Hieronymi Pradi et Ioannis Baptistae Villalpandi e Societate Iesu In Ezechielem explanationes et Apparatus vrbis, ac templi Hierosolymitani. Commentariis et imaginibus illustratus. Opus tribus tomis distinctum

발행: 1596년

분량: 399페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

341쪽

EZECHIELI s

uxores in maritorum vita, stinctorum manibus, .

cum esseruntur, implicant E capite abcissa me mam, quasi se ipsasperpetuo luctui, squalori damnantes, atque in eius propositi pignus cincinnos illi tradentes. Suetonius in Caligula restit ob

mortem Germanici regulos quoida Barbaros Romanorum amicos posui se barbam, & vxorum ca-τ in ιba. pita rasile Plinius item narrat Aegyntios post enec in Apim ipsorum Deum consueuige alium quaerere eum luctu. quem substituant, di donec inuenerint,moerere,deralis etiam capitibus. Biblii qum, tiati. apud Lucianu sacra Adonidi iaciebant derasis ea,pitibus, lugentes demortuum. Sed de his hactenus.

bri , . ius seruauimus capite deeimo sexto in versum istum,gnivi iaceos te hyarantia , calceos , vel soleas gest, ire antiquitus insigne suisse de libertatis, de nobilitatis ; discalceatum autem esse , importasse serui tutis abiectionem, de vilitatem . itemque pau-niun. lo superius ex Appiani testimonio notauimus, qui

Pruum pileatum,& ealeeatum dixit obuiam processisse Romanis Imperatoribus i cum se quasi emtum libertum profiteri vellet. quare calceorum

depositio aptissime tracta est ad luctum, atque si nera, in quibus lugentes miseros se,&sordidos volunt venditare, seruitutis habitum aemulantes, demerito id quidem est enim gratissima analogia inc, hi a; ter captiuos, ct mortuos . nam mortuorum nomi-

eis imis moi ne captiui appellantur, do sepulclitum seruitu, di- tui. N sepol, citur in sacris apud EZechielem ait Dominus

ν r. y-' gnos. P sus toruo viaelm,captiuitatis,subaudi liberare solet.Aequum est ergo,ut eadem rati ne mortuorum propinqui vice versa se ipsos δε- ciant captiuos, atque abiecta mancipia, caput nudanteri soleasque detrahentes e pedibus. Sed eius cerimoniae seneralis testimonium sinus, de exem-IIiom. plum affert hoc lo Hieronymus Habebis nquit, comam, quae tondetur in luctu, & calceamenta in pedibus quae lugentes solent abiicere. unde David Absalon filium sugiens, & poenitens superne ce Uriae, nudis pedibus incedit. liri ille . Abner autem caeso a loab,iusta persoluisse creditur David prosequutus seretrum vestibus distisis, ei licioque indutus ut ex historia regum colligitur ubi habe

Davita sequesu u erat M. eunde forsan habitum gestans, siue etia discalceatus. nam verosimile est uniuersos ritus funebres obseruasse es,qui conceptum

animi dolorem ingentem,ob iniustam foederati subi Archiducis necem vere ac serio testari volebat.

Neque amisti ora velasti. Videntur haec si perioribus aduersari. si enim caput nudare signumerat luctus, qui potuit esse moestitiae indicium sa-ciem velare e sed si bene considerentur, cohaeret utrumque; nam aeque lugubre est caput coma, vel pileo nudare,atque illud amictu superiecto omnino tegere. illud enim est detrahere ornamentum, de sgnum dignitatis ; hoe vero tibi imponere Onerosum, de sordidum gestamen damnatorum.Porro Damnam ad olim motis suisse damnatis ad mortem caput Ope-- ον ibi riri,facile colligitur ex libro Esther, ubi habenturior. haec verba: Neerim voltim de ore regis exurus, ct Enhe.νy. 3 flauim opera runt fucum eras, scilicet Aman, utpote

iam ad mortem damnati: de fortasse idem indicat

es cat ea dicendi ratione psaltes: Vi ver aura vit r. F.ctis P Luta tonsus es . a damnatis itaque ad lugentes manavit titus caput operiendi . cuius cer moniae idem libet Esther meminit iterum. Aman mur. ερ. f. inaura ire in domam suam lageos, ct op νιs eapi,' atque in libris regum. Poras Di tu is endens et num ob rem si ins, ns δι n. sus Mee- a' dens, Cr veru capve . sedo e Dp ulus, qui eras

cum eo voto rapue asse Messas Mors s. Extat etiam

apud gentes eiusdem ritus seneralis memoria. nam Plutarchus testatur filios parentes suos ve- Trutari, inlatis capitibus, filias autem nudis, passisque crini- pr M. bus efferre fuisse solitas . cuius consuetia clinis duplicem rationem adlubet: vel quod filiis venerandi sint patres,tamquam dij,qui operto capite colebantur, filiabus autem lugendi, ut mortui, quos aperto capite lugere solebant: aut quod luctui maxime congruit id, quod est alienum a comitetani vitae consuetudine. solebant autem sere mulieres quidein tectis, mares vero nudis capitibus in publicum progredi. Vnde siqua incidisset calamitas; tondebantur mulieres, viri comam alebant:

euin alioquin hi tondere, illae comam gerere sint

solitae. Homerus quoque cum cantor acaena Tro- Π.mer. Aianorum,' Graecorum calamitates cecinisset,Vlis odiis.

sem operto capite fleuisse scribit; cessante autem

cantore, caput detexisse. Aetae talos Ingentium eo edes . Septuainta: De litu sine

Panem hominum . quam vocem po erunt pro Hebraica D mκ,a nascim, quae homines fgniscat, aliquando de viros. Quare alii vertunt panem virorum, sed non satis ad rem . nam hoc loco e, Enos, non est nomen naturae vicin Adam,neque sexus ut di es, is, sed condicionis miserrimae, ad quam Adam per peccatum deturbatus est , ut ex illius etymologia constat. sonat enim,ut alias docuimus , miserum. aerumnosum, obliuiosum, dici recte ergo vertit Hieronymus, lugentium, pro Hier . ' ru, a nascim. Panes hoc loco per synecdochem Vulgata edi sunt epulae conuiuales, scut apud Danielem: ML LGγνexfri fronti ium grande, Hebraice, panem Dan. 1 st. . magnum. itaque panes lugentium vel miserorum sunt funerales epulae, quae parentationem comititari solebant. Etenim omnium sere gentium in re receptum suisse legimus: ut non solum dies nai tiuitatis, sed etiam mortis atque senerationis,prin cipum maxime persinarum,cum alijs ritibus, tum

praesertim epulis splendidis celebrarentur' hae autem vel statim post mortem, vel in ipsa sun eratione, di finito luctu exhiberi consueuerunt, vel ad mortuorum memoriam,vel ad haeredum gratiam, vel ad amicorum solatium . quae omnia exemplis appolitis illustriora sunt. Hebraeis eam suisse con- suetudinem docet nos historia regum. in qua di

