장음표시 사용
81쪽
rarum Praesidis Dete frontem author est Pausanias galea fuisse tectam, cujus summum apicem Sphyngis emgies, extrema gemini insculpti Gryphes, tanquam ansulae, eXornarent. Quid tantus ille veterum pudor, quid ingenuitas, quid frugalitas,ad eorum usum & consuetudinem , qui literarum omnium saturitatem prae se jactanter ferunt i qui Minervae pudentissimam frontem, detracta callide, cerussa onerant , ejusdem vero puram simplicemque pallam segmentis, claviculis, & pelagiis, ut scortorum amictoria, variatam atque distinctam inverecundo eventilant assiduoque jactatu t
Verum ne res apertissima ex declamatoria Potius aucta levitate , quam ex vero prolata accipiatur, in ipsos magnifice circumspicientis sese Sapientiae mores , ora, vultusque aliquanto pensius intueamur. Gorgiam Leontinum , I cratis, aliorumque praestantium tum Rhetorum, tum Philosophorum Magistrum, omni liberali doctrina inprimis excultum &Perpolitum accepimus. Dum vero idem, Cnocturnis vigiliis ad aciem solemque procedens , lectissimorum hominum conventus &eruditorum symposia despicatissime habet;
82쪽
dum scientiam reliquorum, Veluti mutilam ct decurtatam, sugillat atque fastidit; se vero de omni re , quaecumque in disputationem Vocaretur, copiosissime profitetur este dicturum ; an quidquam dubitatis, quantum homini literarum inhaeserat, confestim exsorduisse alacritate illa futili, qua gestiens deliquesic hali Concidit cum dicto si mi viri existimatio omnis ; passimque refugiebant Auditorum
animi & aures exulceratae tu rosam illam frontem, granditatem illam verborum, magniloquentiam illam grallatoriam , qua Plautinos Pyrgopolynices, Thrasonesque Terentianos albis , quod ajunt, equis praecurreret. Nihilo Leontino cive modestior Hippias Eleus , in ludis quinquennalibus Olympio rum, tota spectante Graecia, gloriatus est, nihil esse in Astronomia tam obsturum, nihil in Arithmetica tam implexum, nihil in Geometria tam abditum & retrusum, quod non ii genio comprehenderet; nec modo Rhetoriacen, Musicam, artesque omnes, quibus rerum morumque cognitio continetur, exploratas habere, sed annulum, quem gestaret in digito , pallium quo esset amictus, soccos quibus calceatus, propriis se manibus concinnasse . Apage importunitatem homiuis . Mixor I a nuga
83쪽
nugacem Sophista, & Graeculum Declamatorem , tantum otii fuisse nactum, ut in doctorum coetu, tanquam Gladiator in circo, humeros explicaret, latera intenderet, lacertos exertaret, buccisque follicantibus, robuste, pancratice,athletice Velitaretur . Neque vero
quisquam secum constituat, illatam ab illis Reipublicae labem ita a me in angustum compelli , ut sapientiae quidem injuriosi, ipsi vero
minus Iiberales & verecundi solum reputentur: in infinitam perniciem lues illa permanat, in foedissima errorum portenta prolabitur. Testes appello Lysias, Timaeos, Dionysios, qui cum ex umbratili literarum exercitatione ad Civitatum regimen capessendum digressi essent, tam acerba dominatione sunt usi, ut non ad civium tuendam incolumit tem , sed ad exitium properandum, non ad Urbium ingenuam administrationem,sed ser-Vitutem calamitosam, non ad paranda civilis vitae praesidia, sed ad regnorum vastationem informatos fuisse fatearis . Nolim profecto
Platoni dicam impingere, qui non nisi ex Philosophiae adytis educi oportere Principem, impense contendit. Sed cum apud annalium Scriptores, & in omni memoria antiquitatis ubique occurrant florentissimarum gentium
84쪽
labefactatς vires,praestantium regnorum opes afflictae vecordi eorum temulentia, qui aliquam doctrinae opinionem sustinerent, pro pe est ut exclamem , verissime huc trahi posise,quod in aliam sententiam a Nerone dictum legitur: Malim literas nescivisse . Ita vanissimi homines quemadmodum sapientiam prius, eadem postmodum ratione , Ρrincipatu nihil
ut χlet immutante mores, potentiam ostentui habuerunt .
