장음표시 사용
151쪽
Ultra ducentas. CORN. Majorne aeris columna, hominis cujusvis capiti incumbit ALEM Iino. CORN. Quid An nostrum unusquisque. singulis momentis, ducentas aE-tis libras superverticem gestamus ALEx. Indubio. CORN. Rem miram & incredisilem narras. FR AN C. Quantum ponderis super humeris λ A LEx. Tantundem & amplius. CORN. Non possum in animum inducere, ut id credam. Imo tale irridebit commentum Iudaeus Apelvo, qui facile omnia credit. Edoceas etiam velim certum & definitum pondus cylindri aerii. ejusdem crassiti ei, sex videlicet digitorum diversae autem altitudinis. ALEXAN. Cedo altitudinem. CORN. Duodecim pedes. Quid multis, determinato mihi desinitam ayris gravitatem. qui ab aedificii tecto, ad pavimentum usque, patellae huic innititur. ALEx. Quot est digitorum in diametro 3 C o R' N. Sex, & non plurium. A-LEx. Tum dico attrium cylindrum, a tecto ificii ad patellam usque demissirin. eique incumbentem tantidem esse ponderis, quanti est supra dictiis cylindrus. CORN. An pendebit ultra ducentas libras A L E x A N D. Ita censeo.
Coax. Non iam dubito, quin te erroris coarguam. ALEX.Cujusnam COR N. Priorem dicebas cylingrum, a Terrae supersicie, ad Atmosphaerae summum usque protensum, non multo amplius ducentis pondo pendere: hunc autem, a pavimento aedificii, adtec iam solummodo extensum, tantidem esse ponderis , ais. ALEx. Sic est. Quid tum postea tCORN. Quid λ δn cylindrus decem, duodecimve pedum in altitudine selum, tantidem est ponderis, quanti multo rum milliariorum cylindrus in altitudinet ALEx. AEque sortitCr ae graviter, Mevior ille cylindrus intra tectiam . patellae incumbit ue ac longior & altior ille extra tedhim, Msub dio, eidem incumberet. Vel, ut paucioribus dicam, uterque ejusdem est Eiate ii. FRANC. Haec quidem etiam mihi satis obscura, imo & incredibilia videntur , nedum
152쪽
illi qu* hujus doctrinae veritatis est impersuasibilis. Idcirco ex te sciendi desiderio exardeo, siqua tibi suppetant argu
menta, rationumve momenta, quibus haec evi
cas. ALLx. Non quidem desunt, quae postmodum. Di logo teriso, liόνυ cundi invictissima adseram. Sed ut eo rede, am, unde haeci me abduxerunt, dico duos illos cylindros Urios in Libra Naturali diversi ponderis & gravitatis none a. in Lib a autem Artificiali. gravitate disterre. Rat o superius patet posterioris , quia nimirum alter e altero, ma.
jor est aeris moles. Ratio prioris est, qui a ambo illi cylin. dri, ejusdem sunt pltitudini proindeque crassior, plures Mercurii in Baros copio digitos suspendere nequit , quam
tenuior; & ex consequenti, tanto pondere stagnantem prethi t Hydrargyrum minor aeris moles, quanto Major XI. ALEx. Ibidem ascrit, si Daera iro repleatux tuim uinii novem uigilis brevior;''s mo e Dulo Det e/tatur, I
gnamique e sei curio immergatur o/ificium, tum remanebit in illo rubo aliquis Io rarrari cylinuius, ipso etiam tubo bietiore brevior , adeoque ι eoior c linio inquipondet ame aeri : Non ergo propter aequilibrium remanere. Haec ille . Respondeo, videntur haec verba innuere, quod ex tubo undetriginta digitis curtiori, aliquid Hydrargyri defluat, sicut e tubo eadem mensura productiori, quod quidem certae experientiae ad versatur, ut claris .ine patet ex Sectionibus secunda . H quarta , Platori quinti , hujuι libri. F R A N c. An aequi pondium intercedere. arbitraris. inter Hydrargyrum in tubo viginti novem digitis breviori, de externum aerem; quemadmodum inter Hydrargyrum in tubo illa quantitate longiori. &eundem Z ALEX. Si proprie loqui velimus, non est aequi- ponitum , sed potius sustentatio: Nam aequi pondium necessario requirit duorum corporum pendentium vibrationessus liue deq ue, quod hoc i n casu cerne re non est, dum nempe tubus est undetrigmta digitis breVior. a.
