장음표시 사용
421쪽
LiERI IV. DIALocus. III. 387IX. ALEx. . ibidem dicit, quin es quo calidior erit ambiens aer , eo is Elaterem fortiorem ex M p thesi Pecqueto habebit , adeoque fortiori conatu nisis e , quam si frigidior fuserit , carnem , sanguinemque in Cucurbitulam intrudet et cum
tamen contrarium emenire certa experientia testatur : nimi'rum , quia propter a/bieniis acris frigus , magis r. frigeratur aer intus contentus , qui adeo magis condensatus , fortius iu-rro carnem es sanguinem tu Cucurbitulam allicit. Haec ille. Respondeo , hanc parvi momenti rationem esse, quoniam cuicunque subest temperamento aer externus , quantum
ad calorem & frigus, eidem fere subest aer intra Cucurbitulam contentus : unde evenit, ut ex ae quali temperamento
utriusque, aequalissimum semper observetur aequi pondium. id est . si aer externus, ut in aestate, sit calidior solito, tum aer internus est etiam calidior solito. Et si aer externus, ut in hyeme , sit frigidior solito , tum aer internus, ultimum frigoris gradum consequutus extincto calore , est etiam frigidior solito. F R A N c. Potestne aer internus fieri interdum frigidior aere externo. ALEx. Haud dubie . Appi, cando nimirum exterioribus vitri partibus nivem F R A N c. Quis effectus inde ALEx. Tanta celeritate interior aer condensatur , ut caro in tuberculum , non sine gravissimo
dolore excrescat. FRAN c. Id ne evidenter evincit, carnem attrahi . non autem impelli 3 ALEx. Nequaquam. FRAN c. Potestne interdum calidior fieri aere externo AL Lx. Etiam ι si nempe exterioribus vitri lateribus, linteum praecalidum admoveris. FRAN c. Quid inde sequitur ALEx. Mox remittitur dolor , tumorque imminuitur. FRAN c. Unde 3 ALEx. Attractione externi aeris, qui carnem sibi allicit. FRAN c. Me iam ludis. ALEx. Tam est verisimile carnem extrorsum , quam introrsum Ccc a X. ALEX.
422쪽
388 DrALoco RuM ΡΠ Itoso pNICO Ru MX. ALEx. Pag. IC6. Conatur Deilangius rationem reddere, cur caro , . sanguis in tumorem , applicata Cucur bitula . excrescant. Dicit itaque aerem internum, quiescente igne, es calore iude remisso , tu angustius spatium sese recollagentem , pro replendo spatio residuo allicere Usam ιamem,
o sanguinem , quum omnia corpora τι communis naturae cohaereans inter se , ac Vacuum dari nequeat. Respondeo, perquam dissicile esse explicare , quomodo contractus ille, internus aer , carnem & sanguinem allicere queat. Certe , nullum est sundamentum astruendae illius sententiae , nisi error communis , nimisque receptus , quod est unicum ad quod , desperata causa , confugiunt asylum, videlicet, quod Natura vitandae Vacuitatis ergo , semper or perpetuo sudeat unionem , ct continuitarem inter partes Universi cou- servare. Sed esto , quid tamen subest causae, cur aer internus , potius in hoc negotio exequendo occupetur, quam aer externus 3 Debeatne hic , tanto teneri desiderio sub intrandi, quanto ille, carnis introrsum attrahendae t Imo, si sit ob metum Vacui , tum caro & sanguis sua sponte, absque interni aeris attractione , & suctione excrescere debent. Dein , si quod tale periculum immineat, cur internus aer retrocedat, minor Umque quam ante , locum
occupet. & possideat 3 Debet ne potius suum occupare
spatium totum , quam retrocedendo , praebere Vacuitatis occasionem 3 Adhaec, multo minus laboriosum est 2 aturae , internum aerem rarefactum conservare , Vacuitatis fugandae causa , quam carnem, cutem, & sanguinem introrsum sugere , quae Vacuo expellendo nullatenus idonea
sunt. Quid enim ineptius supplendis spatiis, quam est animalis caro , ct cutis 3 Praeterea, quis unquam rite explicabit modum , quo siura in hujuscemodi producendis
effectibus , operatur Vel dicendum est eam innuerest
423쪽
