia fuit, ut esset mixta : iuris scilicet M facti.quam Bar sibi contrarius tenuit, in l. si is qui pro emptore.j.titu. proXI. Aduertendum est in hac quaestione quod DD. non dissentiunt inter se considerates possessionem in esse producendam : quia omnes unanimiter dicunt

eam esse quid facti. Dubium vero est,quando possessio deducta est in esse , an si iuris,s4 vel facti. t Istas sententias in utramq; partem discutiamus primo, dein ad reconcirilianda iura DD. descendamus. t Pro prima parte plura adducuntur , α in primis teXti

120쪽

in l. peregre.in princip.j.titui. nostr.ibi, po est ionis. Ex quo textu apparet possessionem esse quid iuris.Tenedo contrarium facile respoderi potest ad illum text. Quod I.c. ibi, s spos fioni dicensnoluit dicere posse s sione esse iuris, sed ibi verbum illud, nudatissime accipitur P titulo, potestate, ac aut horitate aliqua. Et ita illud vocabulum esse exponendum, probatur per teXt. ini. si finita. I. si quis metu.de dam .infect. Vbi I c.dicit integrum ius:& tame ibi illud verbum, ius, non potest accipi pro possessione,ex quo ille non consequitur possessionem,sed duntaxat tenulam quandam,quae est quaedam detentatio. Secundo pro hac

sententia communi adducitur text. in l.nemo.C.eo.du tex.ibi dicit, duplicem este possessionu speciem: Una,quae in corpore,altera quae in iure consistit. Iste tex.non probat communem sententiam, videlicet possessionem simpliciter esse iuris, imo magis probat mixtam esse possessionem, α iuris, & facti: prout idem Bartol.in d.Uiis qui pro emptore.& Aretin. sequitur, Ut infra dicam. textum tertio adducebat in l. non ideo minus.C.de libe. causin fine. ibi, .lm incon