.anis ommuta. Scilicet post sepulturam,& exe- 11. quias Abner . ubi Septuaginta legerant κνών irio, tu peridipnisin heneca, id est, ut funebre conuiuium cum eo iniret . quod Graeci vocant peridipnon; David vero iureiurando alui mauit, se nillil ante solis occasum gustatutum cibi. apud Ieremiam quoque domuis conities, inquit Ier. ιε. p. 3Dominus prophetae, non ingressiaris, τι sedeas meis,es comedas Ar bdas: pro domo conuiuii Septuaginta habent ρ.αααν, thiason, quod sonat, caelum vacantium rei diuina, saltantium turbam, atque conuiuantium pompam, sodalitatem, dic quae omnia ne conuiuijs quidem sit nebribus deerant. Hebraice ninu, maleteach, appellatur id conuiuium,

quae vox quibusdam Moescat epulum itinerale,

Rabbi

342쪽

sa dat de

Rabbi Davidi,vt Hieronymo luctum, alijs carmi- A functorum alta voce proserentes dicebant: pessurna luctuosa . putant enim verbum rim rarach, idem esse, quod attenuare, extenuare, vel carnis coctura,vel vocis eleuatione. apud Amos,ubi idem nomen repetitur, Hieronymus vertit factionem. ait enim, aufertia amo tiscis en iis . conuiuium, vel tabernam, seu compotationem intellexit, cum factionem posuit, idque satis ad rem accommodate. subdit ieremias: Et misi urgrandes, o parat in terra tua non sep δεμιαν, ne ueptingensa ἀπ nons inlibem, neqvie ea ait m fio pro eis non lacerabunt vestes. neque lacertos,neque radent comam

in signum moeroris, de quibus iam dictum est)onea fra retiato eos Icenti Mnem is com χά, sis να μαhoe est amici detuncti non conuenient ge tu, conacile, di bibe . vel quia discedentes aeternum vale sepultis inclamabant, ut Aehillem

fecisse in funere Patrocli memorat Homerus Satiae mι Patroiae, a Pe vale. Et virgilius Aeneam cla. masse in funere Pallantis, saue iteratim miti mu- me patia, arernum ae viti. Refert Iosephus Archelaum Herodis patris luctum diebus septem ce' i ρε , . tilebrasse, epulas l. serales prolixe populo exhibuis berra Iul. se; qui quidem mos, inquit, apud Iudaeos multos cap. i. ad inopiam redegit. vulgus enim necessario ades.se cogebatur, quod qui neglexisset,impius habe- ii, batur. Hieronymus denique eum ludaeorum ritum perstringit in epistola ad Paulam de obitu tiri. Bles liae: Flentes inquit usque hodie Iudaei, nudis more consueto ad capiendum cibum cum supersti- B pedibus in cinere volutati, laeco induti, ex superte propinquo; neque erunt praesecti sun eris, qui epulum praep1rent, ut dolorem eius consuetudine familiarium, di amicorum leniant,vel paratum ad mensam inter conuiuas distribuant nam hoe est frangere panem, diuidete, di partiri epulantibus

dcfunctique propinquo moerenti, & consternat cibum ori admoueant. quod senus ossicii & amicis debitum, di miseris necessarium esse solet.nam ct apud Homerum Achilles saepius cibum recusat, intersecto Patrocio, & David interfecto Abnero, ut supra notauimus. Quare Graeci teste Apollonio& Sardo de moribus sentium, triduo post obitum deiuncti apparant coenam necessariis, coronatistitione pharisaeorum prius cibum lentis accipiunt, signantes quas quo edulio primam genituram perdiderunt. Apud Graecos frequens reperitur feralis conuiuii mentio. Homerus de sun Homerus. re Patrocli vertia saeiens canii, A, B Aehil abada Arstes ιιι volum 6 -tis a fas . ubi Eusta- ructa Athius interpres dia inquit inter epulum.quod in ipsis sepulchro ,& quod nost lenulturam agitabatur, illudque vocari ait idi ., taphon . hoc est lepulchrum, vel sepulchrale ; hoe vero m/ύμ- , p ridipnon hoc est patentatio. Enimii ero eiusmodi sacrificia, libationes inferiasue seu parentationes .ilii non solutii ipse die sepulturae, sed etiam tertio, septimo, nono ariges ino interdum quadragesimo, que lugentes adhortabantur, ut cibum ea perente C non sine quadam numerorum religione, ieiuncto- quod quidem idem eunctanter se ciebant: ne post rum manibus statuerunt. Sed libet verba Homeri

carissimorum mortem vitam exoptare viderentur. addit vates: FI non Pubans eis partium ruscis aάtonis

mandom suo patre Fas,o ma res , vel poeulum consolatorium. adeon si landum scilicet eos,qui parentibus orbati sunt . in quae verba se habet Hieronymus: Moris autem est lugentibus ferre cibos, ct praeparare conuiuium, quae Graeci me δαπνα, perides na, vocant , ' a nostris vulgo appellantur parentalia, eo quod parentibus iusta celebrentur. dicit & alibi scriptura diuina: Dare siseram maeren-

filio suo eiusmodi dabat mandatum: Panem tuum,. DCrvinam tuam super se istiG- ι ι ransh ue, o mi

ex es mandatare, o s. re tam peccatoribus. Ex quo

loco patet moris suisse, ut in ipss sepulchris mortuorum epulae ponerentur . ex qua consuetudine suxit gentilium mos, ad quem alluditur in Eccle-sasti Esna , inquit, Vendens a m oram o, uasi appossunes epalaram e ream se a se I Mo, idest bona rara, epulae exquisitae appositae ori es auso diuitis aegroti nauseantis nam in superioribus conserebat diuitem valetudinarium cum paupere valente) similes sunt serculis appostis in sepulcro. neque enim maiorem inde utilitatem,& voluptatem peicipitos diuitis clausum prae aegrituditae, quam qui in sepulchris iacent. subdit inox in eandem

s uti. Idem aliud epulum sepulchrale Hectoris deleti Iram G.

Athenaeus quoque Hegesand i poetae eitat testi- Ai ea , .monium, ubi coquus quidam iactabundus hoc modo indueitur loquens: Quando Di te ministro in funebri coena; simul atque ex sinere redierint. idein alibi meminit cuiusdam Di is, qui cum AJ a .s.vxori suae defunctae parentalia celebrasse inultum

simul cis fietu obsoni j deuorauit. id quod illi Theocritus Chius poeta his verbis e&probrauit Noli Theocritus. sere, Olmprolle. nihil enim obsonia comedendo, proficies. Lueianus in libro de luctu, cum aliorum Lut in IArituum, atque ceremoniarum, tum ad extremum ti trita. sententiam: Eo prata ni Alaris. sacriscium pa- E coenae quoque exequialis mentionem se citiis versenis, vini, & iuris, tilotae e enim man Asia An q,eia alimν. M , diues, νι ι sagatur, castigatur,

ris. Baruch quoque agens de sacerdotibus Chaldaeorum: Iιunt,inquit, amanIes eorra Deos has , fas ea vi montis. Hoc ait, quia . ut auctor esthpiphanius, gentiles solebant cibum, potumque ad monumenta ferre, additis insolentibus clam tibus . nam ad sepulchra accedentes nomina d bis luculentam . Post hare omnia, inquit, restitis, μώ νιον, perides non, idest, coena sunebris, an que adlunt necessat ij. vi defuncti parentes cons lentur, suadentque, ut cibum capiant, quamquam isti per Io iem non inuiti ad id compelluntur, eum perpetu si iam triduum enecti sint fame; at capiunt quidem illi, sed initio pudibundi, verentesque, ne post carissimorum obitum videantur adhue Aectibus humanis commoueri.

