Commentationes Propertianae

41쪽

per innues ossa has ruris numera a curesseribi iussit, quia, ut alia praetermittamus, Proportius non tam

desiderio amicae mmeeseit, quam odio lenae inflammatus est. neque temporis momento, etiam si gravissimo dolore captus est, ita nitenuatur, ut per cutes numerari possint ossa. neque

Vero ad Propertii amicam, in quam invehitur Aeanthis, hie versus resurri potest, quin haec cur ita ni laeta sit minus etiam intellegitur. itaque id unum relinquitur, ut de ipsa lena diei

censamuη; atque ossa per tenues cutes numerata optime Ponveniunt in subitam eius mortem quae Veneris numine efficitur. sed etiamsi in hanc sententiam emendari potest, hic tamen versus ille tolerari nequit: ubi subito mortuam esse mulierem nondum narravit, auctor quae fuerit eorporis post mortem species inepto exponiti Iain vero v. 68:hormit asymnii per tu curta foro nescio quo modo vagari mihi videtur inter reliquos versus quibus nulla sententiae necessitudine coniungitur. cur enim hoc potissimum loco lenae paupertatem memorat poeta γhuius autem statim post orationem, qua puellae ut divitias sibi pararet suasit mulier, aptius mentio fit, ut huius consilii causa etiam pateat. quae si vere disputata sunt, v. 62 et v. 68 sedem inter se mutare debent. Aie enim subita lenae morte VV. 65 sqq. narrata haud inepte adicitur v. 62. qui sic restitutus :ossaque per tenues Sunt numerasa cutes

Ruum locum tuetur. ceterum versus transpositionem olim secuta est partieulae que iam sensu carentis praetermissio et voeabulorum traiectio. Sed nondum hoc carmen relinquere licet. age enim adspiciamus lenae praecepta. quae, quanquam in singulis ordinandis certam quandam libertatem concedimus poetae, tamen sine ullo consilio conieeta merito distuntur. neque enim singularium praeceptorum post generat in Uv. 21 - 28 exprompta ordinem ita indipere debebat Aeanthis v. 29: e simulare morum pretium facit, eum alia eiusdem generis adhortatio praecederet nulla. deinde uv. 57 - 60 in totius orationis sine ferri vix

42쪽

possunt; neque enim quod ut iuventute fruatur, quam quod

poetam versus, non nern serentem ut spernat monetur amiea,

maxime indignatur Propertius poeta. ergo qui gravissimum illud consilium eontinent, uv. 55 sq. ultimum necessario ob inebunt loeum, ut ipso aeum ine Aeanthi η claudat orationem. aecedit autem altera causa eur hinc expellantur Vv. 57-60. neque enim post tot alia praecepta mulier puellam apte adhortatur, ne iuventute non usa damnum patiatur. sed primaria haec erat admonitio qua illius animum commoveret quaeque plane coniuncta esset eum V. 2S: quo eandem ut frangeret

damnosae iura pudicitiae incitabat. denique uv. 31-36 praecipitur quibus artibus peeunia extorqueri possit ex amatore iam cortis vinculis constricto; iterumque hie de pecunia quaerenda loeus continuatur uv. 47 sqq. medii autem interpositi sunt uv. 37 - 46: qui tamen, quoniam praescribunt quibus illedobris irretiri et teneri possit dubius etiamtum et incertus

amator scis. V. 383, merito ceteris omnibus praecedebant. iam vero eiusdem generis ut VV. 37-46 sententia profertur uv. 29 sq. quibus ut supra vidimus, antequam amatori nox detur, simulatis moris magis etiam ille exstimulandus esse dieitur, ut certioribus vinculis constringatur scis. V. 303. ergo uv. 29sq. a VV. 37 - 46 iniusto divelluntur uv. 31 -36 interpositis. quae cum ita sint, turbatum esse versuum ordinem negari vix poterit. Aed emendandi rationcs eum complures excogitari

