De M. Valerii Probi Berytii vita et scriptis

71쪽

quae Omne ita comparatae Sunt, ut sententiae altera alteri subiectae sint nulla iuncturae iucunditate inter Se coneXae, prae-p0sitis uerbi εδιδάχ' r εχορ γε προλογί et Sed quod didascalias nominauimus quas grammatici Alexandrini editionibus scriptorum addebant, in rectam incidis Se iam videmur. Solebant enim grammatici Alexandrini, quo Scriptores ederent, eorum uita8 componere editionibusque praefigere. Qua in re Aristotelicorum instituta cum continuaui8sent, certum eo eXcolui8Se expositionis schema Frid. Leo docuit l. s. p. 130), dicendi uer genus peripa totiq0rum dictionis illecebris ornatum de eos reliquisse, ut omisso omni quo delectarentur legentium animi lepore acuit0re res ipsas signifieasse satis haberent. Iam uidendum erit, Si quae similitudines inter sedant inter Persi uitam Valerio Probo adtributam et Alexandrinorum rationem. Cuius interpr0prietate praecipua cernitur haee, ut diligentissime obseruatum sit quibus quiSque usus fuerit magistris, ad cuius doctrinae uel uiri exemplum ingenium formatum Sit gonL Le p. 18 sqq.). Atque simili plane studio in uita Persi sedulo adnotatur quibus

magistri USu Sit, quo uiro uelut rectore atque ingenii formatores secutus it. ecnon ab Alexandrinorum consuetudine petita est accurata illa temp0rum definitio quo natus S set poeta

et mortuus Leo p. 19). Deinde ne dispositionis Alexandrinorum partes Sollemnes Leo p. 130 desunt uelut parentum nomina 58 , ii), Studiorum rati et curSu. 58 4 i,), qui fuerint magistri uel amici 58 4-59 ), o ido 594 ,), quantum p 0SSederit bonorum quaeque te Stament legauerit 59 4 i,), Script0rum enumeratio b9ie es,), quantnm ibi comparauerit gloriam 59 4 L,), cf. Leo p. 28 30. E more e0rundem Alexandrinorum fuit ut, quo magis elucerent morum atque indoli proprietates, eas Xprimerent singulis maxime et signifieantibus uocabulis, ueluti legimus in uiti εγμε - δε καὶ γε γψ ιλὴς Le p. 67 133). Atque eadem ratio conspicua est in uita Persii bie): fuit morum leuissimorum' 59 ), fuit frugi' ci ci ρ υν Cic. Tusc. II 8, 16),

pudicus a di s/ων. oriebatur praeterea e certo illo discriptionis Schemate mos, ut uerba in principio collocarentur quasi inscriptiones et tituli eius partis quae sequeretur Le p. a 34), id quod non minu obseruatur in uita Persit, ubi in principi enuntiati leguntur natus' deeessit' pat0r' studuit' amicos habuit' fuit' μreliquit' scriptitavit'. Ratione atque c0nsilio quibus conscripta sit uita Persi ex De Valerii

Probi genere

72쪽

- 50 Atque primum, si quidem de Valerio r0b Ruetore quaerimus, de huius sermone disputabimus. Atque ille repetiuisse uidetur, quod erat eius de ing0rrupta Latinitate iudicium, uerba ex antiquo Sermone une Spreta a recentiorum polito genere dicendi in uulgarem consuetudinem deciderant, ueluti utebatur ossabulo

donicum' Charis GLI 198, 12 Κ), quod uetere plerumque dixerant Neue, Formentelire II 970 Drager Histor Syntax Leipr. 1882 II 611 sqq. ) S. H. Selimalg Arch. f. lat. Lex. I 335), et ex primi saeculi scriptoribus qui uulgari usi sunt sermone, uelut Scribonius Largus et Vitruvius et qui temporibus Aureliani fuit Iulius Valerius p. 25, 1 78 14 103, 26 uebier). Vulgaris deinde sermonis sunt frequentativa uerba uelut raptatur' Serv. ad buc. V 76) Ex eodem genere adsumptum S uostabulum pergo utari' Don Andi . V 3, 4 , Gess. XIII 21 3) quod Latini non nisi demisso stilo admittebant. Porro e uulgari sermone repetita est locutio iuxta esse', quam in adnotatione Serui ad en X 182 Probus se adiciunt adiacent et quasi iuxta sunt tradit neque ito Ribbeeli

