Dialogorum philosopicorum libri sex de aeris verâ ac reali gravitate, &c

391쪽

nus extendi potest, &dimensiones haheressaliatis, saltem. FRANe. Quid si ille te, perinde atque se, principium petere regeret Co N. Quinam Z FRAN c. Quaesitio est num dari possit Vacaeum, Tu id asseris: ille vero ne- at, quod sic demonstrat, ruisi xulla est extensio. Sic diu

inguis. Nihili realis nulla est extensio , concedo : Nihili spatialis nulla est extenso, nego. Iam quaestio est, num detur Vacuum ., aut dari possit aliquid spatiatet , P Sed hoc praetermisso, quid ad posteriorem ejus rationem , quam emcacem censeo, est respondendum CORNEI. Nondum satis clare ejus emeaeiam perspicio: Imo parvi

videtur momenti, ad tantam coue limonem stabiliendam. Nam ratione pari ta concludendum est, eadam est iura hominis animalitatis, ct animalitatis bestiae: Ergo his dua mali atessunι eaedeo. Ad summum sequitur solum, maximam esse inter patii idem, & corporis in eo contenti, s- militudinem ue non autem identitatem, quam inter substantiae corporeae, & spatii extensionem ponit. FRA N-cis c. Sed Ionge alia est ejus mens. Nami disertis vectus docet alii extensonem concipiendam esse , tanquam naturam specificam, corporis Vero tanquam naturam invidua-lori: Sed natura specifica, & indi vidualis sunt realissime eadentinet naturae Inde est, ut, sicut eadem est idea h minis, & Petri . ita eadem idea si spatii &ώb antia corporeae. Quando enim concipio intensionem corporis, puta lapidis, eodem conceptu, concipio simul extensonem n iii: sed hoc tanquam aliquid commune, illud vero tanquam aliquid singulare. Et e contrario, cum concipio extensionem lapidis , concipio etiam extensionem spatii oCox. Id totum lassicientex assequor. Sed unde certo mihi constabit, quae tota est dissicultas. non minorem esse identitatem, inter spatium, & substantiam corpoream in eo contentam, quam inter hominem ,:& Petrum I Indubie innec

392쪽

minem & Tetrum est summa identitas, ut omnes Metaphysici optime norunt: at dubitatur valde, num tanta si identitas, inter sipatii extensionem & corporis. FRAN c. At esse longum, latum, & prosundum, est utriusque conceptus. Co R. Res dissimillimae, ut paulo ante dicebam, posisunt in eodem conceptu communi convenire: Non tamen inde inserendum est, identitatem plusquam genericam, aut specificam, vel quod eodem recidit, si iiDuixem in ter eas intercedere: At similitudo omnis est inter extrema realiter distincta, vel potius ipsa extrema similia existen. tia. Quare, cum res ita se habeat, videtur dicendum, nullam esse identitatem numericam inter extensionem spatii &corporis . sed ad summuin similis inem sive identitatem fecificam , ut optime probat ejus argumentum. FRAN c. Non desunt, fateor, utrobique rationes, quae non parvi videntur momenti uel quibus adeo moveor. ut vix sciam, utra sententiarum sit probabilior, & magis amplectenda. ALEY.Tutius sane multo videtur agnoscere patium esse aliquid distinctum ab ipso empore, quam omnipotentiae id denegare, quod vix creaturae est denegandum, essicere puta, ne, sublato corpore ex hoc loco, aliud in ejus locum succedat. Cogitur item admittere, quod disertis habet verbis, mundi universitatem, nullos extensionis suae terminos habere ; quod est creaturam actu esse infinitam, quod lubens nollem dicere. Quod ad nostrum institutum attinet. parum referre puto, si e detur Viscuum, sive non: quum absque eo Vel posto, vel supposito. cuncta facillime explicentur Baro scopii phae

nomena, aliaque omnia, aeris Elaterium, dc ponderositatem concernentia. Ideo . rem dubiam in bivio relinquendam esse censeo. Nihilominus dari vacuum ae seminatum non inficiabor, ut Sectiones tima. Dialogi tertii, libri δε- ωηdi, innuere visus sum. ubi de inanitatibus aquae mentio facta est. DRo. Here, licetne paucat. ALEx. Modo ne