Lian I IV. DIALocus III. 38; sic , ut loctuuntur, vel morabicr. Certe argumentis & ra. tionibus non utitur , persuadendo. Si influat physice , tum ipsa, praecipua & primaria causa est dicenda , causa puticiliciens. At quomodo transmittat energiam , vel quomodo a patiente recipiatur 3 Dum in carceratus aer carnem , & sanguinem attrahit , & allicit , ubinam intere 1 cxistit Nestura Intusne , an soris est An tum hic, tum illic , & cx consequenti, ubique λ Utrum dicenda est anima universalis , per omnes mundi partes diffusa , an vero individuum quoddam ens , modo in hoc loco , modo iuillo Z Vel , quemadmodum multi sunt Angeli , an multae itidem sunt 2 aturae , una huic rei , altera illi propria &peculiaris ,. omnes specifice differentes , uti Thomas Aquinas iam olim suos praedicavit Angelos : vel , anne omnes numerice distantes solum , ejusdem sunt speciei , & formae Sed an aliud nihil est Naturae faciendum . quam Va- euitates praevenire Certe , frustra tam est laboriosa, quum nullum sit ejus periculum , quod contradictionem implicat. Imo, . si hoc modo operetur , nullum finem habeat necessiim est , quod enim est impossibile, finis esse nequit:. non enim facultatem rationalem, sensitivam, aut innatam
movere potest. Quamobrem debeat Otura , tanto uti l bore ad evitandum id , quod nulla potentia produci potest . Asserit Deusingius Vacuum in sua natura contradictionem includere. Si res ita se habeat , quid opus est, ut Natura id impedire studeat Imo, non magis metuendum est. dari Vacuum , quam Hircocervum ; quum illius , non minus quam hujus existentia sit impossibilis. Summane esset alicui agenti vesania , & dementia , totis viribus anniti contra id , quod nondum est , neque ulla potentia fieri potest 3 COR N. Hoc sane est argumentum ad hominem,
quod secundum eorum hypotheses solvi non potest . qui C c a dicunt
424쪽
dicunt Vacuum esse impossibile, nihilominus Naturam semper studere , ut id praeveniat. FRAN c. Est tolummodo impossibile , quia illi Hatura adversatur. ALIX. Nequaquam , sed quia in sua notione, quemadmodum Hircocervus, contradictionem involvit. Proindeque bene sequitur Naturam non studere ullo modo Vacuum praevenire, quod nullius potentiae est objectum. XI. ALEX. Pag. a II. Proponit quaestionem Deusngius , quomodo in Soli pylam calcfactam aqua attrahaturi In danda responsione , Recte inquit in quidem Pecquetus,
circumfuso incendio c Lobnias plurimum exhalare, quem continet , acr/m, inquit e at serperam porro Elateri aeris exterioris , quasi aquam in e foliniam propellenti . attribuit id, quod potius tribueπdum aeri interiori refrigescenti, adeoque contractivo sui motu aquam introrsum in Ozolis iam Alicienti. Haec ille. Postea duo adducit argumenta, quibus evincere conatur aquam in 'oli pylam , non in trudi, sed allici, &attrahi duntaxat. Quorum prius est, si ab aeris externi Ela-ierio dependeat, quod aqua cui immergitur fiasipylae oriscium , id subintret , tum quo fortius est , hoc est , quo magis incendio, Vel pessu flagrat, eo plus aquae introrsum
adigeret : atqui tum impedit potius, quo minus tantundem aquae subintret. Respondeo, parum referre, sive calidus , sive non fuerit aer externus . modo aqua, cui demergitur Roli pyla , sit frigida ; quum de virtute hujus . solummodo pendeat, quod plus , minusve aquae irrepat: nam si aqua , subter quam demergitur Rolipyla , sit valde frigida , tum major est interni aeris contractio ι & ex consequenti , plus aquae subintrat : at si quasi tepida sit, tum minor est interni aeri, contractio ;.& per consequens, minus aquae subintrat. Posterius argumentum hoc est. Si ingressus aquae in Rolipylam , ab Elaterio externi aeris penderet,
425쪽
penderet, tum nonnihil saltem aquae in nolipylam frigidam irreperet , quod experientiae adversatur. Ratio sequelae est, quia externi aeris Elaterium, quippe qui multo ma jor est moles , facile Elaterium interni aeris , qui tam est pauxillus , superabit. Respondeo , hoc argumentum non majoris esse precii, quam praecedens. Nam tametsi aer externus , siit multo majoris molis, & quantitatis , quam aer internus , adeoque maioris ponderis, si in libra ara siciali ponderetur , non tamen totum ejus Elaterium , a versus interni aeris Elaterium exercetur. Sed ut verbo dicam nequit aqua in frigidam Rotipylam irrepere , quia aut internus eidem subest Elaterii gradui, cui aer externus ;sunt enim in aequilibrio.
