D. Ioannis Molani, s. theologiae louanii professoris, ... De historia ss. imaginum et picturarum pro vero earum vsu contra abusus. Libri 4

481쪽

r Ambrosius cum flagello pingatur.

P Roxime apud Romanos sequitur instum Ambrosii. Quem beatus Vincentius praedicator notat in Lombardia eum flagello pingi, propter ingenuam loquendi libertatem,qua nec Theodosio Imperatori pepercit. Quae narratio nota est ex historijs Ecclesiasticis, Theodori tidi aliorum . Addi porest secunda ratio, quia quod Doctorem fidei decuit, Arianam perfidiam expulit ex Italia. Est &tertia ratio, eaque, Ut apparet, primaria, quod Mediolanenses ipso inuocato ad Parabia gum victoriam sint adepti, anno Domini 1338. Ex quo tempore religiosa ciuitas , hapis ira memor accepti beneficij , Diuum Ambrosium cum flagello depictum in aeternalia eius rei memoriam haebere voluit . Vt habet Lectio tertia Ambrosianae Ecclasiae', in festo S. Ambrose pro victoria , quod est at. die Februarij mensis . 'Apiarium , si alvearium , nonnulli ad pedes appingunt', Propter miraculum examinis apum . Quod Paulinus refert initio vitae

Depictara

482쪽

OClauo die sequitur celebritas Con

ceptionis Beatae MARiAE. Quam exosculo conceptam esse fabulosum ess 8cobs muta quorundam figmentum. Vnde memini me legisse apud Robertum de Serm- Licio, Episcopum Aquinatem acrem rea δε tauδprehensionem Imaginis, in qua Anna Ioachim sub aurea porta se mutuo osculantur, cum subscripta rubrica, TaIiteteoncepta est beata MARI A. Videntur mihi huius erroris occasionem desumpsisse ex apocrypho libro, qui inscribitur Proteuangelium D. I acobi, in quo sic habet impressum in Germania exemplar. Et stabat Anna in porta, viditque Ioachim Veniem tem .cum gregibus suis , & accurrens appensa est a collo eius , dicens: Nunc cognosco quod Dominus Decis benedixit mihi vehementer, quia quae eram sterilis, in utero habebo,ubi ipsi vi

dentur mihi, pro' habebo) legisse ha

beo. 3 Hoc aut sim ite quid eos respexisse putarim. Vnde S. Epiphanius, Tametsi mri menim historia Mariae, & traditiones ha- ερη/ro

bent, quod dictum est patri ipsus Ioa- α

chim in deserto. Uxor a concepit: ta-

483쪽

374 Pa . Has T. f. IM A O. men non quod sine coniugio hoc factu, neque s ne semine viri,sed futurum Angelus missus praeuaticinatus est, ut ne qua haesitatio fieret , i propter id quod iam ex Deo ordinatum est,& a Deo promissum. Porro sicut Canticorum liber rene applicatur beatae Virginii, sic etiam suauis ad inuentionis est ea Virginis imago , in qua et appinguntur, sol,stella, luna, porta coeli, lilium inter spinas, speculum sine macula, hortus conclusiis, fons lignatus, Ciuitas Dei, & similia , asscriptis etiam verbis : Tota pulchra es amica mea, &macula non est in te: electa ur sol v pulchra ut luna: stella maris: porta coeli: sicut lilium inter spinas, &c.

De situ sancti Thomae ioter duodecim

Apostolos.

hi litia festa quinto die antecedit 1N Thomas Apostolas I hsu Christi.

Quem pictores quidam in ordine Ap stolorum inter vlthnos Ponunt si cum Marc. 3. ponatur *4auo loco: Mprib io. c. s. septimo: In Actis ver b sexto. Et similiter in Canone. M ita ἡ 'bi legitur Petri, Pauli, Andreae, Iacobi, Ioannis, Thomae. Non facta*m amem huju si tus

