장음표시 사용
251쪽
subest Elaterio. Neque aliter fieri potest, cum totus, qui integram cavitatem compleverat ante demersum, ad tres propemodum digitos. post demersum, redigitur. FRAN c. Vis itaque totum spatium inter Μ, & soraminutum K, Lagena in fundo existente, aqua plenum esse ὶ ALin. Imo FRAN c. Sed quid causae, cur. Lagena denuo ascendente, tota illa aquarursus ex raminuto eXpellatur Z ALEX. Id evenit, ob validam incarcerati aeris potentiam:qui validi ismum patiens Elaterium, aquae ingressu laetiim, statim, ascendente Lagena,
totis viribus aquae supersciem M urget, eamque per raminutum erumpere cogit; idque non obstante aqua obsidente. Dixi ascendente Lagena. quoniam ascendendo pervenit eo, sin gulis momentis, ubi aquae partes longe minori subsunt pres 1urae, &Uarerio, quam unde proVenerat: proindeque, quum partes aquae summo propiores, minoris multo sint potentiae& Elaterii, quam partes inferiores, ideo inclusae aquae egressum molienti tamdiu cedunt, donec tota, incarcerati aeris
Elaterio, sit expulsa. DRo. Iamdudum, here, data est hora septima. Praestolatur & tibi in aula peregrinus nescio quis.
qui te conventum cupit. ALYX. Quisnam' DRo. Non memini, here, me eum usquam antea Videre. ALEX. Iuvenis, an aetate provectus 3 DRo. Atate proVcctus . . ALEX. Hinc, te in aulam propere conseras, atque eum humanissime in meum adventum excipias ; nam citius quain asparagi coquantur, adero. DRO. Faciam absque mora. ALEx. Statui nonnulla alia adducere coram vobis hodie nova experimenta, ad aquae
marinae pondus es gravitatem, quam in suo exercet loco, demonstrandam. Sed ob temporis angustiam, ea in posterum diem disseremus. FRAN c. Cui nam hac nocte Cometen cor templandi provinciam demandabimus ALEX. Si non penitus evanuerit, Cornelio. COR. Non detrectabo, modo coelum serenum fuerit: caeteroqui, quum jamdudum decrescere& diminui coeperit, vix nudis oculis conspicietur.
252쪽
novo illo Vrinatorum machinamento recens excogitato, cui nomen Campanae, ejusque usu, invictis ae eruuntur ν a iones, quibus elementum arua in suo loco gravitare obtinitur. Personae Colloquentes. ornelius. Glexander. Franciscus. 'immo ramulus.
I. C o R N. Elapsa nocte, ante horam sextam, meridi nam habuit altitudinem Cometes, graduum qq. min. 4O. Tardi ssime jam promovetur. Non dubito, quin intra paucas noctes evanescat, adeo languescit. Cauda vix discerni potest, Non major est stella quartae magnitudinis. Quod ad situm spectat, in eodem erat verticali cum lucida in fronte Arietis. Nam eodem sere momento , ad Meridiem simul pervenerunt. Fg AN. Quanta erat distantia Z COR. Undecim gradibus. d cemque circiter minutis, erat Cometes illi stella humilior ιhate enim maximam habuit altitudinem. grad. 1s min. FO AL Εκ. Inscribantur Francisce Ephemeridi, Die Mercurii,
pridie noni Jaηκaria . ant extam vespertinam, oni C I o Io CLxv, Meridianam habuit Cometes altitudinem. Irad 4 . min. o:
quo tempore in eodem fuit verticali , cum Lucida in fronte ίη rietis. FR A N c. Inscripsi. II. ALEx. Meministis , cum hesterno apponeremus Colloquio coronidem, huc accurrisse , ac nobis nunci ille Dromonem, peregrinum quendam, ad nostras aedes, mei compellandi caus.1, accessisse. FRANc. Probe id meminimus. ALL. Rarus is, & praeclarus admodum vir est. FRAN. Quam ob causam3 ALEx. Omnium totius Europa, artis urinandi est peritissimus. Machinamentorum quorundam conficiendi ergo, non multis retro mensibus huc appulit; quibus postea in insul1 Muta, quae inter hujus Regni insulas occidentales sta
253쪽
χst. non multo pridem feliciter usus est. Anno enim eis ibLxxxv mi, quo Hispaniarum Rex, ingentes illas copias navales Britanniam verius misit, sert Ortuna, navigiorum unum, paucis magnitudine secundum, ubi Boreales Scottae varies circumnavigasset, mare Oberrans, illius insulae portum quendam subit, ubi non multo post, casune an ex composito id factum sit, pauci norunt, pulvere sulphureo navis tabulata in altum aerem subVehuntur: postea, cum aeneis boni-hardis, aliisque id genus pretiosissimis imum petit . ubi in
hunc usque diem, per septuaginta septem annos mari o, tum , arenaque sepultum jacet. Jngeniosssimus hic vir.