153쪽
Xa I. ALEY. Pag. sq. Gm Auctori ad reddendam rationem , cur in Baros copio Hydrargyri cylindrus suspendatur, perventum est, dicamur ergo poti s , ob praepeditum AEtherii luxum uberiorem sussori, ac deliseri intra tubum Hydrauν-rum, per renisum aeris intus violenter expansi, extra vero vDie ter condensati, ipsique gravitanti H rargyro contrauitentis, comis muni Natura corpora omnia connecteηte, ne divulpo contingam.
Haec ille. FRANC. Haec quae sunt obscura, captuque difficilia, explicentur quaeso, ut quid per hanc responsionem velit Deusngius, clarius innotescat. ALEx. Est quidem hic nonnihil obscuritatis, quam . quoad ejus fieri potest, clarioribus terminis, dissipabo. Sensus igitur videtur hic, quod cylindrus Mercurialis Baroscopii, aeris gravitate superficiei stagnantis Hydrargyri C D sdeseratur huc quamprimum , Dromo, Baroscopium, de quo, Dialogo secuηλ. collocuti fuimusJ incumbentis, non suspendatur, sed aere quodam condensato, premente illam superficiem ex una parte, & interno aere multum exspanso, ex altera in
te, inter B & A nimirum. Nam juxta Deusingit placita. ne vel minima est Vacuita, inter cylindri Mercurialis, &tubiverticem intus: Ideo, censet spatium illud aere repletum esse, licet valde quidem distento&expanso, pondere videlicet Hydrargyri deorsum nitentis, cui jam dictus aer adinstar laniculi, ex una parte est annexus, tubique vertici ex altera parte. FRANC. Forte hinc habuit suum Funiculum . Cornelius COR N. Minime vero. A L E x. Et ne in expanso illo aere B A, lacuum existat dis Emi sum. cuncta illa spatiola, uberiori AEtheris asiluxu repleri existimat, qui eo recurrit, aere sit pra modum expanso, & rarefacto. Eruditi illius viri responsionem, ad hunc modum explicatam. multiplici errore laborare video. Nam primo,unde oritur illa adris condensatio, cujus meminitὶ Fieri non potest intumescente Hydrargyro C D, ut evidenter contra tuam in hac re sententiam,
154쪽
Dia j tertii , h in sit f. mi Frnicisce ostendi. COR N. Coi densatur sorte ille aer. ob magnam aetheris copiam, qui eum derelinquens, & transiens per tubi latera, aeris inter B R A spatiola inania. replet. ALEx. Tametsi is videatur verborum sensus, puto tamen dissicillimum, iis sic explicatis iidem adhibere. Nam primo. si res cum pertinaci se
ret. AEtheris existentiam absque haesitatione inficiaretur, quem diceret neminem hactenus existere demonstrisse Sautem evinci nequit. AEtherem a Natura solummodo compae ratum esse, ad Vacuitates praeveniendas ue quum praesertima nemine hucusque demonstratum sit. Naturam a Vacuo penitus abhorrere. Secundo,.qui vel probabiliter ostendi potest,
quod , subsidente Baroscopii Hydrargyro , derelinquat
Ather aerem externum, & penetrando tubi latera, spatiola istaec aeris inania inter B A, repleat 3 Tertio, quomodo probari potest, quod defluente Mercurio, ullus aer in spatio B A remaneat. Nam reclinato rubo, ut DL, totum illud spatium denuo Hydrargyro repletur; quod non contingeret, remanente ibidem aere , qui procul dubio, argento vivo ascendenti obsisteret. Rectius quidem hac in parte Cornelius, qui omnem aerem ibidem existere denegans, Funiculum ex subtilioribus Hydrargyri particulis. commentus est. Sed de hac re infra, Sestionesecunda, DialogEfecundi. libri quarti. . XIII. Ai. Ex. Multum jam diei processisse. atque vesperam appetere jamdudum video: Admonet itaque tempus, ut hodiernis laboribus desistamus, nam liber non es, qui non aliquando nihilagi' F R A N c. Non invitus tibi obsecundo, quandoquidem mihimet nonnihil taedii , ex hujus
diei colloquiis irrepsisse jampridem sentiam. Sed cuinam
Cometae inspectationem hac nocte commendabimus 3 A-LEx. Perlibenter ego hoc faciam , modo ccelum sudum aetserenum inveniam. D sto. Coelum, crede mihi. here. - jamnunc . .