426쪽
uaenam si immeaiata caussa cur aqua scenaat sentis re erat Hesperum, fulgentissimis radiis nitentem, qui id temporis, in ipsb AEquatoris puncto existebat, primo Arietis puta. ALEx. Non longe a Cometa distabat ergo FRANc. Aliquanto caeli plaga, ubi postremo visus fuerat,occidentalior. Ai Ex. Nullusne alius e Planetatum numero crat tibi in conspectu FRANc. Nullus sane. ALEX. Vix Cometen discernere poteras. FRAN c. Non, etiamsit lyncei mihi fuissent oculi. ALLx .Quid 3 An penitus desiit apparere ZEHANc. Intentissimis oculis quadrantem horae aspexi, at ne quide quicquam, quod vel ipsum reserebat, discernere 'Lix. Certissime jam evanuit. FRAN. Stellulassere tae magnitudinis notabiliter discrevi ; at ne vel Personae Colloquentes. Franciscus. Alexander. Cornelius .Dromo Famulus. I. FRANCISCUS. A luna nunquam vidi serenius, & tranquillius, quam nocte proxime praeterici. Veluti gemmae lucidissimae , omnes ad unam in firmamento stellae , praeterquam paucissimae Horizontem
et obsidentes, sulgebant. Sed ante omnes cerne Comei ce
427쪽
LIBRI V. DIALocus I. 'Cometae vestigium. ALEx, Notetur jam dies. quo primo
apparere desiit. FRANC. Est ipsa Linchnocata. ALFx. Mente profecto exciderat. CORN. celeberrimus quidem dies, quem probe memini . ex quo pater , meo praeceptori, me instituendum tradidit. FRAN c. Antonione isti plago - 'so, cui omnis noxa capitalis erat s quique nota magis puerorum pepercit natibus, quam si corium fuissent bubulum.
Cox N. Id quidem inficiari haud possum: nam severissime
disciplinam in nebulones exercebat. Animus adhuc inho rescit, quoties illius scholae mihi in mentem venit, ubi nihil nisi verbera, & fletus, audiebantur. ALEx. Inscribantur Ephemeridi, quarto nonas Februarias, die Jovis, an-, ni c I I. I c. L x V. Vparere desiit Cometes. FRAN c. Fa- .
II. ALEx. Hucusque de omnibus Baroscopii phaenomenis, & dissicultatibus inde emergentibus collocuti sumus. Proxima cura est, ut nonnulla alia faciamus experimenta, in quibus exequendis, inque eorum causis, S rationibus investigandis, multa praestantia Naturae secreta.& mysteria revelabuntur . quae non parum supra positae doctrinae stabiliendae conducent. In hoc obeundo munere, prius rationem, & causam reddam, cur aqua ascendat Antliam. Deinde . quaestionem desiniam. flum ad quamlibet altitudinem ascendere queat 3 Anilia Graece Αντλιον, ά ά ab hauriendo, Machinam ad aquam haurie dam significat. Magni est usus, & momenti in arte livesci gogica, ut omnes probe norunt, qui illius scientur 1 periti. Necesse non est, rudiorum ergo, eam sestematae vel figura aliqua, describere, quum plerisque. immum Naupegis , nautisque abunde innotesciit , qui ma iuunavigandi causa, utuntur. Idcirco, id operi ; praestram tens , ' hanc solummodo quaestionem, ad Anticin voti si muni spectantem, propon in i eamque, Uliam Damasa
428쪽
ti potest, resolvam quaenam videlicet sit causa, cur attractum Embolum consestim insequatur aqua ἔ Vulgo respondetur fateor) juxta vulgaris nostrae Philosoplaiae principia, aquam ascendere Antliam , Embolumque insequi, e- 'vitandae tacuisatis gratia.,Nam, si attractum Embolum non insequatur restagnans aqua, cui ejus inserius orificium ii mergitur, spatium inane relinqueretur. Embolo ascendente: atqui, ut vulgo dicitur, Natura abhorret a Uacuitati. bus, & omni conatur modo . eas praeVenire. Inde est, ut gravia, non modo habeant in seipsis, principium motus deorsum. sed principium etiam motus sursum; in commodum nimirum Universi, periclitante Natura. Tametsi haec
videatur satis plausibilis, & jucunda ratio. praesertim non nullis, qui plus auctoritatis, quam veritatis causa, sua Philosophiae principia amplectuntur; invenientur tamen, ut supra dilucide ostendi, egregiam non causae pro causa, sal.
laciam ecth. Fateor iis ignoscendum, & condonandum esse, qui talem ex Aristotele adducunt rationem, . ad hoc Naturae phaenomenon salvandum: nam nisi Baroseopii ex. perimentum, & id genus alia nonnulla, mortalibus innotuissent experimenta, quam pauci mi communem hane rationem in quaestionem ivocatant, vel de ejus sussciemtia. M validi te animi pependissent. Uhrum enimvero, quum incomparabiles aliae Naturae operationes excogitatae ,& mortalibus manisestatae jam sint, quis amplius in Vulgari. communique ratione, ex metu tacui deducia, lubens acquiescet Agnoseo sane, mereri eam, non modo respectum & honorem , quoniam 1 plerisque viris doctis, d ctrina & eruditione praeclaris vindicatur, sed & praeterea .
