장음표시 사용
71쪽
72. ORATI O N u Μpraestigiatores vocalissimos, qui mimica levitate. insanabili rabiene dicam,an scabiet sua
praeter omnem modum supra omnem fidem
jactandi , mendicabula plebemque infimam capiunt, & opinione aurae popularis inflati Minervς sponsalia sibi deposcunt.Quid enim,
obsecro vos, nisi ut bonae menti litent, illispersuadeam aeruscatoribus & parasitis, qui e musti vaporario fervidi, venditaria loquacitate, meras alogias funditant; qui lemniscatis laureis,fuco S pigmentis,faciem ingenuam inficiunt veritatis , cujus nomen, dum mentiuntur magis, pugnacius mentiuntur. Ρiget me eorum artes meminisse, ludificationem,& fucum,quo unice laborant circumfu* multitudinis inire gratiam, stultosque clamores e tota cavea colligere. Ament se suaque illi efflictim , ut faciunt, sine rivali, longasque laudum suarum tibias inflent: nunquam despicatissimas eorum nugas tanti fecerim , ut illas otiose refellendas potius, quain contemptim irridendas putem. Multo sine ulla controversia accuratius Homerus, omnis humani moris vitaeque scientissimus, ita Ulyssem & Nestorem, sapientissimos Duces, instituit, ut vocem non ex gutture summisque labiis, quibus
sapiunt solum vanissimi quique aretalogi, sed
72쪽
e pectore, tanquam e sacrario, promerent . ob eam causam illud etiam Graeciae lumen, rerumque solertissimus aestimator & judex, Aristoteles, viros ingenio doctrinaque praestabiles temperatione corporum timidos esse docuit; pulcherrimo naturae documento,quae minimum audaciae posuit , ubi voluit plurimum mentis excellere . Quam ob rem merito ac jure ab aliis Graeciae populis ludibrio atque despectui habitos fuisse traditum est ci-Ves Boeoticos, qui, in aliorum oracula de-ipuentes,Delphica sua prς omniLyceo,procaci stultaque ferocia venditabant . An vero mitissimas literarum artes exultantes S minitabundas ferat, qui noverit,moderationem in bellicis etiam disciplinis, ubi impetu & fragore res agitur , obniXe laudari 'Peritillimi bellicorum casuum proVisores, Martisque inferendi artifices Spartiatae ad ti-hiarum numeros dimicabant, ut militum animos furore vecordes & turbulentos modulatio aequaret; & suum haberet ira concentum.
Nihil e diverso instructis Persarum ordinibus ad ornatum & speciem splendidius ; verum, spectaculo aptiores quam pugnae, non sultinebant direcitas acies Macedonum, qui callebant, infirmissimum esse teli genus, terrorem
73쪽
anxie quassitum, & argumentum non magnae Potentiae , pompam nocendi.
Memoriae proditum est , interioris Africae
populOS, armorum, naturae injuria ae dicam an beneficio t, expertes, immaniorem quandam in ipsa corporum nuditate & colere &circumferre sevitiam . Expressis herbarum graminumque succis, tum fandaracha , minio , & purpurisso, caeterisque patrii soli medicamentis,glutinum quoddam essiciunt, cujus gummitione nudis imbutis corporibus tam gi aphice & eleganter inducunt omnes ferarum imagines, ut leones,tigrides, elephantos, di acones, Vere, quod dicitur, exprimant S imitentur ad vivum. Commenti sunt Barbari rationem , quemadmodum peristromatavere spirantia haberemus, tabulasque, in quibus ad absolutissimani picturae laudem nec vitam desideres. Tanquam monstrosis partibus minus largiter Africa sobolesceret, efferarict homines placuit. Non tamen illi sanius reputantibus usquequaque venia indigni , qui
humanae societatis cultus lue politioris exordites, quibus natura, assuetudine, convietuque permisti sunt atque congeniti,eadem probant, eorumque imitamentis se imbuunt & exornant, non tam deteriorum electionς, quam
74쪽
necessitate inopi aque degeneres. In extimos Africae tractus exscensione facta, ad horum campestria tuguriola pervadere fiducia fuit Lusitanis militibus; qui, Alburquerquio Duce , Emanuelis Regis auspiciis, ad Indiae populos Romanae Fidei adjungendos, laboris Scpericulorum magnitudine nihil permoti, sese