Apud

343쪽

Rem ora

Murena.

Terentius .

Apug Romanos quoque sun ebrium liti iussu odi Aepularum, de sacrificiorum frequentem , multiplicemque usum fuisse legimus. Liuius testatur P.Lucinii funerit causa viscerationem datam carnis scilicet crudae factam distributionem) de gladiat res centum viginti pugnas 3, ludosq: sunebreς per triduum fictos, postque ludos epulum . in quo

cum toto foro strata triclinia essent , tempellas cum magnis procellis orta coegit plerosque tabernacula statuere in foro . Tacitus loquens de morte Agrippina Neronis matris: Cremata est, inquit, nocte eadem, conuiuali lecto, & exequijs vilibus. Cicero item pro Murena Q. Tubero, inquit,cum epulum Q Maximus Africani, patris sui nomine, populo Romano daret, rogatus est a Ma-

ECHIELIS C A P. X X III I.

rerum Dei persecte exprimit propheta. cum enim plebs Israelitica pro sponsa Domino copulata es set,& se in seruitutem redigenda solet, & interii cienda , diuinum quoque remplum comburendum, rinam quandam futurorum pri et pro 'lieta: cuius repente mortua uxore,praeci,it ei, ne lugeat, ne ploret, ne ad suci iosum suscipiat hab; tum, ne ad eam mensam accedat, quae consolatimnis eruo instruitur; verum silentio gemat, estendens fore, ut ipse nulla clementia eos, aut sibi coti- iuncii erant, dignos censeat. praeter voluntatem

tamen ipsu insiget supplicium . non enlui vult ximo, ut triclinium sterneret, cum esset Tubero B mortem peccatoris, sed ut conuertatur ipse, divi- eiusdem Asrieani sororis filius: atque ille homo eruditi inius, ac Stoicus statuit pelliculis haedinis lectulos punieanos, de exposuit vasa Samia: quali vero esset Diomnes Cynieus mortuus, de non diis uitii hominis fisiicani mors honestaretur. Idem in Vatinium grauissime , de seuerissime inuectus hoc arcumentum illustrauit. Atque illud, ait etiam scire ex te cupio,quo cosilio,aut qua mente seceris,ut in epulo Anii familiaris mei cum imga pulla accumberes quem is atram videris 'quo exemplo, quo more seceris. cedo quis unquam coenavit atratus 3 ita enim illud epulum est sinebre ; ut munus si seneris, epular quidem ipsae di. gnitatis. sed omitto epulum populi Romani. qua de causa prophetae quoque,ut silentio ge-

praeeipit f hoe is G significans etiam se praeter

voluntatem sustinere illatas populo ea lamitates; eum de multa bonitate praestet, tua ad clemrntiam propensus est,' punire propter improbitatis exuperantiam cogatur. diis ad m/ las1 Iora non indutus nobis,

quid i 3 uni reo Pisu seu' Polychronius eo vi- mbari delicet consilio inustata fiebant: ut rei admirabilis nouitate perculsi, causam quaererent. lua cognita corrigerentur.

XX. dex xl. tium diem argento, velle, omni apnaratu ornatu- e retus:Per ipsas res,inquit,vobis prophetiam osten 'et .dorique visendo . quis unquam in luctu domestico quis in funere familiari eoenauit cum toga pulla cui de Balneis exeunti, praeter te, toga pulla unquam data est eum tot nominum millia accumberent, eum ipse epuli dominus Anius albatus esset; tu in templum Castoris te eum C. Figulo atrato,ceterisque tuis furiis sinestum intillisli,die. R in oratione pro Plancior sepulchrum , inquit, L. Catilinae floribus ornatum hominum audacis smorum. ae domesticorum hostium connentia,epit lixq: celebra um est. suetonius item reserit Aniuiti Vitellium medio Martio campo inseriis, sexequia, si sacriscis Neroni dedi ite ac solenni conui uio ad citharaedi cantum exultasse di plausisse. Ca- di,' in me ipso, quae sutura cuit, adumbraui.

Quemadmodum enim ego, mortua conivae, nihil eorum seci, quae pro mortuis seri conlueue runt: non lamentatus sum,non ploraui, non lugubrem vellem sumps: ita etiam vos filiis, de filia et vestris inter1ectis, sanctoque Terra, o profanato, pro quo adhuc superbia elati gloriabamini barbarorum in gregii, di insuper infinitis alijs malis

preis, neque lamentandi facultatem coni umini,neque ustata faciendi vobis potestas conccdetur non capitis detondendi , non calceamentis pedes exuendi, neque lachrimarum sontibus doloris acerbitatem leniendi, neque illius facienda mensae, quae consolationis ergo instruitur, nequetullus. Sed ecenam , inquit. senetis haeres , ne- D demum aliud quidpia n sariendi eorum, qua eon gligit iratus .ed iterum, Vidistis Ipsi in carpere erogo coenam e Vnde illud Terent ij, e flamma ei-bum petere. Apuleius in stolidis Exelamauit,air, vivere hominem, procul ignes amolirentur,m-gum demolirentur, coenam feralem a tumulo ad mensam referrent. feralem vocavit enam, idest exequialem, quae cadaueri serendo, de defuncto sinerando exhibebatur: seu quod veteres momtem appellarunt seram . memorat de Virgilius sa- nebris conuiuij pompam in haec verba Solennes Irim sit dapes, o d, na in Leo falsis sid dam

Et alibi.

Dona ferant, saeramque aras, inque ii

uencos

Et alibi.

