장음표시 사용
591쪽
la, poros permeare, & per filamentorum plicaturas transrei inisse quasi findi, & aperiri sinant. Sed dum prope
ignem accedit, ubi aere ambitur sicco, oportet si lamenta areant . expulsis illis particulis aqueis. Unde e Arisa , quasi persentiscens se, humidis illis particulis jam immunem, & liberam esse, statim appetitu quodam naturali. ad pristinum , dc nativum statum sese reducit. Clarillime patet ex Testudinis chorda, quae postquam, multa humiditate explicata est; si in locum aridum . N igni vicinum deseratur. brevi, aeris siccitate ad pristinum statum tortuosum semet reducit, qui jam longo usu, & consuetudine fit ei naturalis, licet initio arte illi impressus fuerit. V. ALEx. Sciendum est hic pro clausuli, ubi semel ad
maximam sui laxitatem, & explicationem per enerit sta, eam posse digitis non modo eadem retorqueri. qua e plicata fuerit,.verum etiam in oppositum bis vel ter absque fractiara, aut tinjuria aliqua, contorqueri posse. FRAN c. Videtur hoc evincere contorsionem non esse ei naturalem. ALEx. Quomodo FRAN c. Patet exemplo chordae Testudinis, quae licet digitis non exiguam pati possit explicationem, absque partium dissolutione: non tamen in Oppositum, & illo modo toties converti potest, quoties hoc modo ab artifice conversa fuerat; nam si id coneris facere , statim sequetur dissolutio. ALEx. Verisimile est, A istae flamenta quam plurima esse, atque omnes etiam ejusdem stre longitudinis esse, veluti multos renuissimos capitis pselos , omnes aequalis longitudinis, simul contortos, qui quanquamjamdiu tortuositati hoc modo subfuerint, nihilominus potentii aliqua extrinseca , non modo nonnihil explicari, verum etiam toties in I postum . illo modo contorqueri, absque partium dissisitione possunt. Sed a e- . studinis chorda non nectitur ex multis tenuibus filamentis, quod etiam cerni potest in Arcuum nervis, quorum fila-ZZZ a menta
592쪽
, g Dr Axoqus III. menta sunt aliis alia breviora. quod indubiὰ in causa est, cur non in oppositum contorqueri fossint, absque multa explicatione, & partium solutione.
re Γλυηoscopii u penduli descriptione, ejusique usu. . Personae Colloquentes.
I. ALEx. Quoniam Chronos pium est praestantissimum Naturae inventum, ad brevioris temporis disterentias dimetiendas ue & quoniam , ab ejus item operationibus . quam plurima insignia apparent phaenomena, ideo con hor paucis , non modo potissima detegere, verum etiam causas, rationesque eorum, quoad ejus fieri potest,. dilu- 'cide explicare, & reddere. Fateor hoc opus eo dissicilius, & laboriosius sere nobis, quod neminem adhuc viderimus , quorum dicta, vel scripta conflueremus, ct quorum vestigiis , si opuςseret, . insisteremus. i Nihilominus, quum sit Chro sopium omnium experimentorum momtalibus nunc tantum non utilissimum, & ob id . abs quovis ingenioso summopere expetendum , quumque nihil de re tam incomparabili, quantum novi, scriptis adhuc mandi. verit ex eruditioribus aliquis: idcirco, conandum nobis est mi Francisce hisce proximis diebus, potissima ejus Phaenomena ostendere, eorumque causas. & rationes , quadantenus saltem , evolvere. & explicare. Scio equidem non parum fore difficultatis & laboris in iis rite, so-- lideque salvandis: nam ex quo in eorum cognitionem asi quendam unice incubui, mirum eis, quanta cerebri re Plexitate , non interdiu modo, sed noctu etiam insomnis
593쪽
invictissimas censuimus huc usque dissicultates, multas levi brachio superavimus, & devicimus. De caeteris devorandis desperandum non est, quum ad exitum Propemodum
Id. ALEx. Ut itaque opus hoc dissicillimum aggredia mur. in vestibulo sciendum, est, Machinamentum hoς, sub nomine Graηoscopii, nemini prius innotuisse: ab unive sis enim illi nomen Fendulam est inditum. Neque inj ria. At quoniam est instrumentum omnium praestantissimuin ad breviores Temporum differentias discernendas , ideo id nomine Chroηosopium appellari malui. Nihilominus , si