vasto furentique Oceano commiserunt. Dum, uti fit, locorum aVia exquirunt, ut de agrorum gentisque ingenio & conditione cognoscerent , obvios habuere Barbaros, congloba ἀtos in aciem, infectos coloratoique ferarum
emblematis illis, & Africa sua. Aspectu subi tae insolentisque rei, circumspicere se primum adfremens turba; tum catervatim irrue
re , clamoribus perstrepere, jactare picturata monstris corpora, quatere hastas, quas, ferri inopia, cooneratas belluarum ossibus asperabant. Demirari milites quonam illa homi num speetra atque terricula pertinerent. Ubi vero cominus est congressum, temereque irrumpetium oculos armorum fulgor perstrin-λit, tanquam revelata Persei parma, omnes cerneres plusquam lapideo frigore obrigescere . itaque haud segniter circumventi, cum gladios in sua pectora alte descendere ani
madverterent , tunc clemum Europeos egre
75쪽
gie armatos, se nudos esse, sero quidem sed tamen serio meminerunt. Quemadmodum vero earum gentium imbecillitatem ignorationemque rei militaris planam facit idem ille terror ascitus, & omnis in cute ferocia, ita profecto quantaevis comparatae doctrinae omisnem abrogat fidem importunus quidam ac vehemens furor significandae praedicandaeque sapientiae. Sed rudes armorum Populi, fuca tis illis & adulterinis ostentis, solari poterant& obtegere nuditatem suam. Quis ferat Menecratem , aliquo in deploratis morbis curan dis successu superbissimum Medicum , dicere se sospitalem Jovem, literisque ad Agesilaum Spartanorum Regem conscriptis, de gloriae magnitudine tumide eundem praefracteque
appellare id enim Z ipsium Laconiae Civitatem potentia , se Graeciam universam sapientia occupasse: Agesilaum hostium, Menecratem morborum acies fundere : illum in angustos Oebaliae fines, se in universam natu ram imperium obtinere.His alia id genus plurima attexuit tam confidenter, ut animosius scribere non potuistet trecentis Lacedaemoniis Xerses ipse, cum bellico totius excitae Persidis apparatu maria terrasque compleret. Sed vecordiam hominis nimio opere impu
76쪽
dentis & odiosi egregio alexipharmaco retudit Regum moderatissimus, redditis in hanc sententiam, Spartano more, breviter literis :Agesilaus Menecrati sanitatem. O vocem ingenuam , qualem in Principe poscebat Socrates , Xenophon expressam laudat in Cyro l o animadversionem tanto Rege dignissimam, qua e septis choroque sapientum exturbantur quotquot, ingenio ad omnem temeritatem projecto, usque adeo doctrinae opinione efferuntur & insaniunt, ut veluti promercalium nugarum institores, divulgent atque prostituant studia liberalia, quorum beneficio h manus animus sensum aliquem hausit, & noi nullam indolem exscripsit ex Deo.
Certe, cum sapientiae conatus omnes ad eam metam conspirent,ut obliquis animorum
motibus, subitisque perturbationibus modum constituant, quo aestuosae ancipitisque vitae suum quilibet, ut ita dixerim , fretum fortiter ineat , sedate permeet, tuto conficiat, qui demum, amabo vos, fieri possit, ut iter tam laboriosum, tam asperum, tam aliis ex aliis dissicultatum offendiculis consitum & abruptum , satis commode cuiquam innoxieque contingat, duce illa, & gubernatrice dubiae
navigationis Sapientia , acta abreptaque in
77쪽
transversum ' An pravarum domesticos Euripos affectionum, & intestinos humani pectoris vortices facile eludat, cujus navis, ut apud Virgilium Chimaera Gyae, deturbato in undas Monoete, . . . . cedit, quoniam spoliata Magistro est. An hiantia c/dium vota , & immetatae cupiditates Officii meminerint, imperium audiant , aequalitatem tueantur ,, ubi nor ma anormis est , & lege indiget lex ipsa vivendi 8 Prosecto vel nullam nos habere spem reliquam necesse est vitae attemperate & ordine transigendae, vel a sapientiς compellatione honestissima longo intervallo segrega di sunt, qui lautissimum ejusdem patrimonium inccisulto temereque disperdunt. Atqui nemo est a recta ratione tam alienus, quin in
telligat, inflatam, Campanetque superbis si