484쪽

mentionem, nisi putarem pictores exi prauo quodam iudicio minorem existia mationem habere de sanishoThoma quia Ioam de resurrectione Christi dubitauit. Vnde etiam nonnulli satis contemptibilitert irreuerenter dicere solent, Tu es deprobi genie sancti Thomae , quando aliquem, notare volunt tarditatis in credendo: a clim in omni honore habendi sint Apo- a stoli. tanquam patres, columnae,&fundas menta orbis terrarum;& dum praecipuosia Apostolos cecidisse legimus,cogitandumi sit id propter nostram instructionem. Dominum permisisse. ivnde Gregorius; ait, Plus nobis Thomae infidelitas ad fi- ἔμβης dem, quam fides credentium discipulorum , profuit. Est & aliud quod sanctus, Anthoninus sic reprehendit in parte tit. 8. Nec etiam laudandi sunt pictores CV, cum apocrypha pingunt,utipbstetrices in s. partu Virginis: & Thoma Apostolo cingulum suum a Virgine N A ni A in Aia sumptione sua propter dubitationem di- missum: & huiusmodi. , t

ὸ De pictura Natiuitatis Chri . t . .

is C Apur LVII. G :Equitur solennitas Natiuitatis Doiamini nostri Iasu Christi . Circa quam

a , multa

485쪽

s Da His T. S. I M A G. multa notanda eslent,nis praecipua quaeque iam antea explicassemus. De puerpe .v mo enim Mariae exstat libro secundo caput. Senium Ioseph attigimus libro eo de capite o. prolixius de eodem libro. tertio cap. Ir. Nuditatem lasciua in circa in sentem I E s v M vitandum esse, explicuimus

subseqnenti cap 31 libri secundi. Qisae quod dicta sint non repetemus, sed eis pauca sub ij ciemus. Et in primis notat Petrus Richardus in libro de passione Petri Apostoli, pictores quosdam contra historicam veritatem obstetricem divae Virginis amissis manibus pingere , cum

Mon habuerit obstetricem.

De boue autem Ss asino circa praesepe Domini, Erasmus ad hymnum Prudentij in Natalem Domini, A priscis usque saeculis,inquit,manavit ad nos pictura, quae, IEsu praesepi addit bovem & asinum. Quod tamen in sacris litteris non est aperte proditum.r sed occasio sumpta vi-UAE. . detur ex Isaiae Prophetia, quae dicit: Cognouit bos possessorem,.& asinus praesepe Domini. Haec Erasmus. Allegari etiam p. a. solet ex Abacuc , iuxta Septuaginta duos interpretes , In medio duorum animalium cognosceris. Sed haec nonnulli tan- 1.Lu- tum mystice intelligunt. Quare ad aper- σα tam scripturam refero, quod Bbnauea-

tiira scribit, de boue de asino circa praesaepo

486쪽

I IB. LII. C . LVII. 37 saepe Domini, non haberi auctoritatem, nila antiquitatem picturae, quae vocatur scriptura laicorum. Habuit denique Na- Uuitas Dς mini nostri aureum pri sepium

Constantinopphi de quo Chrysostomus. O si mihi licer i videre illud praesepe in Homit x quo Dominus iacuit . Nune nos Chri-m Luc .' Ri iii, quasi pro honpre Iulimus luteum,& posuimus argenteum: sed mihi pretio, su) illud est quud 4bhi tum est. Non con-dςmuo lepsi qui h pnoras causia fecexunt. que ςnios illo qndemno qui in templo Merunt vasis a xρ,sed admiror Dominum. inii Creator est mundi, non inri ter aurum. dc argentum, sed in luto nasciis

P ξοultimo loco dicendum est de Iota

. ne Euangelista, Quem etiam Roma ni imberbem pingunt: apud quos tamen eurum more, eum barbis cernuntur, Augustinus,Hieronymus, Ambrosius, Fran-ςiscus, & alii sancti. Huius igitur picturaedandae sunt .rationes. Neque enim unam, sed pluteo collegit Petrus Sutor, Carthusianus Parisiensis. In libro de triplici con nubio diua Annae, cap.s. Dicimus,inquir,