alio nomine id Fendalum nuncupari velis, non multum renutabo Chronos pium est itaque, ut id paucis definiam, compus Pendulum, aptum natum, ahernis suis vibrationibus, bre-miores temporis di ferentias mensurare. Corpus intellige ponderosum S grave, verbi causa, globum ferreum . , et plum-heum, qui multo huic negotio aptior est, quam corpus quadratum, aut oblongum: nisi ad Lunae speciem , dum sextilem patitur a Sole aspectum, nonnihil incurVetur , ut duo habens cornua, expeditius aeris resistentiam superet. Dico Corpus Pendulum , propter tenuem e qumis materia su-niculum, quo in aere suspensum, aptum idoneumque redditur. alternis suis diadromis, seu transcursibus ultro citroque. ad breviora temporis discrimina; puta prima, &I 'eunda horaria determinanda: in iis enim desiniendis potissi
IlI. A L Ex. A mundi exordio, in hunc usque diem, nullum omnium instrumentorum, ab antiquis, recentioribusve excogitatum, ad temporis intervalla definienda. est . rostro Chionofvio, dignitate . & excellentia aequiparandum, nedum anteponendum. Fateor Clepsydram quidem
alternis suis effvxibus, multum ad tempus diurnum, in v Zeta 1 rara,
594쪽
rias partes, puta horas , & quadrantes distinguendas. imo&crasse in minuta horaria, condueere. At, si ad horae γι- ωιnda determinanda applicetur . omnium, ad id negotii exequendum , invenietur ineptissimum ,QNeque valuit pluris . antiquorum Astronomorum inventum H drologiam vel aliquod id gonus aliud instriamentum antiquitus excogitatum', ad disserentias temporis breviores definiendas a quum ad horae seduli determinanda. etiam suerit ineptis-mnum; quorum unumquodque,QArteriae Pulsu , Horologiive ictu P diuturniu; non est. Neque pili est iaciendum Horo iam Sciate recum , i licet, quantum artificis cerebro seri possit, acclir.itissime distinguatur, di subdistinguatur. Automata, fateor, nora ia aptiora censentui. eo quod a ternis suis ictibus, propius ad secanda Horatia determinanda accedant Nihilominus iis minime est fidendum, quum nulla arte eo persectioiiis procedere possint aut omnes ejustis,ssint inter se uniformes &ratione temporis examus sim aequabiles ν nisi loco vulgaris I ibraminis . quod est novicium inventum, Pendulum substituatur. Neque tandem idoneum sunt instrumentum Arteriarum Pulsus ; quum in eademt poris disterentia . modo plures, modo pauci res, vel minin si animi. , corporisve perturbatione, eveniant. Quum itaque PὸMuli υibrationes, ut insta evincere conabor. omnes inter se S n ronicae, licet ratione Spatii, quam maxime sibi invicem dissorines, erit omnium instrumentorum, hoc genus unum, ad breviora tempora disini
elida. accurati stimum. PII V. Ai xx. Quanquam coniicere Chrono copium videa tur nonnullis opus facillimum , non tamen levi brachio, in quovis rite affabreque consci potest. Nisi enim eo modo suspendatur, ut secundum Lineam Uerticalem, quam primam demilius globus serreus describit, vibret solummodo, ut ne transversum pilum inde inter vibrandum vacillet. non
595쪽
.Ds C H Roti Q p. 33itam exacte accurgieque Vibi tiO'es suisse iς , qu in o. pus est IV: ALt x. In explicandis phaenomenis, inque eorum causis&rationibus reddendis, opus esse video nonnulla, in ipso vestibulo, jacere sundamenta, quae in selma is est satis, & evidentia censebjs; nam revera ab μ' iis praesup, positis, nequeunt satis tam. diversarum operationum , Ω essectuum causae , & rationes explicari. Neque possibile est in dissicillimis illis propositionibus mox proponendis, ullo pacto, tibi satisfacere.
Ostenditur, ηοηnullis praemisi hypothesiibμs, progressum diminu-ιiusis Vibrationum Penduli, sejuxta Sinuum proporιis nem , atrue omnes in ratione temporis , sibi usiis aequabiles, se uni rmes e L . Personae Colloquentes.
I. A L Ex Ut praesternatur via duabus propositionibus hisce demonstrandis . opus est Pen uti des iptionem tibi dare, illius potissimum, quod ad explicanda phaenomena,
magis aptum, idoneumque censebitur. Praeparetur itaque ex aere, serrove Radius, seu potius se in , iis haud absimilis , quibus labri & Architecti', aedisciorum parietes , aliave id genus opera exaequandi causa, vulgo utuntur. sexaginta sit ad munim intonsitudine digitorum. Multo plus habeat amplitudinis, quam crassitudinis. In alterutro ejus extremorum foraminutum perforetur , per quod ingressus claviculus, suspensum flai ιm sustentet, atque ei veniam. & libertatem ultro citroque vibrandi, absque casu concedat, uti exsubsequente Schematismo, videre est.