155쪽
. .r: L I a z R I . D I 4 VI Ia . , re rufamnunc serenissimum est; per totami hanc noctem persa surum. ALLK Quinqsti Dromoi Din. Rigissistinatim sane gelu, neque vel levissimani video iambeculam , quae coelum obnubens , stellarum, C exarum ve prospectum prohibeat. ALLX. Bene habet. Tu in cum hac nocte excubabimus. Quoniam vero appexit Sa .hathum, quem diem Deus Optimus, Maximus , non noslus
negotiis, sed suo ipsius cultui destinari volust, idcirco, licis quicquid est operis, in aliam noctem maninei se .P Q. Imo, here, si probe memineris, appropinquM dies ballio multo angustior AL Laia, Papael lus mih ait M. Nostine hodiernum. profestum este , & pineium , Dum vinatatilium. ALEx. Pene milu excitarat . DRq. Ninc mirum, quum non interdiu solum, sed noctu etiam, nimia animi licitudine temet hactenus multum ς isti Mumm c es, i&exsicces. Utrimque, minoris idiu pin, si vel
Septimo quoque die, boni quid piam, xes, ei uin i animi
causa; surneres. Ε nixe rogo. here. tibi consulas , ip*que
valetudini ac saluti, quibus nihil tibi charius, prosi j j s
provideas. ALEX. Satis novi, Dromo, quorsum hςc tua tendat oratio. Pessimum , & inauspicatum admodum tibi
foret omen . . si Natalicia non celebrares, adeo cuti curandς,
catillo, deditus es. DRo. Semel in anno, here, genio indulgendum est. ALEX. Deberes tu potius grato animo , inaestimabile in nos misellos peccatores , eo die collatum denζficium recolere. DRo. Id imprimis, & ante omnia, here, mihi curae est. Posteaquam aliquantulum, mihi, pro mei in memet pietate, indulgeo. ALEX. Sed unde die in crastinum augustissimum nosti Z DRO Omnes, here, ita ajunt & eapropter indubius id credo. A LI x. Humanum solummodo habes testimonium. quod crebro fallax est. DRo. Id ex articulis fidei unum censeo. ALEX. Quid DRO. Nos omnes falli nequimus. ALEX. At non omnes 4 2 tecum .
156쪽
xi Dra hoc. Lia. I. DIAL. VII. tecum sentiunt , Dromo. DRo Video te, here, ex multis unum paulo infirmiorem. Sed crede mihi. ex iis non non sum , qui tam scrupulosa cura, parvula quaeque religionis momenta, quasi culicem percolantes, examinare so- lent. ALEX. Cave ne ventri magis, quam pietati , in Natalicis celebrando, studeas. D R o. Imprimis pietati. Saepenumero audivi, here . sed quid veri, falsive sabulae inlit , nescio. ALEx. Quid istuc est fabulae 3 DRo. Quo annis in coelis novam apparere stellam illius diei causa. L E x. Id indubio. ex tuo ipsius cerebro prosectum est DRo. Nolo in eo asserendo pertinax esse ue sed nisi mea memet saulat opinio, Cometes Natalicium postridie celebraturus est :Nam licet , postremis his septem noctibus . imberbis , caudaque detruncata, emicuerit, non dubito tamen, quam tum propria scientia, & peritia colligere possum, quin splendide crastini diei causa. sub vesperam radiaturus sit. LEx. Quid 3 An Corao stultior, autumas Cometen, camdam vel barbam, quam penitus amisit, recuperaturum tD R o. Res indicabit.