Verum de lugentium litibus suis . pergamus ad

reliquata

sueta sunt. de recordabimini eorum, ciuae ab Ege-chiele iacta sunt, de det euentu eorum cognoscetis, tamquam portentum quoddam, I sqnum fuisse vobis prophetam, qui per ipsas res sutura vobis

praedixerit.

ps quam . Non amplius habebo sanctuarium, stibile, purum; sed permittam impiis profanan dum, diruendum, & inctam mandum . Ian tauriam .hic ' - - . Seholiastes: De templo soliciti erant, non tu . ut impii, sed quia putabant eiu et gratia . urbem schae tua, permansuram . quod teremias illis exprobrat, dicens : Notite eos sidera o G νθιι μυλ ν, due- ὸ : iς 7' 'Α D-bi, Toviam Domini es, Aram umery vestri . Septuaginta: super- τ si elo. A biam sortitudinis vestrae, Hebraice pro superbia mosum no ess par, geon, a naa, grati, quod est, exeellentem esse, glotiose, scilicet superbe, seu arroganter age te . in Exodo: Gloriose magnisi ea ui est. Hzbtaice e Gad. ir. Superbiendo superbivit, vel excellentissime glorificauit sese. extat idem nomen apud Isaiam: Ei factas reriissublimis. Hebraieci Magnificus excellens. di apud Micheam,ut mox dicemus, pro imperio la ratis est odi, ghoz, a lix, gharaa, quod est confirmare, roborare, munire, quas dicas ob simi-

344쪽

EXPLA NATIO IN PROPHETAR

UM. 3as, cem, asylum. in psalmis: Amrgara

firmitatem, robur,munitionem, sortitudinem, a A oculi a filios, in quos rapitur Ulmi asectus. sed .

hic opponere quis posset non omnino respondi e

portentum rei significatae. eteni. I sco herae ere' meriti umpta est uxor oculorum lumen .... aesitis vero pia - et tumia

Ier uxores caras. Elii, ct filiae, laesi ipsa vi cera, s insuper Templum, spes gentis, de cum Templo sibi obum imperium, di sacerdotium, eoru a gloria. Ceterum haec omnia in unicae uxoris morte affatim prae ignata sunt. nam mulier Apostolo giaria r.e . it.

Nes, atque familiae radixi qua sublata, spes s. x

bolis extinguitur . quare apposite repraesentauit uxor prophetae mortua non solum uxorum ceter

rum, sed etiam filiorum mortem, & glorios regni simul cum Templi casu iacturam. Fι fatum , sevisti. Non licebit sub omine

id est regnum tuum sorte, vel Treuerit s. arcem regni tui. & in Prouerbijs: Turris is, αν. o. Hebraice: obfirmationis: Mmen Dimisi. idest arx Iudia. u. st. munita, obfirmatain in libris Iudicum: Erat usum

a. turras excel a , munitionis, sumes ac nurare. Et in

W- γ. - psalmis: Daminassor uias, munitio , plebis sua, o Horector Iasia unum ranui sui. ideli asylum, de Mithe. s. praesidium, in quo saluetur Rex. apud Micheam utraque dictio legitur: Et trabis,sepseri in f nou-

suit sortitudinem: pro qua sei licet hic legerat,imperiam.vice autem nominis re .gheon .pro quo hiereddiderat superbiam ibi posuit , si mitatem. in B mortis mutite,nedum lachrimari; tantum abest,ri

hanc sententiauit Administrabit Ecclesam Cliti. stus pastor cum potentia, di gloria, qualis deceat eum, qui de nomine patris aeterni appellatur, hoe D i est,quod dixit Ioannes: VιLmvis tiriam erus , H Mam quasi υ gemit a patre. idest qualis decebat unigenitum Dei situm. ergo in praesenti, Suri ai eo erit, regnum superbum, gloriosum . vel asylum sublime, munitio superba, Templum ma-ρniseum , ut Graeci interpretati sunt, idque reete. rahi ri 1 tradam, inquit Polbenronius, Templum, Ob quod superbia tumetis. idemque supra ex Theodoreto audiuimus. tuas dicat: Euertam praesdium istud vestrum magnificum, de munitissimum, in quo robur, de spem vestram locatam habetis, de dei angere fas si, ob metum Chaldaeorum militum. oquitur autem cum his, qui abducendi erant c I tui: in quorum oculis Babylonii uxores pollumini, de trucidabant, insantes vero allidebant ad petras. de quibus in psalmo: Learus, qui res isses usi s m

Summa erit assi estio, suprema calamitas sne leu inine, luctus absque eonsolatione ulla. Hierony- Hiero muso Vix liberum habebitis genitum, ne ostenda. tis victorum superbiam , s publice sere videamini. Et eris Tet thiel molis in ponento . Rahbi Da- xx insiuid i Sumit Dei ipsus persena iri, ut vehementius, Keuius protectione iure adhuc exultastis. de nunc C de grauius claudat comminationem. propterea astu sita superbitis.

G d strabile statio, vessuram,se super quo pa-aesanrma vestra.Hironymus Ecce ego iam nunc polluam sanctuarium meum, ut incendaturTemplum,ed cunctis alienigenis pateat, ac profanis, in quo habebatis superbiam, idest confidentia de spem, aedesderium salutis vestraea ad cuius obsitione vestae animae formidabant. Septuaginta verterunt: Desiderabilia oculorum vestrorunquibus parcunt animae vestrae. Hebraice ad verbii habetur .Expeti. bile oculorum vestrorumin commiserationem animae vestrae, idest Templum, quod iucundo des derio intuemini nee vidisse centies satis est, iuuat usque viderea cui parcere hostes,cui impunitate,& immunitatem donari desideratis.' quod miro, D id est munitissmum. loco nominis, uas, He- ai

non dixit ego ero vobis portentum,ut capite duo decimo secerat: Sed Tam es eris votis sn ponen

frus, ostias raram. Septuaginta: Quando abstulero sortitudinem, elationem gloriationis,desd rabilia oculorum , de elationem animae eorum. Hebraice; vice sortitudinis est vox luci, mangor, nomen cognatum illius, pro quo in versu superiore ponitur , /mperium . Legitur id nomen apud Isaiam Eus es ινιι αδ ναρον, idest asylum, & Isa , .'. apud Danielem: Potura ιsancyasnam finitia M. Dan. D. Ls bona de quas materno assectu prosequitur animus vester. Est autem inter utramque orationem in ori sine colluso quaedam elegantissima dura; numda ea Suna , machinad guenechem vinachinalnaphsectem. appetentiam oculorum vestrorum, indulgentiam animarum vestrarum.

ει di ve naer Mus a, Patre quia is, Naiorarias. idest quae vobis reliquae sectae sunt ex A. me, de peste, vel quas reliquistis in Hierusalenui visermonem habeat ad concaptiuos ; vel . vi sentit scholiastes, quorum nullam curam geritis ; sin bant enim eos, atque adeo cogebant suo exemplo in impietatem ferri praecipites, vel ut ipse quoque 'interpretatur, quos deleruistis, ut dicat quorum braice est maniphereth,quas dicat decus,ornatus splendor,gloria,magniscentia.ut apud Esther: Ubi. '

Viriianaeres aeuitias gloria regna a, , ac magnitudinem , vique iactantram praemaasa. ubi pro ea voce, Hieronymus vertit Mimiam. Et in psalmor . Gloria vinians esνώm oes, hoc est decus, de robur ut eorum. & in Isaia: Eris corona gloria in m a Domi- i, m. Et in psalmis: Retata I m caprisuatem Us Iulem Wal. ν '.

idest arcam Testamenti. hic vulgatus Pulchritudinem posuit pro liphereth . Diuus autem Paulus modo gloriam . modo coronam reddere solet, alludens ad praesentem locum, Philippenses vocat.

naturalem lensuria repulistis: deciaransivi eos dae- Ε nostra spes, gaud se, o corona Horra. Et iterum.