pr0L p. 146 neque Iulius te up p. 110), qui eam ad Situm

locorum retulit, recte intellexerunt. Probus autem cur Caeretani auxilia adlesiisse dicantur declaraturus eos et finitimos esse dicit adiacent' et uinculo quodam coniuncto esse uel societatis uel affinitatis iuxta sunt'). Cuius locutionis apud Latino exemplum est Suetonianum illud Calig. 10): tantique in auum et qui iuxta erant obsequii, ut non immerito Sit dictum eiqS'. Graeci ζιεξάτινος εἶναι dicebant. Eadem ratione qua hic particula quasi' posita est, 1 0bus dixit Donat ad Andr. V 3, 4): est autem ain quasi aisne' es. GelL VI 0, 3: capio quasi captio ') uidelicet non ad similitudinem quandam Xprimendam, Sed prorSu ad congruentiam Graesti ita in Xplicandi rebus 9 usurpabant Vulgaris denique sermonis est illud propter scribendi facultatem' GL IV 271 4 in praefati0ne commentarii de notis, ubi edit0r Probianum sermonem parum intellegens et ad perpolita Latinitatis regulam accommodaturus difficultatem' scripsit, siquidem

1 id quod Drager affirmat donicum non nisi indicativo modo accommodari, non procedit, si quidem in glossis legitur GL V 6, 28 donicum eiurem donec refutem' et Valerius Probus παραφρασει usu non nisi coniunctivum modum ponere debuit: non eam usque uot amare donicum effligatur' 'id est frangatur puella atque Xanimetur. Quam asαφθασιν uerbi Naevianicum poneret Valerius Probus, Aristarchi sequebatur Xemplum cuius λεξεις Homericae cireumferebantur, Ricuti apparet ex schol. Vonet. A ad II 435M-ET NYN HOWAYOI EI MEΘA' Dico a rastor ρχου λεξεις ἐκ του to 'Hιάδος ΗΘ πολυν χρονον A in αυτο AEI ME υναθροιζώμ εδα

73쪽

declarandam causam, non ad finem Stendendum licet ueteres

Sallust Iug. 100 1 et posteri0res Iustin. 11, 7, 4 ita dixissent Drager, Synta I 590), ita ut in ueterum usu et in uulgari

consuetudine propter omnino idem ualeret atque Graeca particula νεκα. Etenim in uniuerSum con Stat Graeca uerba et dictiones ex Graeci sermoni exemplo figuratas quas qui polite scriberent diligenter uitabant, plurimas fuisse in Latinae gentis uulgari sermone et in littermorum cottidiano usu Valerius autem Probus minime Graeci uocabulis ab Stinebat, quippe quiaret θανον classi diXerit Serv. Aen. XI 554), neotericum Serv. Aen. II 605), calamitas παρα τὴν καλά/ιλ ν' Don. Heg. prol. 2, 3), in perfecto quod pro graρακε si ενου et pro ἀοριστου habemuS, nam amavi πεφίληκα και ἐφίλησα significat, similiter feci, εποινὶ καὶ ποίησα, uidi εωρακα καὶ εἶδον Prisc. GL II 445,

Itaque ne miremur Probum in steteri quoque Sum 8Se uocabulis Latinis illis quidem, sed e Graeca ratione potius positiS, ueluti sub illo aliud agens quo Probus utitur Serii Aen. I 21 pro

eo quod est egres Sus ex argumento' - qui significatus a ratione Latina alienus est y - latere apparet Graecam uocem ἀλλοτριον 'ab argumento alienum', cf. Plut Tim0l. 14, 15 Tai Ta μἐν Ουν υκ ἀλλοτρια της τ υν i 0 ἀναγραφῆς Ουδο ρ στα cξειν ἰos εθ' a'.