157쪽
In quo, vario explicantur stermone, caetera Ba-imst pii phaenomena. DIALOGUS PRIMUS.
Septimum proponitur Baroscopis pitae ηome ηοη, 6ημνι carus se inuo, ostenditur, me utique doctriηa ia libello is Ra cuo se Auramona ulterim examisatur. Personae colloquentes. O lexander. Dromo ramulus. Francisus. Cornelius.
I. A L E x A N D E R. 'Eus Dromo, transcurso opus est. D R o. Quor i sum, here 3 A L E x. Ad Cornelii, Francisci- que aedes. D R o. Quid eo 3 A L E x. Ad nunt elandum iis , ut huc quamprimum Veniant. D R o. Dictum puta. optat Alexander herus meus hodierno die , ut pancratice . pugiliceque 'ivatis. FRANC. Quid tu tam matutinus nobiscum vis3 Ecquid nobis in mandatis habes 3 D 1 o. Quamprimum ad se veniatis , cupit. F R A. N. Curriculo aderimus. C o R N. Nullus dubito, quin novae rei quidpiam de Comete nobis narraturus sit. D R o. Quid ais ηovae rei quidpiam. 8 Nostine novum in coeliqvisum Hale. elapsa nocte Cometen, C o RN. Novumὶ Quid tu ais iesipide DRO. Novum dico, quem antea vestris oculis nusquam vidistis. COR. Serione an joco 3 DRo. Dispeream, nisi mille in altissimo coelo, vibrantem caudam. antec*nam conspexerint. FRANC. Alexandrum accedamus, qui incis de hac re certiores faciet. C o R N. Adeamus. F R A N c.
158쪽
Aut parum prospiciunt oculi, aut ipsum ante seres, nos pra stolantem video. DRo. Imo, nihil tui fallunt oculi ; nam, indubio Alexandrum tuum vides. ALEX. Salvete multum, mi Corneli, tuque mi Francisce, tota hac nocte desiderate. FR A N c. Precamur tibi vicis lina salutem plurimam, atque gratiam habemus, quod tam sedulo, noctes atque dies, studiis nostris promovendis, incumbas. ALEx. Haud defuiquidem hesterni nocte, in contemplando Comete , queri
mirum in modum immutatum vidi. FRANe. Quid narras ALEx. Non circumrasus utante. sed radiosain in ortum stivum protendens caudam, effulsit. Ob id, rumor tot manat urbe, novum in coelis apparuisse Cometen. quem secundum vocant. FRANC. Adeone stupiduni est vulgus ALEx. Nec mirum, utpote . cui hujuscemodi res, curae non sunt.
Sed quid dicas vulgus Nam vix unum inter mille reperies, qui non id summa asseveret considentia. F R A N c Sed quid quaeso, causae, quod caudatus effulserit 3 A L i x. Id temporis, non splendebat vaga Luna, quippe, quae supra H ri Zontem non emersisset. Inde scilicet divinator noster Dromo, qui pridie ejus diei, Cometem, Natalicii causa in gnificum fore praedixit. COR N. Scitus quidem divinator,& lituo dignus. FRAN c. Meridianam notasti altitudine maALEx. Proser Ephemeridem, ut inscribatur. FRANC. Quid Z ALEx. Die Dominico . hora circiter septima vesperiina ,
v III Kalendas Ianuarias, Anno CIO IOC LXIV, radio minoxium .esivum protendens caudam essubit, ubi triginta quatuor moximae altitudinis graduum , in ipso nempe AEquatore. deprehensu est.