596쪽
ues: DIALocus I V. II. AL xx. At priusquam aliquid, quod majoris est momenti attingam, opus est nonnulla explanare vocabula, quorum mentio frequenter mihi post hac facienda est. Dia-dromi itaque sunt velsimplices . vel duplices. Prioris generis est penduli transeursus ex H ad R; vel potius ex H ad Que quoniam a punctoH demissum nequit ob motus languorem, altius puncto Q ascendere. Posterioris generis, est Penduli vibratio ex Had Q. &ejusdem ex ad K regressus, Semidiadromus, est Penduli a puncto H ad B descensus: vel a puncto B ad R ascensus. Clavi ulus Cratralis, est id quo Radius AB , in centro A suspenditur; & cujus auxilio libere huc, & illuc transcurrit. Terpeniculum est linea imaginaria. juxta quam, finitis omnibus vibrationibus , placide quiescit Pendulum . quasi in suo loco Summa altitudo, illa est linea, juxta quam, Pendulum maxime elevatum, situm habet Hori Zontalem, ut AF, vel AG. III. ALEx. Sunt adhaec, &alia plura speciali ora no
597쪽
tiscanda. Nam in Pendulo , varii distinguendi sunt motus;
atque etiam varia ponderum genera. Motus itaque vel est Perpendicularis, Vel, circularis. Prior est ex suppositione tantum. quod totus Radius δ B, extracto claviculo centrali, recta ad Terrae centrum, si pateret via, descenderet. Posterior,est vel a sum, vel deorsum. Motus circularissu sum est quo sertur Pendulum ex B ad H, vel ex B ad R. Motus circularis
deorsum est, quo sertur Pendulum ex H ad B ; vel ex R ad B Distinctionis ergo. distingui etiam potest gravitas in pese
predicularem, & circularem. Ratione prioris placide quiescit Pendulum. finitis vibrationibus, in perpendiculo A B, cum appetitu tamen naturali tendendi deorsum, sublato claviculo centrali. Ratione posterioris, sertur Pendulum expuncto H ad punctum R: & e contrario ex puncto R. ad punctum Id. Subdistingui potest in gravitatem circularem de
cenuentem, & graditatem circularem ascendentem. Virtute prioris fertur Pendulum ex puncto H ad B, virtute posterioris ex B ad R.
IV. ALEx. Ut clarius innotescant tibi , Francisce, distinctiones illae, sciendum est primo, Radium aeneum A B, placide quiescentem, habere solummodo gravitatem perpendicularem: nam dum sic pendet, appetit solum ad Terrae centrum serri, absque vel minimo appetitu tendendi sursum . punctum H versus , vel R. Sciendum secundo , Radium AB, ad H usque elevatum, situm habens lineae AH, tum gravitatem circularem, tum gravitatem perpenssicularem
habere. Posteriorem habet , quia extracto ciarictio A. ositoque plano ad Terrae centrum inclinante, super quod escenderet, eo indubie progrederetur, quemadmodum lapis de tecto aedificii devolveretur, semel demisius. Priorem habet, quia, sublato d igito, quem suppono Radii e tremum in puncto H supportare, confestim ad perpendiculum AB deorsum ruit. Sciendum tertio, Radium AB,
598쪽
adsummum altitudinem A G elevatum , omnem suam privitatem perpenicularem amisisse , atque sic solam gravitatem circularem habere. Patet pars prior, quia nullum habet appetitum movendi se horigonialiter. Posterior pars est manifesta etiam; quia, sublato digito , quo extremum G susti netur, statim cum impetu deorsum ruit. Quarto sciendum , Iarium aeneum , quo altius eleVatur, eo magis travitat/m circularem lucrari ue atque ex consequenti, eo magis amittere gravitatem pei pendicularem: & e contrario , quo magis deprimitur . eo magi S gravitalem circularem amittere;& ex consequenti, eo magi S gravitatem perpendicularem lucrari. Patent haec evidenter, quia Rauio placide quiescen te . in suo loco A B, tota ejus gravitas claviculo centrali innititur: at, eo ad summam altitudinem elevato, uti GA, ejus gravitatis tantum dimidium, claviculo centrali suspenditur. Quamobrem . plus habet gravitatis citcularii. Radius A H, quam Radius A I: minus tamen habet gravitatis perpendicularis; quoniam plus de gravitate Penduli A I, clam viculus , supportat. quam de gravitate Penduli A H Qv niam ex hujus ultimi explicatione, via ad propositas asse tiones demonstrandas. praesternitur; ideo illius rei causa, alio Schematismo opus est. Describatur itaque semicirculus B C D. Ex centro A ducatur semidiameter A C. Quadrans itaque quisque in 9oaequales partes distinguatur. Denique ex singulis denis gradibus hujus quadrantis, ad sngulos oppositi, recta per Iemidiametrum A C, ducantur Hypoten sae. Ex quibus descriptis, supponendum est primo, semidiametrum AC, Raium quiescentem representare. Secundo,
lineas AE, AF, AG, AH, & ita deinceps, diversos pati situs, &positiones exhibere, quas habere potest, dum a perpendiculo ad summam altitudinem A D elevatur Tertio. ut supra dixi Radium AC , sexaginta digitorum esse in longitudine ; & singulos ejus digitos gravitatem immus unciae habere. V.