Et ad en I 371 sublustris nox est habens aliquid lucis' inis dixit cuius menti frequentissimum illud Graecum εχων obuerSabat. Nempe non obliuiscimur robum ortum in terra Graeca Graeco sermone inde a puero usum SSe. Atque hac

1 de Graeci uocabulis interprotationis loco adscriptis in Charisii et Prisciani artibus egit Ioannes Tolhlehn, och. f. lass. Phil. 1907, p. 1020 et Beri phil. Och. I908, p. 1163. 2 Quo magis appareat Probianae locutionis nouitas, uerba posui alterius scriptoris Latini simili in argumento, Quintiliani uidelicet XI 2, 11: quod

more poetis frequentissimo digressus in laudes Castoris a Pollucis exierat', ubi mirus an est et sententiae et uerborum consensus cum Probiano sed Vergilius amat aliud agens exire in laudes populi Romani'. 3 haec Probi esse uerba confirmatur scholio Veron ad Aen. X 369: Probus hic posuit aptissimum Xemplum eiqS'. 4 in quo dicto offenderat Bern Κuebler l. s. p. 18 adn. 4 tamquam Berytio indigno.

74쪽

etiamnunc Italus recte dicit: se iungeva a tempo stabilito. ravrebbe visio', id quod nos deducit ad cottidianam ueterum Latinorum consuetudinem, sicuti lautus dixit Rud 495 et 590: si inuitare nos paulisper pergeret, ibidem obdormisSemuS'. Grammaticus uero Latinus ita digere non debebat, et meminimus oppr0brii infantiae quod in Berytium mouerat Suetonius cf. p. 28). Atque omnino in praefatione commentarii de notis deprehenditur paupertas quaedam eloquii et asperitas. Nam quod dixit

GL IV 271, 3 pro uoluntate fit optime quidem hoc fecit, sed minime recte dixit 271 4 pro usu public fit et pro

obseruatione communiit', quae contra Latini sermonis ueritatem figurauit ex primo illo pro uoluntate', quod praeterea iterum legitur 71 11. Eandem paupertatem ostendunt uerba in tam exiguo ambitu repetita e0mprehenderent 271, 6 et comprehendere'

271, 11, sicuti in uerbis Probi a Gellio II 6 , , descriptis loquito procul dubi0 minimo spatio intermisso reposita est cf. Serv. bue. VI 6 sine dubio').

Probiana igitur eloquitonis proprietate enarrata quaerendum est Dum eadem eo spissua sit in uitae Persi dictione. Atque qui hane consgripsit, ex prisga et uulgari consuetudine

adsumpsit figuram frequentativam uerbi scriptitare' 59, 16 B), quamui poetam non intentiore quadam diligentia scriptioni deditum significauerit, sed prorsus contrarium dixerit seriptitauit et raro et tarde'. Eiusdsem generis sest illud 59, 26) decessit uitio st0maehi'; nam uocabulum quod est uitium ea qua hic positum est significati0ne morbi ab eleganti0ribus repudiatum in uulgari mainime et in medicorum Sermone propagabatur. Cato, Varro, Seribonius Largus, Vitruvius eo usi sunt. Eodem pertinet figura u0rbi coepisse coniuncti cum infinitivo, qua cireum scriptionestoriSti Graeci ut exprimeretur, cuius exempla in uita Persiileguntur b8, 15 c0epit uti', 59 i.) diripere coeperunt'. De uetere ac uulgari locutione ludos facere supra digium est . T.

Praeterea locutiones leguntur non rarae quae, ut in communi non erant Su, Sic uirum demon Strant qui Graeco Sermone potiuSassuetus Latina ex Graeca ratione ponebat. Quo in numero Stillud 58, 11 extulit' id est sepeliuit', quod sane Latinum est neque tamen hac significatione facile inuenitur nisi addit funere'

uel mortuum'. Et re vera posteriores uitae Persi interpretes hanc uocem non intellexerunt ), Graecis uero haec OX λιφερειν

1 nam ita legitur in uita Persi cod. Bernensium Ε. urg, Die Persius- scholien nach de Berner Handschriston, Burgdori 1889 p. 23): Fuluia Sisennia