Bona venia vestra liceat hic mihi, Auditores, inflicta olim Religioni vulnera inclementi manu rescindere. Revocate in memoriam Macedonios illos, Nestorios, Sergios, aliosique infulatos Urbium clarissimarum moderatores , quos impotens affectandae sapientiae studium, & illa in divinarum rerum opinionibus praecipuo quodam modo vecors ac immedicabilis philautia , in impias opinioneSatque nefarias abripuit: quique , propterea quod famae magnae maluerunt esse quam bonae , orbi Christiano certissimam perniciem , funestissimum exitium intentarunt . Quid enim in illis morae fuit, quo minus per inconsultam temeritatem atque dementiam lectis sima Regna sacrilega errorum contagione corriperent,votoque exitiabili ac furioso,non
85쪽
86 ORATIO Nu MEphesium Dianae delubrum, ut Hero stratus, non Delphicum Apollinis, ut Phlegias, sed Religionis Templum arasque sanctissimas
flammis consceleratis inVolverent, popularentur , everterent i Quo Vero demum proventu , quo consilio insanissimi sceleris, tot aegri capitis somnia, tot improbissima commenta callide & veteratorie effutiverunt, nisi ut illa ipsi luce noscerentur atque clarescerent; ut per ruinas illas, tanquam per aequatam ruderibus muralem foveam, in aliquam
nominis memoriam correptarent; ut eversum
Religionis domicilium aut in sui erigerent
nominis monumentum, aut suae vellent audaciae superesse vestigium. Illustre est , multissique comprobatum experimentis Irenaei, scriptoris clarissimi, testimonium; complures, cum apud Catholicos obscuriore, quam cuperent, loco essent, pravis inventis, quaeque novitate aliqua ferirent animos, id esse consequutos, ut ex gregariis & subsignanis militibus , aliorum Duces & signiferi fierent, minimum abnuentes enormia quaelibet ac detestanda, modo speciosa fuerint, dicere; neque pensi quidquam sanctique habentes patriam, rempublicam, majores suos , modo per Ora hominum magnifice incederent, sui que me
86쪽
moriam quoquo modo apud posteros propagarent . Quas illi tragoedias in florentissimis Europς Asiaeque Regnis non excitarunt'quod impietatis suae virus priVatim, publice, qua pote, qua non pote, effuderunt i quibus mendaciis, qua licentia, quam effrenata opinionum insania, cui falso libertatis nomen obtemderent , non sunt saevissime perbacchatit Praevalidis rationum momentis, & apertissimis sacrorum voluminum testimoniis rejecti, ad interiorem admonitum afflatumque divinum,
proh sanctam S priscam fidemi, impurissimi
homines, & scelerum furiis agitati confugete : sanctissimorum Praesulum, Conciliorum, maxImorum Pontificum, quorum incorruptum judicium , & summa in Ecclesia semper fuit authoritas,animadversionibus jussi obmutescere, ad Urbium Magistratus provocare, ad armatorum Principum forum Religionis causas transferre: horum vero libidini obtemperantes interdictionem Sacrorum, socialis vitae ademptionem aspernari , despicere, scurrilem in modum probrosumque ludificare. Quibus demum etiam spoliati praesidiis, &externae potestatis munimentis dejecti, vel iterum ad artes suas, mendacia dico & fal- iacias , relabi, vel tanquam immanes belluae
87쪽
88 ORATIONUM undique conclusae, & jaculis appetitae, implacabilius furere, eXtremam rabiem, Venenatam iram, omnem acerbitatem exerere . His
hominum portentis quid deprecari potuis. sem, aut ad eorum commiserationem benignius , aut conducibilius ad Reipublicae securitatem, quam ut aut Magistratus nunquam, aut literas attigissenti Tot certe nationes pravissima errorum caligine coopertas, tam exuberantem , & multorum corroboratam audacia , morum corruptelam cum animo reputans, prope est ut eXclamem, felicissimos fuissse mortalium agrestes illos Scythas,apud quos sapienter meminit Anacharsis plus valuisse bonos mores, quam apud Athenienses multas amplasque literas . Quid enim de obscuritate1ua & imperitia rudes populi quererentur , quibus ab optimarum artium inventriceGrς-cia longe sejunctis, adhuc tamen cum aequitate , fide, innocentia amicius multo atque stabilius, conveniret 8 Profecto si nullas multi literas, aut, quo nihil beatius fieri posse statuimus, moderate quantaslibet coluissent, minus tragici non ita paucis in locis S luctuosi Ecclesiae Fasti & Annales essent; Religionem vero, quam in amplissimis Regnis jacentem , in aliis dilaceratam conquerimur, florentem
