장음표시 사용
71쪽
fortitudo vi, rnem uinccre, propriis uoluptatibus contraire,delcctationem uitae praesentis c
tinguae,philosophi uirtutcm hac in bellicis mast xime Pinculis, rni atq; uersati docentiaec secus de magnitudine animi,quae appetitum honorista gloriar modcratur,uidetur mihi dissint ire. philosophi enim de honoren gloria disserunt, quae ab hominibus contingit christianis gloriari non licci nisi in cruce domini nostri iesu christi.Nam qui gloriatur idem Paulus ait in domino glorie turba quo gloria & honor pax omni os eranti bonum--οlcctum pcrsonarum. Non igitur probo istam rationcm disputassi, ut cum a tur de linibus ac institutis christianis. N quesio est sacrarum litterarum testimoniis di' iudicanda, tu locum urgeas dccretis, di placitis
philo phorum,Aristotelis passim, tanqi paulinomcn inculcando. Cui philosopho tantum iri bus in omni sermone,ut dicta eius non hominis cuiusdam decreta esse, sed des alicuius oracula, cui refragari nefas sit, statuere uidearis, di quod maxime indignia e homine christiano: prae piarquoq; religiois nostrae conaris ad Aristotelis ncrmam dirivrc. Cuius tamcn doctrinam cor stat, cum phrisi articulorum:quibus qua si fundametis ncstra fides:rcligioq; n. tiae pugnare. Hoc cst
illud,quod multi iam ferre non possunt in aquis
72쪽
nate Thomae uiro alioquin egrere do nae lesanctitatis,qui christianum ubiq; nititur Aristotelctra efficere.christianas leges peripateticora dogm itis confirmur' praeter morem, ec sentcntiam uetcrum theologorum ,ex quibus Hieronymus
clam iti cuida,ignoras,hanc philosophorum esse sententiam hespondit:sed non apostolam. Ne enim inquit mihi curae ii quid Aristoteles: sed quid paulus doceat.& alio in loco pulchre phi νlosophos, a quibusda Patriarchas hcreticorum appellatos alicuerat, qui ecclesiae puritatem peruas a doctrina maculauerint,sed quid ego Hieronymi sententiam: dictat memoros cum pauIus ipse nos hortatur: moneati; ne remae phiblosophorum placitis asscnti arrius: uidete: inutne quis uos decipiat per philosophia, dc inanem fallacia:& Esaias clamet:perda sapietia sapietu, dc prudcntia prudentiu reprobabo. Vnde idem Paulus sapientia:inquit:huius mussi stultitia est apud deum: quo cst haud dubie de philosopis dictum: qui diccntcs se esse sapientes: stulti nycti sunt. Dcm anuitus facio: ut a quaestioe initio nobis proposita digrediar: sed quoniam tu me quas de uia ad impedita diuerticula dctrudis: quae nisi expediatur: dissicillima sit futura ro de uir stutibus disputandi: reiecta per te philosophora a*ctoritate: quid hac in parte uerissimu esse pu
73쪽
tem: iam paucis explicabo.Pronunciata illa leopolde,quae articulos fidi propterea nuncupasmus quod his uelut artubus fidei catholicae mes a diitincta n corpus unum constringatur, nomo sensum nrum ex duista captu ctiam, de intelligentiam humanae inciatis . Quo factum cli, ut iaci indagari potuerint cuiuipia hominis in ginio.ncc humano intellccta inuestigarhad summam nulla ratione alia , in aliquamortaliu notitian diuinis oraculis pcruenire. Quamobrim qui quorundam articulorum ut altillimam, sic mortalibus in accessam, S soli dco exploratam
ueritat ,uolunt ratione naturali mctici,ac ipsorum myllina, dogmata Philosophorum rcuocare horum stula sapientia est. ec prudentia non probanda,hanc Philosephiam HieronymuS co
innit,hanc damnat ubit Paulus, hanc uocat huius mundi sapientiam liuitam uidclicet,lc ueritatis inanem. In his enim rcbus, quae ration naturalcm excedunt,non est li re caeca mentis agitatione uagandum, sed intellectum oportet in captiuitatc m rodigere in obsequiu christi, eius doctrina β sacrarum litterarum lcstimotis ques admodu caretis in rebus fidem adhibetes, lic in his etia inructanter,ad quas intenta acies inynii noliri caligat quael normam excludunt humagnarum doctrinarum .Cum uero de moribus agitur,dos uirtutibus,et contrariis rebus disseritur,
74쪽
mma est scriptura: sacrae,proxima tamcn philalosophorum auctoritas, non quitim omnium, sed maxime probatorum. Falcs Platonici sunt,ta peripatetici,qui summum bonu uirtutis actio In libro ct te ne minuntur. Licet Augustinus Platonem caetet g ης ris omnibus antepona quia non solum recte setit de bonorum de malorum finibus sed etia mus do tribuit initium; quo asserit ipsum Aristotcglis,N humanos animos ab intcritu,& mortalitassae fortiter & poes icue uendicat, in quo ille alter balbutire nutasses uidetur,modo huc, modo illac inclinans,pro ut raticibus a sensu ductis imM esuit. dei prilinatur sed quant Platonem idem Augustis 3 .cax rius uerissime tradat proxime omnium philoso phorum ad christianos accedcre propicr aliqua, quae non tam ratione naturali inuestinasse, ψ in , ipuaca peregrinatione,ex sacris lissimorum libris sumpsisse creditur,tamen postcriores tu phila phi tum theologi,ut supra restatus sum,non dubitavcre principatum Aristoteli in omni phis Iosophia dare,siue quaeratur de natura ea sy rcria, quarum cognitio parari potest ratione naturali, siue de moribus,tc recte uiuidi praeceptis disseratur,cu propter diuinum esus ingcnium, ec inscresibilam doctrina mirabili solertia ab co mul tis libris replicatam tum uel ni xime quoniam se res de Plato qui poterant in contentioncm unire u hil tam certu esse rati, quod non posset
75쪽
3 in diuasum paribus pcne rationum momcntis inclinar omnia propc modum in medio rcliquere,in utrant partam disputantes. Aristotcles aut ut arbitcr honorarius a natura datus, tam scicno ter diremit priorum philosophorum controuctasias, tamq; prudentcr statuit de ui rcrum naturalium,& ne ac beate uiuindi ratione,ut cius di
m non placita philosophi sed natura: lcges,atσqad triarectae rationis cm,doctorum fere consensu uideantur.