momjs immolarent. fortasse etiam hic adhibita est apposito, dic oniunctio illa initio versus apposta, valet nimirum, in hanc sententiam : Auferam a vobis Templum, imperii gloriam, & mo-pumentum, atque carissimas uxores, quas iucunde aspieitis e dula illima pignora, quibus indulgetis, sitos inquam, estos de filias,quas in sobolem

procreast s. quas dicat: revius auseram Templum , de quo gloriamini, uxores, in quas seruntur tem Templum sortitudinem curiam, non solum me forem. quia firmit, inruerat multitio. in quam ingruenti- du bus inimi eis carnalibus sese tuto recipere poterant , sed etiam quia ipsserat aduersus spirituales hostes praesidium validiseimum .etcnim, ut olim precatus es Deum Salomon, cum dedicatum est a. 'e. s. Templum nomini eius, preces, supplicationes, &vota , sacrificiaque pro peccatis in Templo chlata

345쪽

ET CNIELII

occeptabat Deus, indulgebatque t que propitia- Abatur populi sui ignorantiis, eumque a suae iustitiae vindicibus protegebat. gaudium vero dignitatis, siue gaudium, di decus Templum ipsum appellat,

i. Duatia, quoia propter atriorum , D porticuum amplitudi . Diata. nem,aedificij proportionem di symmetriam,mat riae quoquae precium, &exquisit uni ornatum , aseuntium animos ex silarabat. ob praesentiam au.

tem foederis, ' diuini solii nisi estatem, in eredibili

honore apud exteras nationes Israeliti eam plexe in cumulabat. N est, dicebant, unasuo iam granis, sub caelo, quae trabeal Den appropinquantes

sibi. itaque asylum erat in bello,gaudium domi, ris gloria. Sed nolo sistamus in vetusti Templi laudibus. quid Obsecro nobis erit in sacra pixi de in aera Eucha Templo asseruata Eucliaristia,quando ludaeisTem Bας φ plum erat gaudio, di decori dubitas ann .. ς , si asylum)audi psaltem diuinum i Puram an e

s ecta meo mensam aduersas en, qui tralatim me.

Qias etiam ait: rati, Israelita Dei, in excelsa hasta

. tissma receptaculum nis rarius V constitutus. It quotulianus victus se eum vocat Lucas ) qais eius i . satis su i, perennes, νegem in decore μου d. motati elas. Quam tutus est,& ab iniurii; hostium securus, qui abruptam incolit rupem, si ei non desit cibus, di potus; tam secure gaudet Cluistianus populus qui Christi corpus in Eucharistia sacra apud se retinet. Sed putas deerit gaudium, & decus,BEM. ia. h. quibus adest Dei unigenitus ' audi Mosem vaticia a. nantem utrique populo felicitatem, temporalem Cillis, nobis spiritualem, immo potius utramque .

eonfidenso in eo, securus iuxta Templum, quod in sorte sua structum est, deget, quasso thalamo. ratu

deesse intest sponsae, quae ad dexteram spons tocumbentis in thalamo ipsa sedet ρ an gaudium)an

honos hisomnibus cumulate fruebantur Israelitae, dum stetit Dei Templum i nos vero locupletius

abundamus, quibus non potest deesse in Ecclesia

C A P. X X IIII, 3 V

Dei verbum corporatum, panis speciebugo, cium. ipsum est praesidium aduersus hosteri gaudium praesentibus, qui faciei epis aspectu gignantur,absentibus autem honor,& laus,atque geliderium, de quo subditur.

Desii num oratorem eorum, supra quo νequissiam anima eorum. Septuaginta: Desilerabilia oculorum eorum, & elationem animae eorum, seu eleuationem animae,hoc est selicitudinem di curaria id sellicet,quod vehementer expetunt, di de cuius iactura solicitantur. quod cui supra diximus) vel ad superiora referri potest, Temploque accommodarii

vel ad ea, quae sequuntur, de signiscare filios,& filias eorum, &c. In die, mquam , ιlla aper eraν ossatim rames, qui XXVII.

suis, o loquens. Paraphrasin huius sententiae se Throti . facit Theodoretus Non solum,ait, in praesenti haeeipsos edocebis, sed etiam quando praedictio euentu ipso fuerit comprobata . & impiis barbaris tradita suerint, quae sancta sunt, ac filii ipserum,&filiae occis, & aduenerit inde aliquis, qui facta doceat; tunc in memoriam illis rediges praedictimnes. haud sustinebis tacere,ut percipiant, mea voluntate , meoque pernussu facta haec fuisse,poenasque facinorum ipsos luere,non autem ob vires h stiles, sed propter iustam meam indignationem passos esse, quaecunque pertulerint, M. Et non si ubis inra. Cum reseret nuncius misera bilem Vrbis cladem; tu loqueris confidentius ad rebellem populum. ut qui vaticinis prae habiti suo ipsorum malo nactus es testimonium. neque ullus amplius audebit os tuum obstruere. Exime eis inponemum. mutus olim in signum doloris eorum absque levamine sueras, loqueris nunc ad eos extimulandos, ut dent gloriam Deo, & confiteantur palam, tuis ipsos sceleribus tam duras poenas commeruisse . nuncius porro ille venit ad prophetam

post 'uinque menses excidii, ut videbimus capite trigelimo tertio. Atque hic sit finis explanationis capitis vigestaquarti . M

EZECHID

346쪽

3 id

PROPHETAE

VIII

dia ad me, dicens enti homini ponefaciem suam contra Ahos Am mon, in preMerulis de eis.

iaua re verbum Domini Dei: Haec Leit whisianus Deus:Ῥro eo quod dixi B : Euge, euges perfunctuarium meum, quia poliatum est e insuperterram Israel, quoniam desolata es: in Ioperdomum Itida, quonsam dum sentia captimi

rem r

Idcirco ego tradam re si se Orientalibus in

meon,in Cariathaim,

eam in hereditatem: it non sit mitra memoria filiorum Ammon In Gentilus.

Et in Moul fac ara ιuaecia e ostent, quia

ego leotuus. Haec dicit Dominus Deus: Pro eo qu/d fecit Idumaea mitionem,uth mmdcuret HI ID Imdipeccauitque Llinquens, nderum ex petitiit de eis; la .rea Me dicit mominus Deus: Extendum manum meam super Idumaeam,sta eram risonent in te tentoria fua r ipsi comed ut fruge tuas eis iis silent lac itium . Dabo tiis Rabbatb m has taculum camel ram , et filios Ammon in culile pecorum in Heris, quia ego Dominus. si Mu Me dicit Dominus Deus e Pro es quod plausim manu, cypercussi pede, ergausa esea reto a fetasaper serram Israel:

Ideirco ecce ego extendam manum meum su-

hereditatem,m rei astim ea assuas in te,in B ea i minem, in iumentum, in faciam eum de- per te , , tradam te in direptionem gentium, e veteres:

sertam as Avisera estqui sunt m Dedan, sua o

eudent

Et dabo thionem meam super Idumaeam per VIILmanum populi mei Israel: faeient in Eddis

iuxta aram meam,o. furorem meum sient, Mi Iura meam,dicit Dum nus Deus.

m cy interficiam te populis, o perdam ae teress, in conterum: inscrGι Psa ego Dominus. Hae diis aeomistis mus: Pro eo quod ἀ-xerunt Moab, in JAr: Ecce siccis omnes Gea tes . domus I u eIdcirco ecce ego aperiam humerum Moab detiuitatibus, de Gestatibus, inquam, eius, . ia Propterea haec deit Tominus Deus: Ecce ego mi extenuam Mu is meum super Palae Anos , in inter μιam interseolores, CP perdam reliquias

elataque in eis Utiones m agnas arguena xvI1. in furore inhient, P a ego L omimus,ctim dedera vivaccam meam super eos.