487쪽

DE 'His T. S. IMA aduersarium inaniter pictores vellicare quod lo an nem iuuenem , imberbem, Serne legantem, depingere soleant . Siquidem . pictores ipsi in hac parte potius laudandi sunt,quippe qui d mitigant pru't dentes, apte,& accommodate, Ioanne es iuuenem&imberbent, partim propter aetatem, quia adolesceisserat is, porre .ecente: partim propter penetuatn- virgi nitarem: purtim χόilique iid pris potien

o studeant. Calicem in manu habet, paPtim

propter Verbum ChiistiGalicem me fibibetis, Matthaei cap. 2o. partim etiam quia ut sanctus Isidorus scribit in libro de patribiis hoatessala enis. Et laetitiferum haustum, non solum euasit periculum, sed eodbis pristiutos poculla in vitet cap. 1. reparauit statum. Quo etiam pertinet, quod in isolitoqu's inpud mutumkGAlegit uot Pro tua dulcedine gustalidaι vetanena poculum: intrepidus Iovianes potauit . Quodqde Albertus Castellanus i in Sacerdotali Romano habeat benedictionem vii)P contra venenum,in sesto sancti Ioannis Euangelistae v si latam. . Quod au - tem non debeatpuer pinsi apud natre in suam . na Christo petentem quod nescie-Zib a. bat, adnatalem sansii Iacobi fiatris eius

488쪽

. Liv. III. CAP. LVIII. 37'notauimus. Quidam etiam pingunt eum sponsum in nuptiis habitis in Cana oppido Galilae, . Quod quarti parum nobis probetur quarto libro dicemus. Cap. 22

De pictura dabini Episcopi Spoletini.

CApvT LIDI e trigesima, ultimi mensis natalis est Spoleu, sineti Sabini Episcopi. De quo memorabile est quod relaram ex Paulo Diacono Langobardoati mili st*i- tib. Α, co. Ariulphusi, dux Spoleti gentilis, in bello Camerino conita Romanos d vidit quendam strςnu et pugnant em , α chpeo suo aduerse partis hctus a se ad tentetn.. Peractu praelio rogauit suos , qui pra* alijs fortius bellasset. ponde m illic nullum fortius bestantem , quam ipsum ducem, vidisse. Ille ait, Certe multo per omnia me meliore ibi altu vidi.Cum- qise dux aduenisset prope hasirica Sabini, interrogabat, cuius illa ta ampla domus esset. Responsumq; est ei a viris fidelibus, Sabinum ibi martyrem quiescere: quem Christiani, quoties in bello contra hostes

irent, praesidium haberent: aC eum prop- terea an auxilium vocarent. Arius plius .

adhuc gentilis respondit , Et potest fieri, ut homo mortuus aliquod viventibus,

489쪽

equo desiliens basilicam conspecturus intrauit aliisque orantibus, ipse picturas mirari coepit , cumque figuram martyris. Sabini depictam vidisset, mox cum ius

mento astirmauit, talem Omnino eum Virum , a quo in bello protegebatur, sormam, habitumque habuisse . Ad huius. modi triumphum respexit Mediolanentis Ecclesia , quando ob victoriam Para-hiagi obtentam merito Ambrosis patroni sui, eum in perpetuam rei memoriam cum flagello deinceps depinxit. Eodem pertinet quod Mechlinienses Lambertum Leodiensem Episcopum & martyrem suum vero Apostolum , peculiariter

depingant cum militari habitu sub Epiti copali,& gladio in m nu,quia eius metito Danos a sese lagatos agnoscunt.

490쪽

SACRARUM

IMAGINUM HISTORIA.

OBER QUARTUS.

De vultu Chrinii.

Ostquam absoluimus duodecim anni menses restat ut pO bstremo libro quaedam notemus ad festa mobilia, & communia sanctorum . Otia in re auspicabimur ab ipso Saluatore nostro . In for-

manda igitur facie Christi. pictor operam dabit vi ipsam speciosam faciat. Nam visu gratiosissimus fuisse traditur Christus, ut Ioannes Chrysostomus testatur, Ho- milia 28. in Matthaeum , &, sicut Hieroa Hier innymus scribit, fulgor ipse & maiestas di uinitatis occultae etiam in humana facie relucebat , meminit eiusdem splendoris Damascenus, lib. . de fide, cap. II. Long ἡ autem est pulcerrima ipsius forma nunc in e lis , ut in quem Angeli etiam pro- r.ret uspicere desiderant. Ac tali etiam post re- si irrectionem fuit in terris. Nam si iusti Mat. 13. Llνbant sicut sol, in regno patris sui: Suanto