75쪽

cf. 5, ). Prorsus singulari quodam usu est illud 59 fuit

pietati erga matrem . . . exemplo Sufficientis', ubi sufficiens' idem ualere apparet atque abunde Sufficiens' maxime idoneum' egregie aptum' qui uoci uSu quam ui omnino non inusitatus,

tamen non ita frequens est iu litteris Latinis. Atque omnium tuae inueniuntur proxime ad hanc figuram accedit l0cuti Curtii Rufi hist Alex. VIII 4, 10: multiplicat labore sufficientem malis, quis ipsi ce8Serant, regem de Serere erubescebant'. Id uero obseruandum est hominem Latinum fere ubique hanc uocem adhibere in re mala atque molesta, ueluti Suet 0n Vitell. 13:

epula . . . quadrifariam ei Spertiebat . . . . facile omnibus Auseficiens uomitandi consuetudine'. Tamen apparet quantum intersit iniser sufficiens calamitati id est obsister ualens et sufficiens laudi', quod idem ualeat atque adeo praestare ut laude dignus sit quispiam id est per se sufficiens laudi'. Quae significatio ab usu Latiuo aliena esse uidetur, nam idem Curtius Rufus tali in re n0n sufficiens ponere satis putauit, sed abunde suffigiens' ueluti III 6, 19 aetas quoque uix tanti rebus matura, Sed abunde sufficiens'. Iam apparet hanc locutionem pietatis exemplo sufficientis singularem illam quidem in litteris Latinis' referendam SSe ad VSum uostis Graecae ι-νός, de cuius significatione dignus, idoneus, abunde suffigiens conferas imprimis Sum Seriptorum Veteris Testamenti Edw. Halch, 40 cordane to the

Septuagint, Oxford 189 I p. 683); quae significatio praeterea

c0mprobatur adnotatione Corp. Gloss. Lat. II 331, 42 'Iκανος sufficiens idoneuS'. Sicuti Valerius robus in praefatione commentarii de notis e praegestente illo pro uoluntate insolenti0ra illa figurauerat pro usu publico et pro obseruatione c0mmuni'. ita uitae Persit Scriptor, Sicuti 58, 15 dixerat amicitia uti', infra 58 26 finxit usus est conuictu qu0d nudus unquam dirit script0r Latinus cf. TheSaur ling. Lat. S. v. 0uuietus). Eandem paupertatem

mater eius nupsit postea Fusio equiti Romano, qui Persium quoque intulit et nutrivit intra paucos annos'. cf. Od. Bern. 539 Xcerptum l. s. p. VI) Persium de Tuscia natum, Romae e puero nutritum et de equestri Ordine

t Quint. inst. orat. I 9, 3 quod opus etiam consummatis professoribuadifficile, qui commode tractauerit, cuicumque discendo sufficiet. cf. inst. III, 6.

76쪽

- 54 ostendunt partieulae ita ut similia in tam breui narrationis spatio saepius repetitae 58, 16 ita ut', 23 ade ut', sed non iit', 59 . ita ut'. Neque illa ieiunitate quam adfectabant grammatig hoe in genere, excusantur quae 58 9 leguntur: pater eum pupillum reliquit moriens annorum fere sex', quae asperitate laborant et ambiguitate quae quidem sublata erit, si partieipium moriens ita arte coniungatur uerbo reliquit', ut unam quasi appellationem exprimant duo uerba ' κατέλεα θανών'), qui usus in Graeco sermone miro modo latius patebat quam apud Latinos

Proprietates igitur sermonis in eo maxime contineri uidentur, quod scriptor uocabula tum prisca tum uulgaria inferre non dubitauerit, quod uerbis usus sit quae ex ratione Latina speciosa Sint ac potius recondita, e Graeca uero ratione triti a frequentis uSus. Unde agnoscitur Seriptor Latina uerba dedita opera capessens, cuius in mente ivsederit forma Graecae originis.