artis suae tentandae cauia, eodem cum non exiguo apparatu, non multis abhi nc mensibus prosectus suerat; ubi . cum non diu commoratus tasset, tormenta bellica tria, aeneum uirum. alterum cupreumia rertium serreum, quod operae pretium vix existimabat, ex demerso sustulit navigio. FRANc. Rem jucundi issimam nobis narras. ALEx. Curiositatis ero, speciatim de eorum mole. pondere, & diametro inquisivi. Fe reum, quod inter sustollendum, aeneum autumabat, multa serrugine exedebatur. AEneum&cupreum, tam sartatecta
suisse dicebat, quam quo primum tempores a sunt. Ambo ejusdem sere longitudinis, undecim circiter pedum ι fusedemque diametri, octo sere digitorum este Hirmavit. Globis lapideis, non vero ferreis onerabantur, quod valde mira. tus fui Multa alia sustulisset, nisi ob aeris coelique injurias .coortasque tempestates. vertente Autumno, incepto desistere & in annum proximum disserre opus coactus fuisset. III. ALEX. In hoc exequendo negotio. est illi sua ratio& modus operandi ingeniosissimus ; qui multum 1 communi tritaque vii est diversus. Non enim aerem superne descendentem, ope tubi e corio, inter os & aquae summum coextensii,haurit: versim tantam aeris copiam secum deorsum portat, quanta respirationi per integram fere horam sussiciat. - Ε e 3 FRAN c.
254쪽
F R A N c. Rem miram nobis narras, quam audire valdὰ res tio. A I. Ex. LX plumbo iraque, vas quoddam campanae si and imum, cui ob id Campana nomen, fundit, figuram habens pyramidatam. triginta sex plus minus digitorum in altitudine, in orificii latitudine totidem. Ex Camane labro, ex aequo quadripartito, q .latuor suniculi, tres circiter pedes lonei in unum scabellum totundum. ex plumbo satis ponderosum
coeunt,,quod tum Campani demergendae, tum urinatoris pedum sus ciencii caussi appenditur. Ex eodem labro quatuor sintiliter ascendunt ad Campanae verticem qui ibidem,ut i- detur. ope annuli ferrei coadunantur, eidemque summa cura annectun tui . t Hinc funis nauticita non exigui roboris, ad manis altitudinem dimensus, Campa a cum ipso urinatore ad omni imum demittendς, atque ejusdem ad silmmum rursus attollendae gratia, porrigitur. FRANC. Quis obsecro, tale quid, aut vidit, aut audivit unquam 3 ALΕx. Cum subit animum, aut serio ex maris imo aliquid allevare, jocove periculum solummodo sacere , Campanam subintrat, pedibus scabelli ope sustultis , atque uno funiculo dextra, et altero sinittra manu prehenso, absque omni periculo , molestii damnove, Campana sene nautico demissa, imum secure petit Quod sit peracto negotio, illi revertendi animus sit, ea d to signo . 1latim attollitur. Hactenus ea, quae ingeniosiliamus ille vir, mihi a coena. elapsa nocte, narravit. Ego inde, novitate rei aliquantulum captus, multa hodierno mane . 1 uper laudatissimo hoc experimento. animo agitavi. quorum poymma. sigillatim in medium asserte non gravabor. Primo itaque scitote, dei siam Campanam, non sui sponte descendere tametsi ultra ducentas sexaginta pendeat libras. Hac de causia. appenditur scabellum illud plumbeum cujus superius memini, quod centum circiter, & triginta libris grave est, quo demergatur: Hoc primam phaenomenon evenit, propter magnam aeris copiam , quae in Campani cavitato
255쪽
Livni II. DIALocus V. MItate existit. Nam ex aere in aquam immissa. deorsum vergente orificio, tantum aeris secum deseri, quantum cavitatem suam implet. Ut modum Vobis Ostendam, adfer huc Dromo, poculum aliquod vitreum oblongum, vasque etiam aliquod amplum. aqua plenum. DRO Ecce, here, omnia praesto sunt. ALEX. Inverte jam Dromo, poculi orificium. D sto. Factum. ALEM In aquam insuper illud immerge. DRo. Immers. ALEx. Videtisnejam, quod nihil aquae in poculi cavitatem ascendat, tametsi totum immergatur, & subter aquae summum lateati quod haud dubie evenit, ob aeris intus habitantis resistentiam. Eodem prorsus modo demergitur Campana, ac secum suum defert aerem. COR. Nihil sane clarius. HLEx. Scitote secundo hanc ob causam, Campana primo