347쪽

EXPLANATIO

EIUSDEM CAPITIS

Os T praedictam Vrbis Hie- Arusalem euersonem,atque innumera mala, quibuς ludii

erant opprimendi opportune conuertit orationem vates ingentes finitimas, propterea

quod potentiae, di gloriae Iudaeorum inuidi excisis Hieros ,lymis, ipsi equitabant, captisque civibus insultabant vel numinis, infirmitatem . quod Templum di domicilium protium tueri non potuisset vel odium in suum popum, quem cum eripere posset, hostibus vltro tradidisset. Intererat autem diuinae prouidentiae, ut

is ne irae moriales nossent omnium dominatorem Deum,

is p tiri illi neque ex infirmitate talia permisisse fieri. neque Liam .ine ex timultat vel odio in suae gentis homines saeui s. Bς di, se quin potius, ut aequum indicem a suis pro im--iisaia. platatis meritis pcenas exegisse ; exterorum nihi lominus confidentius se iactantium in lentiam repressuruine. alioqui videri posset Hierosolym tum pietas ab idololatria superari, esseque deterioris prae illa condicionis,& sortis. Quae quidem persuasio communis esset mundi ruina, religioni Lque omnimoda subuerso. quemadmodum quae in

Iudaotum uindictam fiebant comminationes, di increpationes aduersus 'gentes ; communis erat omnium doctrina . nam propterea illos gloriosisseeit in Babylone captos ; atque ut apud dominatores in honore eisnt,prouidit; quia horum gloria, di diraeclara existimatio commune futurum erat ad nietatem incitamentum, & nationum omnium Cuniuersalis institutio.Haee in sequentibus quindecim eapitibus tractat vates, nouum institutnm au inspicatus. II. Fiti laminis pan/sviem tuam septuaginta obsema,sciem tuam eon O Hira u. ψῆκ leavimus εα p. cap 4. supra, quid esses obstinate saeiem, scilicet. toruo vultu albicere . aspectus autem minax serociam prophetiae,&comminationi, rigorem indicar cuin

propheta Dei indignabundi personam induere iu-ν rh -- beatur. Filii Ammon de Loth stirpe generati sunt, qua Acamur quorum ciuitas rimaria erat Rabbath, ut supra vi Gimus, postea Philadelphia appellata est a - Reste Aerypti Ptolemaeo cognomento Philadelpho. q ni t teste Hieronymo J Arabiam tenuit eum ludaea. DA sese m D vini. Here dicit non quidem audientibus Ammonitis, sed ut Iudaeos consoletur, ostendens Deo curae esse illorum iniurias, neque i i. - .in diutius diu tendam hostium vitiori . . e Miku- Pro eo θ sty a ruis: his iam Dan uti,dici pa tiri est. septuaginta : Eo qia ga νς, uis estis. Tale illud est psalmi. Diso serieque euge, ' 63 hra, o Arianae . Ubi explicat vates verb/,

quae in Urantium gestibus proferebant, quibus G

Hiero

illis

milia hie subaudienda videntur.Tractat hoe argumentum Sophonias. - , inquit Deus opprobrium Soph. ρεμ6s iis sitiorum A su e quis exprobra aeram papa Umeo insultantes iecerunt in populum meum, σου nificas, Δαι, vel quod magni foramios suum seu linguas suas. idest,grandia verba,quae dilatare miscuti sunt, μper serminos earum. seper regionem super alios Iudaeorum. eadem phrassest psalmo praedicto. E ' indum--rt super me essivum,dixeram: eu eare. . 'Invehitur in eosdem Amos dicens: Hir diei Domi- in a

quatuor non conuerram mm, idest,eo quod post inni

merabilia scelera aliud multotadius accumularunt,nempe quod dissecuerint praegnante in Galaath ad dilatanduin terminum suum. quod ex is ter ην'.

gendum,qui sunt Babylonii. ista enim I ho filio,

Ammon,& Iudaeos oppugnarunt saliet scholiam rest'. Io. Iosephus,dicens: Quint antu, captiuitatis Hier, Mi et GD Iolymorum, qui est vigesinustertius Nabuchod nosor, castrametatus est idem in inferiori Syria, eamquedetinens,expugnauit Ammonitas,&Moabitas,&e Eius itaque opinioni accedamus, neque obstet Ieremiam id noliten tribuisse filiis Cedar. etenim analogum est, &multis prouinciis diuersa ratione potest conuenirer modo illae respectu loci, in quo sit vaticinium, vergant ad orientem

nis a.Tlieodoretus vos in meum rediga potesta tem, qui sunt multo Babyloniis inferiore δε imbecilliores qui quidem tentoria in urbibus tuis collocantes, camelorum autem greges in tuis agris pascentes, vosque ipsos ouiuan constituentes past res, &c. Nam de filiis Cedar, Ismahlitia scilice praesentem Orationem intelligit Theodoretus quibus consuetudo est sub papilionibus degere,& tentoriis,ut psilinus nos docet. Husis i. inquit Da- - uid, latitantilus Cedar. vagabundus iei licet,& Λ extorris. Atque in Canticis: πιι Marati Cm cIL sta .r, or. Ceterum non est necesse tentoria secundum lictoriam accipere iam Ieremias Babylonios C e , tranaa-

348쪽

EXPLANATIO

sces in q, siaue eos, visas munusas I.sana cur svo eam LI tim. Atque eadem figura in praesentis iere . vium Ezechielem autior estHieronyinus. Sed esto, de veris pastoribus loqueretur Erechiel; non prinpterea continuo erunt Ismaelitae, sed cuiusuis genia tis hominibus ea oratio accommodari potest. nam secundum Graecos caulas collocare in urbe peri- . nisi sim phrasis esLeuersam illam esse signifieans Sic enim

illam esse ει habet Seholiaste Hoe est tentoria in media urbe figent, ut capta videlicet di desolata, quae ne d micilium qui de habeat, ubi diuersari possint viatores.Itaq; scilitudinis.& vastitatis vrbis illorum hoesgnum est, quae se ilicet inst ir agri aperti facta est.