88쪽
& integram haberemus. Satin' videor, Audiatores, eorum specimen vobis aliquod exhi buisse, qui praesumpta in literulis opinione , tanquam favis Atticis, aut Homerica loto deliquescentes, abruptis legum repagulis, ad
omnem licentiam impune convolanti Timeo potius Vehementer, ne, qui in re perspicue cognita multa immodice & redundanter documenta congesserim , molestus etiam vobis
impendio fuerim & odiosus . His atque talibus permotus efferre satis &praedicare non possum Mirandulanum illum, Picumne dixerim, an Phoenicem', acri, quod scitis, virum solertique judicio, ac literarum,
quantum unquam hominum ulla vidit aetas, appetentissimum;qui cum pervolutandis Phi-Ioitiphorum veterum monumentis meliores annos contrivisset, ubi illorum scientiam, ac multo maxime Stoicorum,superciliosam quidem & comminantem,caeterum veritatis sucinco , ac saepe etiam coloribus destitutam offendit, ad eandem e facrorum voluminum paginis hauriendam curas Omnes & cogitationes impigre adjecit. Tum vero animus, qui
ab aridissimo illo horrore, inopia, jejunitate
miserrime contabuerat, splendido regioque exceptus, ut ita dicam, convivio veritatis.
89쪽
ubi omnia conspirarent ad frugem,nihil efferretur ad pompam, ita refectum se instaur tumque sensit, ut ab infelicibus & senticosis saltibus ad laetissima pascua, a lacunis sordentibus atque contaminatis ad sincerissimos sontes & salutares videretur esse traductus . Et quidem quinani usque adeo ad memoriam
posteritatis insignes Lycurgi, Solones, alii que gentium institutores, qui non confestim fatuos suo se judicio fateantur, si Iuris prudentiae sanctiones legesque perpendant, quibus Moises non ab AEgeria,Minerva, aut Iove, sed
a supremi Numinis congressu manuque acceptis , Hebraeorum Rempublicam informavit atque consepsit i Tacitus enim praetereo sanctissimas Verbi Divini preteceptiones,ne talia humanis inventis conferendo, specie laudationis videar esse sacrilegus. Literarias vero facultates, absolutamque literarum omnium encyclopaediam paginis illis cumulatissime contineri, usque adeo nemo sanus addubitat , ut nimis anguste videri possim de sacrae scientiae majestate sentire, nisi protinus adderem, quidquid alibi peccatur , hic corrigi, quidquid a veritate deflectit, hic in gradum referri, quidquid implexum, languidum,
obsoletum est alibi, in perspicinati, Viri,
90쪽
hus , ni torique restitui . Quotus enimvero quisque tam hebes rudisque judicio sit, ut sacrae Ethnicaeque scientiae arbiter constitutus utriusque laudes fructusque ad trutinam per diligentem inquisitionem expendens , non il lico diserte pronunciet, prae sacris Oratori
bus reliquorum balbutientem eloquentiam, Historicorum, qui in profanis numerantur ,
fident infidam , Philosophorum sapientiam
vere, ut ille dixit , insanientem, eoque dete rius, quo improvidis animis majori specie obtentuque Veritatis imponunt. Ut plane Graecorum intelligentiam, cui comparandae atque stabiliendae tot desudarunt ingenia , illustrem quandam sideribus noctem dixeris , Hebraeo rum vero sapientiam , de lucida illa nocte triumphantem Auroram , ipsam etiam aliquo eousque habendam in pretio, donec a Solis, Verbi inquam divini mox ad populos vivae vocis pondere erudiendos consccuturi, radiis vinceretur . Quo loco admiratione dignum est, singularem illam doctrinarum omnium,
rerumquς maximarum complexionem, quam in sacrorum voluminum literis tantopere jure suspicimus, nihil sane magis commendare, quam aequabilem quendam incessum ac tem- Peratum , mirumque rerum altissimarum