demersa, aquam urinatoris corpus circumsistentem, parum ultra umbilicum ascendere: unde, licet, partes omnes hae parte inferiores ab aqua ambiantur ; omnes tamen ea superiores, ab aere in Campanae coitate existenti ambiuntur solummodo. Hujus phaenomeni causa, cuivis est in propatulo, videlicet inclusus aer, qui aquam ascendere impedit. Scitote tertio, quo altius Campoa demergitur, eo plus aquae in Gjus cavi tatem ascendere 3 adeoque propius mamillas accedere: unde, cum quindecim Vel viginti passus demergitur, , qua septem, vel octo digitos ascendit. Hujus rei causa ex su pradictis petitur, aquae marinae Pondere nimirum, &pressura; quibus inclusus aer ad minorem locum redactus, sinita quam ascendere. Quarto, quo Propius aquae summo revertitur, eo magis aquam, quae descendente Campana, ascende' bat, ejus orificium versus subsidere. Nam quo propius Maris summo accedit Campana. eo minor est partium aquae preia
sura . proindeque magis Campaηα aer relaxatur. Quinto, hunc aerem intus habitantem, urinatoris respirationi sufficere. FRAN c. Nitum sane hoc milii videtur. ut Aeris
tantillum cordis refrigerio tam abunde sufficeret, ac si in
256쪽
aperto aere, & sub dio urinator existeret. A L E x A N D.
Hoc testitur quidem Experientia, ultra quam, nihil appent ire licet. IV. ALEx. Sexto sciendum est, quod non minus faciale Campana aer in apertos pulmones, respirandi causa irruat, dc ex iisdem contractis erumpat, quam si sub aperto caelo uri nator seret. Septimo, quam justi minum intercedere aequi pondium, inter aquam puta, quae sursum Campanaea rem pellere conatur, & eundem aerem, qui pari vi & potentia , aquam detrudere molitur. Octavo, urinatoris co pus totum. Omnesque ejusdem partes, quam maxime uniformiter & aequabiliter premi, & urgeri . hinc aqua, illine Aere. Id est, quanticunque ponderis, & pressurae est aqua, quae inferiores partes corporis comprimit, tantidem ponderis & pressurae est aer, qui superiores corporis partes urget FRANC. Hoc non satis clare assequor ue nam quinam potest tantillum illud acris. aeque grave esse, atque ingens illa aquae moles obsdens 'ALEX. Sensus est, quod utrobique sitidem Elaterii gradus: atqui Elaterium ponderi & gravitati indubie aequivalet. Inde luculenter patet causa, cur respiratio .sit facilis. Nono, etiamsi crebris respirationibus, vel allo quovis modo, existentibus nimirum artificis incogitan tia in Campanae lateribus, rimis vel aperturis, qua expiret inclusus aer, eundem tamen quam facillime suppleri possis, demittendis nimirum ampullis vitreis, vel lapideis robustorum laterum, nudo aere repletiS. quarum obthuramenta, si intra Campanae cavitatem extrahas, vel potius brevi manu ipsarum latera distringas , quod multo melius ceninseo, totus inclusus aer egressus. Campanae aeri sese commiscebit. Idem multo facilius. fieri potest, demittendo vescas acre distentas : nam quantacunque sit aquae profunditas & altitudo, earum tamen latera disrumpere nequit; cum
interea Lagenarum, Ampullumque latera, aquae pressura
257쪽