FRAN c. Sed quid ais ia AEquatore Z ALEx ob loci latitudine in . quae quinquaginta sex graduum est. CORN. Iam calleo. ALEX. Ad septimuin Baro copii phaenomenon proponendum, illico nunc accedamus. FRANC. Hoc quia quid est muneris Ic ossicii, tibi, Alo,nder, obeundum incumbi II. Alix. Quandoquidem vobis ita visum est, hane provinciam
159쪽
vinciam mi hi demandare ; idcirco , in hoc, quemadmodum
in aliis, vestrae voluntati parere non recusabo. Septimumqt
que Baroscopii phaenomenon, ad hunc modum mihi proponendum esse video. Quid videlicet causae sit, quaenam 'e ratio, ut, Hydrargyro ad usitatam altitudinem delapso, non
prius Baroscopium in sublime esserre incipias, quam illico cylindrum Mercurialem gradatim subsidere, & breviorem evadere, videas t Verbi causa, si apud hujus montis radices, quem quingentos passus altum suppono Baro scopii cylindrus yiginti novem si digitorum ue tum priusquam ascensum superaveris, ac ad montis verticem perveneris, duos ejus digitos cuciter subsedisse invenies. Quod scum eodem reverti,&de montis cacumine. ad radices usque descendere tibi animussi, tum eundem Mercurium intra tubum denuo ascendisse, pristinamque altitudinem acciuisivisse comperies. CORN.
Saepius quidem id a multis malvi praedicatum, qui id summa
asseruere confidentia, quos tamen puto rei ipsius periculummisquam secisse: neque in animum inducere queo, ut id jam- nunc credam, ni id a te. tua certa comprobatum suisse experientia mihi sidem seceris. ALEX. Ut omnem tibi scrupulum eximam ac paucis,quid veri sal sive in hoc phaenomeno insit, ostendam, non pigebit sane rem omnem, ab ovo usque ad
mala squod dici solet i quam summa cura Dindustri i, non semel sed saepius, idque diversis sinis in locis expertus sui tibi
cognitam facere. FRAN c. Flagrantissimo desiderio id ex te audire expetimus. III. AI. r X. Ubi primum itaque compertum est. cylindrum Mercurialem, eo altius in tubo ascendere, quo magis infra maris summum demergeretur Baroscopium: Et contra, eo magis eundem in tubo ciescendere, quo prop us superficiem ab imo reserretur, ut Dromonis constat experientia, declione decima tertia. Dialogi quinti , libri primi, tum cogita
re coepi, si a terra sursum, Atmosphaeram videlicet versus .efiexci
160쪽
egerri posset Baroscopium, & inde deorsum terram nimirum versus . nullum dubium sere, quin ascendendo subsideret, ac descendendo ascenderet in tubo Hydrargyrus. CORN. Hoc sane factu dissicillimum puto, nisi quis alatus seret qui etiamsi esset. maxime tamen arduum reor, vel ad mediam, nedum supremam aeris regionem subvolare. ALEx. Novi quidem id opus et se dissicillimum ; qua de causa, aliam inivi rationem, eamque compendiosissimam, facillimamque qua voti compos fierem. Perpendens itaque, ac animadvertens, convexam aeris superficiem, quibusdam in locis. multis passibus, montium imprimis altiorum verticibus, quam locis depressoribus, vallibusque propinquiorem esse: inde conclusi, eodem recedere, parumq; intercile, sive recta sursum per Aeris medium ferretur Baroscopium, sue ad montis verticem manu portaretur. Quibus semel perpensis, statui dehinc rem ipsam serio, ac sedulo experiri, ac periculum quovis modo facere. In hujus rei peragandae gratiam, mons quidam omnium hujus Provinciae ibitiana aeditissimus, quem vulgus, aliique omnes Tintocum nomine indigitant, quemque hinc. virinti & amplius puto distare pallitum millibus, opporbundi esse mihi obtulit. Libentiori animo locum illum delegi ,
ouod inter hunc locum. Glasiuam puta, ubi Baroscopii cylindrum Mercurialem, undetriginta repperi digitorum, I locique verticem, liberrimus. amplissimusque mihi, ejus altitudinis indagandae caus a, pateret prospectus. Duodecimo itaque Kalendas Octobreis, Anni cII lac LXI, omnibus ad hoc opus exequendum comparatis, ad summum montis verticem contendi unde, ab eximiam ejus altitudinem, qu 1 omnes circumjacentes supereminet regiones , in remotissimas quaquaversus partes prospexi. Hic Baroscopii tubum, summa cura ac diligentia, ad summam usque oram. Hydrargyro implevi, omnibus extruss ope sit serrei. aeris particulis, inter Hydrargyri particulas latitantibus. Dein, more solito, tubo