Quae ratio omnin Valerii Probi generi dicendi accommodata est. 92. 44 Iam de additamenti agendum erit quibus uita Persi inter-t'monti polata est a posteris. Atque primum 59 ,-60 B quae in epimetro perhibentur, Cornutum carmina Persi correrisse, ea in ipsa uita quamuis concisis uerbis tradita esse iam supra monuimus p. 47); unde apparet ea hue translata esse e libro aliquo, quo de eodem argumento disputatum erat idque copiosius. Atque remotum esse non aliquantum a uitae ipsius ieiunitate huius epimetri distendi genus et goneiunitate quadam et elegantiae studio compositum esse iam animaduerterat Augustus Reisse

Scheid Suet. p. 397), qui suspissatus erat p. 398 Suetonianae

uitae fragmentum hi seruatum esse. Quam sententiam GuStauus Korige dicti0nis Suetonianae uestigiis apertis confirmauit. Altera illa quam Bergili duce secludere solent editores interpolatio inserta est . 58, i , ,: nam Cornutu illo tempore

tragicus fuit sectae poeticae qui libros philos0phiae reliquit'; quibus sub uerbis latere intellexit Nemethy Persi edit Budapes 1903):

Cornuto traditus fuit sectae st0icae philos0pho qui libros reliquit'; qua in re, quod Cornutus Stoleae disgiplinae deditus esse traditur, id uitae scriptor non docuerat, erSiu uer Cornuto SuS SSemagistro eique bybli0thecam reliquisse in ipsa uita perhibetur. Itaque hoc quoque additamentum e copiosiore uita adsumptum eSSe uidetur neque longe a ueritate aberrauerit is qui haec Suetonii uerba esse duxerit. De uerbii sectae stoicae phil0sopho cf.

77쪽

Sectam Sequeretur'.

Quae uitae Persianae condici inlustratur simili statu uitae Terentianae, quam e Suetonii libro translatam commento D0natiano praepositam hodie legimus; nam subiectum est epimetrum quoddam de homonymis, de fide fabularum num recte ad Terentium referantur, quae Secutu Sit Xempla Graeca, quomodo Suecesserit poetae ars muSiea. Quae cum omnino e ratione

Alexandrinorum disputata essent, eo l. s. p. 12 affirmare non dubitauit haec ex Valerii Probi uita Terentiana sublata esse. Quod si uerum est, Donatus Terenti uitam Suetonianam quam

in Suum Sum conuerterat, Suppleuit e Probianae uitae memoria. Atque consimilis quaedam compensatio facta esse uidetur

Ρersi uitarum robianae et Suetonianae, ita ut illa breuior de Cornuto stoico notitia suo J0e in margine adscripta sit, longior illa xpositio de Persi Lucilii aemul et eronis insectatore, de Cornuto carminum discipuli castigatore, toti uitae subiecta sit. Num igitur eae quae nunc leguntur interpolationes meram ostendunt memoriam Suetonianam Non ita nam is qui posteriore aeuo uitam Persit iterum descripsit, eam quam iuuenerat adnotationem margini adscriptam textu inseruit et suo ingenio usus uerba adaptauit reliquo uitae ten0ri. tque primum illi quod Suetonium scripsisse apparet Neronem principem' es. Suet. rhet l), proprium signis statum principis non iam intellegens ex sui temporis ratione addidit illius temp0ris' '); idem interp0lat0 illud quod perperam legerat: nam Cornuto tragicus fuit sectae poeticae philosopho cui libros reliquit ueram Latinitatem restituisse sibi uisus scripsit: nam Cornutus tragicus fuit Aeetae poetissae qui libros philosophiae reliquit', et e0dem modo quo ad Neronem principem addiderat illius temporis', nune inseruit illo tempore'. Denique quo uerba iussu dius transirent ad sequentia, p08uit illud sed eodem modo quo iuncturae gratia in principio epimetri poSuerat sed mox'. Neque tamen in hoc constitit interpolat 0r; Bam adnotatione ad sat Ira parum diligenter lecta addidit illud cuius libri principium imitatus st'; cf. Frid. Mar Ad Lucit 383. Iam huius disputationis summa facienda St. Etenim Sue De Persutoni hae uita conscripta non est propter uerba illa 59 4 hunc

t Loeos quibus apud Iuvenalis interpretem leguntur uerba illius temporis' illo temporo exscripsit Iustinus Oetaer, De A. Cornelii Celsi rhetorica,

diss. Vindob. VII 1903 p. 3.