possint, tamen omnibus quantum potui perpensis mihi quidem lenae oratio versibus ita collocati H olim a poeta composita esse videtur: 2l - 28; bT - 60; 3T - 46; 29 - 36; 47 - 56. hoc enim ordino restituto post praecepta universalia vv. 21 - 283 primum quibus artificiis adulescentem irretiat, tum quopneto luerum ex eodem saei sti puella edocetur. His explientis nunc progrediamur ad V, 2 vv. 41-46. quos iam Sehraderiis iusto loco legi negavit. namque hie cur hortorum cultorum maximam sibi famam es8o gloriatur Vertumnus 2 an ut sirpiculis medio pulvere rosas se ferre posse ostendat 2 at coloris huius generis distichis documenta non addidit: eur huic adiunxit quae ne eonvenirent quidem Om-Diuitiam by Corale

43쪽

nino in rem 2 nam vv. 45 sq. exempla potius illum afferre demonstrant fructuum in suum honorum praeceptorum. de his autem iam uv. 11 sqq. verba facit. similiterque quid fama de ipso eiusque nomine statuerit enarrat uv. ll - 2 usimulque ut testimonia fructus sibi allatos commemorat; cla. inprimis v. l2 et v. 19. his igitur versibus adiungendos esse eos, de quibus disserimus, perspexit Sehraderiis. sed Laeli- manno ad v. di), ut causam transpositioni η probavit, ita suo iure displicuit quod post v. 18 inseruerat ille VV. 41-46. nam cum VV. 15 sqq. iam de hortorum donis ad Vertumnum allatis mentio fiat, quo pacto deus ipse uv. 41 sq. nolle se de his quidquam adidere adseverat 3 nt post v. 12 quia vulgus

nomen suum ab anni si ii tibus repetere narratur, suam sedem

illi versus olim habuerunt, quia et ipsi de fama hominum scripti sunt. praeterea hue in initium expositionis quadrant etiam illa num V ut eoo adicium' quibus adhibita praetermissionis figura ea quae in Vulgus nota sint pronuntiare se nolle simulat Vertumnus et tamen statim profert. ceterum vv. 41 - 46 post v. 12 retraetis pro ut particula v. 47 sine dubio geribendum est sic: quo Vocabulo ea quae uv. 21 - 40 exposita sunt comprehenduntur, velut V, 7, 69. Denique ultimum ver8uum transpositorum exemplum tractabimus V. 1 vv. 14l sq.:

et bene cum Axum mento discuneris tin V, nil erit hoc, rostro te premet ausa Suo.

in quibus eur haeroamus porspicietur toto hoc loco diligentius

examinato. atque priorum editorum, qui in toto carmine unum

horoscopum loqui putabant, opinione improbata merito dei iurei-chius in symb. ph. B. p. 674 vv. 135 sqq. Apollini tribuit loquenti. sed salso dei orationem v. 346 domum finit. omitto quod Apollo,

cum pauea poetae dixisse seratur v. 133, vix continuavit verba Sua per tot Versus. certiora sunt alia. deo enim qui id unum sibi proposuit, ut ad elegos componendos Propertium adhortaretur cfr. vv. 133 sq. , non convenit illa amoris duri deseriptio vv.

339 sqq.); qua si non impeditur, at certe non promovetur illud quod sequitur consilium. quid 2 quod ab Apollinis gravitate 3 ε

44쪽

vel maxime abhorret velut haec sententia persumae fallere rima sat est. talibus profecto non usus est idem in simili oratione apud ProperL IV, 3. denique ne horoseopi quidem ars Hei mretellii de hoc loco sententiam seri. is enim v. 150 monet Propertium, ut octipedis eancri terga sinistra timent. quo versu, nobis quidem nunc valde obseuro, at ipsi Propertio sine dubio sat perspicuo, quod tandem malum tangat horO-8eopus pro certo dici nequit. tamen ego quidem non dubito quin Scaliger vere divinaverit novi amoris pronuntiationem hoc versu contineri; esr. Plerigbergius ad h. l. namque loeO- sum potius quam revera triste vaticinium aliquod hic proferri totius earminis indole et natura eonfirmatur. atqui si iam VV. 139 sqq. Apollo novum amorem Propertio vaticinatus cst, horoscopus hoc versu nihil novi ei praedicit: quod quidem artem eius tantis verborum ampullis commendatam minime decet. praeterea versuum distributioni ab Hei mreichio propositae oppugnat etiam nunc particula v. 147. haec enim tempus definire non potest propter eam quae sequitur sententiam: nam prodigium illud non ipso hoc temporis momento, sed suturo aliquo minari dicitur uv. 147 sqq. quare potius