VI pro G quo pG ne a. perea Mi. septuaginta Insonii isti ei, saltans scilicet, de tripudiant, ct gauisa ra ex trusa secto,septuaginta Insultasti eκ ani. motum per retram Israel. Hieronymus Tanta fuit γ' iesultandi lasciuia: ut cunctus smul populus manibus,& pedibus concreparet, & ex toto cordis clamaret assectu, eo quod terra litael esset desolata. propterea ipse Dominus extendet manum suam ad percutiendum ,& tradet eam in diremionem, nequaquam camelis, di ovium fregibus, d inania festius gentibus , ut populorum numero penitus

eradicetur,' pereat,&c. VIII non qnia Zieram Moas,o Se riget cur omnes gen es aemus Iuda. Post increpationem atque sententiam declaratam cstra Ammon,transfert pro .phetiam ad Moab fratrem eius, atque finitimum cum quo coniungit Seir,hoe est postero,Esau,quia ipsi quoque finitimi erant, & in eadem causa eum primo dictis versabantur,& aduersus virumquentillas . Dii Scholiastes pronuneiat sententiam propterea quod dixerant nihilo meliorem esse Deum Israelis D ijs gentium caeterarum ut enim illa. aiebant aptae sunt a Babylonia propter imbecillitatem Deorum,qui ab illis colebantur, ita etiam Israelis ob eius manus infirmitatem, quae illis opem fer ebat,

Irre. s. '. &c. memorat blasphemias Moab Ieremias . , Nar. st. idem tractat argumentum. Misenum inquit, o de γε, rq nstim tis. Israel, rasios farrare nises eum: p Fier verba erga rea qua a arastis itia loeutus es, apri s du

niam conrra Dommam gloriatus es. Eandem sententiam in eum quoq; pronunciat noster vates,dicens: IX. Ucirco ire ego aperiam humerum Arsas. septu,

ginta: Dissoluam quod stilicet paulo superius dixeIer. a. p. rat Ieremias: Ab c um es corna M as ct ira hiaridi r. eius rent iam es, hoc est , robur & vis omnis illius numerus, λω est. nam tauricornibus vires exerunt, scutia ..., homines humeris & brach ijs. Quocirca tum cornute, ae deis tum humerus, tum etiam brachium symbola sunt iam sinis- virium, atque metaphoricias potentiae regni. Vel δ' 'humerum vocat arcein, praesidium urbium, quod contextui gratum est, di nomini Anci, chetheph, non repugnat. sonat enim humerum latusque, seu angulum cuiuscumque rei,atque adeo aedificii partem firmi smam,quales sunt urbium munitim. nes. vi comminetur vates Deum hostibus natefacturum praesidia,& arces urbium Moab. Nili in uis latus aperire,idem esse,quod aditum praebere: . vi apud Ieremiam: Ex a scon a s eoo- addita i ' Α'' γ jej jis /M. Hebraice: Ex omni latere, qua- si dieat, aditum saciam hostibus ad nu nitissima quaeque loca, xibesque vestras,quantun uis cia ras muro coctili.

IN PROPHETAE

D in Moab fariam ioci na. Implicata syntaxis, quam se ordinare poteris. Q rmadmodum tradidi terram Ainmon filiis Crientis, haldaeis scilicet, ut eam simul cum filii, Ammon haereditate ponderent, sortemque haberet cum indigena hostisatin ilia in Moab iaciam iudicia Agit hoc ipsum Isaias qui inter caetera non sine sarcasmo, & irrisone, Moabitis excisis insultat in hunc modum :

pyadas 'as rabum apud u nosti mes, oe. quasi dicat,videlicet supererit deinceps Moab inter getes&castigata hospitalitatem profugis Israelitis nae B saei et quxit olim negauerat. non amplius prodet apud se latentes sci ieitata ab hostibuς Chaldaeis, ut solebat; non profugient ad eius urbes popula res mei. nullum enim eius vestigium in terra relinquam. Atque his aduersus Moab praedictis,unicinium tran sest ad filios Esau. Hae dieis Domina, nes. Hieronymus supra duo proposuerat contra Moab,& seinpostea de Seir tacens contra Moab tantum locutus est, nunc reddit coeptum problema:quid videlicet Seir.hoe est Idumaea secerit. Praea quia fris Mum/a V iovem τι st mns rarud sit,i Iadu, pereas ι M H inruens, o viis . - e petitia ae e s. septuaginta: Et memoriam retinu runt mali. & vlti sunt ultione. Hieronymus, ly-C chroniti &Theodoretiit: Quoniam enim non modo ut Ammoniti, & Moabitae uiti sunt de malis Iudaeorum, sed etiam factis suam indie runt inuidiam.& maloiolentiam, veterem illam seruantes iram. indignat ut est enim, inquit, EG Iacob pro benedictione qua illum impertiuit pater eius. pro pterea non aliis eum hostibus tradam, sed ipsit et populo meo ab illis iniuria violato Hebraice ad verbum se legimus: Pro eo quod seeit vleiscendo ultionem,& delinquendo deliqueruntvlei se tesse, idest, pr pterea quia grauissime deliquerunt, seuerissimam vindictam tepotantes a filiit luda fratribus sim. Eandem criminationem mulio cinplicatius illi opponit Abdiati'sp er inrof. Lonem,

atauersus eum . quando ea es t ahem exerrarum eras,

se exfranei, γὰd uani porus ejus, ct vo Iure fatim miste sunt sonem et iu qaoque erus quasi us ex eis o non aquies nee debueras cum voluptate aspicere υτ due farris sui, ealaruitosum excidium domus Iuda bi dupera inutionis euricum captiui a ducebantur, se non latis is . nec debueras laetari, D stiri lada D 2 Θperdis suis, interitus, ea/um Tn magni fusis os retiis Ad ea ostia nec gradia,

di acerba loqui debueras cum illum oppressit ani-ctio) aeque i ita res, ingredi fas erat, ponas v

bium , papati mei in die ramis raram, ni ae des cies O ia,nec aspicere malum eius debueras,sicut de caeterae circumuicina gentes in malii eras m die voLE Iasti Esus. o no em ι eris, dimitti debuisses, diti scis exocuum ejus in die vici ratis irrisu ne e salisia ex risus is inti fias eo qui fugerint nec debueras opperiri in biviis,ut interimeres eo qui ex ip

sanguinem Iliaelitarum,recordatus est, & non est oblitus clamorem pauperuia . quem miserandum

ID. cap. Id. p. 3.

vitio diuina

exagitat et , eui inutili is ininturae uulti petraxinotum.

349쪽

AZECA IELIS CAP. XXV.

XIIII.