78쪽

Suetonius non curauit. Neque post Suetonium omnino probabile est scriptam esse uitam ideo quod grammatici, si qua Opus eratuita in commentando uel edendo poeta, non noua uita conscribebant, sed e Suet0nii libro sibi sumebant, sicuti fecit Donatus cum commentum Scriberet in Terentium et Vergilium. Et omnino, id quod grauissimum est, ea ersi memoria qualis in uita exstat, nisi breui post poetae mortem colligi potuisse non uidetur. Itaque statuendum erit uitam Seriptam SSe a gram

qui Alexandrin0rum instituta in edendo libro et conscribenda uita sequius sit. Quae omnia Valerium Pr0bum ueluti digito demonstrant. Accedit quod sermo Omnino aegommodatus est dicendi generi Berytii. Cum praeterea traditum sit Valerii Probi nomen tamquam auctoris uitae, de Beryti Persi uitae seriptor et carminum editore dubitare non isset in). Nam recensum eSSellibrum ersi a Valerio robo comprobatur loco Diomedis GL I373, 1 Κ: pis pisas ' et est apud Persium I b8 ambiguum a

tergo ciconia pisat ' an pisit ' legendum sit sed apud ueteres reperimus etiam n littera addita pitis V quod est tundo 'i pinsit Secundum tertium ordinem, ut Ennius decim annalium 351Vahl. pinsunt terram genibus . huius perfectum pinsui , ut apud 0mponium l88 Ribb. cum interim neque malis motui neque palatis insui . Quae uerba edit0rem Persi aperte osten

quem Probum esse uersu Pomponii confirmatur exempli loco

allato, qui iterum affertur a riseiano GL II 35, 21 addito

nomine Probi: pinso in sui facit perfectum, quod robus usu Pomponii comprobat: neque mali motui neque palatis in sui . Quod praeterea legitur apud Diomedem pinsit sequndum tertiumor dii em', id mirum in modum inlustratur obseruati0ne Aldhelmi A. Mai claSsic auctor toni V Romae 1833 p. 38 . . tertiae coniugationis uel tertii et si iii, ut Valerio grammatico uocare

libuit'. Nam quod Valerium dixit Aldhelmus, qui de Valerio Probo quem Probum Valerium iam Gellius dixit XIII 21 1 agatur dubitandum non est, sicuti in codice auant 24 GL

1 De scholiorum origine post C. F. Hermann et Ottonem Iah egit E. urg, Die Persiusscholien nach de Bertior Handschristen, Burgdor 1889 p. VII sqq. M. Manilius Phil. 1905 567-569 cf. praeterea Paulus essner Bursim. Jahresber. I908 138 p. lG sqq.

79쪽

Postquam igitur operam quam impendit Valerius Probus Iudicium do recensendis tractandisque Scriptoribus persecuti sumus, ratio fert ut iudicium laetamus de uiro cui fama posterorum fauit nicia θρέυm0ν. Qua in re ita procedere ui Suni St, ut primum rationem quam secutus esset grammaticus in emendandis script0rum uerbi perpenderemuS, OStea interpretationis existimationisque officio, quod in grammatica summum esse Dionysius dixerat, quomodo iuuetus esset OgBOSceremUS. Atque praeclarum quo omnis Probi ratio ac uoluntas intellegatur in tractandis seriptoribus testimonium exstat apud Gellium 15, 18. Nam legebatur in Sallustii Catilina 'satis eloquentiae, Sapientiae parum' quod iudicium cum faceret de uiro historicus, Sus esse uidetur αντιθε σε υς genere in tali re minime ins0lit in litteris Latinis, cuius consimilem Duram profert Quintilianus X 1, 5. cum Varronis laudem restringeret: plus tamen scientiae ollaturus quani eloquentiae'; ceteros litterarum Latinarum l0cos qui hue pertinent collegit E. . Fabri, C. Sallusti Crispi opera, uruberg 1845 ad hunc locum Valerius tamen Probus n0u eloquentiae sed loquentiae legere coepit et sic a Sallustio relietum esse adfirmauit. Cuius emendationis causaSattulit duas, alteram quod loquentia nouatori uerborum Sallustiomarime congrueret, alteram quod eloquentia cum insipientia minime conueniret. EX O uero quod eloquentiae uocabulo non apte designatam esse dixit insipientiam, intellegitur eum agnouiSSein locutione Sallustiana e0ntentio is quam dicunt Latini figuram; et omnino hoc potissimum argumento ductum esse Probum ut traditum illud eloquentiae mutaret scriberetque loquentiae', intellegas cum consideraueris quid essesterit mutata locutione. Essessit enim, ut clarior pr0mineret illa νει θεσις qua insipientia loquacitatis ab historigo contraria posita esset sapientiae. Verum hoc monendum Si hac in re neque Sallustium uossem loquentiae n0uauisse, id quod affirmauit Valerius Probus neque ipsum grammaticum felici coniectura eam assecutum esse; nam Iulium Candidum argute hoc uocabulum finxisse eoque uti solitum esse supra intelleximus p. 31). Iam quomodo uersatus sit Valerius Probus in tractandis uerbis Sallustii intellegitur. χ iis arci igitur dietionis explorabat ad Dionysii Thracis se conformans uoluntatem, qui in partibus grammaticae numerauerat eam quae Oentur ἐξ νησις κατα τους νυπάρχοντας ποι τεκους τρonroυς Suppeditata