393쪽

Lill RiaIV. Di Λ Locus L 31ς extra oleas. DRo. Ibidem sum. ALEx. Perge igitur. D Ro. Nonne videtur, concesso dari vacuum di seminatum, indidem necessario sequi dari etiam vacuum coace vatum ; neque prosecto inter ista duo ullum videtur discrimen, nam magi S & minus non variant speciem, siquidem

spatiola illa quaequatuordecies plura sunt in aquaquam Hydnargyro, sngula suam habent extensionem, si extensonem, fiant longa, lata. & prosunda, & in infinitum divisbilia negative, & s habent extensionem ut quatuor. nihil obstat

quominus extensionem habeant ut sedecim, imo ut mille, Ahiod est ipsissimum vacuum coacervatum astruere : neque

quisquam liquido monstrare potest, quin, prout plures sunt inanitates in aqua qan stanno aut serro,ita fiat & majores. Quintiano vix videtur possibile dari corpus naturale quod in ratione condensationis deduci possit ad maximum quod scita ut nullas porositates aut inanitates habeat ; sorte etiam proiadaer corporum omnium se graviorum inanitates replet, ita aether, aut quocunque nomine Vocatur quod supra Atmosphaeram expanditur. aeris vacuitatibus supplend is inservit. Si vero vacuum vel disseminatum concedatur intra corapora homogenea, cur non etiam cucedi potest inter corpora heterogeneaὶ Quod erit vacinim coacervatumJ nam si harum partes singulta alternis tangunt & tanguntur in puncto, quare non etiam illorum A LE X. Ut argutatur nugamentum homini si Facilius multo est nodos nectere quam dissolvere. Sed nolumus in praesentitarum Camarinam hanc movere, nam Video appetere vesperanu DR o. Recte mones, here, propterea ego inanitatum tam Patrocinium quam oppugnationem desero, nam Venter inaniarum Ple nus est. Quantum est in rebus inanel

DIALO

394쪽

DIALOGUS SECUNDUS.

m alte proponuntur ratio ut, qua videmur probare dari Vacuum in Baroscopii tabo: se alia. qua id ma duxi

videntur probare. Personae Colloquentes. Frauiscus. Glexander. Cornelius. D/omo ramulus.

I. FRAN c. Superiori nocte, duas circiter horas ante Lunae ortum, stellulis omnibus clariss me scintillantibus. in ampliorem hortum, qui occidentem spectat, Cometae speculandi causa, egressus sum. Et i a prius oculos in coelum defixeram, quam mihi instar stellulae, quintae magnitudinis, apparuerit, quod quidem magnopere miratus sui. A L E x A N D. Lynceis, ni fallor, oculis nunc opus est. F R A N C. Non parum mei prospiciunt, tam noctu, quam interdiu ALEx. Imberbisne 3 F R A N c. Ne vel lanugo. ALEx. Ni me mea conjectura. fallat, aliquanto est prima: rietissella, occidentalior. FRAN c. Ita mihi visus est. ALEx. Quin oculum Telescopio instruxisti FRAN c. Absque eo fatis dilucio Comuten internovi. AI. EX. Meridianam altitudinem vix poteras observare. FRANC. Neridiem praeterlapsus est, priusquam una. ob multam lucem, apparuisset stella. Sed quantum conjectura consequi potui , videbatur altitudinem so graduum habuisse.

CORN. Rem miram narras; nam initio, non is circiter decembribus, elapsi anni, quam maximam habuit altitudinem , erat solummodo graduum s. ALEx. Notetur dies. FRAN c. Dic. . ALE X. mie luna bota feriquiseprima, decimo talendas Februarias , anni cII. IIc. LXV. visus est Cometes innar sellula quarta, vel quintae magnitudinis, nonnihil ouidentali/r 'Prima Arietis Stella, qui hac nocte, cum D meridiave Gabaιur altitudinem quinquaginta graduum habui e videbatur.