ob venerandam ei iam canitiem multum est honoranda. Uerum, istis sepositis testimationibus , non majore habenda est precio, quam vetus fabula jam dudum exoleta. 'III. ALEx. Dico igitur proximam , & immediatam
429쪽
Lrasti V. DI A Locus. 3 scausam ascensus aquae per Aniliam, res pondus & gravitatem aeris, subjecti liquoris, cui Animae orificium immersis tur , superficiei sortiter incumbentis. Nihil hac responsi
ne clarius, ex innumeris, quae silpra secimus, experimentis. Imprimis ex Baroscopio, cujus cylindrum Mercurialem, aeris pondere'& gravitate sustentari, invictissime demonstravimus. Si jam circum sus hic aer, illius sit potentiae & roborig Put valeat columnam ex Hydrargyro cujusvis crassitudinis, adeoque cujusvis ponderis & gravitatis suspendere, mirum videri non debet fest enim argumen tum a sortiori si aquam . quod est corpus Hydrargyro inubio levius in Ancliae cavitatem adigat, eamque, attrario Embolo, sursum pellat. CORN. Si illius phaenomeni causa sit petenda ex aeris ponderostate, stagnanti Must super--fietem deprimenteri tunc ascenderet aqua per Anti iam, etiamsi nullus Aret Embolus: ratio xidetur haec, quoniam Ancliae orificium . aquae stagnanti, cui desino innitur aeris pondus, immergitur. ALEx. Nullius precii est hoc. contra mera rationes, argumentum , quod quidem vix responsionem meretur. Sed quoniam ejus solutio. non nihil ad rem ipsam clarius intelligendam conducit, ideo paucis respondere non dedignabor. Dico itaque stagnantem aquam , in tali casu ascendere non posse, tametsi externus aer, ejus superficiem satis graviter premat: & rario est, quoniam aer intra Antliae cavitatem, extracto & sublato
Embolo, tantum valet aquam extrudendo, quantum aer terior, eam intrudendo. FR A N C. At aer externus, multo majoris est potentiae, quippe majoris molis & quantitatis, quam est aer internu*; proindeque nequeunt ejusdem esse potentiae & sortitudinis: quare dicendum est, aerem exteriorem, aquam debere in trudere, non obstante aere interno. ALEX. Licet vicies millies major sit aere, qui est in Aniliae cavitate, non tamen majoris est potentiae ad ... Ddd 2 pellen-
430쪽
pellendam aquam sursum; l quum nitida sibi mutuo aequi
ponderent, secundum altitudinem solemi , ideoque, cum columna aeris i ntra Antliam, ejusdem sit alii tudiitis, cum aeris colum a extra Antliam . oportet huic aqui pondearet. FRAN c. At aeris cyJindrus inpra Antham longioe& altior non est supremo ejus ori licios experioris vero ae ris cylindrus, ad Atmosphaeraimasque ascendit. A L Lx. Non est simpliciter aeris columna intra Antilam , quae hunc praestat effectum , sed eadem columna , quatenus
concipitur ad eandem altitudinem o cum externo acre accendere. 'FRAN c. Sunt itaque ambo ejusdem altitudianis 3 A L Ex AN D. Imo. Non tamen ejusdem ambo cras. situdinis i quum haec non crassior sit Anthae cavitate ι il la vero indefinite in crassitiem extenditur. Infirmitas a
lati argumenti amplius patebit, si fingamus Antliam abseque Embolo in fundo maris erigi, ubi eodem modo ab aqua ambitur , quo hic ab aere: & insuper ejus orificium insimum, stagnanti Hydrargyro ibidem posito, immergi . In tali casu , inepta admodum & frivola seret
quaestio . si quis r tionem quaereret, cur non sursum prematur Hydrargyrus per Anulae cavitatem ue quum aqua exterior, sit multis paraangis, aqua interiori major, Metiam gravior. FRANc Ise. Non spernendae videtur auctoritatis illa ratio imprimis, quum aqua in suo loco Π vitatem exercere supponatur. ALEM Sed opponamus ejus inserius orificium. non stagnanti Mercurio immergi, sed in aperta aquI consistere. FRAN c. Quid inde A-LEx AN D. Essetne ineptissimus , qui ex me sciscitaretur
causam , cur non aqua interna, quae Aniliae cavitatem
implet, ab aqua externa, quae est ea millies major, expellatur 3 FRAN c. Id clare video fateor at non satis distincte causam illius rei cognosco. Quaenam itaque est ratio, cur aquae columna, quae non plus quana tubi caritatem