80쪽

uero ex sui aeui usu noua illa locutione loquentia', qua significantius exprimi posse uideretur illa quam in Sallusti agnouerat contrapositi figura, non haesitabat illam quae tum demum temporis innotuerat uox, tu ueteris historici uerbis substituere Subm0t igitur quod traditum erat uocabulo eo procedit audaciae atque securitatis, ut Sallustium ipsum uocabulo feliciter fiet ita seripsisse contenderet. Quam praeterea coniecturam, quamuis ingeniose esset Xcogitata, tamen necessitatem non habere dudum

Iulius teli uiderat l. s. p. 130). Itaque minime laudandus hac in re uidetur Valerius robus qui uerba tradita mutare non debebat. Sed latius patere uidetur temeritas critici. Nam ita parum circumspecte in speciosam hanc coniecturam irruit, ut ueram

Catilinae imaginem dilueret. Neque enim, id quod riderigus Uriigius C. Sallusti Crispi opera quae supersunt, Lips. 1828 p. 29 iam obseruauerat, insipiens fuit ille neque temere loquax quod Valerius Probus uoluit, sed magna pollebat persuadendi ut, sicut Sallustius ipse testatur orati0nibus quas ab illo habitas fingit c. 20 et 8 operi insertis. Iam agendum erit de uersibus Aen. VIII 405 406 optatos d0dit amplexus placidumque petiuit coniugis infusus gremio per membra Soporem'. tque imitatus est Vergilius h0 l0c Lueretii

praeclaro uerSu prooemii 33 sqq.: in gremium qui saepe tuum Sereicit aeterno deuictu uulnere moriS, 35 atque ita suspiciens tereti ceruice reposta pascit amore auidos inhians in te de uisus, eque tuo pendet reSupini Spiritu Ore.

Nec te fugiet uersum Vergilii aut superi0rem 394 tum pater

aeterno fatur deuinctus amore factum esse eX Xemplo Lucretiani 34 similiter Vergilianum 633 tereti ceruice reflexam ex Lucretianora, tereti ceruice reposta'. Quo Vergilii cum Lucreti0con Se S comprobatur lectionem coniugis infusus gremio', quibus verbis Vergilius aeddidit Lucretianam imaginem in gremium qui Saepe tuum se reicit', ueram esse atque a Vergili ita uerba esse relicta. Quo tamen de logo, quem ut recte intellegerent uehementer laborauerunt grammatici antiqui, quae fuissent Sententiae interpretum, conlectae leguntur apud Seruium ad Aen.

VIII 406: CONIUGIS INFUSUS GREMIO 0 est ante concubuit et sic quieuit. Probus uero et Carminius propter SenSum cacenphat0n infusum' legunt, ut sit Sensus dormiit cum coniuge dormiente, id est petiit s0porem infusum etiam coniugi gremio.