395쪽

LIER I IV. DIALocus II. ssi FR AM c. Feci. ALEX. Computasti Lunae locum id temporis γ FRAN c. Versabatur in decimo sexto Virginis, Sol vero in decimo quarto Aquarii. Observavi insuper Cometae positionem cum stellis in capite Arretis, quam sequens figura distincte exhibet.

. Boreas

Lucida in vertice Arietis. Borealis sequens in codem cornu. Australis in praecedente cornu Υprima.

Meridies

Cometes

II. ALEx. Ad propositum iam e diverticulo redeamus. Et primo , disquirendum est, utrum in superiori tubi Baros copii

parte, existat Vacuum aliquod coacervatum, seu spatium quoddam omni omnino corpore destitutum,delapso semel Hydrargyro ad usitatam altitudinem, viginti novem puta digitorum ρUt huic dissicultati fiat satis, quae apud nonnullos, ex vulgaribus una non est, varias proponam rationes, quae probabiliter evincere videntur , veram & realem ibidem existere uitarem, Hydrargyri defluvio factam. Dico probabiliter, quoniam opus est admodum alicui dissicile, id rationibus apodicticis. &evidentibus demonstrare. Et e contrario,iam dissicile sere puto, existentiam alicu jus corporis in illo spatio ostendere; sed imprimis dissicillimum, quid sit illud corpus in specie, & individuo, clare demonstrare. Et quoniam egregia aestimatur a nonnullis nostrorum Doctorum, in Philosophia, haeresis , tam absurdam propugnare opinionem, qualis est dari vacuum, ideo

396쪽

ea solvim proponam argumenta; primo, quae pro ea militare videntur: dein, non deero in afferendis aliis, quae non minus cssicaciter, Vacui existentiam penitus destruent, & evertent Rationes itaque pro Vacuitate , quam autumant nonnulli insuperiori tubi parte existere, ad hoc unum reduci possunt argumentum : videlicet,sii corpuβ aliquod, spatium BA, delapsi, H ydrargyro, repleat; oportet vel sit Aer, vel corpus aliquod aliud: atqui neque est Aer, neque aliud corpus quodcunque: ergo spatium B A est abiblute Vicuum. Major propositio est evidens. Probatur Minor per partes. Et primo, demonstro aerem non posse illud spatium replere; quoniam hoc eveniret, vel dum tubus reclinatur ut G E , vel dum ad perpendiculum erigitur ut G BA: sed neque hoc, neque illo modo , est aliquis in tubo aer: ergo spatium B A non est Ac re repletum. Disjunctio Majoris propositionis est manifesta. Probatur Minor ; & primo ejus pars prior, puta nustum esse aerem in tubo reclinato ut G E; quoniam adaequale Hydrargyro completur: ergo nullus in eo est aer, nisi dicas duo corpora, idem spatium occupare posse, quod est absurdum ' Probatur posterior pars, nempe nusium esse in tubo erecto, inter B or A , aerem. Nam si quis sit in illo spatio aer, vel tubi latera penetrat, vel per orificium G sub intrat: sed neutro modo, illi datur introitus: ergo aere non repletur spatium B A. Non priori modo , quoniam

concipi non potest, quomodo crassus hic aer, corpora penetrare queat, quorum partes, uti est vitrum , tam arcte compinguntur, & uniuntur. Adhaec , tametsi ex auro, similive aliqua materia solidissima elliceretur tubus, per cujus partes aerem penetrare, asserere cst deridiculum, Hydrargyrum more debito subsidere videbis. Neque possibile est aerem, Otificium C subintrare; quoniam adeo bene stagnanti Mercurio communitur, ut insania esset id cogitare, nedum dicere; praesertem si longe infra ejus superficiem immergatur. Imo, tametsi