milem , literarum jactationem a vera germanaque doctrina majorem in modum distare. Id scilicet ejusmodi Mercuriales impostores agunt, quod alicubi per improbitatem & versutiam cauponum, vernulς solenti: qui peregre accedentibus ultro obviam procurrunt ;splendida omnia, lauta, affluentia, in suis Hospitiis pollicentur: sed infortunatum limen ingressi ferias agunt estiriales; ita nihil ibet
78쪽
Iorum est culinis frigidius; nihil stabulo, corte , apotheca, androne, procoetio imparatum magis & Vacuum . Ρrςclare , ut C tera,
Euripides, Paridem juvenem ornatulum, seseque decora facie leviter efferentem, non ipsam Helenam,sed Helene simulacrum adeptum fuisse memorat. Umbratilem isto perinde modo sapientiet speciem consequuntur, qui illam ambitiose profitentur. Nisi forte ipsam etiam sapientiς larvam ab eorum frontibus extorqueas, & similes eos esse dixeris Ixioni, qui pro Iunone, quam arroganter deperibat, nescio quam crassam impuratamque nubem fertur amplexus . Non facit ad imperitam multitudinem Sapientiς congiarium. Gregatim convolet illa ad Circulatores concion tes, erraticos & desultorios, qui sola laterum firmitate , vocis magnitudine , attritqfrontis audacia, antidotis suis , amuletis, &myrotheciis pretium fidemque conciliant.
Aucupentur illi plebeculς acclamationes &sibilos, quos prudentissimus quisque, si minus cum Zenone & Chrysippo aspernabitur,
Commode hic venit in mentem coquinarii illius Magistri, quem a Lacedaemoniis exilio mulctatum Maximus Tyrius prodidit, causatis
79쪽
8o ORATIONUM satis non facere ad mores sobri Civitatis, qui
merces esculentas tam docte & naviter procuraret. Jueque vero in literis minus quam
in aer rii rationibus, & publicς dispensatione pecunis, locum habet, quod in Ρaradoxis queritur Tullius ; non intelligere homines,
quam amplum sit vectigal, parsimonia. Ρre sius hanc causam multis naturς documentis confirmatam urgere possem. Nam & fulgetri lucem omnem nimia vibratione statim extingui, & rivulos soliun salebris videmus oh- strepere, cum altissima quetque siderum, quadam lucis verecundia, regii vero amnes, &ingentium aquarum conscii, nulla re magis, quam taciturnitate noscantur . Sed omittere libet hunc locum, qui satis longam habet diseputationem i nec committam, ut in ipsa literarum ambitione damnanda videar esse ambitiosus. Ita me video facili in causa explicataque Versari, ut remissiu* cum illis ac liberalius agendum putem. Itaque in sapientu numero nomen illi profiteantur suum . Scio humanos animos, ut rem liquarum rerum, ita quadam sapientiς exupe- xktia istari. Annuo reliqua vitia in Omnes pro miscue cadere, solas ambitioni litare prscia esras itidolea. No sum nescius,exaggeratam Vir-
80쪽
tutem quandoque efflorescere ; nec nisi uberes fundos & faginatos odisse cessationem: ut laudem versutiae & calliditatis aliquam, nedum veniam obtinuerit Alexander, expetita divinitatis opinione, cujus ope maxima bella facilius fortasse, quam Virtute confecit. At videant, ne parum decore honesteque prospiciant tanti nominis dignitati;ne appellationem , quam tantopere affectant , insolenti venditatione corrumpant atque perVertant ine sapientiae, cui contemptum & invidiam conflare non desinunt, nimis illiberales beneficii vices retulisse videantur . Repetite memoriam praeteriti temporis: vetustissimos il-Ios artium honestarum cultores mente recoli,
te, Gymnosophistas , Brachmanes, & Druydas; qui doctrinarum arcana non solum incredibili moderatione attigerunt, sed quodam perciti metu & quasi afflatu Religionis.. Egyptii scientiam suam, aenigmatum invω lucris obsignatam , lapidibus, mutis custodibus, commendabant. Athenienses abditissima in arce, & ab omni aditu circumcisa atque dirempta , Minervae simulacrum servabant; nec
nisi solennibus Ρanathenaicis sub aspectum populi dabant, sed talari peplo convelatam, eoque oris habitu, qui & deceret Virginem,