saepenumero, comprimuntur. FRAN c. Quid 3 An existimas vesicam aere sortiter inflatam , centum vel ducentos passiis, satiam tectam descendere 3 ALa X. Nihil certius. Et ratio es, quoniam latera, aquae pressurae cedunt, non autem Lagenae latera. Sed ut redeam, licet ob maris altitudinem, subter quod demergitur Campana, multum aquae in cavitatem ascendat, supra dicto tamen modo suppetias afferendo , tota depellitur αextruditur, quod urinatori magno commodo & emolumento fieri potest. Decimo, Campanam, nec inter ascendendum,nec inter descendendum. capiti urinatoris ullo modo inniti , vel omnino id contingere. Hoc experientia testatum est. & ratione etiam comprobari potest : quoniam, quum absque appenso pondere demergi nequeat,ob aeris nempe levitatem intus habitantis , dubitandum non est, quin ejus capiti immineat, &quasi pendula fluctuet. Undecimo, sciendum est, quo propius maris imum descendit Campana, eo minus fundi ab urinatore conspici, & quo propius summum ascendit, eo plus. Testatur id etiam experientia ; sed ratione Optica est demon-st randum. Duodecimo, utinatorem ad maris imum semel demissum, posse, scabello pedum seposito, in per arenam, ceu pa-Vimentum, huc vel illuc deambulare. F RAN. Non sufficienter id intelligo. ALEX. Perfacile hoc fieri potest : nam si ope alicujus brevis iuniculi, aliquantulum a fundo scabellum manu gestes,& id pendulum ante tibias facias quocunque animus seri, progredi potes. FRAN c. An non capiti, toto hoc tempore, imminet eampana, atque id sua cavitate obtegit ALEx. Indubie . FRAN c. Sed magni est ponderis scabellum, ut supra dicebas: qui ergo manu portari potest 3 AIEx. Per- facite: tum quoniam in aqua grave levius est , quam in aere: tum quia multum, ope Campanae superimminentis , sursumque tendentis, allevatur. Decimoterito, perfacile itidem e sese manibus pedibusve, ad quodvis opus faciendum , uti. De cimoquarto , urinatorem vel multis passibus subter aquam F f com
258쪽
commorantem , nihil aquae ponderis, aut gravitatis sentire. C o R N. Nunquam hoc audio argumentiam, quin id magni faciam. A L EX. Dccimo quinto sciendum est, sanguinis e na-ribus & auribus cruptioncm , multa Aeris aquaeque pressura& Elaterio interdum contingere , Campana videlicet viginti, vel triginta passibus , demersa. Narravit mihi ex ejusdem praeclari viri famulis unus, qui multoties uno die Campanam subiens, imum petiit, idem sibi nonnunqualia inter emergendum accidisse. Subdidit praeterea, Campanae orificio ex aquae summo emergente , multum aquae, in infima concavitatis parte . aliquamis per pendulum remansisse; cum autem plene emersi siet, totam subsidisse , externumque Aerem non sine impetu irruisse. Sanguinis eruptionem , emergente Campana, contingere opinor, ob debile inclusi Aeris Elaterium, qui non tanta vi superiores paries corporis quas ambit, premit, quant. I, aqua paries inferiores: unde, cum major pressura ventrem, pectus, & thoracem urget, quam nares & aureS, inde sanguinem erumpere necesse est. FRAN c. Sed quid ca sae, cur sit inclusus aer debilioris Elaterii nunc, quam antea ALε x. Campana alte demersa , inclusus aer aquae obsidentis pressura valde comprimitur ; imo eidem subest pressura, cui illa. At vero, Campana emergente, nempe e summo, ubi multo minor est aquae pressura, pati debet inclusus aer minorem partium compressionem. Huc accedit, quod ob diutinam Campana subter aquam moram, non paucae aeris particulae, crebris respirationibus deficiant: sorte donnullae et lain, propter quasdam angustas rimas, quae in Campana lateribus artifi-.cis visum subterfugiunt, exspirent: quas ob causas, eme gente Campana, inclusus aer multum rarescit, &inde factus debilior, nequit quas ambit partes corporis tanta vi, premere quanta debet. N on parum Aeris defecisse, ejusque Elaterium nunc multo debilius esse quam debet, luculenter patet ex novi aeris, instanti quo plenu emergit Campana, irruptione; id-
259쪽