tanquam eonclusione saeta ea comprehendit quae versibus praecedentibus emetuntur. atque notam hane partieulae nunc significationem qua similis est vocabulo eroo ObservamuΗ

etiam apud Properi. I, 2, 25; 6, 1; 19, l; II, 3, 33; III, 18h,

23; 26b, 2 l. suas autem ipsius sententias complecti Horon consentaneum est. ergo Hor is potius quam Apollo ante v.

147 loeutus est. itaque illi attribuendum est de puellae superbia vaticinium id quo orat illud quod eortius non definivit Heim rei ellius triste prodigium. incipit enim inde a v. 139 iterum loqui astrologus; ibique pro nam particula leni emendatione repone iura quod respondet mox particulae v. l31. in horoscopi igitur oratione exstant uv. l4 I sq., de quorum sede dubitamus. atque primum quidem, si reete locum suum tenent, exemplo allato distichon quod anteeedit illustrant: quae tamen explientio inepte et partieula adiuncta est. praeterea quae tandem est ista dicendi ars qua primo uv. 14l sq. amor Diuitiam by Corale

45쪽

Propertium enecaturus esse dieitur, tum vv. 143 8qq. multo minores dolores praedicuntur 3 sed leviora haec: gravissimum autem illud est, quod huius distichi sententia ipsa pugnat eum horoscopi vaticinio. exemplum enim quo in hi A versibus utatur auctor sumptum esse iure suo dicunt interpretes e re piscatoria et duplici unei et ansae nomino sine dubio duplicem hamum signifieari volunt. at duplex liamus ita Aolet esse compartitus, ut, si excussus est, non possit altera quasi sua parte piscem iterum secare. quo igitur pacto, Hi uncus mento

discussus est, tamen ansa, quam et ipsam uneum esse contendunt, Propertium premere sertur 3 immo unco vel ansa, ubi mento excussisset Propertius, tamen aliud statim membrum arreptum esse recte dicebatur. quod eum non laetum sit, apparet ungo Opponi ausam quasi alterum tormentum. dicendi igitur lumine remoto una puella depulsa mox alteram aeque difficilem amaturum esse poetam vv. lii sq. audimus. atqui

Horos uv. 139 sq. unius puellae sustus disertis verbis extulit et in hae sibi constat sententia vv. 14 3 sqq. Apollini autem, qui uv. l37 sq. Veneris militiam Propertio indicit, uni eo adscribi potest illud de amorum post amores redintegratione Vaticinium, vel propter Orationem figuratam, abhorrentem illam quidem a simpliei dicendi genere quo in ceteris versibus usuqest a8trologus. ergo uv. 141 sq. post v. 138 adiungendi sunt reposita pro et particula voco ei. - sed haec quidem hactenus de versibus transpositis. Solent autem, ubi alii versus se sua sede in salsam transmigrant, alii simul omitti. euius rei primum habemus exemplum V, 3 vv. 43 - 52. atque uv. 49 sq.:

omnis amor mamus, sed aperto in coniuste maior:

hanc Venus, ut vivat, ventilat ipsa facem hanc, ut iam Passeratius vidit, continent sententiam: omnem Rinorem magnum esse, sed maiorem uxoris in coniuge, quam amissae in amatore amorem. neque coniecturis opus est quibus hos versus eritici vexarunt. huius autem sententiae quale tandem testimonium proserunt Uv. bl 8q.: Diuitiam by Corale