397쪽

LIERI IU. Di Ahocus II. 3ει fluet tamen Hydrargyrus, ubi concipi nequit, aerem possco'rificium G subintrare, sublato digito. Praeterea, hoc conccsso, quod aliquis cxistat aer inter B & A, quaero quorsum Vadat . cum reclinatur tubiis ut G E Nam certa conitare potast experientia, reclinato tubo, totum illud spatium inane, inier- dum Mercurio ascendente repleri. hst hic observandum, Hydrargyro nonnunquam delabente ad punctum B. nonnullas acris particulas repertas esse, inter B&A. Hoc evenit, quia, dum Hydra γgyrus tubo infunditur, eius

partes non latis uniuntur, uti partes aquae, poti stimum cutubus angustae admodum est

cavitatis : pro videque accidit . ut nonnullae particulae aeris intus latitanteS. iii et so

dictum spatium alacriter ascendant. In huius rei testimonium

est. quod reclinato tubo'. non totum repleatur spatium BANudrargyro, sed nonnihil spatii . prope Verticem relinquat ur, interdum plus . Mnterduin minus , pro aeris quantitate ascendentis. Sin operam inter infundendum Hydrargyrum navemus. Ut . ope embo li serrei tenuissimi. omnes latirante; aeris

398쪽

Mercurio repletum iri , pro certo comperiemus. Et tametsi concederemus Hydrargyrum ex A ad B defluere non posse, quin nonnullae aeriae partici lae eX delabente Hydrargvro in i lud spatium ascendant, id tamen non probat particulas illas sescendere, solummodo vacuitatD evitandae caussa , quum tantum per accidens eveniat: non enim infundi potest Hydrargyliis adeo bene, quin nonnullae saltem remaneant inter ejus partes, aeris particulae, quae, inverso tubo, confestim ascendunt. Dubius non sum, quin, si possibile soret omnes aeris particulas e tubo extrudere , cum insunditur Hydrargyrus, ita ut ne vel minima intus remaneat, spatium B A, in verso tubo,

tam omni aere, quam aqua Vacuum esset.

III. ALEx. secundum, quod affero, argumentum, ad probandum nullum aerem in spatio BA existere, sic se habet. Si vel acus cuspide, foramini ilum ita vertice tubi, inter A & Baperiatur ; confestim cIternus aer non sine impetu irruit . quod fieri non potest, sit ibidem existeret aer aliquis internus. Pi aeterea, eo semel ingresta, totoque spatio B A eodem repleto denuo ideminet obsignetur foramilulum, & videbis, reclinato tubo, Mercurium non sicut ante ascendere , sed multos

digitos a tubi vertice E impediri; quod indubie evenit propter nigressum aerem, qui jam illud possidens spatium, Hydrargyro ascensuro est remora & impedimentum, ne ad tubi verticem ascendat, sicut prius. Quare concludendum cst , nullum posci esse aerem in spatio B A, delapso semel Mercurio quod infinitis aliis instantiis , si operae precium esset , facile probaretur IV. ALEX. Proximum negotium est, ut nonnullis ostenis dam rationibus , spatium B A, nullo alio corpore repleri.

Si itaque, ullo alio repleatur corpore, vel est AEther, vel halitus quispiam ex ipso Mercurio evaporans ν vel denique emu-xus quidam Magneticus e Terra proveniens : atqui in spatio B A, nullus talis est inquilinus: ergo in spatio BA, nullum omnino est corytis. E R A N c. Oblivisceris Liui Funiculum .