A . Atque in libris Regum: E Fimas ..

propter , ut illos selatio quantulocumque assciar, addit Vates Dei nomine.

stes c Etiam in Idumaeam supplicium constituitur, diciturque tradenda Babylonio . & paulo post etiam mijs Israel,&e. Haec ait Scitoliastes; quoniam supra, tum contra Moab , tum contra Seir pronunciata sententia est, tradendos scilicet filii,

na Cerethim, di Phelethim non secus atque Getheos esse Gentilitia, di propria familiarum ex certis urbibus Philisthaeorum, quae quod essent belli C hei. dicos Limae. & sidelissimae ad custodiam corporis suiri UU iicςt ni lecti sunt a Rege David, scut a principibus mula inuri 'Urientis, hoc es Chaldaeis non secus atque Am- B tis hodie adhiberi videmus Helvetios . Multo ali. ηψοῦ,

in quaestionibus Hebraici nimorum fuisse iudices His γα

viventur exercuisse 'indictam sanguinis litielitarum.& poenam talionis exegisse de Idumaeis. quod vero nunc additur,' manam vati mo, fortasse significat casone, vel causa iniuriae populi mei: neque enim in scripturis,vel prophanis historijs inuenire licet, quando nam Iuvaei viti snt acceptam de Idumaeis iniuriam . nis haec ad tempora nouissima resera-c, o spiria mus, cum illa alia Balaam praedictiones recon-zidit: μ i γ'es: Geris Iae Maa disses rarius. Etenim Christi tempore maior seruit minori, de caro spiri. tui pendet tributa. De qua tropologia suse Diuus

Hieronymus. Pro es claradfecerunt rata M vi dictam, συθi

Septuaginta causarum capitalium Sed Chaldaeus i nuari nobis fauet,qui vertere solet Sagittarios,& seudi sed bularios, qua niuis ea non sit vocum etymologia, ph sessui sed muneris notatio. immo ipse Hieronymus hoe su sa iudi- loco Cerethim dictos testatur, quali iugulatores, quod ad satellites potius sipectat, quam ad iudices. ' Porro de versione Septuaginta sic idem auctorseribit in praesenti. tractans locum citatum Sophoniae: Pro quo,inquit,Septuaginta nescio quid volentes,Cretenses interpretati sunt. Cum & Aquila,&Symmachus,&Theodotio ipsum verbum Hebraicum tuma , cherethim, vel interfectores, vel

f πβ ω πι ιπιυμ ω, ι istes inimici- C intersectionem verterint,non solum in praesenti Io

nus vereris. Septuaginta: Pro eo quod secerunt alienigenae ultionem,& suscitauerunt vindictam insultantes ex animo, ut delerent usque in me num. Hebraice: Pro eo quod fecerunt vindictam, di vindicauerunt se ultione. Quod autem Septuaginta dixerunt: suscitauerunt vindictam mirifice etiplicat verbi energiam. etenim npa, navam, significat turgere, vel stare ad expetenda ultionem, statuere vindictam, nullatenus languescere , aut parcere subiecto, sed obstinato animo.& ex cordis dolore vicisti iniuriam. Vnde locus ille sapientiae p. s.' intelligitur: stilum ios in magna eo an baud seMus M s '. eos, ras an . A ara H. idest, quod in psalmo ha

suas Et ille alter I D nis nomine exterae gentis . :rgo sic existima

ει io' ct inter sciam interfectores. Septuaginta: Et interfi-eiam Cretenta ubi Scholiastes.IPIiilistaeos mariti-,inses. - dicit, hoc est, Phoenices; Cretensium enim erat colonia. Hebraice hi dicuntur detria, Cerethim ama, carath, quod est excindere, percutere. 2 γ' 1 reperiturque hoc nomen apud Sophoniam i Veiam habitam seniorum maris, gens perdurorum. Vel qui habitatis ad tractum maris gentis Cerethim. Septuaginta ἀέναοι X mna,parici elonoiduena, vel Cretensium. α iterum: ci' em Crua m

co, sed etiam in Sophonia. Hae ille . cuius quaestioni respondit Sestoliastes, sermonem esse de phis istaeis maritimis,idest, Phoenicibus, quorum gens fuerat colonia Cretensum. sed contra dicere umluit : Phoenicibus,quorum colonia suerunt Cretenses: hoc enim verosimilius est. etenim Phoenices primos inuentores nauigationis , multarumque artium striptores agnouerunt Graeci, ac Latini, uos infra reseremus: tum etiam quia in Actis a Apostolorum legimus portum quendam insulae 'Cretae appellatum Phoenicem, absque dubio,quia illum occuparunt ch habitarunt primi Phoeniees. Alioquin enim s Cretenses dutiissent in Phoeniciam colonias,non appellassent portum suae regio .

mus:Cerethim,velCrethim nomen esse genti vel prouinciae militiae,& Phoeniciae conterminae, ex qua deducta colonia ad insulam Cretam suum illi crem vada nomen imposuit. dictaque si Creta a Ceretesiim. portus vero illius Phoenix a phoenicibus, qui illos in expeditione comitabantur. quemadmodum &in Hispania hodie quoque vigent nomina Tyri,&Sidonis impolita a Phoenicibus.quibusdam praesidiis ad portum Sanctae Mariae maris occidui. Vnde intelligitur non inepte vertisse Septuaginta, Cretenses pro Cerethim; eum idem omnino nomen esset coloniae Cretensum, atque Cretim, vel Cerethim eius sundatorum.

350쪽

II. III. ima

PROPHET AE

IGESIMUM SEXTUM.

MRGVIMENT V M. Praedicit euersionem Tyri, eo quod exultauerit ob excidium Hieiusalem.

est sermo Douim ad me, di

cens:

Fili hominis, pro eo quia dixit Tyrus ter alem: Euge censeare sunt portae populorum, comerses ad Mer implebor, deserta est.

Propoena haec διιι Dominus: Ecce egosi r , ore, ascendis 1 iam ad te genus isti ras ,scut ast Ela mare sue uans. Et dis panni muros Tari, destruent tum Bres erus in radampestierem eius de ea, dabo au in his a frimam petram. Matio sagenarilis erit m medio maris', quia ego locutus stimari Diminus Deus: erre in dii ptionem Gentius. iliae quoque eius, quae sunt in agro, , δο inter silentur e . hient, quia ego inom.

anno prima mensis; factus ros rues, turres tuas destruet in armatura - 3 Da. Iuundurione equorum eius operiet te puluis eorum 2 a fometu equitum, er rotarum , recumrtium motioluntur muri tui , cum ι ressus furirit portas tuas, qu.sser introitum iriis di para. Vn dis eqvioram forum conculcabιt omnes plateas tuas: populum tuum sis o caedet, o Hatue tuis nobiles in terram corruent. I aliubant ves tuus, diripient ne clara nes tuas e CP deIrruent muros tuos, in domos tuas praeciarus subuerunt: in lapides tuos, rhana tus, puluerem tuum in med o aquaram Doent . Ei qui sere Iaciam mu'situdinem can rc rum tuor tin et sim rus. cithararara tuarum non deitiae amphus.

uia haec dicit Dominus meur: Ecce ego C catio sagenarum eris , nee ad scaberis eam ad Tarum NMuebadonosor regem Ba Dra : lusa ego locutus seum , ait γομ/bylonis ab Aquilone regem regum cum equis, icus. cui ribus, CP ecluitibus, in coetu ,populor. 12 Haec dicit tominus Deus Tyro: Numquid Io. nou a sen: tua tu er gemitu interjeciorum Filias tuas, quae sunt in agro, gladi iacter- morti .cum occisi fuerint, in messio tuι mm Diet: in circumdabit te munitionibus, in com- - uetantur insidae eportabit aggerem moro : in eleuabit contra te Et Asendent de sedibus suis omnes princiaci, Eni. pes maris: auferent exuuias suas , Inmem

SEARCH

MENU NAVIGATION