46쪽

nam mihi quo ' Immis tibi purpura fulsteat ostris

crystallusque meas ornes a*uosa manus 3

quippe qui num particula incipiant2 si probamus, ut idecet,

Non politani in V. 52 scripturam meas esr. Jacobus ad h. V. , heur milli inquit Arethusa hornamenta induam 3 non mea causa, sed ut tibi placeam ornare me soleo s. haec tamen enuntiatio ut praeeodentis distichi normam eonfirmet, tantum abest ut non possit non causam olim attulisse cur Arethusa absente marito se sordidis vestibus indutam quasi maerere que8ta Sit. eius igitur generis aliquot versus ante v. bi deperditi sunt,

nisi num particula sano sensu prorsus earere eXistimanda est. sed etiamsi ita sententias explemus, tamen uv. 49 sq. neque eum antecedentibus neque eum sequentibus versibus iusto

noXu cohaerent. quid enim hanc observationem tam generali sententia prolatam hie intrusit avetor 2 quae tum demum cum Uv. 43 sqq. bene coniungitur, si Arethusa me propter magnum coniugis amorem ivv. 49 sq. facilius eastrorum pericula toleraturam esse, ad bella illum feeutam, disertis verbis addit. itaque post v. 50 0missis aliquot versibus hoc enuntiatum haustum est. et haec quidem hactenus de uv. 49 sqq. 8ententiis explendis. quid vero P num vel restitutis eiusmodiversibus uv. 43 - 50 hanc sedem obtinere possunt' tristem suam in desertis aedibus eum paueis domitibus maxime per noctes vitam vv. 29 - 42 deseribit Arethusa ; continuatur Rutem harum rerum enarratio uv. 51 sqq. at versibus qui inter

utrosque medii sunt optat puella, ut altera quasi .Hippolyte maritum in bella comitari possit quorum labores ninore sibi dulciores fieri sciat. hi igitur nihil hue pertinent. neque

vero haec inconcinnitas tollitur uv. 50 - 56 ante v. 43 tran8- latis, quoniam ne Vv. 57 μ li, quidem ab illis separari possunt. sed coniunetum est illud volum quam arctissime cum eis querellis quas de mariti absentia legimus uv. 7 - 29. quid γquod V. 29 eui tandem at mihi verbis opponatur Arethusa nunc non per8picitur. atqui nemo non sentit Arethusae quae desertum thalamum deploret diu. 29 sqq. eandem contrariam es8e, si coniugem adversus Parthos secuta seratur svv. 43 sqq.). Diuitiam by Corale

47쪽

neque inepte uxor cuius desiderio maritus tenetur svv. 27 sq.)Optat, ut illius militiae fida sarcina fieri possit svv. 45 sq. . quibus de causis o. 43 - 50 post v. 2S inserendi sunt, sed lacuna inter v. 50 et 29 significata. atque Illis remotis uv. 51 sq. excipiunt v. 42, sed hic quoque inter utrosque aliquot

versus eXciderunt. Iam transeamus ad V, 4 vv. Tl sq.: illa ruit, quulis celerem prope Thermodonta Strymonis abscissum fertur aperta Sirium. qui versus eum praecedentibus non bene coeunt. nam quo

tandem iure Tarpeiam, quam modo v. 67. somno se permisi 8se dixit, Maenadum more furere poeta narrat 2 quid vero γStrymonis, ut supra vidimus, ne Maenadibus quidem, sed Ama-Zonibus adnumeranda est. qua re probata patet ruendi verbum non iam posse furendi significatum habere, sed eurrendi; quacum interpretatione convenit fertur illud v. 72. nam Amazonum non furor, sed celeritas laudatur, vel iit a Silio II, 74 et Vulorio Flacco IV, 607. atqui hic eur cucurrisse Tarpeia narretur cum nullo modo excogitari possit, ab hoc loco distichon nostrum

abhorret. quo autem transponendum sit, quanquam toto earmine perlustrato non elucere videtur, inveniemus accurato interpretati VV. 27 sq.: mgue subit primo Capitolia nubila fumo,

rettulit hirsutis bracchia secta rubis. sumum autem, quem olim matutinam nebulam esse voluerunt,