que non absque impetu & impulsu. Hoc nobis manifestius evadet, demergendo poculum vitreum , quo paulo ante usus est Dromo. Hic de causa , inverso orificio, poculum insta aquae hujus summum immerge. DRO. Feci. AI. EX. Aperiatur foraminutum acus cuspide in poculi vertice , ut aeris p rum egrediatur. DRo. Quid praetereat A I. EX. Altius poculi labra demerge, donec dimidiatim aqua repletum sit. Bene habet. Denique , obthurato eodeminet sora minuto,eous que poculum alleva, donec ejus labra, quam proxime appropinquaverint aquae summo. D sto. Nonne dexterrime factum heret At Ex. Videtis nunc aquam illam in infimi poculi concavitate pendentem , aliquanto altiorem esse, aquae ambientis superficie. F R A N c. Binis digitis sane, ea altior est. A Lax. Aer etiam inclusus, multo minoris est Elaterii, quam erat: nam aqua pendula, sua gravitate nitens deorsum, sinit quasi inclusum aerem nonnihil seipsum expandere, quod sectione quinta, Dialogi primi, libri terti, fiet clarius. Tandem, Dromo, plene extrahas poculi labra, ex aquae ambientes summo. D sto. Quid hoc sibi vult 3 Delabente aqua, here, quae orificio tenaciter adhaerebat, irruit aeris nonnihil in poculi conca . vitatem. A LE x. Sciendum denique, nullius sore usus Campanam, nisi undique , quantum artificis cerebro fieri possit, quam ex achillime , accuratissimeque sarta tecta sit. Nam, si apertura aliqua, in ejus insit lateribus, qua exspiret inclusus aer, non dubitandum, quin , paulatim & successive irruente aqua, de Machina, deque urina toris vita, conclamatum sit. FRAN c. Quid illi faciendum est , irruente aqua ALEx. Campana egressus, sese ad aquae summum deserendum curet. V. A L a x. Ex nobili hoc experimento , non paucae deduci possunt rationes , quae aquae pondus & gravitatem demonstrent. Quoniam autem omnibus in propatulo sunt, idcirco. iis inserendis supersedebo. Nihilominus tamen sciendum est,
ope & auxilio talis experimenti perfacile essici posse, ut subter Ff α aquas
260쪽
aquas, tametsi satis altas, expedite tamen deambulemus, ve bi gratia ex hoc littore in oppositum. FRAN. Maxima quidem est limc curiositas. CORN. Velim potius e Repub. csset: nam quae curiosa duntaxat sunt, non autem utilia parvi pendenda sunt. ALEX. Utilissimum est Reipub. Campana. CORN. Nullum sane experimentum utilius. ALEX. Forie utile aestimabitur hoc etiam experimentum , quod traditurus sum. FRAN. Edoce. ALEX. Esticiatur Campana, vel Machina aliqua ciliaud absimilis, sed multo altior, & latior, quae omnes co poris partes operiat, & Obtegat; quaeqtic ad talos usque demissa, aquam non multum supra cos ascendere sinat. Fateor non exiguum plumbi pondus ei appendendum esse, quo demergatur, dc quo subter aquam maneat: id tamen non magno erit incommodo; quoniam licet in se magnae sit gravitatis,cui ferendae seorsum par non sis, nihilominu S opeCampanae suspensum, facile ex uno loco in alium moveri potest: imo, in tali casu, aequilibrium inter pondus appensum, ipsamque Campanam, facile facies: nam quanta vi & gravitate , illud hanc deorsum degravat, effici potest, ut tanta, haec in contrarium renitatur. FRAN. An tam mirifico domicilio tectus, aliquot milliaria
subter mare progredi pollum 3 ALE. Indubie . FRAN c. Saltem tardissime. ALEX. Aptiori figura, quam rotunda, ad progresse sum facilem faciendum, donari potest. FHANc. Si res ita se habeat, dicas mihi velim , an subter mare aliquot dies & noctes commorari possem 3 ALLx. Id facillimum puto. Nam posito, quod ex asseribus, quam optime inter se consertis extrueretur vas aliquod amplum in triclinii formam, superne undique occlusum . inferne vero apertum , tum certe semel demersum , quam plurimum Aeris in se contineret , quod respiranti inultum temporis suis ceret. Neque metuendum est, quod aqua irrepat, dummodo rimis & aperturis superne vacet. Si animus tibi non sit, demittendi domunculam ad