399쪽

LIERI IV. DIALocus II. 36scuius toties meminit Cornelius. ALEX. lam dudum , ut nosti, illud commentum explosimus. Sed, priusquam Minorem demonstremus propositionem, sciendum est creaturam hanc, quam crasthcra appellant , elle corpus admodum subtile , α propterea sua natura, cu iusvis alterius corporis penetrativum& per omnes Universi partes diffusum, ad conservandam partium ejus continuitatem & unionem , ne Vacuitates ullae eveniant : quando enim alia corpora monstrum hoc praevenire

nequeunt, semper & ubique praesto est Ger, quo Natura ad spatio la implenda, veluti communi caemento, sedulo utitur. Inde est, ut ipsi Mercurio in tubo, incluso, quam intime coexistat: & proinde, mirum non est, si, eo subsidente, in ejus locum succedat subtilissima creatura haec. Quo facilius eorum improbetur sententia,qui volunt spatium B A repleri JEthere, advertendum est, duo ab iis supponi, quae satis ambigua. & incerta haud dubie sunt. Prius, quod Natura per se , ab omni

uacuitate penitus abhorreat, eamque exhorrescat. Pae sterius,

quod de facto e ther existat, vel detur, quem multi Philosophi dari inficiantur, quemque putant nonnulli tam Chimae ricum, quam Ignem es emcntarem, quibus non lubens asscntior. Quibus animadversis, dico, satis improbabile esse , s premam tubi partem JEthere repleri: quoniam , dissicultas maxima est, talis corporis in rerum Natura existentiam demonstrare. Hujus eorum affertionis fundamentum est admodum fallax ; nam, quum existiment Naturam nullatenus posse vacuitates pati, & sufferre; inde concludunt necessario debere tale corpus esse, quod spatiola cuncta repleat, & Inoi tates inde suget, & cxpellat. Fundamentum hoc, inquam, est fallax, & incertum ; quoniam 1 nemine hactenus est demon stratum evidenti aliqua ratione, communem & Vulgarem opunionem Veram esse, videlicet, 2Utinamsenisus ab inanitate a horrere Imo, praecedente Dialogo, clarissimis experimentis eviciua, omnes vulgares rationes, quibus illa superstruitiur

400쪽

sententia, mera sophismata, fallacissimasque sallacias esse . quibus temere non est credendum. Ibidem etiam oliendi, quod ad summi m. ex adversariorum argumentis colligi poteti, Naturam non 8 rse, sed per ac ide s tantummodo vacuitates evitare. Quod attinet ad Halitum eX Hydrargyro evaporantem, aut Effluxum Incticum , quem aurumant e I erri provenire. iam parvi mihi viae mur momenti, ut ea refutatione indigna censeana . Imo, multo majoris aestimo proba nilitatis Ll- ni Funiculum, quem ait non modo spatium B A replere . scd Scipsam Hydrargyrum ius pendere, quod quid cm , fateor, tam novitium est commentum . quam et Halitus, quem fingunt. Mercuriatis. vel Esuxud radiorum LMagusticorum . quo tu pradictum spatium repleri volunt. Ideo hisce n Ugamentis praeteris missis, memet ad secundam hodierni laboris partem , mox

accingam.

V ALEx. Primum itaque quod affero argumentum . adprobandum nullam cita Vacuitatem in suprema parte tubi, hoc esto. illud spatium nequit effe omni corpore vacuum, quod luce repletur: atqui, delabente Mercurio, spatium B A, lumine repletur: ergo in illo spatio non est Vacuitas. Majorem propolitionem hoc dilemmate confirmo Lumen vel est substantia, vel accidens: sit sit substantia. tum necessario sequitur, inibi Vacuum non esse, ubi est lumen. Si sit accidens puta qualitas, adhuc tam necessirio tequitur, nullam ei se in spatio B Avacuisatem: nam cum lumen sit nuda qualita', uti lunt calor& frigus. necessario postulat subiectum cui inhaereat, ut recte docent Peripatetici. in b, polito,quod pollit accidens existere sine subjecto, verbi gratia lumen , stip emam tubi partem absque substantia possit occupare, inevitabiliter tamen sequiatur, nullam ibi Pacuitatem, nisii per inaciter asirmare velis,

puram qualitatem prorsus nihil esse, quod dictu durum cst. CORN. Argumentum sane efficax, quo nullum uspiam vidi essicacius. FRAN c. Videtur quidem magni ponderis, at nescio s