vere de vespertinis 8ive nebulis sive castrorum sumis IIert g bergius intellexit propter v. 3l et v v. 63 sq. sed idem Tarpeiam, quae mane, ut mos erat φ), aut aquam Vestae petendi causa cla. v v. 15 sq.) aut omine territa lustrationis causa sese. v v. 23 sqq. ad sontem venerat, per tutum diem statuit ad sontem mansisse, ne ante crepusculum ad arcem rediret atquid tandem Tarpeia per totum id tempus illi e morata est γ') Namque lustrationes mane saetas esse testatur Verg. Aen. VIII, 67 sqq.; Valor. Flaec. V, 330 sqq.; Stat. Theb. IX, 570 sqq.; eo lemque tempore virgines Vestales deae aquam petiisse docet velut Ovid. sast. III, 12.

48쪽

nam lustrari, Hi propter hanc rem degressa erat, brevi prosecto tempore potuit; sin Vestae aquam petitura erat, ne debuit quidem eunetando huic officio deesse. porro si a flumine rediit virgo, postquam aut aquas hausit aut lustrata est, quo factum eηt, ut in via hirsutis rubis bracchia laederet 2 an tam spinosa erat via, ut non posset quisquam ingredi eam, nisi ut braeeli iarubis laceraret 2 o miseram Tarpeiam quae cotidie, ut Vestae aquam libaret, ad sontes degressa rediit in argem feeiis bracchiisl immo, si quid video, aliquo die puellam vel ut analeum videret vel alia de causa in planitiem degressam aspexit Tatius, tum fugientem, quia pudor nondum omnis illi exstinetus erat, persecutus a via in rubos impulit. huius autem narrationis ante V. 27 omissae pue particula etiam Signum est; qua nunc tam diversae res quales vV. 23 sqq. et uv. 27 sqq. narrantur ineptissime eonglutinantur. praeterea etiam Tarpeiae oratio, ni fallor, hanc coniecturam commendat. an

Tauleiam illas querellas sic temere effudisse probabilius est, quam certa aliqua re motam 3 qu0dsi posterior sententia praestat, quid verisimilius est quam eam aliquo Tatii impetu excitatam esse 2 ad illam autem narrationem pertinent etiam VV. 7l Sq., ut nunc apparet, ita inserendi ante v. 27, ut ante ip808 lacunae signum ponatur. scilicet Tatium fugiens Tarpeia cucurrit velut Strymonis. Hine pr0grediamur ad V, 7 vv. 35 - 38; quos iam Scaligor alieno loco serri vidit. quare enim laetum est, ut inter querellas quibus uv. 13-50 Propertium obruit Cynthia subim eundem adhortaretur, ut gerV08 mortis suae Ructore8

erudiaret 2 at ne ibi quidem quo eos transtulit Sealiger, post

v. 46 locum suum defendunt. sed coniunctivi uratur candescat tollat demonstrant mandatorum, quae inde a v. Tl se amico

daturam esse pronuntiat Cynthia, haec partem aliquam efficere. itaque ut probas servas svv. 73 - 76. sequatur infidorum poena, post v. 76 disticha illa reteiemus. ceterum his expulsis inter v. 34 et v. 39 adcuratius deseriptam suisse suspicor novam amicam, de qua sunt uv. 39 sqq. nam vel transitus v. 39 a foedi sun eris adumbratione tvv. 23 - 34.3 ad illam Diuitiam by Corale