CN enim alios uideo pace tua liopolde dixerim,nimiae ut ipsi garriunt, auctoritati philosos Phi huius obmurmurare nisi eos, quib' ille Paulo notior est, qi Empedoclcs, aut Anaxagoras, quos olim fuisse nobilas philosophos audicrut. Qualis sunt hoc tempore inpictatis luthcranae magistri. qui omnis philosophiae,ac theologiae reconditioris expcrtes, inani quadam garrulitate, quam solam graecarum latinarumi liticrarum
studio sunt consecuti,intumclacntes de maximis uiris quos uix de facie ut dicitur,nouerui:stulte: ta arrogantissimc iudicant. Aristotclim ut profanum N ab omni parte religionis auersum iriicieres:& cum alios scholasticos thcologos damnantcs,ut ualde peripareticos,ium in primis Tho mam aquinalcm: i mc iudice, si rerum diuinis rumita humanarum scicntiae par facultas oratio i
76쪽
ve summo ingenio eg incredibili doctrina sue
rat consecutus:erat fortasse aliquis ex uctoribus theologis: qui cum ipso conserri Posset.quem aatem antcsaremus cid :haberemus certe ncmibnem. Quoniam igitur illi nugari paulo ornatius didicere.idcirco lus no cinis,ucteribus illis Hi ronymo oc Augustinoraui ex graecis ortyni uel clementi se similcs clse ac si placet di:pares etiauidcri uolunt. quos non modo eloquentia:N altissima cognitione praesillisse constat sacrarum litarerarum:lta ctiam in studio Philosophiae multu aetatis consumpsisse.Quis mim,qui modo Pras stans illud Augustini opus logoeit de ciuitate des, potest ipsum platonis suisse studiosissimu igno rares in Hieronymum:quem tu mihi paulo a te obiiciebas:cum aliis philosophis graece dc latine multam operam impcdisscitum in primis Ari. stoteli,& rius gra cc marratori Auxandroxo se lum Russinus Aquiletitas testat, sed ipse quoq; de se ncn uno loco prositetur, nec illud tacci se Epist. Φ3. Aristotclicos Alexandri conamcntarios egra coin latinum uertis lagus uertere dicit stequetcriccstitare. Quid ut ad Iaxos transeamus Arulidcm quid tulitnum christianos philosophos cc mmcσmorem quos ille Adriano principi apolricticu pro christianis librum misiscntetiis philosophorum conflatum,hic Antonino pio doctissimum ciatra Scum, uQlumcn ex in edia philosophia do
77쪽
prompturruNam es mentcm presbyteri m e clesiae Alexadrinae omnium,ut HicronymuS tesilatur,cruditissimLm multos uarios V libroS conscripsisse certum est altissima doctrina rcsertos, quam hauserat magna ex parte ex fontibus philosephorum. Qucm a mulatus ortyncs eiu S auditor dccemstrominatum scripsit libros, omnercligionis nostrae dcctrinam dogmatis philoso phcrum confirmans . Non igitur reccntiorum thcologorum,quos scholaiticos appcllant,inuetatum cli,decretis uti philosophorum, idcm uetes res summa auctoritate dc orauitate uiri faculaσ
runt,nCn modo ad christianoru mores institvcndos in quo uel plurimc m ualet,quid naturae a stptu sit:quid diuersum dionoscire sed et dum aliqua tractarent,quae pii ncrct ad landa mcta christianae fidei possint ex parte inIniis i minii, di natura duce iussi ari,ut de natura dei, dc uirtute cius, simplicitate,de infinita tum pol state,tum etiam scicntia,dercrum cmnium supe narum S insernarum procuratione atq; iusti stia 5 siquid aliud de dco rct ca, quae facia sunt conspicit humί nus intellcctus cui sic indaganuscmpiterna quos dei uirtus,ta diuinitas, ut raulus testatur,innotet cit. Sed cuoniam infinito res
rum diuinarum spicndore pastringit, caligat pacies humanae mentis,non lacus ac uespcrialiossnum oculavit ait Aristotclesiad lume solis, idcir/
78쪽