49쪽

depingendam laetus per pronomen relativum Dactus est et elumbis. IIis explicatis eiusdem earminis uv. 5l-54 animum advertunt. nam cur fidem suani iureiurando affirmat Cynthia hie, ubi neque ad praecedentium neque ad Sequentium Versuum sententias quidquam id resert 3 cur hie argumentum repetivit, in quo tractando iam uv. 12 - 22 versata est γpraeterea VV. 55 sqq., qui propter num particulam ea quae modo dicta sunt confirmare videntur, tamen eorum nihil omnino probant; incipit enim novus de inseris locus. an Cynthia exponit cur tergeminum canem v. 52 commemoraverit 3 ergo disti ha haec potius post v. 22 inserenda sunt. atque hoe Vel eam ob causam probabiliter conicimus, quod iustam oppositionem illud ut v. 23 nune desiderat. traiectis autem his versibus fidem Propertium sesellisse, se gervasse Cynthia contendit: sed ne sic quidem v. 23ὶ fidae amicae honestum funus ab eo paratum esse. denique ante v. 55 aliquot versus omissi sunt quibus de sua apud inferos conditione ita loqui coepit Cynthia, ut num partieula recte posita esset. Age nunc transgrediamur ad V, 9 vv. 42 sqq. atque

V. 42:aecipite: haec fesso ris mihi terra patet,

qui paulo mutatus v. 66 repetatur, immerito hic legi nuue

eonstat sero inter sanos criti eos. illatus autem huc est, postquam genuinus Verηus lacuna haustus est. sed qui hune

secuntur uv. 43 sq.: quid si Iunoiti sacrum faceretis amarae 3 non clausisset aquas Usa noverca Suas,

quo iure hunc locum oecupaverint minuΗ etiam perspicitur. nam primum quidem clausisses illud pro imperfecto clauderet D peram positum est, quia nondum a sacerdotibus Bonno deae Hereules exclusus est a sontibus. Recedit quod, nescius huius deae lueum se adiisse, Iunonem illi v. 43 opponere non potest. quid enim 2 si lueus sacer erat Iunoni 2 nam ne Herculem ut hominem deis similiorem haec omnia comperia Diuitiam by Corale

50쪽

habuisso contendas: cur Bonne deae lucum ingredi studuisset,quein viris Plausum esse seivisset γ lias autem ob musas uv. 43 sq. post sacerdotis orationem, qua et a Mitte propellitur et Bonao deae ludum hune esse cortior fit vir sortissimus, retrahendi sunt, si quid video, ante V. GT. quo facto, cum vV. 65sq. hinc removerimus, Hercules abrupto dicendi genero indignabundus erudelitatem mulierum vel Iunonis saevitiae comparat itaque ira stimulatus statini tristes de ara maxima leges puellis imponit - nisi sorte ipsum orationis initium ante v. 43 deperditum esse probabilius censebis. sublati autem erante flua sede, ut V. 42, etiam uv. 43 sq. ad lacunam explendam; quam po8t v. 41 non solum pentameter deperditus agno8eendam esse demonstrat, verum etiam ipsa sententia. namque

Hercules, qui uv. 45 sqq. ne propter habitum terribilem expellatur Hacerdotes orat, antea haud dubie easdem rogavit, ut nititus ad sontes sibi pateret. eiusmodi igitur aliquot vereus post v. 41 olim legebantur. ceterum vv. 42 - 44 una trans-p08itos esse apparet, postquam iam uv. 65 sq. in eum lucum delati sint quem vulgo teneant. His lacunarum exemplis propositis sacilius fortasse silem habebunt duo alia non tam claris argumentis innisa. quorum primum est ante V, 6 v. 85. namque sic inquit poeta noctem

patera, Sic ducam carmine. at uv. 71-76 vinum sane scpotaturum esse exponit, sed vv. 77 sqq. tantum quid eantR-turus non sit declarat. ut alterum si erecte sese haberet, nonne quae argumenta carminibus tractaturus esset, vinum selliget et amores, addidisse putandus est poeta ante V. 85 3 - alterum nutem exemplum invenitur ante V, 10 v. 43. etiamsi hoc carmine argumentum suum non tam exponit, quam tangit auctor, tamen quae tandem est, praesertim cum VV. 41 8qq. tam accurate describi coeptus sit niter adversarius, ista pugnae

deseriptio qua torquis Virdomaro ab inelsa gula decidisse sertur 3 serrem hoc fortasse, si direpta illi a Claudio disteretur: nunc

u in possum non suspicari ante v. 43 pugna copiosius enarrata deseripsisse poetam ut Claudius Virdomaro collum ensedissecuerit. Diuitiam by Corale