rebus accomodoetur.Redeamus igitur, unde digressi sumusβ iam doce, si potes de sortitudine, cuius pars a quibusdam magnanimitas csse dicitur,christianos ipsam suo quodam modo dcfi σnkntcs,a philosophis non disiciatii c. Dcmo.Tcrgiuersari istud quidcm cst non causam ratioc d sentire. Icrum res cst in expedito. Ncia cnim ouaerirae' de sortitudinis ac magnanimitatis definitione quam qui aliam assimi hos alia quolrem sentirc necesse cst cum res unius una dumtaxat sit definitio. Sed de habitu animi, qui tim res de audacias in ptaculis praesertim capitali
rationc moderatur,qui cum sit perspicue uirtus, ut indicat uirtutis dc finitio si a christianis instis Tib. τώ- tutis abhorcre statuatur,quae ratio hanc excludita christianorum consuctudine cauem siquid se Wriore disputationc conscctum est, caeteraS Cmnes uirtutes submouebit, demi modo de madgnitudine animi iudico,quae tcmperat magno, honorum appetentias. Erras igitur di quidcm toto,ut dicitur caelo.lcopoldes putas,christianam philosophiam has uirtutes repudiare rei impsarum di finitionibus a pripateticis dissidcrc chris stianos,qui in sanctis martyribus praetcruirtutes incologicas dictas,nil aeque uci admirantur rues laudantrac fortitudincm:N inrcns inuidbssmo'rum animorum robur:qui ne a fides ueritate: de pio religionis cultu discedcrct:cruciat' ac mors
79쪽
rem subire nec mctucrunt :nec recusarunt. unde martyres cum ab aliis:tum in primis a sanctissismis:cioctissimisi uiris in i ximo:SCipriano milites fortissimi nuncupantur.Nam quod Gregogorius ait: rtitudincm csse cariacm iam re et ac Propriis uoluptatibus obsistacita extinsucre huius uitae delcctationc abusus in eo eli fortitudinis uocabulo. Animi cnim conflantiam: quae la
tissime patet:serpiti ad omne sinus officii alie no nomine fortitudine appcllauit. propterea qdex omnibus uirtutibus firmitas animi in hac potissim amelucescat.Quod mihi uidet Gregorius,
ne nouum inuentum csse putes:ut picrat alia in quaestione morum:a Cicerone matuatus. Cuius ea vcrba sunt in primo de officiis uolumine. Omnino fortis animas:& mamus duabus rebus ma
Xime cernitur: quarum una in rerum toenarum
despicientia ponitur, cum persuasum sit: nihil homini nisi quod honestu decorumq; sit: aut o σPtare:aut expetere oportere:nulli nci homini:nev pcrturbationi :neq; fortunae succumbere.Quaccinde partem ita poesequitur Cicero: ut eum dicas:non de una quadam parte:sed de toto gcntare uirtutis disserere .
Nam quod pertinet ad gloriam humanam: de
cuius despicimtia christiam multa praecipiunt: si rem altius:& diligintius inspicias catim progreperias:aut quam minimum discrcpatia praecepta
80쪽
praecepta philosophorum,cum de magnitudine animi dis Icrunt, quae appreitu gloriae, ac honosm cratur . Nefas enim puto,co nomine christilianoru disciplinam infamare.ut quicis in moribus natura honestum, iustumi uiderit aliorum hominum solertia,quod ipsi non perspiciant,aut perspectum per stultitiam aut superstitioncm repellant.Mancat igitur, nititutumssit,ilicol sis etiam consciaticiatibus,christiancs in tractandis marum uirtutibus,&uitiis,quae ratione naturali diiudicantur,a peripateticis non dissidae, mcn utrisq; cxistimantibus in uita, ab statu naturae rectat ratione discessirc. opol. Sit ita sancita iam ad reliqua pergamus. Alphon.audite uestro Dcmocrates,& Leopolde ego si me hodicrna disputatione uel ira desectatum uJe nci . sane menti Inam de natura uirtutum, deq; ipsarum consociationeta distinctione, tum de summo bono,ac philosophorum auctoritate,dc Aristotelis praestantia des peripateticorum cum Chri stianis in morum uirtutums doctrina conueni entia,multa scite, ut mihi uidetur.5 eopiose sunt a uobis disputata.Sed quod mihi a uobis expediri maxime cupiebam, id hactenus pene intactum rebullis quomodo inuicta uis animi, quosscunq; nomine uirtutis licet eam appellare, quae in milite probatur, cum iniurias constantistime